Poniedzia┼éek 24 Czerwca 2024r. - 176 dz. roku,  Imieniny: Danuty, Jana, Janiny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 10.02.24 - 11:22     Czytano: [510]

Polskie Wilno 1919-1939: Kultura


Wilno odegra┼éo wielk─ů rol─Ö w dziejach kultury polskiej. To w┼éa┼Ťnie wysokiej klasy kultura polska sprawi┼éa, ┼╝e wielu mieszka┼äc├│w Wilna i Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego od XVI wieku ulega┼éo polonizacji. Natomiast polskoj─Özyczny od 1804 roku Uniwersytet Wile┼äski uczyni┼é z Wilna jedno z naj┼╝ywszych ognisk ruchu umys┼éowego i kulturalnego w kraju. R├│wnie┼╝ du┼╝y udzia┼é w historii kultury polskiej mia┼éo istniej─ůce w latach 1805-1940 wydawnictwo Zawadzkich w Wilnie wraz z jego oddzia┼éem w Warszawie.

Powr├│t w ca┼éym tego s┼éowa znaczeniu polskiego Wilna w kwietniu 1919 roku do odrodzonego pa┼ästwa polskiego w listopadzie 1918 roku zapocz─ůtkowa┼é nowy okres tw├│rczego ┼╝ycia, przywracaj─ůcy miastu odwieczn─ů rol─Ö wielkiego ogniska kultury polskiej na wschodnich rubie┼╝ach II Rzeczypospolitej Polskiej (bo poza polsk─ů innej kultury tu nie by┼éo - ani litewskiej, ani rosyjskiej). T─ů rol─Ö wskaza┼é Wilnu swoim geniuszem marsza┼éek J├│zef Pi┼ésudski, kt├│ry jeszcze w tym samym roku wskrzesi┼é za┼éo┼╝ony przez kr├│la Stefana Batorego Uniwersytet Wile┼äski. Jak pisze Marceli Kosman, w okresie mi─Ödzywojennym kultura wile┼äska prze┼╝ywa┼éa okres pomy┼Ťlny, a wszechstronny kulturalny rozw├│j Wilna i badania nad przesz┼éo┼Ťci─ů miasta harmonizowa┼éy z nadaniem jemu w┼éa┼Ťciwego architektonicznie oblicza, usuwaniem nalecia┼éo┼Ťci z doby zabor├│w, brutalnie wprowadzanych zw┼éaszcza po st┼éumieniu Powstania Styczniowego 1863-64.

Od 1919 roku w mie┼Ťcie na nowo organizowa┼éo si─Ö ┼╝ycie polskie, oparte o dawne wile┼äskie tradycje. W procesie tym wielk─ů rol─Ö odgrywa┼é Oddzia┼é Sztuki wile┼äskiego Urz─Ödu Wojew├│dzkiego, kt├│ry sta┼é si─Ö istotnie jednym z o┼Ťrodk├│w ┼╝ycia kulturalnego w Wilnie - przywraca┼é miastu jego dawny polski wygl─ůd, brutalnie niszczony przez w┼éadze carskie w okresie zabor├│w. Natomiast najwybitniejszym przedstawicielem dawnego Wilna i odradzaj─ůcego si─Ö polskiego ┼╝ycia artystycznego by┼é jego ambasador kultury Ferdynand Ruszczyc, zwi─ůzany z Wilnem od ko┼äca XIX w. wybitny malarz i scenograf w skali og├│lnopolskiej, czo┼éowy reprezentant artystycznej opinii wile┼äskiej. W okresie Litwy ┼Ürodkowej, w latach 1920-22, "by┼é nieoficjalnym reprezentantem kultury polskiej wobec komisji i dostojnik├│w zagranicznych i w tym charakterze w nast─Öpnych latach oddawa┼é niepospolite us┼éugi sprawie polskiej..., (kt├│ry wypowiedzia┼é pe┼éne prawdy s┼éowa): Wilno - to cenne skrzypce, to Stradivarius... je┼Ťli zesp├│┼é orkiestry Polski ma by─ç pe┼ény, tych skrzypiec nie mo┼╝e w nim zabrakn─ů─ç" (S. Lorentz). R├│wnie┼╝ poeta i literat oraz dyrektor Radia Polskiego w Wilnie w latach 1928-35 Witold Hulewicz wiele wni├│s┼é do ┼╝ycia kulturalnego Wilna - powiew wielkiego ┼Ťwiata, doskona┼é─ů aktywno┼Ť─ç, szerokie spojrzenie na zagadnienia kultury, wspania┼éy zmys┼é organizacyjny.

