Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 12.03.22 - 13:42     Czytano: [224]

Polacy w Belgii


Belgia to pa┼ästwo w Europie Zachodniej, granicz─ůce z Francj─ů, Luksemburgiem, Niemcami i Niderlandami, maj─ůce dost─Öp do Morza P├│┼énocnego, o powierzchni 30.500 km kw. i maj─ůce 11 mln ludno┼Ťci; stolic─ů jest Bruksela. W XIX wieku przebywa┼éa tam niewielka kolonia polskich emigrant├│w politycznych, a polsk─ů emigracja zarobkowa rozpocz─Ö┼éa si─Ö w 1911 roku. W 1926 roku w Belgii zamieszkiwa┼éo 12,5 tys. Polak├│w, a w 1937 roku 32 tys., kt├│ry byli zatrudnieni g┼é├│wnie w g├│rnictwie. Po wst─ůpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku nast─ůpi┼é du┼╝y nap┼éyw Polak├│w do Belgii. W 2012 roku liczba Polak├│w i os├│b polskiego pochodzenia wynosi┼éa ok. 60 000 os├│b, dzisiaj jest ich od 70-do 95 tys. Obecnie najwi─Öksze skupiska Polak├│w s─ů w Brukseli, Antwerpii, Maasmechelen, Leopoldsburg, Gent, Genk, Liege, Namur, Charleroi, Centre-Ressaix i Mons-Borinage; w miastach tych odprawiane s─ů polskie nabo┼╝e┼ästwa. Wolna Polska nawi─ůza┼éa stosunki dyplomatyczne z Belgi─ů w marcu 1919 roku. W Brukseli ma siedzib─Ö Ambasada RP, a w Warszawie Ambasada Belgii.

Stosunki mi─Ödzy Polsk─ů i Belgi─ů datuj─ů si─Ö od bardzo dawna. Ju┼╝ w XIII w. dociera┼éy do nas towary produkowane przez miasta belgijskie - przede wszystkim sukno. W┼Ťr├│d cudzoziemc├│w, kt├│rzy osiedlili si─Ö w Polsce na tzw. prawie niemieckim, byli r├│wnie┼╝ mieszka┼äcy ├│wczesnej Belgii, np. Aleksander z Mallone (miasto w Belgii) by┼é w latach 1129-56 biskupem p┼éockim, a jego brat Walter w latach 1149-69 biskupem wroc┼éawskim, Franciszek Rhode by┼é w 1538 roku za┼éo┼╝ycielem drukarni w Gda┼äsku, wybitny filozof, profesor uniwersytetu w Lowanium Justus Lipsius korespondowa┼é z kanclerzem Janem Zamoyskim i arcybiskupem metropolit─ů gnie┼║nie┼äskim Bernardem Maciejowskim. Natomiast pierwsza napotkana wzmianka o Polaku w Belgii pochodzi z 1253 roku i dotyczy Jeana de Pologne (Jana z Polski), kt├│ry by┼é w tym roku kupcem oraz w┼éa┼Ťcicielem domu w Lowanium. Na pocz─ůtku XVI wieku Jan Dantyszek, dyplomata kr├│la polskiego Zygmunta I i poeta, bra┼é ┼╝ywy udzia┼é w ┼╝yciu naukowym Gandawy, Antwerpii, Brukseli i Lowanium. Wybitny poeta niderlandzko-┼éaci┼äski Joannes Secundus po┼Ťwi─Öci┼é mu kilka wierszy. R├│wnie┼╝ na uniwersytecie w Lowanium wyk┼éada┼é s┼éynny polski teolog Jan ┼üaski, za┼Ť Alexius Sylvus Polonus - Aleksander Gajewski zbudowa┼é w Belgii w 1642 roku pierwsze planetarium. Chocia┼╝, jak widzimy kontakty polsko-belgijskie s─ů stare, to do XIX-XX wieku by┼éy sporadyczne. Po powstaniu niepodleg┼éego pa┼ästwa belgijskiego spo┼éecze┼ästwo tego kraju odnosi┼éo si─Ö z ┼╝yw─ů sympati─ů do sprawy Polski, ┼Ťwiadome roli, jak─ů odegra┼éo nasze Powstanie Listopadowe 1830-31 w walce Belg├│w o niepodleg┼éo┼Ť─ç. Belgowie udzielili schronienia 600 polskim emigrantom z 1831 roku. Nowo powstaj─ůca armia belgijska zaanga┼╝owa┼éa oko┼éo 100 oficer├│w polskich w charakterze instruktor├│w i wyk┼éadowc├│w. W┼Ťr├│d nich by┼é Ignacy Marceli Kruszewski, tw├│rca kawalerii belgijskiej, dow├│dca brygady u┼éan├│w w Malines, od 1842 roku genera┼é. W styczniu 1839 roku przyby┼é do Brukseli w├│dz naczelny polskiego Powstania Listopadowego 1830-31genera┼é Jan Zygmunt Skrzynecki, kt├│ry 1 lutego wst─ůpi┼é do belgijskiego wojska i po trzech dniach s┼éu┼╝by otrzyma┼é nominacj─Ö na genera┼éa dywizji, a w latach 1840-48 pe┼éni┼é funkcj─Ö g┼é├│wnodowodz─ůcego armii belgijskiej. Kr├│lowa El┼╝bieta w 1955 roku by┼éa w Polsce. Od 21 lipca 2013 roku kr├│low─ů Belgii, ┼╝on─ů kr├│la Filipa od 4 grudnia 1999 roku jest Matylda, urodzona 20 stycznia 1973 w Brukseli (Uccle) jako Matylda Maria Krystyna Gislena d Udekem d Acoz. Kr├│lowa Matylda jest c├│rk─ů hrabiego Patricka d Ukedem d Acoz (zm. 2008) i polskiej hrabiny Anny Komorowskiej (ur. 1946 w Bia┼éogardzie), wnuczki ksi─Öcia Adama Zygmunta Sapiehy (zm. 1970).

