┼Üroda 24 Kwietnia 2024r. - 115 dz. roku,  Imieniny: Bony, Horacji, Jerzego

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 16.03.24 - 14:42     Czytano: [244]

Polsko-holenderskie powi─ůzania malarskie


Niepo┼Ťledni─ů rol─Ö w dziejach stosunk├│w polsko-holenderskich odegra┼éo malarstwo niderlandzko, holenderskie i flamandzkie.

Mianem "niderlandzkie" okre┼Ťla si─Ö malarstwo terenu dzisiejszej Belgii i Holandii do ostatnich dekad XVI wieku, kiedy obie te krainy tworzy┼éy jeszcze jeden organizm pa┼ästwowy. Po uniezale┼╝nieniu si─Ö p├│┼énocnych prowincji protestanckich od katolickich rz─ůd├│w hiszpa┼äskich Habsburg├│w w p├│┼énocnej cz─Ö┼Ťci Niderland├│w m├│wimy ju┼╝ o sztuce holenderskiej, za┼Ť w po┼éudniowej - o flamandzkiej. Z tym, ┼╝e obie te szko┼éy, czy mo┼╝e malarzy obu szk├│┼é ┼é─ůczy┼éy r├│┼╝ne wi─Özy, czy by┼éy ┼é─ůczone ze sob─ů przez obcokrajowc├│w, dlatego, ┼╝e Flandria by┼éa i jest niderlandzkoj─Özyczn─ů - Holendrzy i Flamandowie to jeden nar├│d. I pomimo tego, ┼╝e Flandria od 1830 roku nale┼╝y do Belgii - to nie ma narodu belgijskiego. Belgi─Ö zamieszkuj─ů dwa narody: Walonowie i Flamandowie potocznie nazywani Belgami, gdy┼╝ posiadaj─ů obywatelstwo belgijskie - Belgii.

Mi┼éo┼Ť─ç do pi─Ökna i sztuki u Holendr├│w i Flamandczyk├│w zrodzi┼éa powi─ůzane ze sob─ů historycznie (do 1830 r.) malarstwo flamandzkie, niderlandzkie i holenderskie. To dwa narody, kt├│re da┼éy ┼Ťwiatu wielu wielkich i dobrych malarzy, kt├│rych obrazy w XVI-XVII wieku sta┼éy si─Ö bardzo popularne w szeregu krajach europejskich, a dzisiaj s─ů one ozdob─ů najwi─Ökszych muze├│w na ┼Ťwiecie. Ale najwi─Ökszymi ich odbiorca-mi w tamtych wiekach byli sami Holendrzy. W trakcie swojej podr├│┼╝y odbytej do Holandii w XVII w., Francuz Sorbiere zanotowa┼é ze zdziwieniem, ┼╝e Holendrzy maj─ů wi─Öcej obraz├│w ni┼╝ klejnot├│w, a wynika to st─ůd, ┼╝e obrazy bardzo raduj─ů ich wzrok i lepiej upi─Ökszaj─ů mieszka-nie, a poza tym dobre obrazy uwa┼╝ane s─ů w Holandii za cenny spadek.

Jedn─ů z najwa┼╝niejszych cech malarstwa holenderskiego w XVII w. jest wyra┼║ny podzia┼é gatunkowy. Pejza┼╝e ukazywa┼éy pi─Ökno rodzimej przyrody i rytm codziennego ┼╝ycia, popularno┼Ťci─ů cieszy┼éy si─Ö sceny marynistyczne, widoki miast, obrazy wn─Ötrz ko┼Ťcielnych, r├│┼╝norodne sceny rodzajowe i martwe natury. Podejmowane przez artyst├│w tematy wynika┼éy z potrzeb odbiorc├│w, kt├│rzy poszukiwali dzie┼é nie tylko pi─Öknych, ale r├│wnie┼╝ sk┼éaniaj─ůcych do refleksji nad warto┼Ťciami, r├│┼╝norodno┼Ťci─ů Boskiego stworzenia czy z┼éo┼╝ono┼Ťci─ů ludzkiej natury (MNW).

Jednak, cho─ç by┼éa u nich wyj─ůtkowo du┼╝a, Holendrzy i Flamandowie nie maj─ů wy┼é─ůczno┼Ťci do umi┼éowania do sztuki i pi─Ökna, tutaj - do pi─Öknych obraz├│w. Polscy r├│wnie┼╝ nie pozostawali oboj─Ötni na pi─Ökno, a przez to samo na pi─Ökno ich malarstwa. Pasja naszych rodzimych kolekcjoner├│w do pi─Öknych obraz├│w stworzy┼éa podstawy historycznych kolekcji dzie┼é dawnych mistrz├│w, a p├│┼║niej najwi─Ökszych zasob├│w muzealnych w naszym kraju. Polubili┼Ťmy malarstwo niderlandzkie i holenderskie (XV-XVIII wiek) i flamandzkie, bardzo r├│┼╝ni─ůce si─Ö od polskiego, co niekoniecznie znaczy, ┼╝e gorszego. By┼éo bardziej realne - pokazuj─ůce wszystkie aspekty ┼╝ycia ludzkiego i zazwyczaj bardzo pi─Ökne w wykonaniu oraz dlatego, ┼╝e obok w┼éoskiego nale┼╝a┼éo w├│wczas do najlepszych w Europie. Obrazy przywo┼╝one by┼éy g┼é├│wnie przez kupc├│w holenderskich do Gda┼äska, a st─ůd "w─Ödrowa┼éy w kraj".

Zainteresowanie malarstwem flamandzkim, niderlandzkim i holenderskim w Gda┼äsku i na innych terenach polskich przyni├│s┼é ju┼╝ pocz─ůtek XVI wieku. Wiemy, ┼╝e najwa┼╝niejsze zam├│wienia pochodz─ůce z terytorium Polski w warsztacie Joosa van Cleve pochodzi┼éy z Gda┼äska i ze sto┼éecznego Krakowa. By┼éo ich kilka, z kt├│rych dwa s─ů najwa┼╝niejsze - to skrzyd┼éa o┼étarza ┼Ťw. Rajnolda zam├│wionego przez Bractwo ┼Ťw. Rajnolda w Gda┼äsku przed 1516 rokiem (obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie) oraz tryptyk z "Pok┼éonem Trzech Kr├│li", kt├│ry najprawdopodobniej zosta┼é zam├│wiony przez kr├│la Zygmunta I oko┼éo roku 1520 z okazji nadania mu Orderu Z┼éotego Runa (obecnie w Gem├Ąldegalerie w Berlinie). P├│┼║niej w Polsce znalaz┼é si─Ö kolejny obraz Joosa van Cleve - "Madonna z Dzieci─ůtkiem na tle renesansowej architektury" z ok. 1535 roku (obecnie w Muzeum Pa┼éacu Kr├│la Jana III w Wilanowie). W 2. po┼éowie tego wieku w kr├│lewskim Krakowie zacz─Öli osiedla─ç si─Ö niekt├│rzy malarze flamandzcy. Jeden z nich - Jakub Mertens. 23 pa┼║dziernika 1589 roku zosta┼é cz┼éonkiem cechu malarzy w Krakowie, gdzie skupi┼é wok├│┼é siebie innych malarzy pochodzenia flamandzkiego. W 1595 roku przyj─ů┼é krakowskie prawa miejskie. Jego najs┼éynniejszym obrazem jest "Zwiastowanie", kt├│ry znajduje si─Ö obecnie w krakowskim Ko┼Ťciele Mariackim.

Natomiast w nast─Öpnym wieku wspania┼ée i wielkie kolekcje dzie┼é sztuki zgromadzili kr├│lowie polscy z dynastii Waz├│w - Zygmunt III i W┼éadys┼éawa IV i pod koniec tego wieku Jan III Sobieski. Pozycja sztuki Niderland├│w na naszych ziemiach by┼éa wyj─ůtkowo mocna od chwili m┼éodzie┼äcza podr├│┼╝ do Brukseli, Antwerpii i Bredy na pocz─ůtku lat 20. XVII w. kr├│lewicza W┼éadys┼éawa IV (1595-1548). Zafascynowa┼éo go malarstwo niderlandzkie i dokona┼é pierwszych wi─Ökszych zakup├│w dzie┼é tamtejszych mistrz├│w. Nawi─ůza┼é bezpo┼Ťredni kontakt z Rubensem oraz jego warsztatem. Spod p─Ödzla Rubensa i jego warsztatu wysz┼éy te┼╝ co najmniej 3 portrety kr├│lewskie W┼éadys┼éawa i wielki konny portret jego ojca (Zygmunta III), znajduj─ůcy si─Ö obecnie w zamku Gripsholm w Szwecji (zrabowany wraz z setkami innych dzie┼é sztuki przez Szwed├│w podczas najazd├│w na Polsk─Ö w XVII i na pocz─ůtku XVIII w.) w s┼éynnej szwedzkiej kolekcji portret├│w. W zbiorach przysz┼éego w┼éadcy znajdowa┼éy mi─Ödzy innymi: tak zwany "Gabinet W┼éadys┼éawa Wazy", jak r├│wnie┼╝ obraz van Haechta ukazuj─ůcy kr├│lewicza w towarzystwie Rubensa, van Dycka oraz Infantki Izabeli i arcyksi─Öcia Alberta na wizycie w galerii obraz├│w czy jego portret wykonany w pracowni Rubensa - "Portret konny kr├│lewicza W┼éadys┼éawa Zygmunta Wazy" (po 1625), znajduj─ůcy si─Ö w zbiorach Zamku Kr├│lewskiego na Wawelu. Dw├│r polski naby┼é w├│wczas wiele dzie┼é u Jana Breughela, zwanego "Aksamitowam". Najwi─Ökszego zakupu obraz├│w Rubensa i z jego warsztatu, na licytacji po ┼Ťmierci mistrza, dokona┼é kr├│l W┼éadys┼éaw IV. Do licytacji przyst─ůpi┼éo w├│wczas kilka dwor├│w europejskich, w┼Ťr├│d nich polski, kt├│ry - po dworze madryckim - zakupi┼é najwi─Öksz─ů ilo┼Ť─ç obraz├│w. Jak jeste┼Ťmy przy Rubensie, to wypada wspomnie─ç, ┼╝e w 1632 roku wydana zosta┼éa w Antwerpii luksusowa edycja tomu poezji Lyricorum librorum Macieja Kazimierza Sarbiewskiego z miedziorytami tego jednego z najwybitniejszych malarzy epoki baroku. Nast─Öpca W┼éadys┼éawa IV na tronie polskim Jan Kazimierz (1648-68), wzbogaci┼é zbiory kr├│lewskie g┼é├│wnie obrazami holenderskimi. By┼éy w┼Ťr├│d nich dwa obrazy Rembrandta - "Portret rabina" i "Portret m─Ö┼╝czyzny w berecie z per┼éami", kt├│re kr├│lowie polscy po ┼Ťmierci kr├│la Jana III Sobieskiego - August II Sas i August III Sas (najgorsi kr├│lowie w dziejach Polski, dzia┼éaj─ůcy na jej szkod─Ö) jako r├│wnocze┼Ťnie elektorowie sascy (Saksonia), wywie┼║li sobie jako "┼éup" po kr├│lach polskich do swojej prywatnej galerii w Dre┼║nie. S─ů tam dzisiaj wybitne dzie┼éa sztuki przewiezione z Warszawy. Poza tym b─Öd─ůc polskimi kr├│lami za polskie pieni─ůdze kupowali mas─Ö obraz├│w, w tym bardzo wiele holenderskich, kt├│re prawie wszystkie trafia┼éy do Drezna. Kr├│l polski August II Sas kupowa┼é obrazy m.in. u Adriaena van der Werff, kt├│ry sprzedawa┼é swoje obrazy tylko najlepszym kolekcjonerom europejskim. Trzy obrazy tego malarza s─ů dzisiaj w polskich muzeach: "Ho┼éd sztukom - Alegoria pary elektorskiej Palatynatu jako mecenas├│w" (1716, Muzeum Narodowe w Warszawie), "Z┼éo┼╝enie Chrystusa do grobu" (p0 1703, Muzeum Narodowe we Wroc┼éawiu) i "Wenus i Kupidyn" (ok. 1716, Muzeum Czartoryskich Krakowie). Ciekawe czy pochodz─ů z jego zakup├│w czy zosta┼éy kupione p├│┼║niej. Podobnie kr├│l Jan Kazimierz po swojej abdykacji w 1668 roku wywi├│z┼é ze sob─ů do Francji 150 obraz├│w, w tym "Dian─Ö w k─ůpieli i Akteon" Rembrandta. Kr├│l Jan III Sobieski (1674-1696) stworzy┼é galeri─Ö obraz├│w licz─ůc─ů 241 pozycji, w tym wiele "Holendr├│w". Mia┼é a┼╝ 5 obraz├│w Rembrandta: "Rabin portugalski", "┼╗yd├│wka w birecie", "Trzej kr├│lowie", "Abraham i Hagar" oraz "Starzec". Nie ┼╝a┼éowa┼é pieni─Ödzy na kupno tych obraz├│w. Np. u bardzo znanej malarki holenderskiej Marii van Oosterwijk, kt├│rej klientami byli m.in. cesarz Leopold I Habsburg, Ludwik XIV i Wilhelm III Ora┼äski, Jan Sobieski kupi┼é w 1684 roku trzy jej obrazy za ogromn─ů w├│wczas sum─Ö 2400 gulden├│w. W jego pa┼éacu w Wilanowie, centralny salon nosi┼é nazw─Ö Gabinetu Holenderskiego, bo wisia┼éy w nim same obrazy holenderskie. Niestety i ta galeria uleg┼éa rozproszeniu - najpierw wiele obraz├│w wywioz┼éa c├│rka kr├│la Teresa Kunegunda, wy-chodz─ůc w 1695 roku za elektora bawarskiego Maksymiliana (s─ů dzisiaj w zbiorach bawarskich), a po ┼Ťmierci kr├│la w 1696 roku rodzina kr├│lewska przenios┼éa si─Ö do Rzymu, zabieraj─ůc ze sob─ů wi─Ökszo┼Ť─ç obraz├│w.