Od jesieni 1919 roku dzia┼éa┼é odnowiony Uniwersytet Wile┼äski - obecnie pod nazw─ů Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie, kt├│ry nie tylko zas┼éu┼╝y┼é si─Ö nauce, ale tak┼╝e kulturze polskiej. Na uniwersytecie powsta┼é Wydzia┼é Sztuk Pi─Öknych, kt├│ry odegra┼é niepo┼Ťledni─ů rol─Ö w dziejach mi─Ödzywojennej sztuki polskiej i po┼Ťredni─ů rol─Ö w historii powojennej sztuki polskiej poprzez dzia┼éalno┼Ť─ç Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych na Uniwersytecie Miko┼éaja Kopernika w Toruniu, za┼éo┼╝onego przez przyby┼éych tu wyk┼éadowc├│w z Wilna i piel─Ögnuj─ůcy tradycje wile┼äskiego Wydzia┼éu Sztuki. Konkurencyjnym dla wile┼äskiego Wydzia┼éu Sztuk Pi─Öknych by┼éo za┼éo┼╝one w 1920 roku Wile┼äskie Towarzystwo Artyst├│w Plastyk├│w, kt├│re zacz─Ö┼éo odgrywa─ç coraz to wi─Öksz─ů rol─Ö w ┼╝yciu kulturalnym Wilna. Z wile┼äskiej Szko┼éy Rzemios┼é Artystycznych wyszli wybitni konserwatorzy dzie┼é sztuki w powojennej Polsce - Wilhelm Kuklis i Leonard Torwid. Teatr Polski w Wilnie sta┼é zawsze na wysokim poziomie, a w latach 1925-32 pod kierownictwem Juliusza Osterwy i Aleksandra Zelwerowicza nale┼╝a┼é do grona najlepszych teatr├│w w Polsce. Donios┼éa akcja w dziedzinie rozpowszechniania kultury, kt├│r─ů prowadzi┼é teatr objazdowy Reduty na ziemiach p├│┼énocno-wschodnich w latach 1925-29, mia┼éa pionierskie znaczenie. Podobne akcje, ale na mniejsz─ů skal─Ö, prowadzi┼éo 9 innych i zarazem najwi─Ökszych wile┼äskich zwi─ůzk├│w artystycznych i kulturalnych. W celu koordynowania ich pracy w 1933 roku Powsta┼éa Rada Wile┼äskich Zrzesze┼ä Artystycznych - RWZA (za przyk┼éadem Wilna posz┼éy Pozna┼ä i Toru┼ä). Wilno by┼éo miastem, w kt├│rym kwit┼éo o┼╝ywione ┼╝ycie towarzyskie, wi─ů┼╝─ůce uczonych, zw┼éaszcza z Uniwersytetu oraz artyst├│w i dzia┼éaczy kulturalnych. To oni za po┼Ťrednictwem RWZA w 1933 roku powo┼éali do ┼╝ycia ekskluzywny kulturalno-towarzyski Klub "Smorgonia". W 1934 roku powsta┼éo w Wilnie pa┼ästwowe Konserwatorium Muzyczne. Ukazywa┼éy si─Ö czasopisma kulturalne i artystyczne. A szeroko poj─Ötej kulturze s┼éu┼╝y┼éy dzienniki wile┼äskie.

