┼Üroda 24 Kwietnia 2024r. - 115 dz. roku,  Imieniny: Bony, Horacji, Jerzego

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 17.02.24 - 13:59     Czytano: [325]

Polskie Wilno 1919-1939: Sztuka


Wilno by┼éo zawsze miastem sztuki. Polskiej sztuki - polskich albo zagranicznych mistrz├│w pracuj─ůcych dla Polak├│w, ale nigdy do XX wieku etnicznie litewskiej. Wilno nale┼╝a┼éo do polskiego obszaru artystycznego, czego nie kwestionowano w czasach Polski Ludowej. Polscy architekci oraz arty┼Ťci - malarze i rze┼║biarze, a nawet fotograficy dzia┼éali nieprzerwanie, nawet w okresie najwi─Ökszej rusyfikacji miasta, gdy┼╝ by┼éo to polskie miasto. W dziejach sztuki polskiej du┼╝─ů rol─Ö odegra┼éa Wile┼äska szko┼éa malarska zwi─ůzana z polskim z ducha i j─Özyka Uniwersytetem Wile┼äskim (do 1832 r.). Jej tw├│rc─ů by┼é rodowity warszawiak i malarz kr├│la Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego oraz pierwszy malarz historii Polski Franciszek Smuglewicz (1745-1807 Wilno), kt├│ry na Uniwersytecie Wile┼äskim obj─ů┼é kierownictwo nowo powsta┼éej Katedry Rysunku i Malarstwa (1797), kt├│rej by┼é tw├│rc─ů i organizatorem. Sprowadzi┼é do niej z Warszawy malarza-klasycyst─Ö Jana Rustema i spolonizowanego kr├│lewskiego rze┼║biarza w Warszawie pochodzenia flamandzko-francuskiego Andrzeja Le Bruna. Dzi─Öki Smuglewiczowi powsta┼éa w Wilnie pierwsza w Polsce szko┼éa malarstwa historycznego; malarze wile┼äscy uprawiali tak┼╝e inne gatunki - pejza┼╝, malarstwo rodzajowe i alegoryczne, a zw┼éaszcza portret. Uczniami Smuglewicza w Wilnie byli m.in. znani malarze: J├│zef Oleszkiewicz i Jan Damel, a Rustema - Kanuty Rusiecki i Walenty Wa┼äkowicz. O wp┼éywie Smuglewicza na polsk─ů sztuk─Ö pisze Stefan Kozakiewicz w Malarstwie polskim (1976): "Nie tylko na prze┼éomie obu stuleci, ale daleko w g┼é─ůb pierwszej po┼éowy wieku XIX wp┼éyw malarstwa rodzajowego, a zw┼éaszcza kompozycji historycznych Smuglewicza na m┼éode pokolenie malarzy aspiruj─ůcych do stworzenia sztuki narodowej by┼é bardzo wielki; rozszed┼é si─Ö nawet szerzej ni┼╝ oddzia┼éywanie Norblina, bo obj─ů┼é wszystkie o┼Ťrodki naszego kraju w pocz─ůtkach XIX wieku: nie tylko Warszaw─Ö i Wilno, gdzie mieszka┼é kolejno Smuglewicz, ale tak┼╝e Krak├│w i Lw├│w". Dzia┼éaj─ůcy w Polsce grafik angielski Joseph Saunders, kt├│ry od 1810 roku pe┼éni┼é funkcj─Ö kierownika wile┼äskiej katedry, jako pierwszy w Europie prowadzi┼é na uniwersytecie wyk┼éady z historii sztuki. Okres ┼Ťwietno┼Ťci Wilna jako centrum artystycznego zako┼äczy┼é si─Ö wraz z polskim Powstaniem Listopadowym 1830-31 - likwidacj─ů przez carat Uniwersytetu Wile┼äskiego, co doprowadzi┼éo do rozproszenia jego wychowank├│w, cho─ç dorobek "szko┼éy wile┼äskiej" zachowa┼é si┼é─Ö oddzia┼éywania jeszcze w drugiej po┼éowie XIX wieku.

Pomimo rusyfikacji Wilna od 2. po┼éowy XIX wieku, miasto ci─ůgle by┼éo ┼Ťci┼Ťle powi─ůzane z reszt─ů ziem polskich, tak┼╝e w dziedzinie sztuki. Przed wybuchem I wojny ┼Ťwiatowej w 1914 roku dzia┼éali w Wilnie polscy architekci. Tadeusz Rostworowski wzni├│s┼é w Wilnie m.in. Gmach Dyrekcji Kolejowej i imponuj─ůcy Hotel Georgesa, Aleksander Parczewski Teatr Wielki (Polski), a Antoni Wiwulski w 1913 roku przyst─ůpi┼é do budowy nowoczesnego ko┼Ťcio┼éa Serca Jezusowego i w 1915 roku wzni├│s┼é pomnik Trzech Krzy┼╝y na wile┼äskiej G├│rze Trzykrzyskiej, kt├│ry zosta┼é jednym z symboli miasta. W Wilnie dzia┼éali polscy malarze, m.in. ┼üucja i J├│zef Ba┼ézukiewicz, Stanis┼éaw Bohusz-Siestrze┼äcewicz, rze┼║biarz Boles┼éaw Ba┼ézukiewicz, kt├│ry by┼é wsp├│┼épracownikiem Antoniego Wiwulskiego w czasie pracy nad pomnikiem Grunwaldzkim w Krakowie (1910). W 1898 roku zamieszka┼é w Wilnie znany malarz Stanis┼éaw Jarocki (1871-1944 Wilno), ucze┼ä Wojciecha Gersona w Warszawie oraz Jana Matejki, J├│zefa Unierzyskiego i Leopolda Loefflera w Krakowie, a tak┼╝e Raphaela Collina, Luc-Olivier Mersona i M. Aman-Jeana w Pary┼╝u oraz Simona Hollosyego w Monachium. W Wilnie pracowa┼é jako nauczyciel malarstwa w Szkole Rysunkowej Iwana Trutniewa, kt├│ra po likwidacji Uniwersytetu Wile┼äskiego (1832) by┼éa jedyn─ů uczelni─ů artystyczn─ů na obszarze generalnego gubernatorstwa wile┼äskiego (z Polak├│w w szkole nauczali tak┼╝e J├│zef i Boles┼éaw Ba┼ézukiewicze). W mi─Ödzywojennym Wilnie by┼é cz┼éonkiem Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w. Malowa┼é g┼é├│wnie pejza┼╝e. Uczestniczy┼é w wystawach w Warszawie (m.in. w Zach─Öcie), Wilnie, Lwowie i Zakopanem oraz w Rzymie (1897) i w Wenecji (1932). Bra┼é udzia┼é w konserwacji fresk├│w w kaplicy ┼Ťw. Kazimierza w katedrze wile┼äskiej. Od 1909 roku blisko zwi─ůzany z Wilnem by┼é malarz, by┼éy profesor Akademii Sztuk Pi─Öknych w Krakowie Ferdynand Ruszczyc - inicjator i uczestnik wielu wydarze┼ä artystycznych i kulturalnych w okupowanym przez carat Wilnie, szczeg├│lnie zwi─ůzany z tamtejszymi polskimi teatrami, ilustrowa┼é wydawane w Wilnie polskie ksi─ů┼╝ki i wraz ze Wac┼éawem Studnickim za┼éo┼╝y┼é tu pierwsze polskie pismo po┼Ťwi─Öcone sprawom artystyczno-kulturalnym miasta i regionu - "Tygodnik Wile┼äski (1910-11, zamkni─Öte decyzj─ů carskiej cenzury). W 1912 roku osiad┼é w Wilnie Jan Bu┼éhak, nestor polskiej fotografii, teoretyk fotografii, kt├│ry przyst─ůpi┼é do fotograficznej dokumentacji architektury Wilna, kt├│r─ů prowadzi┼é do 1919 roku. W 1899 roku odby┼éa si─Ö w Wilnie pierwsza wystawa obraz├│w Ferdynanda Ruszczyca, kt├│ry w 1903 roku zorganizowa┼é w Wilnie du┼╝─ů wystaw─Ö obraz├│w Ars (pierwotnie wystawa mia┼éa nazywa─ç si─Ö Sztuka, lecz nazw─Ö zmieniono pod naciskiem carskiej cenzury).

W Wilnie w latach 1914-36 mieszka┼é Eugeniusz Marcin Kazimirowski (1873 Wygnanka, w woj. tarnopolskim - 1939 Bia┼éystok), znany malarz, absolwent Akademii Sztuk Pi─Öknych w Krakowie; dodatkowe studia odby┼é w Monachium (u A. Azbego oraz w akademii u J. C. Hertericha), Pary┼╝u i w Akademii ┼Üw. ┼üukasza w Rzymie. Od 1915 roku by┼é wieloletnim nauczycielem rysunku w polskim seminarium nauczycielskim i dekoratorem teatralnym w Teatrze Wielkim i Teatrze Polskim w Wilnie. Jako malarz przeszed┼é do historii jako wykonawca pierwszego obrazu Jezusa Mi┼éosiernego - "Jezu ufam Tobie", kt├│ry znajduje si─Ö dzisiaj bodaj┼╝e w ka┼╝dym ko┼Ťciele katolickim na ┼Ťwiecie. Wykona┼é go w 1934 roku na zam├│wienie ks. Micha┼éa Sopo─çki wed┼éug wskaz├│wek polskiej ┼Ťwi─Ötej Faustyny Kowalskiej, przebywaj─ůcej w├│wczas w klasztorze w Wilnie.