Za przyk┼éadem W┼éadys┼éawa IV Wazy kr─Ögi arystokratyczne, zamo┼╝niejsza szlachta oraz mieszczanie zapa┼éa┼éy mi┼éo┼Ťci─ů do sztuki holenderskiej, kupuj─ůc obrazy do swoich pa┼éac├│w i pa┼éacyk├│w oraz wystawnych kamienic. Szczeg├│lnie bogate by┼éy zbory ksi─Öcia Bogus┼éawa Radziwi┼é┼éa (1620-1669), wielokrotnego pose┼é na Sejm Rzeczypospolitej, starost─Ö barskiego w Koronie, czyli Polsce, koniuszego wielkolitewskiego, kt├│ry posiada┼é galeri─Ö oko┼éo 1000 obraz├│w, w┼Ťr├│d nich liczne obrazy holenderskie. W zbiorach wszystkich znakomitych rod├│w polskich by┼éy obrazy holenderskie i flamandzkie. Bogate zbiory obraz├│w, w tym wiele holenderskich mieli Mniszchowie w pa┼éacu w Wi┼Ťniowcu ko┼éo Krze-mie┼äca na Wo┼éyniu. Czartoryscy w swych cennych zbiorach w pa┼éacu w Pu┼éawach mieli m.in. obraz Rembrandta "Krajobraz z mi┼éosiernym Samarytaninem", przechowywany obecnie w Muzeum Czartoryskich w Krakowie. Zamawiano lub kupowano nie tylko obrazy. Chlub─ů Zamku Kr├│lewskiego na Wawelu w Krakowie s─ů arrasy. Pierwszych 108 arras├│w zam├│wi┼é w Antwerpii i Brugii w latach 1524-26 kr├│l Zygmunt I. Kolejne arrasy zam├│wi┼é w Brukseli w latach 1550-65 kr├│l Zygmunt August. By┼éo wtedy na Wawelu 350 arras├│w. Do dnia dzisiejszego zachowa┼éo si─Ö 136, z kt├│rych 132 zdobi─ů sale zamku wawelskiego, a 4 znajduj─ů si─Ö w Muzeum Narodowym w Warszawie. W 1795 roku, po III rozbiorze Polski, arrasy wraz z innymi dobrami zrabowanymi z rezydencji kr├│lewskich zosta┼éy wywiezione przez Aleksandra Suworowa do Rosji. Dopiero po odzyskaniu przez Polsk─Ö niepodleg┼éo┼Ťci w 1918 roku i po przegranej przez Rosj─Ö Sowieck─ů wojny w Polsk─ů w 1920 roku, po staraniach rz─ůdu polskiego i w my┼Ťl traktatu polsko-bolszewickiego zawartego w Rydze w 1921 roku, Moskwa odda┼éa Polsce 137 arras├│w (cz─Ö┼Ť─ç nie zwr├│ci┼éa). Micha┼é Kazimierz Pac zam├│wi┼é w warsztacie Jana Leyniersa w Brukseli w 1677 roku gobelin dla katedry wile┼äskiej, kt├│ry obecnie znajduje si─Ö w muzeum w zamku w Go┼éuchowie w Wielkopolsce; tutaj s─ů tak┼╝e obrazy, z kt├│rych na czo┼éo wysuwa si─Ö obraz "Ostatnia wieczerza" niderlandzkiego malarza Fransa Florisa.

Polacy nale┼╝eli bez w─ůtpienia do najwi─Ökszych w Europie nabywc├│w obraz├│w holenderskich w XVII w. Dzisiaj jest ich na ternie Polski mo┼╝liwe, ┼╝e a┼╝ do dw├│ch tysi─Öcy, a ile setek przepad┼éo podczas wojen a┼╝ do I wojny ┼Ťwiatowej w┼é─ůcznie (1914-18) i oderwania od Polski Kres├│w w 1945 roku wraz z tamtejszymi wielkimi i cennymi zbiorami polskimi we Lwowie i Wilnie oraz w wyniku kradzie┼╝y polskich dzie┼é sztuki przez hitlerowc├│w i Zwi─ůzek Sowiecki w latach 1939-45.

W XVII wieku pi─Öciu malarzy holenderskich pracowa┼éo w Polsce. Byli to: Vitus Heinrich (1596/1616 - mi─Ödzy 1652 a 1656), Peeter Danckers de Rij 1583/1605 - 1661), Pieter Claesz. Soutman (ok. 1580 - 1657), Helmich van Thweenhuysen II (1598/1604 - 1673) i Abra-ham Evertsz. van Westerveld (ok. 1620 - 1692). Pierwszym, kt├│ry przyby┼é do Polski by┼é Pieter Claesz. Soutman, kt├│ry praktykowa┼é w warsz-tacie Petera Paula Rubensa w Antwerpii. Prawdopodobnie podczas wizyty kr├│lewicza W┼éadys┼éawa Zygmunta Wazy w Antwerpii w 1624 roku, zosta┼é polecony przez Rubensa jako znakomity malarz i jeszcze w tym roku przyby┼é do Polski, gdzie pe┼éni┼é funkcj─Ö nadwornego malarza kr├│la Zygmunta III Wazy. Wykonywa┼é g┼é├│wnie portrety np. przypisywane mu wizerunki kr├│la i kr├│lowej Konstancji Austriaczki w strojach koronacyjnych przechowywane obecnie w Bayerische Nationalmuseum w Monachium, obraz Zygmunt III na koniu, czy "Martwa natura ze z┼éotym pucharem", wykonany dla kr├│la w 1624 r. Na dworze w Warszawie przebywa┼é oko┼éo czterech lat, by w 1628 roku powr├│ci─ç do rodzinnego Haarlemu. - Drugim by┼é Vitus Heinrich, kt├│ry przebywa┼é w Polsce, a dok┼éadnie w Elbl─ůgu w latach 1634-52., po czym wyjecha┼é do Niemiec. Specjalizowa┼é si─Ö w scenach religijnych: "Rze┼║ niewini─ůtek" i "Cud rozmno┼╝enia chleba" (Muzeum Narodowe w Warszawie)
"Chrystus i jawnogrzesznica" (Muzeum Uniwersytetu Jagiello┼äskiego). Jak trzeci przyby┼éy w 1635 roku Peeter Danckers de Rij, kt├│ry pozosta┼é w Polsce do swojej ┼Ťmierci w 1661 roku. On z kolei zosta┼é nadwornym malarzem kr├│la W┼éadys┼éawa IV Wazy i w latach 1635-37 by┼é kr├│lewskim portrecist─ů w zwi─ůzku z szeroko zakrojonymi w├│wczas pracami przy ozdabianiu kr├│lewskich siedzib w ramach przygotowa┼ä do ┼Ťlubu kr├│la z Cecyli─ů Renat─ů Habsbur┼╝ank─ů. Dzia┼éa┼é w Warszawie, Gda┼äsku i Wilnie. Danckers portretowa┼é rodzin─Ö kr├│lewsk─ů, przedstawicieli szlachty i patrycjatu. Tworzy┼é wizerunki reprezentacyjne, kt├│re mia┼éy na celu ukazanie statusu portretowanego, st─ůd te┼╝ wyj─ůtkowa dba┼éo┼Ť─ç o ukazanie przepychu ubioru i odpowiednich atrybut├│w, najcz─Ö┼Ťciej przedstawionych na tle pejza┼╝u w jego obrazach. Szczeg├│lnie pi─Ökny jest wykonany przez niego w tym okresie portret podkomorzego Adama Kazanowskiego z 1638 roku (obecnie w Zamku Kr├│lewskim na Wawelu w Krakowie), bogaty w soczyste czerwienie, subtelny w prowadzeniu ┼Ťwiat┼éa, prosty w kompozycji i bezb┼é─Ödny w rysunku oraz "Portret Jerzego Ossoli┼äskiego" z ok. 1643 roku (obecnie w Zamku Kr├│lewskim w Warszawie). Oko┼éo 1639 roku Danckers de Rij namalowa┼é konne portrety W┼éadys┼éawa IV i Cecylii Renaty, za┼Ť po 1649 roku jeszcze konny portret Jana Kazimierza do pokoju Audiencyjnego Zamku Kr├│lewskiego w Warszawie. By┼é tak┼╝e autorem 22 o┼Ťmiok─ůtnych portret├│w na blasze wyobra┼╝aj─ůcych przodk├│w i koligat├│w W┼éadys┼éawa IV z rodziny Waz├│w, Jagiellon├│w i Habsburg├│w, okre┼Ťlanych w dawnych inwentarzach jako "Jagiello┼äska familia". Portrety te dekorowa┼éy Pok├│j Marmurowy Zamku Kr├│lewskiego. Z serii tej ocala┼éo pi─Ö─ç portret├│w - trzy w Nieborowie, jeden w Moskwie i jeden w Wilnie. Wi─Ökszo┼Ť─ç jego obraz├│w nie zachowa┼éa si─Ö i znana jest tylko ze sztych├│w Jeremiasza Falcka i Wilhelma Hondiusa. Rozproszone prace znajduj─ů si─Ö w kolekcjach europejskich - m.in. muzeach Brukseli, Amsterdamu, Brunszwiku, w szwedzkim Gripsholmie i du┼äskim Frederiksborgu, a tak┼╝e w Muzeum Narodowym w Gda┼äsku ("Portret m┼éodego m─Ö┼╝czyzny z panoram─ů Gda┼äska w tle", "Portret m─Ö┼╝czyzny" oraz "Portret kobiety" - wszystkie z ok. 1640). Jeden z najs┼éynniejszych portret├│w - wizerunek kr├│lowej Cecylii Renaty, znany do niedawna tylko ze sztychu, zosta┼é niedawno znaleziony w Moskwie, dok─ůd trafi┼é ze zbior├│w polskiego Uniwersytetu Wile┼äskiego zamkni─Ötego przez Rosjan w 1832 roku. Helmich van Thweenhuysen II przyby┼é do Gda┼äska w 1640 roku, w kt├│rym pozosta┼é do ko┼äca ┼╝ycia (1673). Do dzi┼Ť zachowa┼éo si─Ö zaledwie jego pi─Ö─ç obraz├│w, m.in. "Chrystus przed Pi┼éatem (1647) w Muzeum Narodowym w Gda┼äsku (wcze┼Ťniej w ko┼Ťciele ┼Üw. Piotra na Helu) i "Portret duchownego" (ok. 1650) w Muzeum Narodowym we Wroc┼éawiu. Ostatni z tej pi─ůtki - Abraham Evertsz. van Westerveld zanim przyby┼é do Polski dzia┼éa┼é w Rotterdamie. Po przybyciu do naszego kraju, w latach 1650-53 by┼é nadwornym malarz hetmana Janusza Radziwi┼é┼éa. Autor wielu widok├│w z teren├│w Rzeczypospolitej Obojga Narod├│w, w szczeg├│lno┼Ťci wschodnich cz─Ö┼Ťci Korony Kr├│lestwa Polskiego (na przyk┼éad Kijowa) i Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego. Towarzyszy┼é wojskom polskim podczas odbicia Kijowa w 1651 roku z r─ůk Chmielnickiego, tworz─ůc przy tej okazji liczne rysunki miasta i jego okolic (m.in. Z┼éota Brama, sob├│r ┼Ťw. Zofii, ┼üawra Peczerska Wykona┼é r├│wnie┼╝ panoram─Ö "Widok na Kij├│w od p├│┼énocnego wschodu", kt├│r─ů mo┼╝na uzna─ç za jedyny dokumentalny obraz miasta w po┼éowie XVII wieku. By┼é ┼Ťwiadkiem wydarze┼ä wojny ludowo-wyzwole┼äczej z lat 1649-1651, co znalaz┼éo odzwierciedlenie w rysunkach, kt├│re cz─Ö┼Ťciowo zachowa┼éy si─Ö w kopiach z XVIII wieku. Szczeg├│lnie cenne s─ů rysunki: "Pos┼éowie kozaccy do Radziwi┼é┼éa", "Wkroczenie wojsk litewskich do Kijowa w 1651 roku", "Bitwa jazdy polskiej i kozackiej pod Kijowem".