BRUKSELA, stolica Belgii. Po upadku antyrosyjskiego powstania listopadowego w Polsce 1830-31 Bruksela sta┼éa si─Ö o┼Ťrodkiem du┼╝ego skupiska polskiej emigracji politycznej (ok. 600 os├│b). W┼Ťr├│d nich byli m.in. Wiktor Heltman, Stanis┼éaw Worcell, Ludwik Lubliner, Jan Czy┼äski); przez pewien czas mieszkali w Brukseli gen. Jan Z. Skrzynecki, Andrzej Towia┼äski, Aleksander Chod┼║ko. Mieszka┼é tu od 1833 roku i dzia┼éa┼é prawie do ko┼äca ┼╝ycia Joachim Lelewel (1786-1861), historyk, bibliograf, slawista, numizmatyk, poliglota (zna┼é 12 j─Özyk├│w), heraldyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, dzia┼éacz polityczny w Polsce i na emigracji; za┼éo┼╝y┼é tu w 1837 roku polsk─ů organizacj─Ö niepodleg┼éo┼Ťciow─ů Zjednoczona Emigracja Polska (dzia┼éa┼éa do 1846 r.), a w 1847 roku wszed┼é do Mi─Ödzynarodowego Towarzystwa Demokratycznego w Brukseli. Emigranci polityczni wydawali dwa czasopisma - "Orze┼é Bia┼éy" (1839-48) i "La voix du peiple". W Brukseli przebywa┼éo wieli pisarzy polskich: A. Chod┼║ko, E. Dembowski, AS. Goszczy┼äski, E. Januszkiewicz, Z. Kaczkowski, J. Korzeniowski, J.I. Kraszewski, T. Lenartowicz (tu napisa┼é m.in. Lirenk─Ö), H. Merzbach, C. Norwid, L. Siemie┼äski, H. Sienkiewicz, J. S┼éowacki, L. Sowi┼äski, K. Ujejski. W. Wolski, R. Zmorski, a d┼éu┼╝szy czas mieszkali: S. Duchi┼äska, Z. Mi┼ékowski (1866-77), T.A. Olizarowski (1852-58), W. Sabowski. Na uniwersytecie brukselskim studiowa┼éo wielu Polak├│w; od 1926 roku wyk┼éada┼é na uniwersytecie Wac┼éaw Lednicki, gdzie od 1932 roku na mocy porozumienia pomi─Ödzy rz─ůdami polskim i belgijskim przez trzy miesi─ůce w roku wyk┼éada┼é histori─Ö literatury s┼éowia┼äskiej, zachowuj─ůc katedr─Ö w Krakowie. Z kolei katedr─Ö polonistyki, kt├│ra odgrywa┼éa i odgrywa donios┼é─ů rol─Ö w propagowaniu literatury polskiej w Belgii, prowadzi┼é tu w latach 1929-32 polski historyk i teoretyk literatury Manfred Kridl, po nim Karol Wiktor Zawodzi┼äski. W tutejszym konserwatorium muzycznym wyk┼éadali polscy muzycy: Juliusz Zar─Öbski (1880-85) oraz Henryk (1874-76) i J├│zef (1878-1912) Wieniawscy. Od XX w. mia┼éa miejsce polska emigracja zarobkowa do Belgii, w tym tak┼╝e do Brukseli. W 1955 roku mieszka┼éo w Brukseli ok. 2000 Polak├│w. Powsta┼éo w Brukseli szereg organizacji polskich, jak np.: Zwi─ůzek Polak├│w w Belgii (1923), Macierz Szkolna Wolnych Polak├│w w Belgii, Stowarzyszenie Polskich Kombatant├│w, Samodzielny Oddzia┼é b. ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej, Zwi─ůzek Polskich Federalist├│w, Chrze┼Ťcija┼äskie Zjednoczenie Wolnych Polak├│w. Od 1946 roku dzia┼éa┼éa w Brukseli Rada Narodowa Polak├│w w Belgii jako organizacja centralna skupiaj─ůca wi─Ökszo┼Ť─ç zwi─ůzk├│w polonijnych w Belgii. W 1946 roku powsta┼é w Brukseli Polski Instytut Naukowy. Od 1926 roku Bruksela jest siedzib─ů Polskiej Misji Katolickiej (OMK) w Belgii. W stolicy Belgii polskie nabo┼╝e┼ästwa s─ů odprawiane w ko┼Ťcio┼éach ┼Ťw. El┼╝biety i dominikan├│w oraz w siedzibie PMK. W Brukseli jest tak┼╝e polska parafia prawos┼éawna i jest polska wsp├│lnota religijna ┼Üwiadk├│w Jehowy. W Kr├│lewskim Muzeum Wojskowym w