Po powrocie Wilna do odrodzonego pa┼ästwa polskiego w kwietniu 1919 roku lokalni naukowcy i arty┼Ťci oraz dzia┼éacze polscy przyst─ůpili do odnowienia Uniwersytetu Wile┼äskiego, co nast─ůpi┼éo w pa┼║dzierniku tego roku. Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych mia┼é by─ç jednym z sze┼Ťciu wydzia┼é├│w odrodzonego uniwersytetu, kt├│remu nadano nazw─Ö Uniwersytet Stefana Batorego. Wydzia┼é ten zawdzi─Öcza swoje powstanie, a nast─Öpnie rozw├│j malarzowi (reprezentowa┼é symboliczny nurt M┼éodej Polski, malowa┼é g┼é├│wnie krajobrazy, autor m.in. bardzo znanego obrazu Ziemia 1898, Muzeum Narodowe w Warszawie) i arcywielkiemu mi┼éo┼Ťnikowi polskiego Wilna Ferdynandowi Ruszczycowi (1870 Bohdan├│w k. Wiszniewa na Nowogr├│dczy┼║nie - 1936), kt├│ry w latach 1903-04 by┼é wsp├│┼éorganizatorem i profesorem Szko┼éy Sztuk Pi─Öknych w Warszawie, 1907-08 profesorem Akademii Sztuk Pi─Öknych w Krakowie, a od 1908 roku polskim dzia┼éaczem artystycznym i kulturalnym w Wilnie, m.in. za┼éo┼╝ycielem w 1911 roku polskiego Ko┼éa Artystycznego, kt├│re grupowa┼éo polskich artyst├│w. Od tej pory i a┼╝ do ┼Ťmierci by┼é nieoficjalnym ambasadorem kultury polskiej Wilna i ca┼éej Wile┼äszczyzny. Jego starania o otwarcie Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych na USB popar┼é ca┼éym sercem J├│zef Pi┼ésudski i bior─ůcy udzia┼é w organizowaniu uniwersytetu Ludwik Kolankowski z Krakowa, kt├│ry w 1919 roku by┼é Pe┼énomocnikiem Naczelnika Pa┼ästwa (j. Pi┼ésudskiego) ds. Uniwersytetu w Wilnie. 28 sierpnia 1919 roku Ruszczyc zosta┼é dziekanem (6-krotnie wybieranym) i profesorem Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych. Z tego burzliwego (okupacja bolszewicka Wilna) i z drugiej strony chwalebnego czasu (przy┼é─ůczenie Wilna do Polski) pochodzi jego znana akwarela "Wjazd J├│zefa Pi┼ésudskiego do Wilna przez Ostr─ů Bram─Ö". "Rz─ůdy artystyczne Ruszczyca obj─Ö┼éy w Wilnie wszelkie dziedziny spo┼éeczno-kulturalnego ┼╝ycia, staj─ůc si─Ö manifestacj─ů polskiej sztuki... Tote┼╝ nic dziwnego, ┼╝e miasto sta┼éo si─Ö wkr├│tce ┼║r├│d┼éem, rozkwitem i pe┼éni─ů tw├│rczo┼Ťci wielu artyst├│w" (J. Remer)

Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych na USB mia┼é jedena┼Ťcie katedr. By┼éy dwa zasadnicze dzia┼éy - malarstwa i rze┼║by oraz sztuki stosowanej i dzia┼é architektury (ostatecznie zlikwidowany w 1929 r.). Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych jako jedyna uczelnia artystyczna w p├│┼énocno-wschodniej Polsce mia┼é spe┼énia─ç zadania dw├│ch zazwyczaj odr─Öbnych szk├│┼é wy┼╝szych: politechniki oraz akademii sztuk pi─Öknych (Katarzyna Dormus "Odrodzenie Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1919-1939" Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych, 2011). Odrodzona uczelnia wile┼äska jako najstarsza w Polsce plac├│wka nauczania artystycznego pozostawa┼éa wierna swym celom - krzewieniu zasad kultury artystycznej, przyczyniania si─Ö do odbudowy kraju z utrzymaniem cech sztuki rodzimej. Wydzia┼é w programie nauczania wprowadzi┼é jako pierwszy w Polsce konserwacj─Ö dzie┼é sztuki, inwentaryzacj─Ö zabytk├│w, kszta┼écenie nauczycieli rysunk├│w dla szk├│┼é ┼Ťrednich oraz nauczanie technik zwi─ůzanych z drukarstwem artystycznym w nawi─ůzaniu do dawnej znakomitej tradycji wile┼äskiej. W 1919 roku przy Wydziale Sztuk Pi─Öknych USB - Katedra Liternictwa powsta┼éa pionierska pracownia do┼Ťwiadczalna liternictwa, drukarstwa i introligatorstwa, kt├│rej kierownikiem by┼é do 1929 roku (nast─Öpnie by┼é wyk┼éadowc─ů) Bonawentura Lenart, najwybitniejszy introligator i konserwator zabytkowych ksi─ů┼╝ek w mi─Ödzywojennej Polsce. Tak┼╝e w 1919 roku na Wydziale Sztuk Pi─Öknych - Katedra Fotografii Artystycznej powsta┼é Zak┼éad Fotografii Artystycznej kierowany przez Jana Bu┼éhaka, nestora polskiej fotografiki, filozofa i teoretyka fotografii, najwybitniejszego fotografika w przedwojennej Polsce, za┼éo┼╝yciela Fotoklubu Wile┼äskiego (1927) i wsp├│┼éza┼éo┼╝yciela Fotoklubu Polskiego, autora 158 album├│w pn. Polska w obrazach fotograficznych Jana Bu┼éhaka oraz m.in. ksi─ů┼╝ki Wilno (Warszawa 1924); stworzy┼é imponuj─ůc─ů inwentaryzacj─Ö Wilna i ziemi wile┼äskiej, licz─ůc─ů oko┼éo 6000 zdj─Ö─ç fotograficznych. Dzi─Öki jego i jego uczni├│w dzia┼éalno┼Ťci w okresie mi─Ödzywojennym (1918-39) Wilno by┼éo najczynniejszym o┼Ťrodkami fotograficznym w Polsce. I tylko dlatego w 1936 roku odby┼éa si─Ö tu 4 Mi─Ödzynarodowa Wystawa Fotografii.

Kierownikiem Katedry Malarstwa I by┼é najpierw wspania┼éy pedagog, prof. Ferdynand Ruszczyc (w 1935 r. otrzyma┼é tytu┼é profesora honorowego Uniwersytetu Stefana Batorego z r─ůk prezydenta Ignacego Mo┼Ťcickiego), w latach 1932-36 Aleksander Szturman, a nast─Öpnie Bronis┼éaw Jamont - wychowanek USB, Katedry Malarstwa II (malarstwo portretowe) w latach 1919-39 prof. Benedykt Kubicki, Katedry Malarstwa III prof. Stanis┼éaw Siestrze┼äcewicz (Bohusz-Siestrze┼äcewicz), a zast─Öpc─ů profesora Zbigniew Pronaszko, w roku akademickim 1923/24 kierownik pracowni malarstwa monumentalnego i autor projektu wile┼äskiego pomnika Adama Mickiewicza, kt├│rego makieta zosta┼éa ods┼éoni─Öta w 1924 roku, w latach 1929-39 prof. Ludomir ┼Ülendzi┼äski i w latach 1929-39 jednocze┼Ťnie prodziekan i dziekan tej uczelni, od 1928 asystentem i od 1937 roku docentem by┼é Jerzy Hoppen i od 1929 asystentem i od 1937 roku docentem malarstwa monumentalnego Tymon Niesio┼éowski.

Katedr─ů Rze┼║by kierowa┼é w latach 1919-35 prof. Boles┼éaw Ba┼ézukiewicz (autor wielu pomnik├│w, m.in. Stanis┼éawa Moniuszki i wile┼äskiego mecenasa sztuki J├│zefa Montwi┼é┼éa w Wilnie, wielu rze┼║b alegorycznych, jak Emigranci, Sieroty, Wojna oraz popiersi Adama Mickiewicza i Joachima Lelewela, a tak┼╝e nagrobka brata J├│zefa Ba┼ézukiewicza na Rossie), a zast─Öpc─ů profesora w latach 1936-39 by┼é Henryk Kuna, w 1931 roku zwyci─Özca konkursu na pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie w szacie pielgrzyma, stoj─ůcego na cokole nawi─ůzuj─ůcym do figury s┼éowia┼äskiego ┼Üwiatowida, kt├│rego ┼Ťciany zdobi─ç mia┼éy p┼éaskorze┼║by ze scenami z Dziad├│w, kt├│ry to projekt by┼é realizowany do wrze┼Ťnia 1939 roku (wojn─Ö przetrwa┼éo tylko 7 p┼éaskorze┼║b, z kt├│rych w 1996 roku sze┼Ť─ç umieszczono obok pomnika Mickiewicza autorstwa Gediminasa Jokubonisa ko┼éo wile┼äskiego ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Anny z 1984 roku, a si├│dma p┼éyta znalaz┼éa si─Ö pocz─ůtkowo w Muzeum Narodowym w Warszawie, a od 1995 roku jest ustawiona w parku przy pa┼éacu w Radziejowicach ko┼éo ┼╗yrardowa). Kuna jest tak┼╝e autorem popiersia marsza┼éka J├│zefa Pi┼ésudskiego przy Viale Maresciallo Pilsudski w Rzymie (1937). Zast─Öpc─ů profesora by┼é od 1932 roku Stanis┼éaw Horno-Pop┼éawski, autor pomnika biskupa W┼éadys┼éawa Bandurskiego w katedrze wile┼äskiej (1938), po wojnie jeden z najbardziej znanych rze┼║biarzy w Polsce.