Po pobycie we Florencji (1716-23) i Pradze (1723-24), oko┼éo 1724 roku do austriackiego w├│wczas Wroc┼éawia przeni├│s┼é si─Ö wraz z rodzin─ů Johan Franz de Backer (ok. 1680-1750 Wroc┼éaw), flamandzki malarz i grafik, przedstawiciel postrubensowskiego flamandzkiego baroku. Z Wroc┼éawiem zwi─ůza┼é si─Ö do ko┼äca ┼╝ycia i tutejszych ko┼Ťcio┼éach jest najwi─Öcej jego ┼éadnych obraz├│w. S─ů to ┼Ťwi─ůtynie: katedralny pw. ┼Ťw. Jana Chrzciciela - 5 obraz├│w, w tym 2 obrazy zwi─ůzane z ┼╝yciem b┼éogos┼éawionego Czes┼éawa w kaplicy pod jego wezwaniem, z kt├│rych "Wskrzeszenie przez b┼é. Czes┼éawa zmar┼éego dziecka" (1725) jest fundacji kr├│lewicza Konstantego Sobieskiego, tu tak┼╝e dekoracja freskowa sklepienia kopu┼éy kaplicy, ko┼Ťcio┼éy: ┼Ťw. Maurycego i Bo┼╝ego Cia┼éa, natomiast dla klasztoru Premonstratens├│w wykona┼é seri─Ö siedmiu scen z ┼╝ycia ┼Ťw. Norberta, a w klasztorze dominikan├│w wykona┼é dekoracj─Ö freskow─ů wn─Ötrza refektarza; poza Wroc┼éawiem jest jego obraz "Znalezienie zw┼éok Henryka Pobo┼╝nego przez ┼Üw. Jadwig─Ö" (1730) w o┼étarzu g┼é├│wnym w ko┼Ťciele Benedyktyn├│w w Legnickim Polu, w ko┼Ťciele katedralnym pw. ┼Üwi─Ötego Krzy┼╝a w Opolu obraz "┼Üw. Anna Samotrze─ç z Maria i Dzieci─ůtkiem" (1730), a w ko┼Ťciele parafialnym w Uciechowie k. Dzier┼╝oniowa obraz "Wniebowzi─Öcie" (1727).

Natomiast w 1732 roku na ┼Ül─ůsk przyjecha┼é i tu mieszka┼é do ┼Ťmierci w 1757 roku inny malarz holenderski Philip Christian Bentum. Przed przyjazdem przebywa┼é w Czechach, gdzie uczy┼é si─Ö malarstwa i przez kilka lat podr├│┼╝owa┼é po W┼éoszech. Specjalizowa┼é si─Ö g┼é├│wnie w malarstwie portretowym i w obrazach religijnych; na ┼Ül─ůsku wykonywa┼é te┼╝ freski, wielkie obrazy sztalugowe i malowa┼é sceny rodzajowe. G┼é├│wne dzie┼éa wykonane na ┼Ül─ůsku: pi─Ökne polichromie i freski biblioteki oraz wielki (360 m.kw.) plafon Sali Ksi─ů┼╝─Öcej opactwa cysterskiego w Lubi─ů┼╝u (1732-33), malowid┼éa: o┼étarza g┼é├│wnego bazyliki w Trzebnicy, w ko┼Ťciele ┼Ťw. Marcina w Sicinach i w ko┼Ťcie-le ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa w Nysie.

Natomiast w Holandii dzia┼éa┼é polski malarz barokowy Krzysztof Lubieniecki, urodzony w Szczecinie w 1659 roku. W 1675 roku przyjecha┼é do Amsterdamu, gdzie podj─ů┼é nauk─Ö u Adriana Backera i zwi─ůza┼é si─Ö z remonstrantami, zostaj─ůc w 1681 roku cz┼éonkiem ich amsterdamskiej parafii. W Amsterdamie mieszka┼é do ┼Ťmierci w 1729 roku, specjalizuj─ůc si─Ö g┼é├│wnie w portretach, maluj─ůc portrety amsterdamskich patrycjuszy, szlachty, duchownych, lekarzy i poet├│w, odznaczaj─ůce si─Ö pieczo┼éowito┼Ťci─ů w przedstawianiu dostoje┼ästwa i znaczenia portretowanego. Malowa┼é te┼╝ sceny rodzajowe, kt├│re osadza┼é w scenerii amsterdamskiej ulicy i obrazy o tematyce biblijnej. W jego obrazach rodzajowych widoczne s─ů wp┼éywy malarzy holenderskich - Jana Steena i Adriaena van Ostade. Lubieniecki by┼é dumny ze swojego polskiego pochodzenia, o czym ┼Ťwiadczy fakt, ┼╝e swoje prace podpisywa┼é zwykle Eques Polonus ("Rycerz Polski"). Uczniem jego by┼é malarz holenderski Jan Maurits Quinkhard. Jego zachowane obrazy znajduj─ů si─Ö mi─Ödzy innymi w zbiorach Rijksmuseum w Amsterdamie, Museum Catharijne-convent w Utrechcie, Statens Museum for Kunst w Kopenhadze, a w Polsce 2 obrazy w Muzeum Narodowego w Warszawie: "Smakosze" (1710-19) i "Portret m─Ö┼╝czyzny", kt├│ry, b─Öd─ůc w┼éasno┼Ťci─ů Muzeum Narodowego w Warszawie, 9 pa┼║dziernika 1944 roku zosta┼é zrabowany przez hitlerowc├│w i wywieziony do sk┼éadnicy zarekwirowanych dzie┼é sztuki znajduj─ůcej si─Ö na zamku Fischhorn w Austrii. Stamt─ůd w 1945 lub 1946 roku obraz zosta┼é skradziony przez ┼╝o┼énierza ameryka┼äskiej 42. Dywizji Piechoty i przywieziony do USA. Na a prze┼éomie lat 80 i 90 XX w. zosta┼é sprzedany i trafi┼é do prywatnej kolekcji w Columbus, Ohio. Ameryka┼äskie FBI ustali┼éo posiadacza obrazu i 27 wrze┼Ťnia 2015 roku "Portret m─Ö┼╝czyzny" Krzysztofa Lubienieckiego powr├│ci┼é do Polski i znalaz┼é si─Ö ponownie w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie (dzielautracone.gov.pl).

Musia┼éo min─ů─ç ponad 300 lat, aby w malarstwie holenderskim pojawi┼é si─Ö ponownie Polak, a konkretnie Polka - Halina Zalewska (ur. 1956 w Radzyniu Podlaskim) - polsko-holenderska artystka plastyk. Podczas studi├│w w Akademii Sztuk Pi─Öknych w Warszawie pozna┼éa Holendra Hansa Labana, kt├│ry od roku 1979 studiowa┼é na warszawskiej ASP i po┼Ťlubi┼éa go w 1981 roku. Kontynuowa┼éa studia w Rijksakademie voor Beeldende Kunsten (Pa┼ästwowej Akademii Sztuk Pi─Öknych) w Amsterdamie. Od 2002 roku jest wyk┼éadowc─ů w Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost (Akademii Sztuki i Designu St. Joost) w Bredzie oraz w s-Hertogenbosch. Bra┼éa r├│wnie┼╝ udzia┼é od 2003 roku w mi─Ödzynarodowych projektach Rotary Club Utrecht International ("Dzielenie si─Ö wielokulturowymi do┼Ťwiadczeniami"). Jej prace s─ů po┼Ťwi─Öcone m.in. tw├│rczo┼Ťci literackiej Bruno Schulza i podobie┼ästwu ruin Warszawy 1944 i Aleppo w Syrii w 2015. Jej prace s─ů regularnie eksponowane w ca┼éych Niderlandach, znajduj─ů si─Ö w Muzeum Centraal w Utrechcie, jak r├│wnie┼╝ w prywatnych kolekcjach w kraju i za granic─ů.