Brukseli jest dzia┼é polski, po┼Ťwi─Öcony oficerom polskim w s┼éu┼╝bie nowo organizowanej armii belgijskiej od 1830 roku. W dziale tym znajduje si─Ö tablica pami─ůtkowa, ufundowana po II wojnie ┼Ťwiatowej przez Towarzystwo Belgijsko-Polskie. Tre┼Ť─ç tablicy w polskim t┼éumaczeniu jest nast─Öpuj─ůca: "W r. 1830 Miko┼éaj I car Rosji, nakaza┼é wojsku Kr├│lestwa Polskiego masz na Bruksel─Ö dla st┼éumienia zwyci─Öskiego powstania belgijskiego. Polacy odm├│wili pos┼éusze┼ästwa i podnie┼Ťli bunt o┼Ťwiadczaj─ůc "Nie b─Ödziemy walczy─ç z narodem, kt├│ry bije si─Ö o wolno┼Ť─ç". Rewolucja polska zosta┼éa utopiona w morzu krwi, niemniej jednak zatrzyma┼éa nad Wis┼é─ů armi─Ö rosyjsk─ů, kt├│ra przygotowywa┼éa si─Ö do najazdu na Belgi─Ö. Po kl─Ösce Polski, polscy oficerowie-emigranci zostali serdecznie przyj─Öci przez Belgi─Ö i przyj─Öci do szereg├│w jej m┼éodej armii". Jest tu polski cmentarz wojenny z czas├│w II wojny ┼Ťwiatowej, ┼╝o┼énierzy 1 Dywizji Pancernej (46 grob├│w). W mie┼Ťcie jest Aleja Mo┼Ťcickiego, na pami─ůtk─Ö prezydenta Polski Ignacego Mo┼Ťcickiego (1926-39). W warsztatach brukselskich wykonano w po┼éowie XVI wieku s┼éynne arrasy wawelskie, kt├│rych ok. 350 zakupi┼é w latach 1548-67 kr├│l polski Zygmunt August do dekoracji wn─Ötrz zamku na Wawelu w Krakowie; p├│┼║niej (w ilo┼Ťci 156 sztuk) zdobi┼éy rezydencje kr├│lewskie w Warszawie. Skradzione przez Rosjan w 1795 roku i wywiezione do Rosji, w latach 1921-25 rz─ůd rosyjski (sowiecki) by┼é zmuszony odda─ç Polsce 136 arras├│w, kt├│re powr├│ci┼éy na Wawel. W 1893 roku polski poeta i powie┼Ťciopisarz Wiktor Gomulicki otrzyma┼é od belgijskiej Akademii Sztuk, Umiej─Ötno┼Ťci i Literatury medal pierwszej klasy i dyplom honorowy. W Brukseli od 1937 roku odbywa si─Ö Mi─Ödzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Kr├│lowej El┼╝biety Belgijskiej - jeden z najbardziej presti┼╝owych i najstarszych konkurs├│w muzycznych. W┼Ťr├│d polskich laureat├│w konkursu znale┼║li si─Ö m.in.: Micha┼é Spisak (kompozycja, I nagroda: 1953 i 1957), Andrzej Czajkowski (fortepian, III nagroda 1956), Aga Wi┼äska (┼Ťpiew, I nagroda 1988), Iwona Sobotka (┼Ťpiew, I nagroda 2004), Bernadetta Grabias (┼Ťpiew, III nagroda 2008), Mateusz Borowiak (fortepian, III nagroda 2013). Kr├│lowa El┼╝bieta Belgijska na zaproszenie Komitetu Mi─Ödzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina przebywa┼éa w Polsce od 12 do 23 marca 1955 roku. W Brukseli znajduje si─Ö Ambasada RP (1919-57 poselstwo). Ma tu swoj─ů siedzib─Ö tak┼╝e Sta┼ée Przedstawicielstwo RP przy Unii Europejskiej i Sta┼ée Przedstawicielstwo RP przy NATO. W Brukseli ma swoj─ů siedzib─Ö powsta┼éy w 1994 roku Rada Polonii Belgijskiej -organ konsultacyjny reprezentuj─ůcy Poloni─Ö belgijsk─ů. Od 2011 roku dzia┼éa tu tak┼╝e stowarzyszenie Brukselski Klub Polek (BeKaP), zajmuj─ůcy si─Ö dzia┼éalno┼Ťci─ů o┼Ťwiatowo-kulturaln─ů. Od 2009 roku prowadzi tu o┼╝ywion─ů dzia┼éalno┼Ť─ç kulturaln─ů (wystawy, koncerty, pokazy film├│w, promocje ksi─ů┼╝ek, przek┼éady ksi─ů┼╝ek, koordynuje wymian─Ö naukow─ů i kulturow─ů) Instytut Polski podlegaj─ůcy polskiemu Ministerstwu Spraw Zagranicznych.