Katedr─ů Zdobnictwa i Grafiki kierowali prof. J├│zef Czajkowski do 1921, prof. Mieczys┼éaw Kotarbi┼äski 1921-23 (autor m.in. odznaki Orderu Or┼éa Bia┼éego, odznaki Medalu i Krzy┼╝a Niepodleg┼éo┼Ťci i bu┼éawy marsza┼ékowskiej J├│zefa Pi┼ésudskiego), nast─Öpnie do 1939 roku Stanis┼éaw Matusiak. Katedr─ů Historii Sztuki kierowali zast─Öpca profesora Jerzy Remer 1922-28, prof. Tadeusz Szyd┼éowski 1928-33 i prof. Marian Morelowski 1934-39, autor monumentalnej pracy pt. Zarys syntetyczny sztuki wile┼äskiej od gotyku do neoklasycyzmu (1938-39). W roku akademickim 1935/36 prowadzi┼é wyk┼éady zlecone z konserwacji zabytk├│w Stanis┼éaw Lorenz, kt├│ry w latach 1929-1935 by┼é konserwatorem zabytk├│w wojew├│dztwa wile┼äskiego i nowogr├│dzkiego, nast─Öpnie w latach 1936-82 dyrektorem Muzeum Narodowego w Warszawie, a w roku akademickim 1939/1940 takie wyk┼éady prowadzi┼é Piotr Bohdziewicz, po wojnie profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Katedr─ů Architektury Polskiej kierowa┼é prof. Juliusz K┼éos, a po jej po┼é─ůczeniu z Katedr─ů Architektury jej kierownikiem zosta┼é prof. Ludwik Soko┼éowski, a docentem by┼é Jan Borowski. Kierownikiem Katedry Budownictwa i Mechaniki Budowlanej by┼é zast─Öpca profesora Otton Krasnopolski, a od 1937 roku prof. Stefan Nar─Öbski. W 1929 roku Rajmund Gostkowski zapocz─ůtkowa┼é dzia┼éalno┼Ť─ç archeologii klasycznej w Uniwersytecie Stefana Batorego, pracuj─ůc jako zast─Öpca profesora w latach 1929-37 i profesor nadzwyczajny w latach 1937-39), po wojnie by┼é profesorem Uniwersytetu ┼ü├│dzkiego i w 1950 roku pierwszym kierownikiem Katedry Sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Podczas pobytu w Wilnie Stanis┼éawowi Lorentzowi uda┼éo si─Ö ustali─ç ponad wszelk─ů w─ůtpliwo┼Ť─ç, ┼╝e dot─ůd prawie nieznany architekt pochodz─ůcy ze ┼Ül─ůska Jan Krzysztof Glaubitz (1700 ┼Üwidnica- 1767 Wilno) by┼é w┼éa┼Ťciwym tw├│rc─ů najwspanialszych dzie┼é barokowo-rokokowych w Wilnie, m.in. wspania┼éego ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Katarzyny (1741-43), ┼Üwi─Ötego Ducha (1749-70, dzi┼Ť jedyny polski ko┼Ťci├│┼é w Wilnie) oraz dokona┼é przebudowy wn─Ötrza i zaprojektowa┼é wspania┼ée o┼étarze w ko┼Ťciele ┼Ťw. Jana. Lorentz wyda┼é prac─Ö: Jan Krzysztof Glaubitz - architekt wile┼äski XVIII wieku (Warszawa 1937).

Obok Ferdynanda Ruszczyca do grona nie tylko najwybitniejszych malarzy wile┼äskich, ale tak┼╝e przedwojennej i powojennej Polski nale┼╝eli tak┼╝e: urodzony w Wilnie i mieszkaj─ůcy ponownie w tym mie┼Ťcie od 1920 roku Ludomir ┼Ülendzi┼äski (1889-1980 Krak├│w), lwowianin Tymon Niesio┼éowski (1882-1965 Toru┼ä), urodzony w Dokudowie ko┼éo Lidy Bronis┼éaw Jamontt (1886-1957 Toru┼ä) i pochodz─ůcy z Kowna na Litwie Jerzy Hoppen (1891-1969 Toru┼ä).

Ludomir ┼Ülendzi┼äski m.in. w 1923 roku wykona┼é plafon w Pa┼éacu Prezydium Rady Ministr├│w w Warszawie wyobra┼╝aj─ůcy alegori─Ö Polski - Opatrzno┼Ť─ç os┼éaniaj─ůca Poloni─Ö od burz (obecnie w bibliotece Pa┼éacu Prezydenckiego), w 1928 roku uczestniczy┼é w wykonywaniu polichromii kamienic Rynku Starego Miasta w Warszawie, w latach 1937-38 ozdobi┼é monumentalnymi malowid┼éami gmach PKO i wn─Ötrze Banku Gospodarstwa Krajowego w Wilnie, w 1930 roku zosta┼é powo┼éany na cz┼éonka Rady Instytutu Propagandy Sztuki w Warszawie. By┼é za┼éo┼╝ycielem i prezesem Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w, kt├│re odgrywa┼éo wielk─ů rol─Ö w ┼╝yciu artystycznym Wilna. Wywiera┼é silny wp┼éyw na wile┼äskich artyst├│w. W swej tw├│rczo┼Ťci nawi─ůzywa┼é do klasycyzmu wile┼äskiego I po┼é. XIX w. Stworzy┼é jednak w┼éasny styl, w kt├│rym najwa┼╝niejszy by┼é rysunek i forma. Po wojnie by┼é profesorem i rektorem (1948-56) Politechniki Krakowskiej. Mia┼é liczne wystawy indywidualne i zbiorowe m.in. w Wilnie, Krakowie, Lwowie, Warszawie, Pradze, Budapeszcie, Pary┼╝u, Amsterdamie, Sztokholmie, Nowym Jorku, San Francisco. Przed samym wyp─Ödzeniem z Wilna w 1945 roku "┼Ülendzi┼äski namalowa┼é wzruszaj─ůcy obraz zatytu┼éowany Oratorium - wizja Wilna, zgrupowane razem ko┼Ťcio┼éy, po┼Ťrodku wielka wie┼╝a ┼Ťw. Jana i dzwonnica katedralny, po lewej wie┼╝a ┼Üw. Stefana, obok Ostra Brama, na pierwszym planie Wizytki, Bernardyni, ┼Üw. Anna, ┼Üw. Micha┼é, daleko ┼Üw. Filip i Jakub, ┼Üw. Rafael, Dominikanie - wszystkie dzwony ko┼Ťcielne bij─ů. Ten obraz mnie sprezentowa┼é" (S. Lorentz). W 1992 roku powsta┼éa w Bia┼éymstoku Galeria im. ┼Ülendzi┼äskich.

Tymon Niesio┼éowski by┼é znanym malarzem, grafikiem i pedagogiem. Przez 20 lat mieszka┼é w Zakopanem i przyja┼║ni┼é si─Ö z Witkacym. W latach 1917-22 by┼é cz┼éonkiem awangardowej grupy Ekspresjoni┼Ťci polscy (przemianowanej w 1919 na Formi┼Ťci) - przedstawicielem formist├│w w grupie artystycznej Rytm. Zajmowa┼é si─Ö te┼╝ sztuk─ů u┼╝ytkow─ů. W Wilnie zamieszka┼é w 1926 roku, gdzie do 1932 roku pracowa┼é jako nauczyciel i dyrektor w Szkole Rzemios┼é Artystycznych. Od 1928 roku naucza┼é malarstwa oraz projektowania tkanin i plakat├│w na Wydziale Sztuk Pi─Öknych Uniwersytetu Stefana Batorego, gdzie od 1937 roku zajmowa┼é stanowisko docenta malarstwa monumentalnego. W┼Ťr├│d malarzy wile┼äskich zajmowa┼é odr─Öbn─ů pozycj─Ö. W okresie wile┼äskim jego tw├│rczo┼Ť─ç by┼éa pod wp┼éywem Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w. Wyp─Ödzony z Wilna przez komunist├│w litewskich, w latach 1946-60 kierowa┼é Katedr─ů Malarstwa Sztalugowego Sekcji Sztuki na Uniwersytecie Miko┼éaja Kopernika w Toruniu. W 1958 roku zosta┼é cz┼éonkiem Grupy Toru┼äskiej. Bra┼é udzia┼é w licznych wystawach w Polsce i zagranic─ů - w okresie wile┼äskim w: Helsinkach i Sztokholmie (1927), Wiedniu i Brukseli (1928), Hadze i Amsterdamie (1929) oraz Edynburgu (1932). Otrzyma┼é liczne wyr├│┼╝nienia i nagrody, m.in.: srebrny medal na Mi─Ödzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika w Pary┼╝u (1937) oraz dyplom honorowy na wystawie w Carnegie Institute w Pittsburgu (USA). W 1960 roku reprezentowa┼é polsk─ů sztuk─Ö na XXX Biennale w Wenecji.