W mi─Ödzywojennym Wilnie by┼éy nast─Öpuj─ůce du┼╝e biblioteki polskie: Biblioteka Uniwersytecka Publiczna, kt├│rej zbiory w okresie mi─Ödzywojennym wzros┼éy z 270 000 do 657 000 tom├│w, Biblioteka im. Emilii i Eustachego Wr├│blewskich (163 000 tom├│w), Biblioteka Polskiego Towarzystwa Przyjaci├│┼é Nauk w Wilnie (150 000 tom├│w), Biblioteka pracowni i seminari├│w Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (kilkadziesi─ůt tysi─Öcy tom├│w), Biblioteka Towarzystwa Lekarskiego (50 000 tom├│w), Centralna Biblioteka Pedagogiczna Kuratorium Okr─Ögu Szkolnego Wile┼äskiego (6500 tom├│w w 1925 r. i 32 668 tom├│w w 1938 r.), Biblioteka Katolickiego Seminarium Archidiecezjalnego (25 000 tom├│w), Biblioteka im. Tomasza Zana (20 000 tom├│w), Biblioteka Konwentu "Polonia" (20 000 tom├│w), Centralna Biblioteka Pedagogiczna Kuratorium Okr─Ögu Szkolnego Wile┼äskiego (10 000 tom├│w), Zbiory Rzymsko-Katolickiego Towarzystwa Dobroczynno┼Ťci w Wilnie (6000 tom├│w), Biblioteka Synodu Ewangelicko-Reformowanego (5000 tom├│w), Biblioteka Towarzystwa Muzycznego "Lutnia" (5000 tom├│w). Zbiory tych wszystkich bibliotek - stworzonych przez Polak├│w i przez nich utrzymywanych oraz konserwowanych, pe┼énych cennych polonik├│w przyw┼éaszczyli sobie Litwini w 1939/1940 roku.

Pochodz─ůcy z Warszawy i od 1831 roku przebywaj─ůcy na emigracji wybitny polski historyk, uczony i dzia┼éacz patriotyczny Joachim Lelewel (1786 - 1861), umieraj─ůc zapisa┼é przysz┼éemu polskiemu (!) uniwersytetowi w Wilnie sw├│j du┼╝y i bardzo cenny ksi─Ögozbi├│r, g┼é├│wnie polski lub Polski dotycz─ůcy. By┼é on przechowywany najpierw w Pary┼╝u, p├│┼║niej w K├│rniku k. Poznania, a w 1929 roku zosta┼é przewieziony do polskiego w├│wczas Wilna i zasili┼é zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej. Umieszczony zosta┼é w pi─Öknie odrestaurowanej Sali Lelewela z popiersiem uczonego wykonanym przez znanego rze┼║biarza i profesora Uniwersytetu Stefana Batorego Boles┼éawa Bazu┼ékiewicza, kt├│ry by┼é wsp├│┼épracownikiem Antoniego Wiwulskiego w czasie pracy nad pomnikiem Grunwaldzkim w Krakowie (1910). Sala by┼éa chlub─ů Biblioteki. W 1940 roku Litwini otrzymawszy od Stalina Wilno po┼éo┼╝yli swoj─ů ┼éap─Ö tak┼╝e na tym ksi─Ögozbiorze i uwa┼╝aj─ů go za swoj─ů w┼éasno┼Ť─ç, a tak┼╝e za litewskie dziedzictwo narodowe (!), a rz─ůd polski nie domaga si─Ö jego zwrotu!