W nast─Öpnym - XVIII wieku nami─Ötnym kolekcjonerem obraz├│w by┼é ostatni kr├│l Polski Stanis┼éaw August Poniatowski (1764-95). Stworzy┼é on galeri─Ö licz─ůc─ů 2300 obraz├│w. Najlepiej by┼éo reprezentowane w tej galerii malarstwo holenderskie z 5/4 obrazami Rembrandta: "Lisowczyk" albo "Je┼║dziec polski" (obecnie w kolekcji Fricka w Nowym Jorku), "Uczony przy pulpicie", znany te┼╝ jako "Ojciec ┼╝ydowskiej narzeczonej" i "Dziewczyna w ramie obrazu", tak┼╝e jako: "┼╗ydowska narzeczona", "Chrystus w cierniowej koronie" (obecnie w petersburskim Ermita┼╝u). W Muzeum Narodowym w Warszawie jest tak┼╝e obraz o kwestionowanym autorstwie - "Portret Maertena Soolmansa" z 1634 roku, kt├│ry do ko┼äca XX wieku uznawany by┼é za dzie┼éo Rembrandta; namalowa┼é go jeden z jego uczni├│w. Po wojnach i grabie┼╝ach pozosta┼éo do dzi┼Ť w Warszawie tylko 170 obraz├│w z tej kr├│lewskiej galerii. Obrazy: "Uczony przy pulpicie" i "Dziewczyna w ramie obrazu" znalaz┼éy si─Ö w zbiorach hrabiostwa Lanckoro┼äskich i w 1994 roku Karolina Lanckoro┼äska ofiarowa┼éa Polsce zachowan─ů cz─Ö┼Ť─ç kolekcji dzie┼é sztuki tego rodu, przechowywan─ů w Wiedniu, w tym te dwa obrazy Rembrandta, kt├│re ofiarowa┼éa Zamkowi Kr├│lewskiemu w Warszawie. S┼éynny "Lisowczyk" by┼é w zbiorach Tarnowskich w ich pa┼éacu Dzikowie ko┼éo Tarnobrzegu, w kt├│rej by┼éa galeria 250 obraz├│w, w tym kilkadziesi─ůt obraz├│w flamandzkich i holenderskich. Niestety w 1910 roku hr. Zdzis┼éaw Tarnowski sprzeda┼é obraz Henryemu Clayowi Frickowi, ameryka┼äskiemu przemys┼éowcowi i kolekcjonerowi sztuki. Sprzeda┼╝ arcydzie┼éa Rembrandta za granic─Ö spotka┼éa si─Ö ze stanowczym sprzeciwem i powszechn─ů krytyk─ů polskiej opinii publicznej. Od 6 maja do 7 sierpnia 2022 roku obraz wystawiany jest w pa┼éacu Na Wyspie w ┼üazienkach Kr├│lewskich w Warszawie, a od 18 sierpnia do 16 pa┼║dziernika 2022 roku w Zamku Kr├│lewskim na Wawelu w Krakowie. Opr├│cz tych dw├│ch obraz├│w Rembrandta z daru Karoliny Lanckoro┼äskiej na Zamku Kr├│lewskim w Warszawie, w Polsce znajduje si─Ö jeszcze jeden obraz tego wielkiego malarza - "Krajobraz z mi┼éosiernym Samarytaninem", przechowywany w Muzeum Czartoryskich w Krakowie. Poza tym w Polsce - w Muzeum Narodowym w Warszawie s─ů cztery akwaforty Rembrandta: "Ma┼ée polowanie na lwy (z dwoma lwami)" z ok. 1632 roku, "Autoportret w berecie i szalu z filigranem pastora┼é bazylejski" z 1633 roku, "┼Üwi─Öty Hieronim pisz─ůcy przy pniu wierzby" z 1648 roku i "Trzy krzy┼╝e" z 1653 roku.

Jednak dopiero w XIX wieku na ziemiach polskich zacz─Ö┼éy powstawa─ç najciekawsze i najliczniejsze zbiory Mistrz├│w Z┼éotego Wieku na ziemiach polskich, w tym oczywi┼Ťcie z rodem z Niderland├│w. Np. hrabia Atanazy Raczy┼äski (1788-1874), rozmi┼éowany w sztuce europejskiej, kolekcjoner obraz├│w starych mistrz├│w, kt├│re dzi┼Ť stanowi─ů trzon galerii malarstwa europejskiego w Muzeum Narodowym w Poznaniu (jako zbiory Fundacji imienia Raczy┼äskich), naby┼é z kolekcji kr├│la Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego mi─Ödzy innymi dzie┼éa flamandzko-holenderskich mistrz├│w: Rubensa, Ruisdaela, Berchema. Mecenas docenia┼é r├│wnie┼╝ wsp├│┼éczesn─ů mu tw├│rczo┼Ť─ç Belg├│w i Holendr├│w: wiemy o pejza┼╝u Andreasa Schelfhouta (1787-1870), zaginionym podczas II wojny ┼Ťwiatowej, czy do dzi┼Ť zachowanym "Byku" Eugene Verboeckhovena (1798-1881). Wsp├│┼éczesnym mu malarstwem holenderskim interesowa┼é si─Ö r├│wnie┼╝ Edward Raczy┼äski, kt├│rego zbiory przechowywane s─ů w pa┼éacu Raczy┼äskich w Rogalinie. S─ů tam m.in. obrazy takich autor├│w jak Nicolaas van der Waay (1855-1936) czy Hendrik Willebrord Jansen (1849-1908). Szczeg├│lnie inspiruj─ůce jest dzie┼éo pierwszego z nich, zatytu┼éowane "Sieroty amsterdamskie", typowe dla tw├│rczo┼Ťci autora oraz nawi─ůzuj─ůce do idei dobroczynno┼Ťci, niezwykle wa┼╝nej w etosie narodu holenderskiego. Jak ju┼╝ wspomnia┼éem, Mniszchowie w swoim rodowym pa┼éacu w Wi┼Ťniowcu na Wo┼éyniu posiadali wielkie zbiory sztuki, w tym kolekcj─Ö obraz├│w holenderskich. W 1846 roku pa┼éac ze zbiorami (oraz wielk─ů bibliotek─ů) odziedziczyli hrabiowie Andrzej Mniszech (1823-1905) i jego brat Jerzy. Andrzej Mniszech w 1854 roku przeni├│s┼é si─Ö na sta┼ée do Pary┼╝a, zabieraj─ůc z Wi┼Ťniowca znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç kolekcji, zw┼éaszcza obrazy. Sam by┼é malarzem-amatorem, a b─Öd─ůc tak┼╝e kolekcjonerem obraz├│w (mia┼é ich ok. 500), szczeg├│lnie upodoba┼é sobie malarstwo holenderskie, kt├│re stanowi┼éo po┼éow─Ö jego kolekcji, gromadz─ůc prace Fransa Halsa (3 obrazy), Jana van Goyena (5 obraz├│w), 5 obraz├│w Govaerta Flincka, 2 obrazy C. van Loo, Salomona van Ruisdaela, Pietera Brueghela M┼éodszego oraz ryciny Rembrandta. Co wi─Öcej, w┼éasna tw├│rczo┼Ť─ç Mniszcha zdradza┼éa wyra┼║n─ů inspiracje dzie┼éem malarzy holenderskich. Niestety jego zbiory przesz┼éy w niepolskie r─Öce - dzi┼Ť znajduj─ů si─Ö w Luwrze, Rijskmuseum w Amsterdamie czy Mauritshuis w Hadze (Dorota Dolata). Dzisiaj wiele obraz├│w z galerii polskich arystokrat├│w, kt├│re dotrwa┼éy na ziemiach polskich do naszych czas├│w, znajduje si─Ö w muzeach, niekt├│re s─ů w posiadaniu Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, albo s─ů nadal w prywatnych r─Ökach. W kolekcji dzie┼é sztuki rodziny Tarnowskich w pa┼éacu w Dzikowie ko┼éo Tarnobrzegu by┼éy m.in. obrazy holenderskie, w tym "Je┼║dziec polski" (1655) Rembrandta (by┼é tu do 1910 r.), "Autoportret Rembrandta", "Chrystus po Zmartwychwstaniu" Rubensa, "Portret Marii Villiers - ksi─Ö┼╝nej Buckingham" Antoona van Dycka i "Portret Izabeli Austriackiej, ┼╝ony Krystiana kr├│la du┼äskiego" Jana Gossaerta Mabusea.

Podczas II wojny ┼Ťwiatowej w latach 1939-45 Niemcy w latach 1939-44 i Zwi─ůzek Sowiecki w latach 1939-41 i w 1945 roku dokonali rabunku kilkaset tysi─Öcy (Niemcy 516 tys.) polskich dzie┼é sztuki, w┼Ťr├│d nich by┼éo ok. 2,8 tys. obraz├│w znanych europejskich szk├│┼é malarskich, w tym zapewne kilkaset obraz├│w malarstwo niderlandzkiego, holenderskiego i flamandzkiego (m.in. Rembrandta). Wed┼éug Jana Pruszy┼äskiego szacunkowa warto┼Ť─ç rynkowa dzie┼é sztuki zrabowanych przez Niemc├│w i Rosjan w Polsce w latach 1939-1945 wynosi 30 mld dolar├│w (Wikipedia). Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e wiele zrabowanych polskich dzie┼é sztuki, kt├│re przetrwa┼éy po┼╝og─Ö wojenn─ů, po wojnie trafi┼éo "legalnie" (te zrabowane przez ┼╝o┼énierzy ameryka┼äskich w 1945 r. podczas odkrywania skradzionych przez Niemc├│w zbior├│w; nikt nie kontrolowa┼é jakie ┼éupy przywozili oni ze sob─ů do kraju; podobnie by┼éo podczas wojny w Iraku w 2003 r. - ┼╝o┼énierze ameryka┼äcy wywie┼║li do kraju wiele setek staro┼╝ytnych eksponat├│w, kt├│re p├│┼║niej musieli oddawa─ç, ale w dalszym ci─ůgu 700-1000 eksponat├│w znajduje si─Ö na li┼Ťcie zaginionych) lub cz─Ö┼Ťciej zosta┼éo przemyconych do Stan├│w Zjednoczonych, gdzie w┼Ťr├│d tamtejszych miliarder├│w i milioner├│w jest najlepszy na ┼Ťwiecie rynek zbytu na najcenniejsze dzie┼éa sztuki, co potwierdza fakt, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç dotychczas wytropionych i zwr├│conych Polsce zrabowanych dzie┼é sztuki pochodzi w┼éa┼Ťnie z Ameryki. I tylko dlatego skradziony przez hitlerowc├│w z Muzeum Czartoryskich w Krakowie bezcenny obraz wielkiego Rafaela Santi "Portret m┼éodzie┼äca" (1509-11) nigdy do Polski nie wr├│ci, bo prawdopodobnie jest przechowywany w prywatnym sejfie kt├│rego┼Ť z miliarder├│w ameryka┼äskich jako "pami─ůtka rodzinna". Tak┼╝e obraz bardzo dobrego malarza holenderskiego Pietera Claesza "Przek─ůska" ze zbior├│w polskich, zrabowany w czasie II wojny ┼Ťwiatowej, nie zosta┼é odzyskany. A wi─Öc nie tylko Niemcy oraz Rosjanie, Ukrai┼äcy (Lw├│w - Ma┼éopolska Wschodnia) i Litwini (Wilno - Wile┼äszczyzna) byli z┼éodziejami lub paserami naszych dzie┼é sztuki.