Bronis┼éaw Jamontt przez dwa lata ucz─Öszcza┼é do Akademii Sztuk Pi─Öknych w Petersburgu, a studia uko┼äczy┼é na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Od 1931 roku by┼é starszym asystentem w Katedrze Malarstwa Pejza┼╝owego tej uczelni, od 1934 roku zast─Öpowa┼é kieruj─ůcego katedr─ů Ferdynanda Ruszczyca, a w 1937 roku, po ┼Ťmierci tego ostatniego, uzyska┼é stanowisko profesora i przej─ů┼é formalnie kierownictwo katedry. Wykszta┼éci┼é wielu malarzy. Poza Wilnem (pierwsza w 1915 r.) mia┼é wystawy swoich prac w innych miastach polskich (m.in. w Zach─Öcie w Warszawie) i za granic─ů: w Pary┼╝u i Brukseli (1928-29), Hadze i Amsterdamie (1929), Bukareszcie (1930), Kopenhadze (1930-31), Gda┼äsku (1930), Moskwie (1933), Rydze (1934), Berlinie i Monachium (1935). W czasie wojny zaanga┼╝owa┼é si─Ö w tajne nauczanie na poziomie uniwersyteckim. Po wojnie wraz z wieloma innymi artystami z Wilna znalaz┼é si─Ö w Toruniu w 1945 roku, gdzie na tworzonym Uniwersytecie Miko┼éaja Kopernika organizowa┼é na Wydziale Humanistycznym Sekcj─Ö Sztuk Pi─Öknych, kt├│ra w 1946 roku przekszta┼éci┼éa si─Ö w Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych. By┼é tu profesorem, dziekanem oraz kierownikiem Katedry Malarstwa Pejza┼╝owego, a nast─Öpnie Zak┼éadu Pejza┼╝u i Martwej Natury. Specjalizowa┼é si─Ö w malarstwie pejza┼╝owym (jego obrazy przedstawia┼éy m.in. widoki Wilna, Wile┼äszczyzny i Torunia), w p├│┼║niejszych latach tworzy┼é te┼╝ grafiki.

Jerzy Hoppen by┼é malarzem, grafikiem, pedagogiem, historykiem sztuki i konserwatorem. Absolwent Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych USB i paryskiej Academie Colarossi, od 1925 roku pracowa┼é jako nauczyciel w szkolnictwie Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w; od 1931 roku by┼é adiunktem, a od 1937 roku docentem Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych USB, gdzie kierowa┼é zak┼éadem grafiki. Sta┼é si─Ö tw├│rc─ů graficznej "Szko┼éy wile┼äskiej". Autor m.in. 3 tek akwafort Starego Wilna (1924, 1925, 1927). By┼é cz┼éonkiem Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w, Warszawskiego Towarzystwa Graficznego, Wile┼äskiego Towarzystwa Przyjaci├│┼é Nauk i kustoszem jego bogatego Muzeum (od 1935). Po wojnie i wyp─Ödzeniu z Wilna, w latach 1946-61 by┼é profesorem na Wydziale Sztuk Plastycznych Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu i kierownikiem tamtejszego zak┼éadu grafiki. Wystawia┼é od 1922 roku w Wilnie i w Towarzystwie Zach─Öty Sztuk Pi─Öknych w Warszawie oraz uczestniczy┼é w szeregu wystaw graficznych og├│lnopolskich oraz w prezentacjach sztuki polskiej za granic─ů.

Nieprzeci─Ötn─ů osob─ů na Wydziale Sztuki od 1925 roku by┼éa Helena Schramm├│wna (1879-1942), artystka malarka, specjalizuj─ůca si─Ö w malarstwie na szkle. Sprawowa┼éa tak┼╝e funkcj─Ö sekretarza administracyjnego wydzia┼éu sztuki wojew├│dztwa wile┼äskiego. By┼éa bardzo czynna r├│wnie┼╝ w Towarzystwie Popierania Przemys┼éu Ludowego (prezes) i w Bazarze Przemys┼éu Ludowego w Wilnie. Wykona┼éa m.in. cykl ilustracji na szkle do "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza oraz temper─ů fryz wykuty w posrebrzanym mosi─ůdzu w kaplicy Matki Boskiej Ostrobramskiej, przedstawiaj─ůcy ornamentalnie uj─Öt─ů litani─Ö do Matki Boskiej. Na wystawie w warszawskiej Zach─Öcie oraz Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w w Wilnie otrzyma┼éa I i II nagrod─Ö za obraz M.B. Zielna i M.B. Gromniczna.

Do najbardziej znanych absolwent├│w Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych USB nale┼╝eli: Marian Bohusz-Szyszko (malarz ekspresjonista, krytyk sztuki i publicysta, organizator, profesor i kierownik Studium Malarstwa Sztalugowego Spo┼éeczno┼Ťci Akademickiej Uniwersytetu Stefana Batorego w Londynie), Helena Bukowska-Szlekys (artystka plastyczka, projektantka tkanin, pedagog, uzyska┼éa z┼éoty medal na Mi─Ödzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Pary┼╝u w 1937 r.), Jan Hawry┼ékiewicz (malarz, dekorator teatralny w Wilnie, Warszawie, Grodnie i w Bydgoszczy 1933-39, projektowa┼é wielk─ů wystaw─Ö Leona Wycz├│┼ékowskiego w Bydgoszczy), Halina Hermanowicz (znana malarka radomska), Jerzy Hoppen (malarz, grafik, pedagog, historyk sztuki i konserwator, docent USB w Wilnie i profesor Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu), Ildefons Houwalt (malarz, laureat Nagrody Miasta Poznania i Wojew├│dztwa Pozna┼äskiego 1971, nagrodzony na I Og├│lnopolskim Konkursie Malarskim im. J. Spychalskiego 1973), Kazimierz Kwiatkowski (malarz, autor m.in. oficjalnego - zam├│wionego przez rz─ůd polski portretu marsz. J├│zefa Pi┼ésudskiego i cyklu portret├│w historycznych dla wile┼äskiej Uniwersyteckiej Biblioteki Publicznej), Alfons ┼üosowski (znany rze┼║biarz i konserwator sztuki w Gda┼äsku), Stanis┼éaw Micha┼éowski (malarz, profesor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Sopocie), Rajmund Pietkiewicz (malarz, grafik, pedagog, profesor i 1965-69 rektor gda┼äskiej Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych), Boles┼éaw Rogi┼äski (znany plastyk i grafik gda┼äski), Aldona Romanowicz (malarka, zas┼éu┼╝ony konserwator sztuki, kierownik Pracowni Konserwacji Sztuki ┼Üredniowiecznej Muzeum Narodowego w Warszawie), Walenty Romanowicz (malarz, rze┼║biarz, grafik, wyk┼éadowca USB w Wilnie, tw├│rca tzw. "cyklu trockiego" - 32 ryciny wysokiej jako┼Ťci artystycznej), Micha┼é Rouba (wybitny malarz wile┼äski, jego obrazy s─ů w muzeach Warszawy, Poznania, Lwowa, Katowic i w zbiorach Funduszu Kultury Narodowej), S┼éawomir Szpakowski (znany grafik i karykaturzysta warszawski), Bronis┼éaw Tomecki (znany malarz warszawski), Aleksander Trojkowicz (znany malarz, grafik i scenograf krakowski), Krystyna Wr├│blewska (graficzka krakowska, zas┼éyn─Ö┼éa ekslibrisami wystawianymi na ca┼éym ┼Ťwiecie, profesor Politechniki Krakowskiej, matka Andrzeja Wr├│blewskiego, jednego z wybitniejszych malarzy powojennego pokolenia), Stanis┼éaw ┼╗ukowski (artysta plastyk wyk┼éadowca Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Pi─Öknych w Gda┼äsku, tw├│rca Gda┼äskiej Do┼Ťwiadczalnej Pracowni Graficznej ZPAP "Oficyna"), Piotr ┼╗yngiel (malarz, konserwator dzie┼é sztuki, wyk┼éadowca Politechniki Gda┼äskiej). Rodem z Wilna Leonard Torwirt (1912-1967), artysta malarz, konserwator zabytk├│w, scenograf, absolwent Uniwersytetu Stefana Batorego, a po wojnie docent Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu, zas┼éyn─ů┼é jako doskona┼éy kopista obrazu Matki Boskiej Cz─Östochowskiej. W 1957 roku na zlecenie prymasa Polski, kard. Stefana Wyszy┼äskiego wykona┼é dwie technologiczne repliki cudownego obrazu - jedn─ů przeznaczon─ů dla papie┼╝a Piusa XII i drug─ů - tzw. Obraz Nawiedzenia, kt├│ry 26 sierpnia tego samego roku, mimo sprzeciw├│w w┼éadz PRL, rozpocz─ů┼é peregrynacj─Ö po polskich parafiach w ramach przygotowania duchowego polskiego Ko┼Ťcio┼éa do Jubileuszu Tysi─ůclecia Chrztu Polski 966 -1966. Leonard Torwirt wykona┼é r├│wnie┼╝ kopi─Ö obrazu MB Cz─Östochowskiej dla Narodowego Sanktuarium Matki Bo┼╝ej Cz─Östochowskiej - "Ameryka┼äskiej Cz─Östochowy" w mie┼Ťcie Doylestown w stanie Pensylwania. - Halina Sukiennicka, absolwentka wydzia┼éu prawa na USB w Wilnie, nast─Öpnie adwokat i radna Rady Miejskiej w Wilnie, po wojnie znalaz┼éa si─Ö w Anglii, gdzie w latach 1954-8 ucz─Öszcza┼éa do Studium Malarstwa Sztalugowego, prowadzonego w Londynie przy Spo┼éeczno┼Ťci Akademickiej USB przez Mariana Bohusza-Szyszko i zosta┼éa potem znan─ů malark─ů w Anglii, cz┼éonkiem International Association of Art. - odznaczona Z┼éot─ů Odznak─ů Akademii.