W Wilnie w 1938 roku by┼éo 5 muze├│w, w tym Muzeum Tatar├│w Polskich. W 1931 roku za┼éo┼╝one zosta┼éo w dawnej kordegardzie przy dziedzi┼äcu Pa┼éacu Rzeczypospolitej Muzeum Sztuki Wsp├│┼éczesnej, kt├│remu Departament Sztuki w Ministerstwie Wyzna┼ä Religijnych i O┼Ťwiecenia Publicznego odda┼é w depozyt 20 obraz├│w najwybitniejszych ├│wczesnych malarzy polskich (ciekawe czy powr├│ci┼éy one do Polski po wojnie). Najcenniejsze zbiory muzealne posiada┼éo za┼éo┼╝one w 1907 roku przez Alfonsa Parczewskiego, Eliz─Ö Orzeszkow─ů, W┼éadys┼éawa Tyszkiewicza, W┼éadys┼éawa Zahorskiego i innych polskie Towarzystwo Przyjaci├│┼é Nauk, kt├│re rozwin─Ö┼éo si─Ö w powa┼╝n─ů polsk─ů instytucj─Ö naukow─ů w odrodzonej Polsce (1919-39). Na jego zbiory muzealne sk┼éada┼éy si─Ö: cenny Dzia┼é Przyrodniczy (m.in. cenny zbi├│r entomologiczny), przekazany w 1930 roku w depozyt Uniwersytetowi Stefana Batorego; Dzia┼é Etnograficzny (m.in. bogaty zbi├│r polskich stroj├│w ludowych oraz ┼╝mudzkich, rze┼║by i wyroby ludowe, g┼é├│wnie z dar├│w Micha┼éa Brensztejna i Antoniego Zaborskiego); w┼éa┼Ťciwe Muzeum Historyczno-Artystyczne z┼éo┼╝one z Sekcji archeologicznej i paleontologicznej (cenne zbiory z epoki br─ůzu i bursztynu), kt├│re pochodzi┼éy z prac wykopaliskowych polskich archeolog├│w: Eustachego Tyszkiewicza, Erazma Majewskiego, Wandalina Szukiewicza, Antoniego Zaborskiego i Micha┼éa Brensztajna) oraz zbi├│r ceramiki i kafli (m.in. z XV i XVI w.); Galeria Sztuk Pi─Öknych z dzie┼éami sztuki obcej - ok. 120 obraz├│w (m.in. Correggia, Gwido Reniego, Salvatora Rosy, Pietro Berrietini da Cortona, Carraciego, Carlo Dolciego, Belucciego, Dawida Terniersa, Rembrandta, Sprangera, Alberta Duerera) i polskiej (m.in. obrazy tak wybitnych malarzy jak: Szymon Czechowicz, Franciszek Smuglewicz, Aleksander Or┼éowski, Jan Rustem - kilkana┼Ťcie p┼é├│cien, Kanty Rusiecki, Boles┼éaw Rusiecki, Alfred Romer, Edward Romer, Wincenty ┼Ülendzi┼äski, Ludomir ┼Ülendzi┼äski, Rafa┼éowicz, Matejko - 4 studia, Stanis┼éawski - 4 krajobrazy, Wyspia┼äski, Krzy┼╝anowski, Boza┼äska, Andriolli, Juliusz Kossak, Stanis┼éaw Bohusz-Siestrzencewicz, wreszcie Ferdynand Ruszczyc ze s┼éynnym swoim obrazem "Nec mergitur" 1905). W dziale rze┼║b najcenniejszymi by┼éy: grupa marmurowa Oskara Sosnowskiego pt. "Jadwiga i Jagie┼é┼éo", wywieziona w 1865 roku przez generalnego gubernatora wile┼äskiego Murawiewa do Ermita┼╝u w Petersburgu, odzyskana po traktacie ryskim (1921) i w 1925 roku oddana pod opiek─Ö Towarzystwu Przyjaci├│┼é Nauk w Wilnie przez Dyrekcj─Ö Zbior├│w Pa┼ästwowych i Sztuki w Warszawie oraz "Modlitwa Dantego" Xawerego Dunikowskiego i "Sieroty" Ba┼ézukiewicza. Zbiory te pochodzi┼éy od polskich ofiarodawc├│w, m.in. od W┼éadys┼éawa i Antoniego Tyszkiewicz├│w, Emanuela Bu┼éhaka, Lucjana Uzi─Öb┼éy i innych; Sekcja historyczno-obyczajowa zawiera┼éa cenne i r├│┼╝norakie zabytki sztuki artystycznej pocz─ůwszy od XIV w. (zabytki ko┼Ťcielne, wyroby cech├│w rzemie┼Ťlniczych - m.in. cenna kolekcja polskiej porcelany, pas├│w s┼éuckich, kobierc├│w, militaria - pami─ůtki z czas├│w Insurekcji Ko┼Ťciuszkowskiej, wojen napoleo┼äskich, powstania listopadowego 1830-31 m.in. autentyczny portret Emilii Plater, pami─ůtki po Szymonie Konarskim i bardzo cenny zbi├│r pami─ůtek po Powstaniu Styczniowym 1863, portrety zwi─ůzane z dziejami Uniwersytetu Wile┼äskiego, pami─ůtki po Towarzystwie Szubrawc├│w i Adamie Mickiewiczu, m.in. autograf "Ody do m┼éodo┼Ťci", W┼éadys┼éawie Syrokomli oraz cenne zbiory po Elizie Orzeszkowej.