Niestety znacz─ůc─ů rol─Ö w grabie┼╝y polskich dzie┼é sztuki na terenie Lwowa i Ma┼éopolski Wschodniej w latach 1941-44 odegra┼é r├│wnie┼╝ Holender - Pieter Nicolaas Menten znany r├│wnie┼╝ jako Johann Peter Menten oraz Peter Nicolaus Menten (1899-1987). By┼é biznesmenem najpierw w Wolnym Mie┼Ťcie Gda┼äsku, a od 1923 roku w Polsce (osiad┼é we Lwowie i otrzyma┼é obywatelstwo polskie), gdzie zakupi┼é od ksi─Ö┼╝nej Marii Lubomirskiej obszar 3400 ha teren├│w le┼Ťnych. Naby┼é tak┼╝e cukrowni─Ö, fabryk─Ö zapa┼éek, rafineri─Ö ropy naftowej, a w 1938 roku sta┼é si─Ö w┼éa┼Ťcicielem maj─ůtku Podhorodce ko┼éo Stryja (dzi┼Ť Ukraina). By┼é r├│wnie┼╝ kolekcjonerem obraz├│w. St─ůd by┼é bardzo dobrze obeznany ze zbiorami sztuki wielu lwowskich kolekcjoner├│w, w tym hr. W┼éodzimierza Dzieduszyckiego, prof. Tadeusza Ostrowskiego, prof. Jana Greka czy premiera Kazimierza Bartla oraz innych polskich kolekcjoner├│w w Ma┼éopolsce Wschodniej. Polskie s┼éu┼╝by specjalne podejrzewa┼éy go o szpiegostwo, za co zosta┼é aresztowany latem 1939 roku. Po zaj─Öciu Ma┼éopolski Wschodniej ze Lwowem do Zwi─ůzku Sowieckiego we wrze┼Ťniu 1939 roku, z pomoc─ů Niemc├│w opu┼Ťci┼é Lw├│w i zamieszka┼é w Krakowie, gdzie wsp├│┼épracowa┼é z okupantem niemieckim. Handlowa┼é dzie┼éami sztuki oraz sprawowa┼é funkcj─Ö treuhandera (powiernika), komisarycznego zarz─ůdcy antykwariat├│w po┼╝ydowskich w Krakowie. Po zaj─Öciu przez Niemc├│w Lwowa w lipcu 1941 roku dzia┼éa┼é w mundurze SS-Hauptscharf├╝hrera i by┼é odpowiedzialny za przejmowanie dzie┼é sztuki. Bra┼é udzia┼é w mordowaniu polskich profesor├│w we Lwowie oraz innych Polak├│w i polskich ┼╗yd├│w. By┼é inspiratorem i wsp├│┼éodpowiedzialnym za rabunek dzie┼é sztuki z mieszka┼ä zamordowanych profesor├│w lwowskich (w tym osobi┼Ťcie przej─ů┼é maj─ůtek w mieszkaniu prof. Tadeusza Ostrowskiego, w kt├│rym by┼éy zdeponowane zbiory z kolekcji ksi─ů┼╝─ůt Jab┼éonowskich i hrabiostwa Badenich; nazajutrz po zamordowaniu prof. Ostrowskiego zamieszka┼é w jego mieszkaniu) oraz innych polskich kolekcjoner├│w mieszkaj─ůcych we Lwowie i Ma┼éopolsce Wschodniej, a nast─Öpnie wyw├│z z Polski (Generalnego Gubernatorstwa) w 1943 roku do Holandii trzech (lub czterech) wagon├│w dzie┼é sztuki, kt├│re sobie przyw┼éaszczy┼é. 12 pa┼║dziernika 1950 roku Polska wyst─ůpi┼éa o ekstradycj─Ö Mentena, ale nie zgodzi┼éy si─Ö na ni─ů w┼éadze holenderskie. Podawa┼é si─Ö za ofiar─Ö Nazizmu i zdo┼éa┼é nawet wy┼éudzi─ç w zachodnich Niemczech odszkodowanie 600 000 marek za mienie rzekomo utracone w wyniku dzia┼éa┼ä holenderskiego ruchu oporu, w czasie, gdy dopuszcza┼é si─Ö przest─Öpstw wojennych na terenie Polski. Z tego tytu┼éu otrzyma┼é tak┼╝e odszkodowanie od rz─ůdu Holandii. Prze zrabowane w Polsce dzie┼éa sztuki zosta┼é w swojej ojczy┼║nie znanym kolekcjonerem sztuki. Zamieszkiwa┼é z drug─ů ┼╝on─ů w pa┼éacu w Blaricum, posiada┼é tak┼╝e posiad┼éo┼Ť─ç w Irlandii. Prowadzi┼é luksusowe ┼╝ycie. Jego 40-pokojowa posiad┼éo┼Ť─ç pe┼éna by┼éa dzie┼é malarzy takich jak np. Nicolaes Maes, Francisco Goya, Jan Sluijters. 22 maja 1976 w wydaniu dziennika "De Telegraaf" og┼éoszono planowan─ů licytacj─Ö 425 obraz├│w z kolekcji Mentena, sklasyfikowanego na sz├│stym miejscu w┼Ťr├│d najbogatszych ludzi w Holandii. W 1976 roku holenderska telewizja publiczna wyemitowa┼éa film dokumentalny, w kt├│rym ┼Ťwiadkowie obci─ů┼╝ali Mentena jedno-znacznie odpowiedzialno┼Ťci─ů za zbrodnie dokonane we Lwowie i Ma┼éopolsce Wschodniej. Spraw─Ö opisa┼é w tym samym roku dziennikarz Hans Knoop w tygodnikach "Accent" i "Stern". W├│wczas ostrze┼╝ony o zagro┼╝eniu aresztowaniem Menten przeni├│s┼é si─Ö do Szwajcarii, lecz po wydaniu nakazu aresztowania, zosta┼é zatrzymany w tamtejszym hotelu, po czym wydany przez w┼éadze szwajcarskie do Holandii. W 1977 roku zosta┼éy postawione mu zarzuty o zbrodnie wojenne i rozpocz─ů┼é si─Ö proces zako┼äczony skazaniem go na 15 lat wi─Özienia za udzia┼é w mordzie 20-30 ┼╗yd├│w, w tym niemowl─ůt w Podhorodcach 7 lipca 1941 roku. Po wydaniu wyroku Menten o┼Ťwiadczy┼é, ┼╝e kupi┼é raport, wyliczaj─ůcy Holendr├│w, piastuj─ůcych wysokie stanowiska, b─Öd─ůcych kolaborantami na rzecz III Rzeszy, oraz ┼╝e w 1952 roku holenderski minister sprawiedliwo┼Ťci Leendert Antonie Donker obieca┼é mu nietykalno┼Ť─ç w zamian za utrzymanie raportu w tajemnicy. Ostatecznie wyrok skazuj─ůcy, wydany przez s─ůd w Amsterdamie, zosta┼é anulowany, a Menten zwolniony. W maju 1978 roku holenderski S─ůd Najwy┼╝szy zni├│s┼é wyrok i przekaza┼é spraw─ů do ponownego rozpatrzenia. W styczniu 1981 roku Menten zosta┼é skazany przez holenderski s─ůd na kar─Ö 10 lat pozbawienia wolno┼Ťci. Odby┼é kar─Ö tylko w wymiarze 8 lat pozbawienia wolno┼Ťci i w 1985 roku zosta┼é zwolniony. Menten, maj─ůc ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zagro┼╝enia procesem, przepisa┼é sw├│j ogromny maj─ůtek na ┼╝on─Ö, z kt├│r─ů si─Ö natychmiast rozwi├│d┼é. Fortuna zgromadzona przez Mentena za ┼╝ycia (w tym niespieni─Ö┼╝one dzie┼éa sztuki) nie zosta┼éa nigdy rewindykowana i zwr├│cona rodzinom pomordowanych. Dzisiaj s─ů przetrzymywane w Holandii m.in. trzy rysunki Albrechta D├╝rera znajduj─ůce si─Ö przed wojn─ů w polskim Zak┼éadzie Narodowym im. Ossoli┼äskich we Lwowie. W 2023 roku Muzeum Narodowe w Warszawie odzyska┼éo obraz malarza holenderskiego Godfrieda Schalckena "Portret starszego m─Ö┼╝czyzny w peruce, z lask─ů", zrabowany w czasie II wojny ┼Ťwiatowej. Poczta Polska wprowadzi┼éa do obiegu seri─Ö 3 znaczk├│w pocztowych, ukazuj─ůcych wybrane dzie┼éa sztuki, kt├│re zagin─Ö┼éy w czasie II wojny ┼Ťwiatowej, w tym dwa s─ů po┼Ťwi─Öcone malarzom holenderskim: akwafort─Ö Rembrandta van Rijn "J├│zef opowiadaj─ůcy sen" (1638), obraz Petera Paula Rubensa "Chrystus upadaj─ůcy pod krzy┼╝em" (ok. 1612-15), oraz rysunek Albrechta D├╝rera "Exlibris Willibalda Pirckheimera" (1513).

Po stratach wojennych w muzeach i ko┼Ťcio┼éach polskich jest ci─ůgle niezwykle bogaty zbi├│r obraz├│w (do ok. 2000) wszystkich szk├│┼é, tj. malarstwa niderlandzkiego i holenderskiego (XV-XVIII wiek) oraz flamandzkiego, m.in. takich znakomitych mistrz├│w malarstwa holenderskiego, kt├│rych obrazy s─ů r├│wnie┼╝ w najwi─Ökszych galeriach na ┼Ťwiecie jak: na pierwszym miejscu Rembrandt, Rubens i Hans Memling oraz Jan Brueghel (starszy), a nast─Öpnie m.in.: Dirck van Baburen, Jacob Backer, Nicolaes Berchem, Joachim Beuckelaer, Ferdinand Bol, Gerard ter Borch, Aert van den Bossche, Albert Bouts, Dirk Bouts, Leonard Bramer, Adriaen Brouwer, Hendrick Ter Brugghen, Joos van Cleve, A(e)lbert Jacobszoon Cuyp, Antoon van Dyck, Gerrit Dou, Carel Fabritius, Jan Gossaert zwany Mabuse, Jan van Goyen, Willem Claesz Heda, Maarten van Heemskerck, Jacob Jordaens, Pieter Lastman, Jan Lievens, Nicolaes Maes, Quentin Massys, Frans van Mieris Starszy, Anthonis Mor, Johan Maurits von Nassau-Siegen, Pieter de Neyn, Adriaen van Ostade, Isaac van Ostade, Frans Post, Paulus Potter, Salomon van Ruysdael, Pieter Saenredam, Daniel Seghers, Frans Snyders, Jan Steen, Justus Sustermans, David Teniers (m┼éodszy), Hendrick Terbrugghen, Simon de Vlieger, Cornelis de Vos, kt├│rych obrazy s─ů r├│wnie┼╝ w najwi─Ökszych galeriach na ┼Ťwiecie. Ale w samym Muzeum Narodowym w Warszawie jest du┼╝o wi─Öcej takich obraz├│w innych malarzy znad Renu i Mozy. Og├│┼éem jest w naszym kraju kilkadziesi─ůt arcydzie┼é i prawie sto obraz├│w pierwszorz─Ödnych malarzy niderlandzkich, holenderskich i flamandzkich.

Muzeum Narodowe w Warszawie mo┼╝e poszczyci─ç si─Ö najwi─Öksz─ů w Polsce, licz─ůc─ů ponad 900 prac kolekcj─ů malarstwa holenderskiego i flamandzkiego; w┼Ťr├│d nich jest wiele bardzo cennych lub cennych obraz├│w. Du┼╝a ich grupa nale┼╝y do malarstwa religijnego. Wi─Ökszo┼Ť─ç ich i tryptyk├│w jest prezentowana w galerii Wielkich i Ma┼éych "Historii", natomiast wielkoformatowe o┼étarze: z warsztatu Colijna de Cotera "Poliptyk z Pruszcza Gda┼äskiego" - warsztat; ok. 1500 oraz Joosa van Cleve "O┼étarz ┼Ťw. Rajnolda" 1515-16. Bogato jest reprezentowane malarstwo krajobrazowe i rodzajowe. S─ů to mi─Ödzy innymi krajobrazy Jana Wellensa de Cocka "Pejza┼╝ ze ┼Ťwi─Ötymi pustelnikami Antonim Opatem i Paw┼éem z Teb" - ok. 1520 i "Kuszenie ┼Ťw. Antoniego" - ok. 1524, Herriego met de Blesa "Lot z c├│rkami", Cornelisa Molenaera "Pejza┼╝ z kazaniem ┼Ťwi─Ötego Jana Chrzciciela" czy Gillisa Mostaerta "Ukrzy┼╝owanie" oraz "Pejza┼╝ z Chrystusem i uczniami w drodze do Emaus" Mistrza Syna Marnotrawnego. Malarstwo rodzajowe reprezentuj─ů "Uczynki mi┼éosierdzia chrze┼Ťcija┼äskiego" Pietera Aertsena, "Scena targowa ze sprzedawc─ů drobiu" z warsztatu Joachima Beuckelaera i "Poborc├│w podatk├│w" Marinusa van Reymerswaele. Portret niderlandzki, przeznaczony do siedzib rodowych, reprezentuj─ů m.in. wizerunki p─Ödzla Adriaena Thomasza. Keya i anonimowego malarza niderlandzkiego z 2. po┼é. XVI w. ("Portret pani de Haerlefels"). Malarstwo holenderskie XVII wieku ze scen religijnych reprezentuj─ů m.in. tacy mistrzowie p─Ödzla jak: Hendrick Ter Brugghen "Stary kr├│l Dawid graj─ůcy na harfie i ┼Ťpiewaj─ůcy psalmy z anio┼éami; Leonard Bramer "Obrzezanie Chrystusa". Bogaty zbi├│r pejza┼╝y reprezentuj─ů m.in. prace tak znanych malarzy jak: Pieter de Neyn "Krajobraz holenderski", w tym mariny: Simon de Vlieger "Brzeg morza w Scheveningen z ┼éodziami rybackimi") czy weduty, widoki wn─Ötrz ko┼Ťcielnych: Pieter Saenredam "Widok wn─Ötrza ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Bawona w Haarlemie", r├│┼╝norodne sceny rodzajowe: Jan Steen "Wyb├│r pomi─Ödzy m┼éodo┼Ťci─ů i bogactwem" i martwe natury: Willem Claesz. Heda "Deser: martwa natura z ciastem, winem, piwem i orzechami". Pod wp┼éywem rzymskiego malarza Caravaggia pozostawa┼éo szereg malarzy holenderskich, kt├│rych obrazy s─ů w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie: Pieter Lastman - "Uczta u Estery", Jan Lievens "Starzec w mycce" i Rembrandtowi van Rijn - warsztatowy "Portret Maertena Soolmansa". Z pracowni tego ostatniego wyszli mi─Ödzy innymi obecnie w zbiorach Muzeum: Carel Fabritius "Wskrzeszenie ┼üazarza", Gerrit Dou "Staruszka modl─ůca si─Ö" i Ferdinand Bol "Wojownik w z┼éotym he┼émie, Portret Johany de Geer-Trip". Temat brazylijski reprezentuje obraz Fransa Posta Krajobraz brazylijski oraz Portret gubernatora Brazylii Johana Mauritsa von Nassau-Siegen p─Ödzla Pietera Nasona.