Katarzyna Dormus tak podsumowuje 20-lecie Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie: "Dzieje Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych (WSP) USB obejmuj─ů zaledwie lat dwadzie┼Ťcia. Nie dane by┼éo Wydzia┼éowi w pe┼éni rozwin─ů─ç si─Ö i spe┼éni─ç wszystkie zamierzenia i projekty, o kt├│rych marzy┼é Ferdynand Ruszczyc. Jednak rola WSP USB w dziejach polskiego szkolnictwa artystycznego jest ogromna i warto jeszcze raz podkre┼Ťli─ç te cechy, kt├│re sk┼éada┼éy si─Ö na wyj─ůtkowo┼Ť─ç tej szko┼éy artystycznej. Przede wszystkim nigdzie tak jak tutaj, sztuka i nauka nie zosta┼éy tak blisko ze sob─ů zespolone pod wzgl─Ödem organizacyjnym, co osi─ůgni─Öto poprzez w┼é─ůczenie szko┼éy artystycznej w struktury uniwersyteckie. Wynika┼éo to w du┼╝ej mierze z ch─Öci kontynuacji tradycji Uniwersytetu Wile┼äskiego. Po drugie by┼éa to uczelnia artystyczna o bardzo szerokim i wszechstronnym programie nauczania, poniewa┼╝ - jak nigdzie indziej - starano si─Ö tutaj doprowadzi─ç do bliskiego powi─ůzania sztuki i nauki. Z tymi zamierzeniami wi─ůza┼éo si─Ö rozbudowanie programu przedmiot├│w teoretycznych. Pr├│bowano po┼é─ůczy─ç w optymalny spos├│b zaj─Öcia typowe dla szk├│┼é artystycznych i dla uniwersytet├│w, co cz─Östo wymaga┼éo od grona profesorskiego du┼╝ego wysi┼éku i pomys┼éowo┼Ťci w zakresie metodyki. Organizatorzy WSP pragn─Öli, by kszta┼éci┼é on nie tylko artyst├│w plastyk├│w r├│┼╝nych specjalno┼Ťci, ale te┼╝ ludzi w r├│┼╝ny spos├│b zwi─ůzanych ze sztuk─ů: architekt├│w, inwentaryzator├│w i konserwator├│w sztuki, wreszcie nauczycieli rysunk├│w, a nowo┼Ťci─ů sta┼éo si─Ö m.in. "stopniowe specjalizowanie s┼éuchaczy bardziej przygotowanych w naukach pomocniczych"51. Za┼éo┼╝enie to w du┼╝ej mierze uda┼éo si─Ö zrealizowa─ç" (Odrodzenie Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (1919-1939) Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych 2011 Nr LXIV).

Artystów wileńskich skupiały dwie organizacje: Wileńskie Towarzystwo Artystów Plastyków i Wileńskie Towarzystwo Niezależnych Artystów Malarzy (później Artystów Sztuk Pięknych).

Wile┼äskie Towarzystwo Artyst├│w Plastyk├│w (WTAP) zosta┼éo za┼éo┼╝one 28 maja 1920 roku przez Ludomira ┼Ülendzi┼äskiego (by┼é jego prezesem), Wac┼éawa Czechowicza, Piotra Hermanowicza, Bronis┼éawa Jamontta, Micha┼éa Rouba i Stanis┼éawa Wo┼║nickiego. Odgrywa┼éo wielk─ů rol─Ö w ┼╝yciu artystycznym Wilna i wywiera┼éo silny wp┼éyw na prawie wszystkich wile┼äskich artyst├│w. W 1930 roku Stowarzyszenie liczy┼éo 25 cz┼éonk├│w rzeczywistych i 8 korespondencyjnych. Cz┼éonkami byli: Kazimiera Adamska-Rouba, Halina D─ůbrowska, Stefan Dauksza, Wac┼éaw Dawidowski, Piotr Hermanowicz, Jerzy Hoppen, Rafa┼é Jachimowicz, Bronis┼éaw Jamontt, Edward Karniej, Eugeniusz Kazimierowski, Marian Kulesza, Kazimierz Kwiatkowski, Adam Mi─Ödzyb┼éocki, Tymon Niesio┼éowski, Gustaw Pilecki (mimo, ┼╝e mieszka┼é w Warszawie nale┼╝a┼é od 1921 do WTAP i z ugrupowaniem tym wystawia┼é swoje prace m.in. w Warszawie, Poznaniu i Krakowie), Micha┼é Rouba, Julian Skangiel, Ludomir ┼Ülendzi┼äski, Leona Szczepanowiczowa, Helena Teodorowicz-Karpowska, Czes┼éaw Wierusz-Kowalski, Maria Wo┼║nicka i architekci: Teodor Bursze, Stefan Nar─Öbski i J├│zef Rouba. W sk┼éad zarz─ůdu wchodzili: prezes Ludomir ┼Ülendzi┼äski, wiceprezes Jerzy Hoppen, sekretarz Micha┼é Rouba, cz┼éonkowie Bronis┼éaw Jamontt, Piotr Hermanowicz.

Towarzystwo grupowa┼éo artyst├│w malarzy i rze┼║biarzy o rozmaitych kierunkach artystycznych, w ┼éonie jednak jego wytworzy┼éa si─Ö odr─Öbna w sztuce polskiej, posiadaj─ůca okre┼Ťlony kierunek i cel artystyczny grupa, przez fachow─ů krytyk─Ö nazywana Szko┼é─ů Wile┼äsk─ů i pod t─ů nazw─ů przesz┼éa do historii sztuki polskiej (Tadeusz Dobrowolski "Sztuka polska" Krak├│w 1974). Jej cz┼éonkowie za ┼Ülendzi┼äskim byli zafascynowani sztuk─ů muzealn─ů, u┼╝ywali cz─Östo deski jako podobrazia i gipsowego reliefu, wzorowali si─Ö na mistrzach renesansu i pos┼éugiwali si─Ö dok┼éadnym, szczeg├│┼éowym rysunkiem. Stosowali wypuk┼éy modelunek i ostro zarysowan─ů sylwet─Ö. Pejza┼╝y┼Ťci tej szko┼éy, przede wszystkim Micha┼é Rouba i Bronis┼éaw Jamontt pr├│bowali godzi─ç wczesny kubizm z romantycznym tekstem obrazowym, z motywem drzew, chmur, m┼éyn├│w, ruin i miejskich zau┼ék├│w. Wile┼äskie Towarzystwo Artyst├│w Plastyk├│w odgrywa┼éo wielk─ů rol─Ö w ┼╝yciu artystycznym Wilna i wywiera┼éo silny wp┼éyw na wi─Ökszo┼Ť─ç wile┼äskich artyst├│w.

Wile┼äskie Towarzystwo Artyst├│w Plastyk├│w prowadzi┼éo dzia┼éalno┼Ť─ç r├│wnie┼╝ w dziedzinie pedagogiki artystycznej, zak┼éadaj─ůc w 1921 roku Szko┼é─Ö Rysunkow─ů (od 1928 r. Szko┼éa Rzemios┼é Artystycznych), kt├│rej dyrektorem zosta┼é Ludomir ┼Ülendzi┼äski, a po nim w latach 1925-26 roku Marian Kulesza i w latach 1926-32 Tymon Niesio┼éowski. Absolwentami tej szko┼éy byli m.in. Edward Karniej i Julian Skangiel, p├│┼║niejsi cz┼éonkowie Towarzystwa.

W latach 1922-1934 Wile┼äskie Towarzystwo Artyst├│w Plastyk├│w zorganizowa┼éo dwadzie┼Ťcia jeden wystaw, kt├│re mia┼éy charakter dorocznych pokaz├│w osi─ůgni─Ö─ç jego cz┼éonk├│w. By┼éy prezentowane poza Wilnem: w Warszawie, Poznaniu, Lwowie i Krakowie. W Wilnie organizowane by┼éy wystawy z udzia┼éem artyst├│w malarzy i rze┼║biarzy z innych polskich o┼Ťrodk├│w artystycznych, jak np. krakowskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w "Sztuka", skupiaj─ůcego najlepszych polskich malarzy epoki; w 1933 roku z┼éoty medal na wystawie w Wilnie otrzyma┼é wybijaj─ůcy si─Ö m┼éody rze┼║biarz Boles┼éaw Barcz.

W 1921 roku powsta┼éo z inicjatywy Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w, a za przyk┼éadem Warszawy Mi─Ödzyzwi─ůzkowa Komisja Kulturalno-Artystyczna, kt├│rej zadaniem by┼éo szerzenie kultury artystycznej w┼Ťr├│d jak najszerszych mas spo┼éecze┼ästwa wile┼äskiego oraz koordynowanie pracy wszystkich instytucji kulturalnych. Komisja ta ju┼╝ w 1921 roku zorganizowa┼éa w Wilnie pierwsz─ů od czas├│w przedwojennych wystaw─Ö obraz├│w artyst├│w warszawskich i krakowskich oraz za┼éo┼╝y┼éa w Wilnie pierwsz─ů Szko┼é─Ö Dramatyczn─ů. Arty┼Ťci malarze z Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w (Jerzy Hoppen, Wac┼éaw Czechowicz, Edward Karniej, Eugeniusz Kazimierowski i Kazimierz Kwiatkowski) pracowali intensywnie nad podniesieniem poziomu kulturalnego teatr├│w wile┼äskich jako kierownicy artystyczni i scenografowie. W 1921 roku Wile┼äskie Towarzystwo Artyst├│w Plastyk├│w przyst─ůpi┼éo do wydawania miesi─Öcznika (p├│┼║niej kwartalnika) "Po┼éudnie", po┼Ťwi─Öconego sztuce i krytyce artystycznej, kt├│rego redaktorem zosta┼é architekt i krytyk artystyczny Stanis┼éaw Wo┼║nicki.