Wszystkie te polskie zbiory przej─Öli bezprawnie Litwini po zaj─Öciu Wilna w 1939 roku, a w 1941 roku za┼éo┼╝ona przez Sowiet├│w Litewska Akademia Nauk i w 1952 roku g┼é├│wnie w oparciu o nie za┼éo┼╝yli Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie (na pocz─ůtku jako Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Wilnie) jako litewsk─ů narodow─ů instytucj─Ö kultury. Ostatni prezes Towarzystwa Przyjaci├│┼é Nauk w Wilnie prof. Stanis┼éaw Ko┼Ťcia┼ékowski skomentowa┼é ten fakt nast─Öpuj─ůco: "Jakkolwiek b─ůd┼║ i w ka┼╝dym razie, to, co zgromadzone i utrzymywane by┼éo wysi┼ékiem spo┼éecze┼ästwa Polskiego, co zdobyte i stworzone by┼éo jego kosztem i stanowi niew─ůtpliwie w┼éasno┼Ť─ç narodow─ů polsk─ů, znajduje si─Ö teraz poza granic─ů Ribbentrop-Mo┼éotow, w granicach ZSSR, nie w r─Ökach polskich i nie pod opiek─ů tych czy innych czynnik├│w polskich, w kt├│rych posiadanie bezwzgl─Ödnie i w ca┼éo┼Ťci powinno powr├│ci─ç" ("Pami─Ötnik Wile┼äski" Londyn 1972, str. 405). Sowiecka Ukraina odda┼éa Polsce du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç ksi─Ögozbioru lwowskiego Ossolineum i kilkaset obraz├│w. Sowiecka Litwa niczego nie odda┼éa. Zbiory polskie pozostaj─ůce na terytorium dzisiejszej Litwy powinny by─ç eksponowane w utworzonym Muzeum Polskim w Wilnie. Domaga┼éa by si─Ö tego chocia┼╝by wielokulturowa polityka Unii Europejskiej, do kt├│rej nale┼╝y tak┼╝e Litwa i fakt, ┼╝e w litewskim dzi┼Ť Wilnie ci─ůgle oko┼éo 20% mieszka┼äc├│w miasta stanowi─ů Polacy, kt├│rzy s─ů prawowitymi spadkobiercami polskich instytucji przedwojennego Wilna.