Je┼Ťli chodzi o barokowe malarstwo flamandzkie w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie reprezentowane jest niezwykle bogato. Obrazom o tematyce religijnej i hagiograficznej, takich artyst├│w jak Jacob Jordaens "Adam i Ewa" i "┼Üwi─Öta Rodzina w otoczeniu anio┼é├│w", Abraham Janssens "Op┼éakiwanie Chrystusa" i "Ecce Homo", Pieter van Lint czy Frans Francken M┼é. "Uczta bog├│w" (wsp├│┼épraca Abraham Govaerts), "Naigrawanie z Chrystusa" oraz "Pok┼éon Trzech Kr├│li" po┼Ťwi─Öcona jest ca┼éa sala galerii. Splendor dekoracyjnych kompozycji Jana Boeckhorsta i Willema van Herpa "Alegoria pi─Öciu zmys┼é├│w" podziwia─ç mo┼╝na w┼Ťr├│d mitologii w sali obok, za┼Ť studia przygotowawcze Antona van Dycka "Studium g┼éowy ┼Ťwi─Ötego" (┼Ťw. Hubert?), Jacoba Jordaensa i Abrahama van Diepenbeecka eksponowane s─ů w┼Ťr├│d innych modelli i ricordi. W Galerii Portretu s─ů m.in. wizerunki "Marii Ludwiki Gonzagi" p─Ödzla Justusa van Egmonta, "M┼éodego artysty" Lucasa Franchoys M┼é. oraz kameralne portrety Gonzalesa Coquesa "Portret m─Ö┼╝czyzny z lutni─ů" i Jacoba Ferdinanda Voeta "Portret ksi─Öcia Orazia Archinto". Bogaty jest zbi├│r krajobraz├│w, m.in. Davida Teniersa m┼é. "Krajobraz z Cyganami", Jacquesa dArthois "Pejza┼╝ z powrotem ┼Üw. Rodziny z Egiptu", Jacquesa van der Wyhena, Louisa de Caullery czy Willema van Nieulandta, oraz scen rodzajowych - to bujne sceny towarzyskie Theodora Romboutsa "Gra w karty", Willema van Herpa "Alegoria pi─Öciu zmys┼é├│w", Fransa Snydersa "Spi┼╝arnia", ma┼ée obrazki gabinetowe Adriaena Brouwera i Davida III Ryckaerta, jak r├│wnie┼╝ kompozycje kwiatowe z figuralnymi przedstawieniami w centrum Daniela Seghersa "Kartusz z popiersiem Nicolasa Poussina w otoku kwiat├│w" i Cerstiaena Luycksa - pi─Ökny obraz z kwiatami we wsp├│┼épracy z Davidem Teniersem. To tak┼╝e wspania┼éy zesp├│┼é malowniczych obraz├│w o tematyce animalistycznej: Roelandta Saverija, Gillisa de Hondecoetera, Paula de Vosa "Indyk i kogut", Davida Teniersa m┼é. "Daniel w jaskini lw├│w", Davida de Conincka "Pies, sowa i trofea my┼Ťliwskie" oraz warsztatu Jana Fyta. Wielkiego Rubensa reprezentuje obraz "Chrystus upadaj─ůcy pod krzy┼╝em" - ok. 1612-15 (MNW).

Zamek Kr├│lewski w Warszawieposiada dwa obrazy wielkiego mistrza Rembrandta: "Dziewczyna w ramie obrazu" (1641) i "Uczony przy pulpicie" (1641) obok obraz├│w innych mistrz├│w holenderskich, jak np.: Ludolf Backhuysen "Burza morska", Cornelis Norbertus Gijsbrechts "Trompe loeil ze skrzypcami, przyborami malarskimi i autoportretem" (1675) Gerrit van Honthorst "Portret damy" (Louise Henri├źtte van Nassau?, 1649), Adriaen van Ostade "Palacz i pijak", David Teniers II "Wiejski doktor".

Muzeum Pa┼éacu Kr├│la Jana III w Wilanowie ma w swoich zbiorach tak cenne obrazy jak: Aert van den Bossche, zwany tak┼╝e Mistrzem M─Öcze┼ästwa ┼Ťw. Kryspina i Kryspiniana - uznawany za autora obrazu-tryptyku "M─Öcze┼ästwa ┼Ťw. Kryspina i Kryspiniana" (koniec XV w.), Joos van Cleve "Madonna z Dzieci─ůtkiem na tle renesansowej architektury" (ok. 1535), Jan Gossaert, zw. Mabuse "Madonna z Dzieci─ůtkiem" (ok. 1520), Abraham Janssens "Ecce Homo" (1612-13), Jan Lievens "Ch┼éopiec zapalaj─ůcy ┼╝agiew" (ok. 1625), Simon Luttichuys "Martwa natura ze srebrnym kubkiem" (przed 1661), Abraham Mignon "Martwa natura z kwiat├│w i owoc├│w" i "Martwa natura z papug─ů", Barend van Orley "Madonna z Dzieci─ůtkiem trzymaj─ůcym gruszk─Ö" (I po┼é. XVI w.), Peter Paul Rubens "Madonna z Dzieci─ůtkiem" (wraz z Erasmusem Quellinusem II 1630), Salomon van Ruysdael "Byd┼éo u wodopoju", Floris van Schooten "Martwa natura z szynk─ů i szparagami", Abraham van den Tempel "Portret m┼éodej kobiety jako Diany" (1669), David Teniers II "Wn─Ötrze kuchni", Simon de Vlieger "┼üodzie ┼╝aglowe przy brzegu", Adam Willaerts "Rozbitkowie na wzburzonym morzu".

┼üazienki Kr├│lewskie w Warszawie prezentuj─ů obrazy: Gerard Dou "Portret matki Rembrandta", "Portret m─Öski" i "Portret kobiecy", Gabriela Metsu "Praczka", Frederik de Moucheron "Pejza┼╝ z zamkiem na wzg├│rzu", Nieznany malarz "Portret Mary Ruthven, ┼╝ony van Dycka" (II po┼éowa XVII wieku),Godfrieda Schalcken "┼Üwi─Öta Maria Magdalena pokutuj─ůca", Jan Victors "Jakub rozpaczaj─ůcy nad zakrwawionymi szatami J├│zefa" (1649).

Muzeum Kolekcji im. Jana Paw┼éa II Fundacji Carroll-Porczy┼äskich w Warszawie - oddzia┼é Muzeum Jana Paw┼éa II i Prymasa Wyszy┼äskiego w Warszawie - s─ů tu orygina┼éy albo obrazy pochodz─ůce z warsztat├│w tych malarzy lub kopie (nie dokonano jeszcze bada┼ä naukowych) m.in. takich malarzy holenderskich i flamandzkich jak: Hendrik van Balen" Minerwa i dziewi─Ö─ç Muz", Paul Bril "Jezus chodz─ůcy po Jeziorze Galilejskim", Sebastien Bourdon "Autoportret" i "┼Üwi─Öta Rodzina", Anton van Dyck "Portret szlachcica", Jacop Popsen van Es "Martwa natura", David Gerard "Maryja z Dzieci─ůtkiem" (ok. 1500), Cornelis Cornelisz van Haarlem "Przybicie do krzy┼╝a", Cornelis Heem "Putta z kwiatami i owocami", Jacob Jordanes "┼Üwi─Öta ksi─Öga" i "Chrystus w domu Marty", Nicolaes Maes "Portret rodziny Sykes z Westeli", Jan Mytens "Portret dziewczynki jako Diany", Marinus van Reymerswaele "Powo┼éanie ┼Ťw. Mateusza", Peter Paul Rubens "Autoportret" oraz pracownia artysty i kr─ůg "Spotkanie Abrahama z Melchizedekiem", "Dzieci─ůtko Jezus i ┼Ťw. Jan Chrzciciel", "┼Üwi─Öta Rodzina" i "Maryja karmi─ůca dzieci─ůtko", Floris Gerritsz van Schooten "Martwa natura z szynk─ů i szparagami", Jan van Scorel "┼Üwi─Öta Maria Magdalena", Daniel Seghers "Bukiet kwiat├│w", Szko┼éa Antwerpska "Zwiastowanie" (XVI w.), Jan Victors "Wdowa z Sarepty z Eliaszem", Jacob Ferdinand Voet "Portret Filipa, kawalera z Vendome", Cornelis de Vos "Portret matki z c├│rk─ů". Natomiast oryginalnym bez w─ůtpienia jest obraz van Gogha.

Vincent Willem van Gogh (1853-1890) by┼é holenderskim malarzem postimpresjonistycznym, kt├│rego tw├│rczo┼Ť─ç dzi─Öki ┼╝ywej kolorystyce i emocjonalnemu oddzia┼éywaniu wywar┼éa dalekosi─Ö┼╝ny wp┼éyw na sztuk─Ö XX w. - po prostu stanowi istotne ┼║r├│d┼éo sztuki wsp├│┼éczesnej. Jest dzisiaj powszechnie uwa┼╝any za jednego z najwi─Ökszych malarzy w historii. Ma┼éo kto o tym wie, ale w polskich zbiorach mamy jeden oryginalny obraz Vincenta van Gogha. Mowa o "Wiejskich chatach" z 1883 roku - mo┼╝na je ogl─ůda─ç w Muzeum Kolekcji im. Jana Paw┼éa II w Warszawie, w kt├│rym zgromadzono wyj─ůtkowo bogate zbiory Zbigniewa Karola i Janiny Porczy┼äskich. W 2017 roku polska re┼╝yserka, scenarzystka i producentka film├│w animowanych Dorota Kobiela-Welchman wraz z m─Ö┼╝em - Brytyjczykiem Hugh Welchmanem wyre┼╝yserowali polsko-brytyjski pierwszy na ┼Ťwiecie pe┼énometra┼╝owy film animowany wykonany technik─ů malarsk─ů pt. "Tw├│j Vincent" (ang. Loving Vincent), kt├│rego Fabu┼éa oparta jest na historii ┼╝ycia i ┼Ťmierci malarza Vincenta van Gogha. Film otrzyma┼é nominacj─Ö do Z┼éotych Glob├│w dla najlepszego pe┼énometra┼╝owego filmu animowanego oraz w styczniu 2018 roku zosta┼é nominowany do Oscara w kategorii Najlepszy pe┼énometra┼╝owy film animowany, otrzyma┼é r├│wnie┼╝ Europejsk─ů Nagrod─Ö Filmow─ů dla najlepszego filmu animowanego.