W 1931 roku nast─ůpi┼é roz┼éam w Wile┼äskim Towarzystwie Artyst├│w Plastyk├│w. Marian Kulesza z grup─ů artyst├│w, kt├│rzy poparli jego idee zwi─ůzane ze sztuk─ů za┼éo┼╝yli Wile┼äskie Towarzystwo Niezale┼╝nych Artyst├│w Malarzy (p├│┼║niej Artyst├│w Sztuk Pi─Öknych), kt├│rego zosta┼é pierwszym prezesem. Arty┼Ťci malarze zwi─ůzani z tym Towarzystwem wystawiali swe prace w Wilnie (1931-35) i w Warszawie (1933-34). Swoje prace Kulesza cz─Östo prezentowa┼é r├│wnie┼╝ na pokazach organizowanych przez Towarzystwo Zach─Öty Sztuk Pi─Öknych w Warszawie, kt├│rego by┼é cz┼éonkiem rzeczywistym (w 1928 roku otrzyma┼é zaszczytne wyr├│┼╝nienie za Wn─Ötrze ko┼Ťcio┼éa w Zakopanem). Marian Kulesza w latach 1933-39 by┼é nauczycielem rysunk├│w w Gimnazjum ┼╗e┼äskim imienia Elizy Orzeszkowej.

W mi─Ödzywojennym Wilnie ukazywa┼éy si─Ö nast─Öpuj─ůce czasopisma polskie po┼Ťwi─Öcone sztuce: "Po┼éudnie. Miesi─Öcznik Po┼Ťwi─Öcony Sztuce i Krytyce Artystycznej" 1921-22 i 1924-25, "Prace i Materia┼éy Sprawozdawcze Sekcji Historji Sztuki Towarzystwa Przyjaci├│┼é Nauk w Wilnie" 1935-39, dwutygodnik "Przegl─ůd Artystyczny" 1925-29 i 1935-39, "Sztuka i Film. Pismo Tygodniowe Po┼Ťwi─Öcone Sztuce we Wszystkich Jej Przejawach" 1924, "Tygodnik Wile┼äski. Wielki Przegl─ůd Ilustrowany Po┼Ťwi─Öcony Sztuce i Literaturze" 1925, "W M┼éodych Oczach" 1938-39 - po┼Ťwi─Öcony sztuce m┼éodego Wilna.

W okresie mi─Ödzywojennym (1918-39) najczynniejszymi o┼Ťrodkami fotograficznymi w Polsce by┼éy: na pierwszym miejscu Wilno (!), potem Lw├│w, Pozna┼ä, Warszawa i Krak├│w. To w ├│wczesnym Wilnie m.in. narodzi┼éo si─Ö polskie s┼éowo "fotografika" oznaczaj─ůce fotografi─Ö artystyczn─ů. W okolicach Wilna wykonano dagerotypy daj─ůce pocz─ůtek fotografii na ziemiach Rzeczpospolitej. Polscy zawodowcy i amatorzy fotografiki uwieczniali na kliszach tak bardzo polskie Wilno i jego mieszka┼äc├│w. Ich obrazy prowadz─ů w podr├│┼╝ do miasta prze┼éomu XIX i XX w. oraz 20-lecia mi─Ödzywojennego. Efektem dzia┼éa┼ä fotografik├│w wile┼äskich w okresie mi─Ödzywojennym by┼éy interesuj─ůce prace fotograficzne, publikacje teoretyczne i krytyczne.

Ju┼╝ w 1919 roku powsta┼é tam Zak┼éad Fotografii Artystycznej na Wydziale Sztuk Pi─Öknych Uniwersytetu Stefana Batorego. Jego d┼éugoletnim kierownikiem by┼é Jan Bu┼éhak, kt├│ry w 1927 roku zosta┼é wsp├│┼éza┼éo┼╝ycielem Wile┼äskiego Towarzystwa Mi┼éo┼Ťnik├│w Fotografii, kt├│rego prezesem od 1929 do 1939 roku by┼é Wojciech Buyko. W 1928 roku powo┼éano do ┼╝ycia Fotoklub Wile┼äski, a w 1929 roku Fotoklub Polski, zrzeszaj─ůcy elit─Ö fotografik├│w z ca┼éej Polski. W 1930 roku podczas IV Zjazdu Zwi─ůzku Polskich Towarzystw Fotograficznych w Wilnie usankcjonowano Fotoklub Polski, przyjmuj─ůc ostateczny statut. Jego powstanie by┼éo spe┼énieniem marze┼ä polskich artyst├│w traktuj─ůcych fotografi─Ö jako niezale┼╝n─ů sztuk─Ö, zabiegaj─ůcych o uznanie jej za ┼Ťrodek wypowiedzi artystycznej r├│wny malarstwu czy rze┼║bie. Cz┼éonkostwo w Fotoklubie Polskim nobilitowa┼éo. Dlatego w ci─ůgu niespe┼éna 10 lat swego istnienia na cz┼éonkostwo w Fotoklubie zas┼éu┼╝y┼éo zaledwie 44 najlepszych fotograf├│w. Z Wilna znale┼║li si─Ö w nim: Jan Bu┼éhak (1876-1950), Wojciech Buyko (1882- po 1941), Jan Kruszy┼äski (1903-1944), Jan Kurusz Worobjew (1879-1940), ks. Piotr ┼Üledziewski (1884-1950), Stanis┼éaw Turski (1904-1989), Boles┼éawa Zdanowska (1908-1981), Edmund Zdanowski (1905-1981). W 1936 roku odby┼éa si─Ö w Wilnie 4 Mi─Ödzynarodowa Wystawa Fotografii. By┼éo to wielkie wyr├│┼╝nienie dla Polski i polskiej fotografiki wile┼äskiej.

Stanis┼éaw Turski w 1928 roku zosta┼é cz┼éonkiem Fotoklubu Wile┼äskiego, powsta┼éego na bazie Wile┼äskiego Towarzystwa Mi┼éo┼Ťnik├│w Fotografii z inicjatywy Jana Bu┼éhaka. Opr├│cz artystycznej dzia┼éalno┼Ťci fotograficznej zajmowa┼é si─Ö publicystyk─ů. Prowadzi┼é w Wilnie w┼éasn─ů drukarni─Ö o nazwie Grafika i by┼é wydawc─ů ├│wczesnej polskiej specjalistycznej prasy fotograficznej - "Almanachu Fotografiki Wile┼äskiej" (1931), "Almanachu Fotografiki Polskiej" (1934-37), wydawanego przez Fotoklub Wile┼äski, Lwowskie Towarzystwo Fotograficzne i Polskie Towarzystwo Fotograficzne w Warszawie "Przegl─ůdu Fotograficznego" (1935-39) i "Fotografa Polskiego" (1938-39). W 1935 roku otrzyma┼é tytu┼é Seniora Honorowego - tytu┼é przyznany przez Polskie Towarzystwo Fotograficzne.

Dobrym fotografikiem wile┼äskim i og├│lnie polskim by┼é Jerzy W┼éadys┼éaw Lande, prawnik, w latach 1925-29 profesor i kierownik Katedry Teorii i Filozofii Prawa na Uniwersytecie Stefana Batorego. Zajmowa┼é si─Ö fotografi─ů od 1903 roku. Jego pasja wyros┼éa z krajoznawstwa, dlatego znany jest przede wszystkim z fotografii krajobrazu. Zajmowa┼é go r├│wnie┼╝ portret oraz fotografia architektury. Jak pisa┼é wybitny fotografik polski, posiadacz najwy┼╝szego, mi─Ödzynarodowego tytu┼éu w fotografii artystycznej: Honoraire Excellence FIAP Jan Sunderland: "Jego zdj─Öcia wykazuj─ů du┼╝y zmys┼é kompozycyjny, zar├│wno linearny jako te┼╝ - g┼é├│wnie - walorowy".