ANTWERPIA, du┼╝e miasto. ┼╗ywe kontakty kulturalno-artystyczne ┼é─ůczy┼éy Polak├│w z Antwerpi─ů: w 1532 roku mieszka┼é tu Jan Dantyszek, poeta polsko-┼éaci┼äski okresu renesansu, pierwszy ambasador w historii dyplomacji polskiej, sekretarz kr├│lewski Zygmunta I Starego od 1516 roku, biskup che┼émi┼äski, a nast─Öpnie warmi┼äski, bra┼é ┼╝ywy udzia┼é w ┼╝yciu naukowym Antwerpii i wybitny poeta niderlandzko-┼éaci┼äski Joannes Secundus po┼Ťwi─Öci┼é mu kilka wierszy; w 1624 roku zatrzyma┼é si─Ö tu kr├│lewicz W┼éadys┼éaw Waza (p├│┼║niejszy kr├│l W┼éadys┼éaw IV); drukowali tu swe pisma m.in. Stanis┼éaw ┼üubie┼äski i Jan Rywocki. W Antwerpii mieszka┼é w latach 1608-40 i tworzy┼é Peter Paul Rubens - jeden z najwybitniejszych malarzy epoki baroku. W muzeach polskich s─ů cztery jego obrazy: w Muzeum Narodowym w Warszawie Chrystus upadaj─ůcy pod krzy┼╝em (ok. 1612-1615), w Muzeum Pa┼éacu Kr├│la Jana III w Warszawie Madonna z Dzieci─ůtkiem (wraz z Erasmusem Quellinusem II, 1630), na Zamku Kr├│lewskim na Wawelu w Krakowie Portret El┼╝biety Burbon (ok. 1625) i Portret kr├│lewicza W┼éadys┼éawa Wazy (1624), a w katedrze ┼Ťw. Miko┼éaja Biskupa w Kaliszu by┼é do 1973 roku obraz Zdj─Öcie z krzy┼╝a (1617, obecnie zaginiony). W 1632 roku wydana zosta┼éa w Antwerpii luksusowa edycja tomu poezji Lyricorum librorum znanego na Zachodzie poety polskiego Macieja Kazimierza Sarbiewskiego z miedziorytami Rubensa. W sierpniu 1897 roku z portu w Antwerpii na wypraw─Ö antarktyczn─ů wyp┼éyn─ů┼é statek badawczy "Belgica", na pok┼éadzie kt├│re w gronie badaczy by┼éo dw├│ch Polak├│w: Henryk Arctowski i Antoni Boles┼éaw Dobrowolski. Wyprawa, cho─ç badaniami obj─Ö┼éa niewielki obszar Antarktyki, zaowocowa┼éa wa┼╝nymi odkryciami naukowymi - zar├│wno przyrodniczymi, m.in. z wyprawy przywieziono bogate zbiory przyrodnicze, jak i geologicznymi - Arctowski wysun─ů┼é w├│wczas hipotez─Ö, i┼╝ ┼éa┼äcuch And├│w przed┼éu┼╝ony jest a┼╝ na Antarktyd─Ö. Do Antwerpii "Belgica" powr├│ci┼éa w listopadzie 1899 roku. Odby┼éy si─Ö tu Letnie Igrzyska Olimpijskie 1920. W marcu 1919 roku, po raz pierwszy w historii do udzia┼éu w igrzyskach zaproszona zosta┼éa reprezentacja wolnej Polski. By┼é to spory sukces polityki zagranicznej nowo utworzonego pa┼ästwa, bowiem nie posiada┼éo ono swego przedstawiciela w strukturze Mi─Ödzynarodowym Komitecie Olimpijskim. Niestety ze wzgl─Ödu na toczon─ů w tym czasie wojn─Ö z Rosj─ů Sowieck─ů, 12 lipca 1920 roku Polski Komitet Olimpijski podj─ů┼é decyzj─Ö o odwo┼éaniu polskich sportowc├│w z udzia┼éu w igrzyskach. W ekipie USA wyst─ůpi┼é za to J├│zef Krzyczewski, zdobywaj─ůc (wraz z ameryka┼äsk─ů dru┼╝yn─ů) br─ůzowy medal w przeci─ůganiu liny. W latach 1928 - 2000 by┼é tu Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej. Mieszka tu du┼╝o Polak├│w, a polskie msze odprawiane s─ů w ko┼Ťciele jezuit├│w.