W okresie mi─Ödzywojennym (1918-39) najczynniejszymi o┼Ťrodkami fotograficznymi w Polsce by┼éy: na pierwszym miejscu Wilno (!), potem Lw├│w, Pozna┼ä, Warszawa i Krak├│w. To w ├│wczesnym Wilnie m.in. narodzi┼éo si─Ö polskie s┼éowo "fotografika" oznaczaj─ůce fotografi─Ö artystyczn─ů. W okolicach Wilna wykonano dagerotypy daj─ůce pocz─ůtek fotografii na ziemiach Rzeczpospolitej. Polscy zawodowcy i amatorzy fotografiki uwieczniali na kliszach tak bardzo polskie Wilno i jego mieszka┼äc├│w. Ich obrazy prowadz─ů w podr├│┼╝ do miasta prze┼éomu XIX i XX w. oraz 20-lecia mi─Ödzywojennego.
Efektem dzia┼éa┼ä fotografik├│w wile┼äskich w okresie mi─Ödzywojennym by┼éy interesuj─ůce prace fotograficzne, publikacje teoretyczne i krytyczne.

W Wilnie w okresie mi─Ödzywojennym powsta┼éo kilka zawodowych teatr├│w polskich, z kt├│rych dwa dzia┼éa┼éy przez ca┼éy ten okres: dramatyczny Teatr Polski na Pohulance i muzyczny (operetka) Lutnia, filharmonia oraz do 10 kin. W 1935 roku w polskim Wilnie sprzedano 719 000 bilet├│w teatralnych i 1 776 000 bilet├│w kinowych, czyli ka┼╝dy doros┼éy Polak mieszkaj─ůcy w Wilnie by┼é ok. 8 razy w roku w teatrze i ok. 18-19 razy w kinie.