W Wilnie urodzi┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ wielu artyst├│w, kt├│rzy odegrali znacz─ůc─ů rol─Ö w polskich dziejach sztuki okresu mi─Ödzywojennego i w powojennej Polsce. Do grona tego nale┼╝─ů m.in.: Ignacy Bogdanowicz (1920-1989), malarz abstrakcjonista zwi─ůzany ze ┼Ťrodowiskiem geometryst├│w, w S┼éupsku wsp├│┼étw├│rca galerii Nowa Brama i Pracowni Sztuk Plastycznych oraz Domu Pracy Tw├│rczej w Ustce, wsp├│┼éza┼éo┼╝yciel i dzia┼éacz oddzia┼éu Zwi─ůzku Polskich Artyst├│w Plastyk├│w w Koszalinie; Boles┼éaw Buyko (1876-1940), malarz, po studiach w Pary┼╝u mieszka┼é we Francji, swoje obrazy wystawia┼é w Wilnie (1904-23), Pary┼╝u, Londynie, Warszawie i Lwowie; Konstanty Danko (1911-2007), artysta plastyk; architekt, m.in.: wsp├│┼éautor projekt├│w ko┼Ťcio┼é├│w w Nowej Hucie (1957, nagroda) i Bielanach (1958, nagroda); projekty wn─Ötrz pawilon├│w polskich na Wystawach ┼Üwiatowych w Pary┼╝u w 1937 (nagroda Grand Prix na Wystawie) i Nowym Jorku w 1939 (wsp├│┼éautor; nagroda na Wystawie) oraz Dworca G┼é├│wnego w Warszawie 1939, teatru w Pa┼éacu Kultury i Nauki w Warszawie 1954, pa┼éacu w Jab┼éonnej 1954, wsp├│┼éautor projektu pomnika Adama Mickiewicza w Poznaniu (1948, I nagroda w konkursie) i Pomnika Bohater├│w Warszawy (1959, nagroda w konkursie); Maria Fietkiewicz (1934-2015), malarka i z┼éotniczka, wsp├│lnie z m─Ö┼╝em Paw┼éem zajmowa┼éa si─Ö z┼éotnictwem: nale┼╝eli do prekursor├│w istniej─ůcej od lat 60. XX w. tzw. polskiej szko┼éy bursztynu i srebra, brali udzia┼é w licznych wystawach krajowych i zagranicznych, wyroby jej znajduj─ů si─Ö w szeregu muzeach; Tadeusz Gajl (ur. 1940), artysta grafik, tw├│rca ┼Ťwiatowej s┼éawy przedstawie┼ä historycznych herb├│w szlachty polskiej, herby jego autorstwa zyska┼éy powszechn─ů akceptacj─Ö heraldyk├│w - nazywane w nomenklaturze herbami gajlowskimi (ang. Gajlesque Coat of Arms), projektant m.in. Herbarza polskiego. Od ┼Ťredniowiecza do XX wieku (2007) - wspania┼éego zbioru oko┼éo 4500 herb├│w wraz z indeksem, podaniem ┼║r├│de┼é i zawieraj─ůcym 37 000 nazwisk; Jan Hawry┼ékiewicz (1902-po 1 IX 1939), malarz, scenarzysta teatr├│w w Wilnie, Warszawie, Grodnie i Bydgoszczy (1933-39); Halina Hermanowicz (1905-1983), malarka i pedagog, pracuj─ůca w Wilnie do 1945 roku, a po wyp─Ödzeniu w Radomiu jako pedagog w studium nauczycielskim i wzi─Öty malarz (m.in. wykona┼éa wiele obraz├│w dla ko┼Ťcio┼é├│w w diecezji sandomierskiej); Barbara Houwald-Kostecka (ur. 1935), malarka tworz─ůca pod wp┼éywem Piotra Potworowskiego, wystawia┼éa obrazy w kraju i za granic─ů, m.in. w Brnie, Sofii, Groningen; Rafa┼é Jachimowicz (1893-1961 Wilno), rze┼║biarz, wykona┼é m.in. pomnik Jana Godwoda na cmentarzu na Rossie i nagrodzone projekty pomnika powsta┼äc├│w ┼Ťl─ůskich w Katowicach (1924) i Adama Mickiewicza w Wilnie; Witold Gracjan Kawalec (1922-2003), rze┼║biarz, tworz─ůcy po wojnie w Anglii; Andrzej Lachowicz (1939-2015), wybitny artysta grafik, fotografik, d┼éugoletni komisarz galerii "Permafo" we Wroc┼éawiu, rzeczoznawca Ministerstwa Kultury i Sztuki w dziedzinie grafiki, pracownik naukowy Muzeum Narodowego w Kuwejcie, uczestnik wystaw i zdobywca nagr├│d, autor ksi─ů┼╝ek; Maria (Mary) Litauer-Schneiderowa (1904- po 1 IX 1939), malarka, graficzka dzia┼éaj─ůca w Warszawie, 1929-39 jej obrazy by┼éy wystawiane na wystawach w Warszawie, Lwowie, Krakowie, ┼üodzi i innych miastach polskich, a tak┼╝e w Brukseli, Pary┼╝u, Genewie, Rapperswilu (w Muzeum Polskim), Nowym Jorku, Chicago i in. miastach; Albin ┼üubniewicz (1910-1986), malarz, artysta wsp├│┼éczesny, prace jego by┼éy prezentowane na licznych wystawach zbiorowych i indywidualnych w kraju i za granic─ů, w 1957 otrzyma┼é Nagrod─Ö Miasta ┼üodzi za ca┼éokszta┼ét pracy tw├│rczej w dziedzinie malarstwa sztalugowego i ┼Ťciennego; Stanis┼éaw Micha┼éowski (1915-1980), malarz, ucze┼ä Tymona Niesio┼éowskiego i Kazimierza Kwiatkowskiego, profesor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Sopocie; Dorota Niesio┼éowska (ur. 1934), konserwator dzie┼é sztuki, konserwator w Muzeum Narodowym w Warszawie (obrazy wielkich tw├│rc├│w) i XV wiecznych malowide┼é we Florencji; Andrzej Nowacki (ur. 1938), wybitny artysta plastyk: malarstwo, grafika, plakat, udzia┼é w licznych wystawach w kraju i za granic─ů (w 29 pa┼ästwach), zdobywca nagr├│d; Jerzy Ostrog├│rski (ur. 1944), malarz, profesor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Gda┼äsku i Uniwersytetu Bilkent w Ankarze (Turcja) 1992-93 i 1998-2000, udzia┼é w ok. 100 wystawach w kraju i za granic─ů; Rajmund Pietkiewicz (1920-2013), malarz, grafik, profesor i 1965-69 rektor Akademii Sztuk Pi─Öknych w Gda┼äsku; Jerzy W┼éadys┼éaw Puciata (1933-2014), malarz, udzia┼é w licznych wystawach w kraju i za granic─ů, 1980-83 prezes Zarz─ůdu G┼é├│wnego Zwi─ůzku Polskich Artyst├│w Plastyk├│w; Mieczys┼éaw Roma┼äczuk (ur. 1933), malarz, rzeczoznawca Ministerstwa Kultury i Sztuki, prezes Okr─Ögu Olszty┼äskiego Zwi─ůzku Polskich Artyst├│w Plastyk├│w, jego prace znajduj─ů si─Ö w kilku muzeach oraz w prywatnych kolekcjach w kraju i za granic─ů; Olgierd Karol Rutkowski (ur. 1930), artysta plastyk, projektant wzor├│w przemys┼éowych (ponad 300 projekt├│w), cz┼éonek Rady Wzornictwa Przemys┼éowego, rzeczoznawca dzie┼é sztuki wsp├│┼éczesnej; Leonard Siemaszko (1893-1975), artysta fotografik, do 1939 prezes Cechu Fotograf├│w Chrze┼Ťcija┼äskich w Wilnie, bra┼é udzia┼é w licznych wystawach fotograficznych, wykona┼é liczne i dobre zdj─Öcia z pobyt├│w w Wilnie marsz. J├│zefa Pi┼ésudskiego oraz mieszkaj─ůcego w Wilnie by┼éego kapelana Legion├│w Polskich, biskupa W┼éadys┼éawa Bandurskiego; Zbyszko Siemaszko (1925-2015), artysta fotografik, d┼éugoletni fotoreporter tygodnika "Stolica", autor fotografii dokumentuj─ůcych odbudow─Ö Warszawy; Daniela Stankiewicz (ur. 1928), artysta plastyk, konserwator zabytk├│w, g┼é├│wny konserwator Muzeum Narodowego we Wroc┼éawiu, 1971-73 i 1974-80 prowadzi┼éa prace konserwatorskie w ko┼Ťcio┼éach Wilna; Andrzej Strumi┼é┼éo (ur. 1927), malarz, grafik, rze┼║biarz, fotograf, profesor Akademii Sztuk Pi─Öknych w Krakowie, kierownik pracowni graficznej Sekretariatu Generalnego ONZ w Nowym Jorku, jego prace znajduj─ů si─Ö w wielu muzeach w Polsce i za granic─ů; Henryk Strumi┼é┼éo (ur. 1934), artysta plastyk, docent Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Pi─Öknych w ┼üodzi, bra┼é udzia┼é w licznych wystawach w kraju i za granic─ů; Ludomir ┼Ülendzi┼äski (1889-1980), wybitny malarz i rze┼║biarz, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1925-39 i Politechniki Krakowskiej 1945-60 - w latach 1948-56 prorektor i rektor, w 1920 za┼éo┼╝yciel i prezes Wile┼äskiego Towarzystwa Artyst├│w Plastyk├│w, w 1929 zorganizowa┼é dzia┼é wiele┼äski na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu; Andrzej Urbanowicz (1939-2011), artysta malarz, wsp├│┼éorganizator "Galerii Katowice", bra┼é udzia┼é w licznych wystawach w kraju i za granic─ů, jego obrazy s─ů w zbiorach polskich i zagranicznych; Zofia Wendorf-Serafinowicz (1905-po 1 IX 1939), uzdolniona malarska wile┼äska, pedagog; Andrzej Wr├│blewski (1927-1957), jeden z wybitniejszych malarzy polskich powojennego pokolenia; Janina ┼╗emojtel (1931-2004), artysta malarz, wyk┼éadowca Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Pi─Öknych we Wroc┼éawiu, bra┼éa udzia┼é w licznych wystawach w kraju i za granic─ů, zdobywczyni nagr├│d, m.in. z┼éotego medalu na Og├│lnopolskiej Wystawie "Sport w sztuce" w Katowicach w 1976, ponad 40 jej obraz├│w znajduje si─Ö w muzeach polskich i zagranicznych; Stanis┼éaw ┼╗ukowski (1911-1983), artysta plastyk, 1960-70 pracownik Muzeum Zamkowego w Malborku, 1970-77 wyk┼éadowca Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Pi─Öknych w Gda┼äsku, laureat licznych nagr├│d i wyr├│┼╝nie┼ä, jego prace znajduj─ů si─Ö w zbiorach wielu muze├│w.