BERINGEN, miasto w p├│┼énocno-wschodniej Belgii, w prowincji Limburgia. Tutaj ma swoj─ů siedzib─Ö powsta┼éy w 1923 roku Zwi─ůzek Polak├│w w Belgii, utworzony W znacznej mierze skupia potomk├│w polskich g├│rnik├│w osiad┼éych w du┼╝ej mierze w Limburgii belgijskiej oraz okolicach Charleroi po I wojnie ┼Ťwiatowej. Od wielu lat Zwi─ůzek prowadzi tu Dom Polski "Polonez" - bardzo wa┼╝ne centrum Polonii belgijskiej.

CHARLEROI, miasto w pd. Belgii, w prowincji Hainaut. O┼Ťrodek polonijny powsta┼éy w okresie mi─Ödzywojennym (g├│rnicza emigracja zarobkowa z Polski i polscy przybysze z Niemiec). Do II wojny ┼Ťwiatowej by┼é to ┼╝ywy o┼Ťrodek polski. Po II wojnie ┼Ťwiatowej dzia┼éa┼éo tu Ko┼éo Stowarzyszenia Polskich Kombatant├│w. Ko┼éo Kulturalne Belgijsko-Polskie w Charleroi. Polskie nabo┼╝e┼ästwa s─ů odprawiane w Charleroi oraz z pobliskich miejscowo┼Ťciach: Charleroi, ko┼Ťci├│┼é N.D. Rempart, Farciennes - Au Louat, Pironchamps - ko┼Ťci├│┼é N.D. de Fatima, Montignies s/Sambre - ko┼Ťci├│┼é St Remi, Taillis-Pre - ko┼Ťci├│┼é St Antoine, Souvret - Rue Alfred Lombard, Dampremy - ko┼Ťci├│┼é St Remi, Jumet - kaplica przy Rue des Deportes, Marchienne Au Point - Mission Italienne, Fontain L Eveque - ko┼Ťci├│┼é St Vaast, Forchies La Marche - ko┼Ťci├│┼é Ste Viergem.

GANDAWA - Gent/Gand, du┼╝e miasto w Belgii, o┼Ťrodek administracyjny prowincji Flandria Wschodnia. Na tutejszym uniwersytecie studiowa┼éo wielu Polak├│w do 1930 roku (dop├│ki by┼é uniwersytetem francuskoj─Özycznym). Na pocz─ůtku XVI wieku Jan Dantyszek, dyplomata kr├│la polskiego Zygmunta I i poeta, bra┼é ┼╝ywy udzia┼é w ┼╝yciu naukowym Gandawy. Wybitny poeta niderlandzko-┼éaci┼äski Joannes Secundus po┼Ťwi─Öci┼é mu kilka wierszy. R├│wnie┼╝ na uniwersytecie w Lowanium wyk┼éada┼é s┼éynny polski teolog Jan ┼üaskiPo toczonych o miasto walkach z Niemcami od 11 wrze┼Ťnia 1944 roku, 16 wrze┼Ťnia p├│┼énocn─ů Gandaw─Ö (port i dzielnica przemys┼éowa) zdoby┼éy oddzia┼éy polskie z 1 Dywizji Pancernej (po┼éudniow─ů cz─Ö┼Ť─ç miasta zaj─Öli Anglicy); wspiera┼éy je oddzia┼éy belgijskiego ruchu oporu. Do miasta wkroczy┼éa 3 Brygada Strzelc├│w, owacyjnie witana przez mieszka┼äc├│w. 17 wrze┼Ťnia Niemcy zaprzestali ostrza┼éu miasta. W ramach niemieckiej kontrofensywy w Ardenach (pod nazw─ů Bodenplatte) 1 stycznia 1945 roku nad podgandawskim lotniskiem St. Denijs Westrem mia┼éa miejsce jedna z najwi─Ökszych bitew powietrznych ko┼äca II wojny ┼Ťwiatowej zwana bitw─ů nad Gandaw─ů. W bitwie wzi─Ö┼éy udzia┼é r├│wnie┼╝ polskie dywizjony lotnicze 302, 308 i 317. Bitw─Ö rozpocz─ů┼é niemiecki atak na lotnisko w Gandawie, podczas kt├│rego Niemcy zniszczyli 18 polskich samolot├│w. Powracaj─ůce z bojowego zadania samoloty polskie z dywizjon├│w 308 i 317 zaatakowa┼éy Niemc├│w i zestrzeli┼éy 18 samolot├│w. Do 4 maja 1945 roku polscy piloci my┼Ťliwscy wspieraj─ůc ofensyw─Ö wojsk alianckich na froncie zachodnim zestrzelili 36 samolot├│w z czego 1/3 przypad┼éa na dywizjon 308. - W XXVI Halowych Mistrzostwach Europy, kt├│re odby┼éy si─Ö tu w 2000 roku polscy zawodnicy zdobyli 1 srebrny i 2 br─ůzowe medale. Z kolei w 2007 roku odby┼éy si─Ö tu Mistrzostwa Europy w Szermierce, na kt├│rych polscy szermierze zdobyli 1 srebrny medal - w szpadzie dru┼╝yna m─Ö┼╝czyzn. W wakacyjnym okresie transferowym (2006) lokalny klub pi┼ékarski KAA Gent zasili┼é polski napastnik Marcin ┼╗ew┼éakow. - Po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku i przyst─ůpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku na Uniwersytecie Gandawskim pojawili si─Ö ponownie studenci polscy - studiuj─ůcy g┼é├│wnie w ramach programu Erasmus. Jest tu kolonia polska i odprawiane s─ů polskie nabo┼╝e┼ästwa w Chapelle de N.D. Schreiboom. W mie┼Ťcie dzia┼éa polski konsulat honorowy. Urodzi┼é si─Ö tu Maurice Polydore Marie Bernard, hrabia Maeterlinck (1862-1949), belgijski dramaturg, poeta, eseista, pisz─ůcy w j─Özyku francuskim, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1911. Pierwszy na j─Özyk polski jego dramaty/dzie┼éa t┼éumaczy┼é jego dzie┼éa - ju┼╝ od 1890 roku Zenon Franciszek Przesmycki; przet┼éumaczy┼é 10 utwor├│w, za co otrzyma┼é Komandori─Ö Orderu Leopolda (Belgia). Tw├│rczo┼Ť─ç Maeterlincka wp┼éyn─Ö┼éa na poezj─Ö i dramaturgi─Ö M┼éodej Polski.