W dziejach mi─Ödzywojennego polskiego kina, a konkretnie kinematografii Wilno zaistnia┼éo jedynie poprzez film fabularny z 1937 roku pt. Ty, co w Ostrej ┼Ťwiecisz Bramie w re┼╝yserii Jana Nowiny- Przybylskiego i scenariusza Tadeusza Ko┼äczyca. W filmie wyst─ůpi┼éo ca┼ée grono najwybitniejszych aktorek i aktor├│w przedwojennego polskiego kina: Maria Bogda, Tekla Trapszo, Wanda Jarszewska, Lena ┼╗elichowska, Irena Skwierczy┼äska, Mieczys┼éaw Cybulski, Kazimierz Junosza-St─Öpowski, Stanis┼éaw Siela┼äski, J├│zef Maliszewski, a tak┼╝e Jan Kurnakowicz. W Wilnie urodzi┼éo si─Ö jednak wielu polskich aktor├│w filmowych (o kt├│rych piszemy osobno) oraz pi─Öciu bardzo znanych re┼╝yser├│w filmowych: Antoni Bohdziewicz (1906-1970), filmowiec jeszcze z czas├│w przedwojennych i wojennych (filmowa┼é Powstanie Warszawskie 1944), po wojnie organizator szkolnictwa filmowego, profesor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Filmowej i Telewizyjnej w ┼üodzi, kierownik zespo┼é├│w filmowych: "Droga" 1960-63 i "Tor" 1963-70, 1966-70 prezes Mi─Ödzynarodowej Federacji Klub├│w Filmowych (FICC), zrealizowa┼é filmy: Warszawa walczy! - 3 kroniki powsta┼äcze (1944), Ostatni Parteitag w Norymberdze (1946), Za wami p├│jd─ů inni (1949), Zemsta (1957), Wilczy bilet (1964); Ryszard Ber (1933-2004), autor film├│w kinowych: Zawsze w niedziel─Ö 1965, Gdzie jest trzeci kr├│l 1966, Kaszebe 1970, Hotel klasy lux 1979, Thais 1983, Cudzoziemka 1986 (Nagroda specjalna jury XI Festiwalu Przegl─ůdu Film├│w Fabularnych w Gda┼äsku) i film├│w telewizyjnych: ┼Ülepy tor 1967, Po┼╝arowisko 1968, Przez dziewi─Ö─ç most├│w 1972 (Grand Prix Zlata Praha na Mi─Ödzynarodowym Festiwalu TV w Pradze, nagroda na Mi─Ödzynarodowym Festiwalu TV w Hollywood 1973), Ch┼éopcy 1973, Droga 1980 (nagroda RAI na Festiwalu Prix Italia), seriale: Lalka 978, Popielec 1982 (wyr├│┼╝nienie specjalne jury na Teleconfronto, W┼éochy 1984), spektakle tv, m.in.: Klik-Klak (nagroda na Mi─Ödzynarodowym Festiwalu Teatralnym w P┼éowdiw 1981), Proces Rudolfa Hoessa (Nagroda Interwizji na Mi─Ödzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Pradze 1984); Krzysztof Kalukin (1945-2009), dokumentalista, scenarzysta, re┼╝yser, monta┼╝ysta i operator filmowy, operator w kilkudziesi─Öciu filmach dokumentalnych i instrukta┼╝owych, w kilkunastu z nich by┼é tak┼╝e scenarzyst─ů, re┼╝yserem i monta┼╝yst─ů, w 2006 wyr├│┼╝niony na Mi─Ödzynarodowych Dniach Filmu Dokumentalnego "Rozstaje Europy" za film Lekcja historii po kaszubsku; Jerzy Passendorfer (1923-2004), 1946-47 operator Kroniki Filmowej w Krakowie i Wroc┼éawiu, 1952-74 re┼╝yser, kierownik artystyczny filmowych Zespo┼é├│w "Panorama" i "Tor" Przedsi─Öbiorstwa Realizacji Film├│w "Zespo┼éy Filmowe", rozg┼éos przyni├│s┼é mu film o udanym zamachu na gen. SS Kutscher─Ö w Warszawie w 1944 Zamach (1959 , siedem nagr├│d mi─Ödzynarodowych, w tym FIPRESCI), g┼é├│wny nurt jego tw├│rczo┼Ťci stanowi─ů filmy po┼Ťwi─Öcone II wojnie ┼Ťwiatowej, a zw┼éaszcza problematyce polskiej walki zbrojnej; Powr├│t (1960), Sk─ůpani w ogniu (1964, wg powie┼Ťci W. ┼╗ukrowskiego), Barwy walki (1965), Kierunek Berlin (1968), Ostatnie dni (1969), Dzie┼ä oczyszczenia (1970), Opowie┼Ť─ç o Monte Cassino (1970), re┼╝yser seriali tv. Janosik 1972, Hasior 1982, Orchard Lake 1986, Strzecha 1990, 1974-79 dyrektor Instytutu Polskiego w Wiedniu, 1979-81 zast─Öpca redaktora naczelnego Naczelnej Redakcji Filmowej TVP Warszawa; Bohdan Por─Öba (1934-2014), od 1975 kierownik artystyczny Zespo┼éu Filmowego "Profil" w Warszawie, re┼╝yser film├│w fabularnych:Lunatycy 1959, Droga na Zach├│d 1961, Daleka jest droga 1963, Prawdzie w oczy 1969, Hubal (1973, bardzo popularny, za kt├│ry otrzyma┼é liczne nagrody i wyr├│┼╝nienia ┼Ťrodowiska filmowego), Jaros┼éaw D─ůbrowski 1974, Gdzie woda czysta i trawa zielona 1976, Polonia Restituta 1980, Katastrofa w Giblartarze 1984, Z┼éoty poci─ůg 1986 i filmu tv: Nad Odr─ů 1966 i serialu Gniewko, syn rybaka 1969.

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

24 Czerwca 972 roku
Bitwa pod Cedyni─ů. Mieszko I opanowa┼é Pomorze Zachodnie na prawym brzegu Odry z Wolinem i Szczecinem.


24 Czerwca 1981 roku
Miało miejsce pierwsze objawienie Matki Bożej w Medjugorje, na górze Krizevac.


Zobacz wi─Öcej