W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje si─Ö du┼╝a kolekcja prac malarzy wile┼äskich z okresu mi─Ödzywojennego. Powsta┼éa ona dzi─Öki staraniom Stanis┼éawa Lorentza, kt├│ry w latach 1936-82 (z przerw─ů w czasie II wojny ┼Ťwiatowej) pe┼éni┼é funkcj─Ö dyrektora tego muzeum, a kt├│ry przed wojn─ů zwi─ůzany by┼é z Wilnem: w latach 1929-35 by┼é konserwatorem zabytk├│w wojew├│dztwa wile┼äskiego i nowogr├│dzkiego oraz wyk┼éadowc─ů Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. St─ůd w Muzeum Narodowym w Warszawie stara┼é si─Ö stworzy─ç po 1945 roku o┼Ťrodek, kt├│ry by jak najlepiej dokumentowa┼é polsk─ů wile┼äsk─ů kultur─Ö artystyczn─ů tego okresu. Muzeum posiada dzi┼Ť spor─ů kolekcj─Ö obraz├│w przedwojennych malarzy wile┼äskich, jak np. Ferdynanda Ruszczyca, liczne i to najlepsze obrazy Ludomira ┼Ülendzi┼äskiego, Micha┼éa Rouby, Aleksandra Szturmana, prawie pe┼ény zbi├│r prac Jerzego Hoppena, prace Bronis┼éawa Jamontta, kt├│ry zapisa┼é Muzeum wszystko co posiada┼é (po wojnie) w Toruniu, w tym obrazy z Wilna, obrazy Kazimierza Kwiatkowskiego i Heleny Schramm├│wny.
Drugi bogaty zbi├│r sztuki wile┼äskiej okresu mi─Ödzywojennego znajduje si─Ö w Toruniu, a przede wszystkim w Gabinecie Sztuki Biblioteki Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w tym mie┼Ťcie. Chocia┼╝ zbiory te zacz─Öto gromadzi─ç jeszcze w latach pi─Ö─çdziesi─ůtych XX w. od artyst├│w wile┼äskich, kt├│rzy w 1945 roku zamieszkali w Toruniu, rodzin zmar┼éych tw├│rc├│w, os├│b prywatnych i na aukcjach antykwarycznych, g┼é├│wnym jego tw├│rc─ů by┼é d┼éugoletni kustosz zbior├│w sztuki w Bibliotece Uniwersyteckiej Jan Kot┼éowski, entuzjasta, znawca i promotor sztuki kr─Ögu wile┼äskiego i wile┼äsko-toru┼äskiego. Zgromadzi┼é i uporz─ůdkowa┼é oko┼éo tysi─ůca grafik i rysunk├│w artyst├│w wile┼äskich i ich uczni├│w, kontynuuj─ůcych tradycje wile┼äskiej szko┼éy i zainteresowania artystyczne swoich nauczycieli. S─ů tu prace m.in. Ko┼║my Czury┼éy (1908-1951 Toru┼ä), Lwa Dobrzy┼äskiego (1907-1937), Romany Ginty┼é┼é├│wny (1911-1988), Jerzego Hoppena (1891-1969 Toru┼ä), Romana Jakimowicza (1893-1961 Wilno), Zbigniewa Kaliszczaka (1903-1985), Leona Kosmulskiego (1904-1952), Edwarda Kuczy┼äskiego (1905-1958), Haliny ┼üepkowskiej-Giecewicz (1912-1998), J├│zefa Marcinkowskiego (1909-1978), Edwarda Medekszy (1907-1945), Adolfa Pop┼éawskiego (1907 Wilno - 1982), Boles┼éawa Rogi┼äskiego (1907 Wilno -1990), Stanis┼éawa Rolicza (1913-1997), Walentego Romanowicza (1911-1945 Wilno), Micha┼éa Rouby (1893 Wilno -1941 Wilno), Micha┼éa Siewruka (1905-1972), Zofii Stankiewicz├│wny (1862-1955), Krystyny Wr├│blewskiej (1904-1994), Stanis┼éawa ┼╗ukowskiego (1911 Wilno - 1983).

Zbi├│r toru┼äski malarstwa wile┼äskiego zwi─ůzany jest ┼Ťci┼Ťle z faktem oderwania od Polski Wilna na konferencji Stalina, Roosevelta i Churchilla w Ja┼écie w lutym 1945 roku i masowego wyp─Ödzania Polak├│w z tego miasta na teren poja┼éta┼äskiej Polski. Wiosn─ů i latem 1945 roku do Torunia przyby┼éo m.in. wielu profesor├│w i pracownik├│w naukowych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Wraz z ich przybyciem, w sierpniu 1945 roku zapad┼éa decyzja utworzenia w Toruniu nowego uniwersytetu polskiego, kt├│ry mia┼é si─Ö sta─ç kontynuatorem tradycji Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W┼Ťr├│d przybysz├│w z Wilna znalaz┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ liczne grono wyk┼éadowc├│w, absolwent├│w i student├│w Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych przedwojennego Uniwersytetu Wile┼äskiego. Podj─Öli oni starania w celu utworzenia na tym uniwersytecie tak┼╝e Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych. Do najbardziej zaanga┼╝owanych w to przedsi─Öwzi─Öcie tw├│rc├│w nale┼╝eli: Tymon Terlecki, Bronis┼éaw Jamontt, Stefan Nar─Öbski, Konrad Dargiewicz, Jerzy Remer, Henryk Kuna, Jan Wody┼äski i Jerzy Hoppen. Najwybitniejsz─ů postaci─ů spo┼Ťr├│d za┼éo┼╝ycieli by┼é malarz Tymon Niesio┼éowski.

Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych Uniwersytetu im. Miko┼éaja Kopernika w Toruniu powsta┼é w grudniu 1945 roku. Na pocz─ůtku powo┼éano Sekcj─Ö Sztuk Pi─Öknych, w ramach kt├│rej dzia┼éa┼éo sze┼Ť─ç katedr. W marcu 1946 roku powsta┼éa si├│dma - Katedra Grafiki, a w 1947 roku Katedra Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa, kt├│ra powsta┼éa dzi─Öki staraniom prof. Jerzego Remera. Podlega┼éy one Wydzia┼éowi Humanistycznemu. W chwili powstania Wydzia┼éu w Toruniu przybyli z Wilna wyk┼éadowcy i studenci stanowili oni prawie 100% jego ├│wczesnego stanu osobowego. Pierwszym dziekanem wydzia┼éu zosta┼é prof. Bronis┼éaw Jamontt, pierwszym prodziekanem - prof. Tymon Niesio┼éowski. Kierownictwo katedrami przej─Öli wy┼╝ej wymienieni arty┼Ťci wile┼äscy: Katedra Malarstwa Sztalugowego (Tymon Niesio┼éowski), Katedra Malarstwa Pejza┼╝owego (Bronis┼éaw Jamontt), Katedra Projektowania Wn─Ötrz (Stefan Nar─Öbski), Katedra Witra┼╝ownictwa (Konrad Dargiewicz), Katedra Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa (Jerzy Remer), Katedra Rze┼║by (Henryk Kuna), Katedra Malarstwa Dekoracyjnego (Jan Wody┼äski), Katedra Grafiki (Jerzy Hoppen). Ten fakt spowodowa┼é, ┼╝e toru┼äski Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych kontynuowa┼é tradycje i profil przedwojennego Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. Wida─ç to wyra┼║nie przy samym organizowaniu struktury przysz┼éego wydzia┼éu - odwo┼éywano si─Ö do przedwojennego Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych w Wilnie. Tak┼╝e za wzorem Wydzia┼éu wile┼äskiego obok dzia┼éalno┼Ťci praktycznej rozwijano zagadnienia teoretyczne. By┼éa to jedyna w tym czasie plac├│wka w kraju, kt├│rej za┼éo┼╝eniem by┼éo ┼é─ůczenie teorii wiedzy o sztuce, o ochronie zabytk├│w, prac naukowych z zaj─Öciami praktycznymi. Pod ka┼╝dym wzgl─Ödem konsekwentnie realizowano program znany z przedwojennego Wilna. Pracuj─ůcy na Wydziale Sztuk Pi─Öknych profesorowie, ukszta┼étowani w latach mi─Ödzywojennych w Wilnie i kontynuuj─ůcy tradycje wile┼äskie, wkr├│tce zacz─Öli nadawa─ç ton ┼╝yciu artystycznemu w Toruniu i kszta┼étowali tutejsze ┼Ťrodowisko w pierwszym dziesi─Öcioleciu istnienia uczelni... Wz├│r wile┼äski zadecydowa┼é wreszcie o jednej z najbardziej wyj─ůtkowych cech toru┼äskiego Wydzia┼éu na tle szkolnictwa wy┼╝szego w Polsce, a zarazem o jego najistotniejszym atucie, jakim jest w┼é─ůczenie instytucji szko┼éy plastycznej w struktur─Ö uniwersytetu. Dzi─Öki temu Wydzia┼é posiada swoisty profil, bez analogii w innych szko┼éach wy┼╝szych - podobnie jak niegdy┼Ť w Wilnie, tw├│rczo┼Ť─ç artystyczna jest tu po┼é─ůczona z teoretyczn─ů problematyk─ů wiedzy o sztuce i ochronie zabytk├│w. Specyficzny podzia┼é kszta┼écenia na dwa kierunki, artystyczno-dydaktyczny oraz konserwatorsko-muzealny, zacz─ů┼é si─Ö krystalizowa─ç od lat 50-tych. Powo┼éane w├│wczas jednostki - Studium Artystyczno-Dydaktyczne oraz Studium Konserwatorstwa i Muzealnictwa, funkcjonuj─ů do dzi┼Ť jako dwa odr─Öbne, cho─ç integralnie zwi─ůzane instytuty: Instytut Artystyczny oraz Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa (Internet: Uniwersytet Miko┼éaja Kopernika w Toruniu. Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych. Historia Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych Wikipedia, Culture.pl).

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

24 Kwietnia 1883 roku
Urodzi┼é si─Ö Jaroslav Hasek, czeski powie┼Ťciopisarz, autor popularnych "Przyg├│d dobrego wojaka Szwejka".


24 Kwietnia 2015 roku
Zmarł Władysław Bartoszewski, publicysta, pisarz, POlityk. Więzień Auschwitz, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego (ur. 1922)


Zobacz wi─Öcej