GENK, miasto w prowincji Limburgia, jest jednym z najwa┼╝niejszych przemys┼éowych miast Belgii. Do ko┼äca XIX wieku Genk pozostawa┼éo ma┼é─ů, nieznacz─ůc─ů wiosk─ů. W 1901 roku zosta┼éy tu odkryte du┼╝e pok┼éady w─Ögla kamiennego, co przyci─ůgn─Ö┼éo tu wielu robotnik├│w, zar├│wno miejscowych jak i imigrant├│w, w tym kilka tysi─Öcy Polak├│w. Ich polskie ┼╝ycie koncentruje si─Ö w Polskiej Sali. Nabo┼╝e┼ästwa polskie odprawiane s─ů w ko┼Ťciele St Eventius oraz w Termien-Genk, O.L.V. Rozenkrans i w Polskiej Kaplicy ┼Ťw. Stanis┼éawa (- Zwartberg-Genk). Miastem partnerskim Genk jest Cieszyn.

HUY, miasto w Belgii, w prowincji Liege. Po upadku Powstania Listopadowego 1830-31 kilka tysięcy jego uczestników w obawie przed represjami ze strony władz carskich udało się na emigrację. Wielu z nich schroniło się również na ternie Belgii. Władze belgijskie utworzyły dla Polaków cztery zakłady opieki (depôts), m.in. w Huy.

LIEGE, du┼╝e miasto i port w Belgii. Spory o┼Ťrodek polonijny powsta┼éy po I wojnie ┼Ťwiatowej; jest tu Dom Polski i dzia┼éa szereg organizacji polskich: oddzia┼é Zwi─ůzku Polak├│w w Belgii, Ko┼éo Stowarzyszenia Polskich Kombatant├│w, Zwi─ůzek Harcerstwa Polskiego w Belgii, oddzia┼é Chrze┼Ťcija┼äskiego Zjednoczenia Wolnych Polak├│w; dzia┼éa szk├│┼éka polska, a polskie nabo┼╝e┼ästwa oprawiane s─ů w ko┼Ťcio┼éach Ste Therese de lEnfant Jesus, Ste Famille i N.D. de lAssomption (Seraing) oraz w kaplicy ┼Ťw. Huberta w Retinne.

LOMMEL, miasto w Belgii, w prowincji Limburgia, nad granic─ů holendersk─ů. Mieszka tu troch─Ö Polak├│w i dzia┼éa ko┼éo Zwi─ůzku Polak├│w w Belgii. Jest tu najwi─Ökszy polski cmentarz wojenny w Belgii z 1946 na kt├│rym pochowano 253 ┼╝o┼énierzy 1 Dywizji Pancernej oraz lotnik├│w polskich (24), poleg┼éych podczas II wojny ┼Ťwiatowej w walkach na terenie Belgii i pobliskich ziem holenderskich. 4 pa┼║dziernika 1959 roku wzniesiono staraniem Tow. Przyja┼║ni Belgijsko-Polskiej pomnik ku czci ┼╝o┼énierzy poleg┼éych o wyzwolenie Belgii. Cmentarz stanowi miejsce pielgrzymek Polonii belgijskiej w ostatni─ů niedziel─Ö ka┼╝dego pa┼║dziernika.