Zamek Kr├│lewski na Wawelu w Krakowie posiada kolekcj─Ö malarstwa niderlandzkiego i flamandzkiego licz─ůc─ů 70 obraz├│w, z kt├│rych najcenniejsze to: Jacob Adriaensz Backer "Portret Ch┼éopca", Nicolaes Pieterszoon Berchem, Jan van Bijlert lub Bylert "Adam i Ewa" (2. po┼é. XVII w.), Hieronim Bosch "S─ůd Ostateczny" - tryptyk (1. po┼é. XVI w., warsztat), Govert (Govaert) Flinck "Portret m┼éodego m─Ö┼╝czyzny" (1637), Frans Francken M┼éodszy "Occasio - Alegoria sprzyjaj─ůcego losu" (1627), Jan Gossaert zwany Mabuse "Peleus i Tetyda z m┼éodym Achillesem" (1525-27), Dirck Hals "Gra w trick-tracka" (po┼é. XVII w.), Jan Sanders van Hemessen "┼Üw. Rodzina" (po 1540), Caspar Netscher "Portret Cornelis II Evertsen" (1675), Jan Sanders van Hemessen "┼Üwi─Öta Rodzina" (po 1540), Jan van Kessel (z Amsterdamu) "Bielenie p┼é├│tna pod Haarlemem" (II po┼é. XVII w.), Jan Lievens "Portret m─Ö┼╝czyzny" i "Prorok Zachariasz", Jan Provoost lub Provost "Pok┼éon Trzech Kr├│li" (I po┼é. XVI w.), Bartholomeus Spranger "Vanitas" (ok. 1600), Jan Verkolje "M┼éodzieniec z viola da gamba" (ok. 1672), Gillis van Valckenborch "Po┼╝ar Troi"; fragment arrasu Ry┼Ť i jednoro┼╝ec utkanego w Brukseli wed┼éug projektu malarza flamandzkiego Michiela Coxie (1550).

Muzeum Narodowe w Krakowie oddzia┼é Kolekcja "Europeum" posiada szereg cennych obraz├│w malarzy holenderskich, m.in.: Dirck van Baburen "Zaparcie si─Ö ┼Üwi─Ötego Piotra" (1620-24), Pieter Brueghel m┼éodszy "Kazanie ┼Ťw. Jana Chrzciciela" (po 1566), Denis Calvaert "S─ůd Ostateczny", Antoon van Dyck "Portret lady Mary Villiers"(1633), Govert (Govaert) Flinck "Portret damy" (1682), Jan Gossaert - Chrystus Bole┼Ťciwy (1520-30), Jan van Goyen "Na ┼Ťlizgawce", Pietro Longhi "Rozmownica klasztorna", Nicolaes Maes lub Maas "Portret ch┼éopca z ┼éukiem i psem", Otto Marseus van Schrieck "Osty i motyle", Justus Sustermans "Portret Franciszka Medyceusza" (1614-1634), Cornelis de Vos "Portret ch┼éopca z psem".

Muzeum Czartoryskich w Krakowie w┼Ťr├│d wielu obraz├│w flamandzkich i holenderskich tu prezentowanych na pierwsze miejsce wysuwa si─Ö obraz Rembrandta "Krajobraz z mi┼éosiernym Samarytaninem" (1638), a tak┼╝e obrazy: Dani├źl de Blieck "Widok pa┼éacu", Joos van Cleve "Madonna z Dzieci─ůtkiem" (ok. 1525-1530), Jacob Jordaens "Satyr u ch┼éop├│w" (1620), Anthonis Mor "Portret Alfonsa dAvalos" (ok. 1530), Jan Jansz.Mostaert "Portret dworzanina" (1520-30), Pieter Nason "Portret m─Ö┼╝czyzny" (ok. 1648-1653), Caspar Netscher "Ch┼éopiec w polskim stroju" (1668-1672), Hendrik van Steenwijck M┼éodszy "Wn─Ötrze gotyckiego ko┼Ťcio┼éa", Cornelis Vroom "Krajobraz z my┼Ťliwymi", Adriaen van der Werff "Wenus i Kupidyn".

Muzeum Narodowe w Gda┼äsku - tutaj dzie┼éem o wyj─ůtkowo wielkiej warto┼Ťci jest XV wieczny tryptyk "S─ůd Ostateczny" malarza niderlandzkiego Hansa Memlinga, stworzony mi─Ödzy 1467 a 1471 rokiem. W 1473 roku, podczas transportu do Italii na pok┼éadzie galery San Matteo zosta┼é zdobyty przez gda┼äskiego kapra Paw┼éa Beneke dowodz─ůcego karak─ů o nazwie Piotr z Gda┼äska. Gda┼äscy w┼éa┼Ťciciele statku kaperskiego (podczas podzia┼éu ┼éup├│w) ofiarowali tryptyk gda┼äskiemu Ko┼Ťcio┼éowi Mariackiemu. W 1945 roku obraz zosta┼é skradziony przez Armi─Ö Czerwon─ů i wywieziony do Leningradu. Powr├│ci┼é do Polski dopiero w 1956 roku i dwa lata p├│┼║niej zosta┼é przekazany Muzeum Narodowemu w Gda┼äsku (dzi┼Ť w gda┼äskim Ko┼Ťciele Mariackim jest jego replika). G┼é├│wny trzon tutejszej licznej kolekcji stanowi─ů obrazy malarstwa flamandzkiego i niderlandzkiego z XVI i XVII wieku przewa┼╝nie z cennej kolekcji mieszczanina gda┼äskiego pochodzenia szkockiego J. Kabruna. S─ů tu dzie┼éa takich bardzo dobrych mistrz├│w jak: Joachim Beuckelaer "Sprzedawcy ryb", Ferdinand Bol "Anio┼é ukazuj─ůcy si─Ö Hagar na pustyni", Jan Brueghel m┼é. "Misa z kwiatami", Aelbert Cuyp "Portret m─Ö┼╝czyzny", Gerard Dou "Staruszka w oknie", Johan de Ducq tak┼╝e Jan Duck "Ksi─ů┼╝─Öta de Vildt na polowaniu", Antoon van Dyck "Portret kobiety", Frans Floris "Caritas", Franciscus Gijsbrechts "Martwa natura z czaszk─ů", Jan van Goyen "Cha┼éupy nad kana┼éem", Melchior de Hondecoeter "Martwa natura z ptakami", Pieter de Hooch "Kobieta skubi─ůca kaczk─Ö", Jacob Jordaens "Studium dziecka", Pieter Lastman "Scena pasterska" (1624), Simon Luttichuys "Martwa natura z czaszk─ů" i "Vanitas" (ok. 1650), Cornelis de Man "Wn─Ötrze starego ko┼Ťcio┼éa w Delfcie", Paulus Moreelse "Portret damy jako Minerwy", Barend van Orley "Op┼éakiwanie Chrystusa", Adriaen van Ostade "Lirnik", Bonaventura Peeters "Wzburzone morze", Jan Peeters "Okr─Öty na morzu", Peeter Danckers de Rij "Portret damy", Joris van Son "Martwa natura z owocami i chi┼äsk─ů waz─ů z epoki Ming" (1667), Adriaen van Stalbemt "Raj", Jacob van Swanenburgh "┼ü├│d┼║ Charona", Hans Vredeman de Vries "Alegoria zbawienia i grzechu", Jan Baptist Weenix "Marina", kt├│rych obrazy s─ů r├│wnie┼╝ w najwi─Ökszych galeriach na ┼Ťwiecie. - W zbiorach Muzeum Miejskiego w Gda┼äsku do 1945 znajdowa┼éa si─Ö martwa natura Melchior de Hondecoeter, zosta┼éa jednak zagrabiona przez Armi─Ö Czerwon─ů i wywieziona do Zwi─ůzku Sowieckiego, sk─ůd najprawdopodobniej obraz przemycony, jak wiele innych polskich dzie┼é sztuki zrabowanych przez "oswobodzicieli" sowieckich w 1945 roku, do Francji, po czym z sukcesem zosta┼é w 2010 roku rewindykowany do Polski.

Muzeum Gda┼äska - Ratusz G┼é├│wnego Miasta i Dw├│r Artusa - w tej "twierdzy" holenderskiej architektury nie brakuje obraz├│w holenderskich, z kt├│rych najwa┼╝niejsze to: obrazy z cyklu "Cnoty Obywatelskie" niderlandzkiego malarza Hansa Vredemanna de Vriesa: Sprawiedliwo┼Ť─ç, M─ůdro┼Ť─ç, Pobo┼╝no┼Ť─ç, Zgoda, Wolno┼Ť─ç, Sta┼éo┼Ť─ç i S─ůd Ostateczny w Sali czerwonej Ratusza oraz "Orfeusz w┼Ťr├│d zwierz─ůt" Hansa Vredemana de Vries z 1596 w Dworze Artusa.

Muzeum Narodowe w Poznaniu posiada (g┼é├│wnie z dawnych kolekcji S. Miel┼╝y┼äskiego i Wesendonka) m.in. obrazy takich mistrz├│w holenderskich jak: Abraham van Beyeren "Martwa natura z Pronkbekerem", Pieter de Bloot " Bijatyka we wsi", Paulus Bor "Ariadna", "Bachus", Pieter de Bloot "Bijatyka we wsi", Joos van Cleve "┼Üwi─Öta Rodzina", Antoon van Dyck "Portret m─Öski", Aert Gelder "Toaleta damy", Jan van Goyen "Port rybacki", Pieter de Hooch "Wn─Ötrze domu", Simon Luttichuys "Martwa natura z r├│┼╝─ů", Quentin Massys "Ukrzy┼╝owanie" XV w. i "Madonna z dzieci─ůtkiem i barankiem" (1513), Mistrz P├│┼éfigur Kobiecych "Dama przy szpinacie", Pieter de Molyn lub Molijn Krajobraz z wiatrakiem, Potyczka i Bitwa - przypisywane, Emanuel Murant Zabudowania wiejskie, Jacob Cornelisz van Oostsanen "Op┼éakiwanie", Isaack van Ostade Na zamarzni─Ötym kanale, Salomon van Ruysdael "Po┼é├│w ryb na Renie 1659", Herman Saftleven II Krajobraz zimowy, Roelandt Savery "Raj", Daniel Seghers "┼Üw. Rodzina w wie┼äcu kwiat├│w", Frans Snyders "Polowanie na dzika", Abraham van den Tempel "Po┼é├│w ryb na Renie" (1659), David Teniers (m┼éodszy) "Operacja" (ok. 1655), Rombout van Troyen "Lot z c├│rkami opuszcza p┼éon─ůc─ů Sodom─Ö", Artus Wolffort "Uzdrowienie paralityka nad sadzawk─ů Betesda" oraz obrazy: O. van Veena, S. de Vosa, J. Crossiersa, H. Saftlevena, P. de Molijna, A. i I. van Ostade├│w, J. Ochtervelta, C. Bega, E. Heemskercka, J. Molenaera, A. Brouwera, A. van Bijlerta, A. Hannemana i in.