LOWANIUM - Leuven - Louvain, miasto w Belgii, stolica prowincji Brabancja Flamandzka. W kronikach miasta Lowanium pod rokiem 1253 jest odnotowane, ┼╝e Jean de Pologne (Jan z Polski), by┼é w tym roku kupcem oraz w┼éa┼Ťcicielem domu w tym mie┼Ťcie. Tutaj w 1539 bratanek prymasa Polski Jana ┼üaskiego Starszego I sam duchowny katolicki - dziekan gnie┼║nie┼äski i kanonik krakowski Jan ┼üaski M┼éodszy (1499-1560) zawar┼é ma┼é┼╝e┼ästwo z c├│rk─ů miejscowego kupca i oficjalnie wyst─ůpi┼é z Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, staj─ůc si─Ö p├│┼║niej jedynym polskim dzia┼éaczem Reformacji o znaczeniu europejskim (jest upami─Ötniony na Pomniku Reformacji w Genewie). W Leuven jest od 1432 roku uniwersytet (od 1835 katolicki), na kt├│rym studiowa┼éo sporo Polak├│w, zazwyczaj synowie magnat├│w, m.in.: Jan T─Öczy┼äski, Krzysztof Zbaraski, bracia Zas┼éawscy i Ostroscy, Fryderyk i Aleksander Sapiehowie, Aleksander ┼üahodowski, Aleksander Krzywiecki, Albert Dunin Modliszewski, Jerzy Feliks i Pawe┼é Niewiarowscy, Adam Kalinowski. Na pocz─ůtku XVI wieku Jan Dantyszek, dyplomata kr├│la polskiego Zygmunta I i poeta, by┼é tu kilka razy i bra┼é ┼╝ywy udzia┼é w ┼╝yciu naukowym Lowanium i pierwszy powiadomi┼é tutejszych humanist├│w o odkryciach Kopernika. Wybitny poeta niderlandzko-┼éaci┼äski Joannes Secundus po┼Ťwi─Öci┼é mu kilka wierszy. R├│wnie┼╝ na uniwersytecie w Lowanium wyk┼éada┼é s┼éynny polski teolog Jan ┼üaski Miko┼éaj Vernulaeus (1583-1649), humanista lowa┼äski i profesor tutejszego uniwersytetu, napisa┼é i wyda┼é w Lowanium w 1618 roku ┼éaci┼äsk─ů tragedi─Ö o ┼Ťw. Stanis┼éawie, biskupie i m─Öczenniku. W bibliotece kr├│la Jana III Sobieskiego w wilanowskim Pa┼éacu znajduj─ů si─Ö uj─Öte w tonda malarskie przedstawienia wybitnych uczonych i my┼Ťlicieli antycznych oraz tych pochodz─ůcych z epok p├│┼║niejszych. Jako filozof zosta┼é ukazany Justus Lipsjusz (Joost Lips, 1547-1606), wybitny niderlandzki my┼Ťliciel, znawca prawa, historyk, filolog i wydawca, wychowanek uniwersytetu w Lowanium. Utrzymywa┼é on korespondencj─Ö z kanclerzem Janem Zamoyskim, arcybiskupem gnie┼║nie┼äskim Bernardem Maciejowskim, arcybiskupem lwowski Janem D. Solikowskim. Dzisiaj jest tu profesorem znany iranista polski Wojciech Skalnowski (ur. 1934). Lowanium jest jednym z centr├│w W─Öz┼éa Wiedzy i Innowacji (Sustainable Energy) Europejskiego Instytutu Technologicznego, w kt├│rym to projekcie uczestnicz─ů te┼╝ uczelnie i przedsi─Öbiorstwa z Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Polski (polskim koordynatorem projektu jest krakowska Akademia G├│rniczo-Hutnicza) i Szwecji. Kaplica ┼Ťw. Antoniego z XVII wieku, w kt├│rej znajduje si─Ö gr├│b ojca Damiana, misjonarza z Molokai, beatyfikowanego przez "polskiego" papie┼╝a Jana Paw┼éa II 4 czerwca 1995 roku. Miastem partnerskim Lowanium jest Krak├│w.

MONS, miasto po┼éo┼╝one przy granicy z Francj─ů, stolica prowincji Hainaut. Mons stanowi centrum starego g├│rniczego dystryktu Borinage. Osiedli┼éo si─Ö tu kilka tysi─Öcy Polak├│w, kt├│rzy byli g├│rnikami w kopalniach. Msze polskie odprawiane s─ů w: Mons w ko┼Ťciele ┼Ťw. Miko┼éaja i w pobliskich miejscowo┼Ťciach: Tertre - ko┼Ťci├│┼é St Christophe, Quaregnon - ko┼Ťci├│┼é St Joseph, Bernissart - ko┼Ťci├│┼é St Vierge, Hautrage-Etat - ko┼Ťci├│┼é Sacre Coeur, Dour - ko┼Ťci├│┼é St Joseph, Hensies - ko┼Ťci├│┼é St Georges.

NAMUR, Namur (nid. Namen) - miasto w po┼éudniowej Belgii, po┼éo┼╝one u uj┼Ťcia rzeki Sambry do Mozy, stolica regionu Walonia i prowincji Namur. Przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů i kilkadziesi─ůt lat po wojnie mieszka┼éo tu du┼╝o Polak├│w. Msze polskie s─ů odprawiane w siedzibie Polskiej Misji Katolickiej.

OSTENDA - Oostende, miasto w Belgii, w prowincji Flandria Zachodnia. Po upadku Powstania Listopadowego 1830-31 kilka tysi─Öcy jego uczestnik├│w w obawie przed represjami ze strony w┼éadz carskich uda┼éo si─Ö na emigracj─Ö. Wielu z nich schroni┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ na ternie Belgii. W┼éadze belgijskie utworzy┼éy dla Polak├│w cztery zak┼éady opieki (dep├┤ts), m.in. w Ostendzie. Ostenda w 2. po┼é. XIX w. sta┼éa si─Ö k─ůpieliskiem morskim i uzdrowiskiem klimatycznym o mi─Ödzynarodowej s┼éawie, do kt├│rego przyje┼╝d┼╝ali tak┼╝e Polacy, jak np. Henryk Sienkiewicz. Na tutejszym cmentarzu komunalnym s─ů groby 4 lotnik├│w polskich (A. Miondlikowski, Z. Zamoyski, S. Stegman, NN) z okresu II wojny ┼Ťwiatowej, kt├│rych ┼Ťmier─ç dosi─Ög┼éa w falach Kana┼éu La Manche i Morza P├│┼énocnego, a kt├│rych cia┼éa morze odda┼éo na belgijski brzeg. Polska zaj─Ö┼éa I miejsce w Olimpiadzie Hodowc├│w Go┼é─Öbi Pocztowych w Ostendzie w 2007 zdobywaj─ůc 9 medali. Polscy bryd┼╝y┼Ťci: Cezary Balicki - Adam ┼╗mudzi┼äski, Krzysztof Buras - Grzegorz Narkiewicz, Jacek Kalita - Krzysztof Kotorowicz wywalczyli srebrny medal w dru┼╝ynowych Mistrzostwach Europy w Ostendzie w 2010. Polski team MAZURKIEWICZ w sk┼éadzie: Krzysztof Jassem, Pawe┼é Jassem, Jakub Wojcieszek, Marcin Mazurkiewicz, Piotr Tuszy┼äski, Piotr Gawry┼Ť wygra┼é mecz fina┼éowy turnieju team├│w open podczas 6. Otwartych Mistrzostw Europy w Ostendzie w 2013. W m─Öskim profesjonalnym klubie koszykarskim wyst─Öpuj─ůcym w belgijskiej najwy┼╝szej klasie rozgrywkowej Telent Oostende wyst─Öpuje reprezentant Polski Mateusz Ponitka.

TIELT, miasto w Belgii, w prowincji Flandria Zachodnia. 8 IX 1944, po okr─ů┼╝eniu i z pomoc─ů ruchu holenderskiego ruchu oporu, ┼╝o┼énierze polskiej 1 Dywizji Pancernej gen. Stanis┼éawa Maczka zaj─Öli miasto. W walce poleg┼éo 8 ┼╝o┼énierzy gen. Maczka; s─ů pochowani na tutejszym mi─Ödzynarodowym cmentarzu wojennym; polskie groby oznaczone s─ů bia┼éo czerwonym god┼éem. Miastem partnerskim Tielt s─ů Szamotu┼éy.

WATERLOO, miasto w Belgii, w prowincji Brabancja Walo┼äska, w pobli┼╝u Brukseli. Waterloo to miejsce s┼éynnej bitwy, b─Öd─ůcej nie tylko ostatni─ů bitw─ů Napoleona, zako┼äczona jego kl─Ösk─ů, ale tak┼╝e jedn─ů z najwa┼╝niejszych decyduj─ůcych bitew w dziejach ┼Ťwiata, kt├│ra ustali┼éa (po kongresie wiede┼äskim 1815) porz─ůdek polityczny w Europie na przeci─ůg 99 lat - kontynent by┼é w szponach reakcyjnych Prus, Austrii i Rosji; Polska pozosta┼éa pod zaborem tych trzech pa┼ästw. W bitwie pod Waterloo, stoczonej 18 VI 1815, wojska francuskie (74 tys. ludzi) zosta┼éy tu zdziesi─ůtkowane przez wojska angielskie A. Wellingtona (68 tys.) i pruskie G. Bluechera (69 tys.). Przy boku Napoleona walczy┼é m─Ö┼╝nie w polskich mundurach 225-osobowy szwadron polski pod dow├│dztwem majora Paw┼éa Jerzmanowskiego. Wzi─ů┼é on udzia┼é w s┼éynnym ataku na czerwone czworoboki brytyjskiej piechoty.

YPRES, miasto w Belgii, w Zachodniej Flandrii. Po upadku Powstania Listopadowego 1830-31 kilka tysi─Öcy jego uczestnik├│w w obawie przed represjami ze strony w┼éadz carskich uda┼éo si─Ö na emigracj─Ö. Wielu z nich schroni┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ na ternie Belgii. W┼éadze belgijskie utworzy┼éy dla Polak├│w cztery zak┼éady opieki (dep├┤ts), m.in. w Ypres. Miasto znane w historii z tego, ┼╝e tutaj podczas I wojny ┼Ťwiatowej (31 VII - 6 XI 1917) po raz pierwszy u┼╝yto (Niemcy) gazu musztardowego, od nazwy miasta nazywanego iperytem. Podczas II wojny ┼Ťwiatowej, 6 wrze┼Ťnia 1944 ┼╝o┼énierze polskiej 1 Dywizji Pancernej gen. Stanis┼éawa Maczka w marszu bojowym wkroczyli na terytorium Belgii i dywizyjna 3 Brygada Strzelc├│w wyzwoli┼éa przygraniczny Ypres spod okupacji niemieckiej.

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

03 Lipca 1802 roku
Urodził się Ignacy Domeyko, polski geolog, badacz Ameryki Południowej, przyjaciel Adama Mickiewicza (zm. 1889)


03 Lipca 1899 roku
Zmarł Johann Strauss (syn), austriacki kompozytor (ur. 1825)


Zobacz wi─Öcej