Muzeum Narodowe we Wroc┼éawiu ma w swoich zbiorach r├│wnie cenne obrazy malarstwa holenderskiego, m.in.: Johan Franz de Backer "Aposto┼é" (ok.1727), David Bailly "Portret ksi─Öcia Janusza Radziwi┼é┼éa", Adriaen Cornelisz. Beeldemaker "Kobieta obskubuj─ůca kaczora", Osias Beert "Martwa natura z karczochami", Jan van Bijlert lub Bylert "U kuplerki" (ok. 1625-1630), Abraham Bloemaert "Historia Apolla i Dafne", Albert Bouts "Hieronim pokutuj─ůcy", Jan Gerritsz. van Bronckhorst "┼Üwi─Öto winobrania - alegoria Jesieni", Pieter Brueghel m┼é. "Zimowy pejza┼╝ z ┼éy┼╝wiarzami i pu┼éapk─ů na ptaki", Marten van Cleve "B├│jka ch┼éop├│w z pielgrzymem", Andries van Eertvelt "Sztorm na morzu" (1662), Tobias Fendt "Wizja Ezechiela" (1565), "Chrystus zapowiada S─ůd Ostateczny" (1567), "Rodzina Mohrenberg na tle Panoramy Wroc┼éawia", Frans Floris "Portret dziewczyny jako Diany), Frans Francken M┼éodszy "Krezus pokazuj─ůcy swe skarby Solonowi", Dirck Hals "Towarzystwo przy kartach", Jacob Jordaens "┼Üwi─Öty Iwo wspomaga biednych", Salomon Koninks "Portret starca" - przypisany, Lucas van Leyden "Sceny z ┼╝ycia ┼Ťw. Marii Magdaleny", Jan Miense Molenaer "Muzykuj─ůce dzieci", Carel de Moor "Portret dziecka z sikork─ů", Jacob van Oost (starszy) "Portret m─Ö┼╝czyzny" (przypisywany), Anthonie Palamedesz "Wykwintne towarzystwo we wn─Ötrzu", Bartholomeus Spranger "Chrzest Chrystusa w Jordanie", David Teniers m┼é. "Pok┼éon Trzech Kr├│li", Gillis van Valckenborch "Porwanie Heleny", Adriaen van de Venne "Zabawa ch┼éopska i Scena na targu", Gaspar Peeter van Verbruggen M┼éodszy "Alegorii Przemijania" (ok. 1690), Simon de Vos "Wiejski korow├│d" (1640), Jan Baptist Weenix "Przed murami Rzymu", Adriaen van der Werff "Z┼éo┼╝enie Chrystusa do grobu", Jacob Willemsz. de Wet "Wielkoduszno┼Ť─ç Scypiona", Emanuel de Witte "Motywy ze Starego Ko┼Ťcio┼éa w Delft".

Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie - jego chlub─ů jest eksponowany w jego oddziale w zameczku w Mor─ůgu kolekcja eleganckich 49 portret├│w holenderskich z 2. po┼éowy XVII wieku, pochodz─ůcych g┼é├│wnie z galerii rodu Dohn├│w, kt├│rzy od lat 20. XVII wieku zadomowili si─Ö w Niderlandach, ┼é─ůcznie z ich licznymi koligantami. A by┼éy to rody nie byle jakie: Oranje-Nassau, Nassau-Siegen, Solms-Braunfels, Brederode, Bylandt, Limburg-Stirum, Lippe-Detmold. St─ůd portrety te w wi─Ökszo┼Ťci pochodz─ů z kr─Ögu artyst├│w zwi─ůzanych z dworem ora┼äskim z siedzib─ů w Hadze: Gerrita i Willema Honthorst├│w, Jana Mijtensa, Pietera Nasona, Caspara Netschera. "Gwiazd─ů" galerii jest Amalia zu Solms-Braunfels (1602-1675), ma┼é┼╝onka ksi─Öcia Frederika Hendrika, kt├│rej portret z olszty┼äskich zbior├│w podr├│┼╝uje po Europie (Amberg 2003; w 2022 pojedzie do Delftu) i by┼é kilkakrotnie publikowany w presti┼╝owych wydawnictwach (Princely Display 1997, Courtly Rivals in the Hague 2014, ┼Üwiat Rembrandta 2021). Innymi "gwiazdami" tego zbioru s─ů: pi─Ökny portret Anna Maria Radziwi┼é┼é oraz dwa portrety znanego z historii Niderland├│w ksi─Öcia Jana Maurycego von Nassau-Siegen namalowane przez Pietera Nasona. W muzeum w samym Olsztynie na uwag─Ö zas┼éuguje obraz Helmicha van Thweenhuysena II "Obrzezanie Chrystusa", a w jego oddziale - Muzeum im. Johanna Gottfrieda Herdera w Mor─ůgu obraz malarza holenderskiego Pietera Mulieara (1600-1659, specjalizuj─ůcego si─Ö w tematyce morskiej.

Muzeum Narodowe w Lublinie: Ekspozycja malarstwa europejskiego obejmuje ponad 30 obraz├│w, w tym holenderskich i flamandzkich, powsta┼éych w XVII i XVIII wieku, reprezentuj─ůcych sztuk─Ö baroku. Dum─ů wystawy jest obraz klasy ┼Ťwiatowej "Pi┼éat umywaj─ůcy r─Öce" Hendricka ter Brugghena, wybitnego malarza holenderskiego z pocz─ůtku XVII wieku. Obok Brugghena mo┼╝na ogl─ůda─ç dzie┼éo kolejnego znakomitego carravagionisty, Koncert Gerrita van Honthorsta. Popularne w XVII-wiecznej Holandii martwe natury s─ůsiaduj─ů z obrazami animalistycznymi, jak: "Martwa natura z kielichem i kubkiem" Alexandera Coosemansa, "Walka ps├│w z lisami" Abrahama Hondiusa, "Ptactwo domowe" warsztatu Melchiora Hondecoetera, "S─ůd Midasa" (lata 20. XVII) Gerrita van Honthorsta, czy "Krajobraz brazylijski" Fransa Posta.

Sopockie Towarzystwo Ubezpiecze┼ä ERGO Hestia powsta┼éo w 1991 roku. Dzi─Öki dynamicznemu rozwojowi osi─ůgn─Ö┼éo pozycj─Ö najwi─Ökszej firmy ubezpieczeniowej spo┼Ťr├│d powsta┼éych w warunkach gospodarki wolnorynkowej w Polsce. G┼é├│wnym akcjonariuszem sp├│┼éek Grupy ERGO Hestia jest mi─Ödzynarodowy koncern ubezpieczeniowy ERGO International AG, nale┼╝─ůcy do najwi─Ökszego reasekuratora, Munich Re. Pocz─ůtki kolekcji dzie┼é sztuki dawnej Towarzystwa Ubezpieczeniowego ERGO Hestia si─Ögaj─ů roku 2008. Zbi├│r ten jest unikatem w skali kraju. Prywatni kolekcjonerzy korporacyjni w Polsce najcz─Ö┼Ťciej gromadz─ů bowiem dzie┼éa sztuki nowoczesnej. W zbiorach tego Towarzystwa by┼éy w 2021 roku 42 obrazy dobrych malarzy holenderskich i flamandzkich, a w┼Ťr├│d nich takie cacka jak: Cornelis Beelt "Pejza┼╝ zimowy z postaciami je┼╝d┼╝─ůcymi na ┼éy┼╝wach",Jacob Adriaensz Bellevois "Statki u holenderskiego wybrze┼╝a" (1658), Barent Fabritius "Izmael" (ok. 1653), Willem Claesz Heda "Martwa natura z nautilusem, ostrygami i srebrn─ů solniczk─ů" (ok. 1660-1663), Gijsbrecht Leytens "Pejza┼╝ zimowy", Hendrick de Meijer "Statki i ┼éodzie na Mozie, w oddali widok Dordrechtu z Grote Kerk", Gabriel "Metsu "Notariusz ostrz─ůcy pi├│ro we wn─Ötrzu" (ok. 1653), Joos de Momper m┼éodszy "Pejza┼╝ g├│rski ze scen─ů odpoczynku podczas ucieczki do Egiptu", Isaac van Ostade "Pejza┼╝ zimowy z postaciami na zamarzni─Ötej rzece" (ok. 1642-1649), Jan Porcellis "Statki na wzburzonym morzu" (ok. 1625-1630), Salomon van Ruysdael "Pejza┼╝ z przepraw─ů na rzece" (1649?), Fran├žois Ryckhals "Scena w karczmie", David Teniers m┼éodszy "Scena przy studni" (ok. 1640-1645), Pieter van de Venne "Kwiaty w wazonie, muszlami i zegarkiem", Sebastiaan Vrancx "Alegoria lataok" (1618), Abraham Willaerts "Statki u skalistego wybrze┼╝a podczas sztormu" (1644).

Mniejsze kolekcje, ale r├│wnie┼╝ ciekawe s─ů w kilkunastu innych polskich muzeach, jak np.: w Muzeum Sztuki w ┼üodzi s─ů m.in. dzie┼éa Daniela de Bliecka - "Wn─Ötrze ko┼Ťcio┼éa" (1652), Gillisa Claesza dHondecoetera, Reiniera de la Haye, Nicolaesa Maesa - "Portret m─Ö┼╝czyzny w peruce" (1676), Claesa Corneliszoona Moeyaerta - "Jakub rozpaczaj─ůcy nad zakrwawionymi szatami J├│zefa" (1624), Dircka Santvoorta, Fransa Snydersa - "Martwa natura z sarn─ů" (1610-12), praca Aleijdy Wolfsen, a tak┼╝e pochodz─ůcy z Flandrii Antyczny biust w otoku kwiat├│w; w Muzeum Narodowym w Szczecinie sztuk─Ö niderlandzk─ů - jako wizyt├│wk─Ö do ca┼éo┼Ťci zbioru - reprezentuj─ů przede wszystkim dwa najcenniejsze obrazy "Grosz wdowi", namalowany na pocz─ůtku XVII wieku przez na┼Ťladowc─Ö Hansa Vredemana de Vriesa oraz rozbudowany pod wzgl─Ödem formalnym i tre┼Ťciowym "Wielki kiermasz wykonany przez amsterdamskiego" malarza Davida Vinckboonsa w 1610 roku; w Muzeum Narodowe w Kielcach ma m.in. obrazy: Melchiora de Hondecoetera "Dr├│b", Malarza nieznanego wg P. P. Rubensa "Chrystus w Emaus", Davida Teniersa II "Chrystus Zmartwychwsta┼éy nad jeziorem Genezaret"; w Bibliotece K├│rnickiej Polskiej Akademii Nauk - Muzeum (Zamek w K├│rniku) s─ů obrazy holenderskie, m.in. ma┼éy obraz przedstawiaj─ůcy ┼Ťmier─ç ┼Ťw. Sebastiana, powsta┼éy w kr─Ögu wybitnego malarza flamandzkiego Petera Paula Rubensa (1577-1640, obraz Chrystusa, szko┼éy niderlandzkiej z XVII w.) oraz portrety kr├│la Stanis┼éawa Leszczy┼äskiego (1677-1760) i jego c├│rki Marii (1703-1768), kr├│lowej Francji, kopie wed┼éug malarza francuskiego pochodzenia holenderskiego Jean Baptiste van Loo (1684-1745), tu tak┼╝e hebanowy kabinet holenderski ob┼éo┼╝ony szyldkretem i ko┼Ťci─ů s┼éoniow─ů z 2 po┼éowy XVII w., palisandrowa szafka holenderska z 2 po┼é. XVII w., a z prawej kabinet flamandzki z tego samego czasu, dawna szafa holenderska fornirowana hebanem i palisandrem, st├│┼é barokowy, holenderski wyk┼éadany palisandrem i hebanem; w Zamku Kr├│lewskim w Niepo┼éomicach - w┼Ťr├│d zgromadzonych tu obraz├│w s─ů m.in. portrety holenderskie i flamandzkie, a przede wszystkim dzie┼éo Pietera Brueghela m┼éodszego "Kazanie ┼Ťw. Jana Chrzciciela"; w Muzeum Zamkowym w Malborku w kolekcji malarstwa europejskiego s─ů tak┼╝e prace malarzy holenderskich z XVII w. m.in. "Afrodyta i Adonis", "Martwa natura z owocami", "Krajobraz alpejski", "Pok┼éon Trzech Kr├│li" p─Ödzla Fransa Franckena; w Pa┼éacu w Nieborowie s─ů trzy portrety z licz─ůcej kiedy┼Ť 22 obraz├│w z serii rodziny Waz├│w, Jagiellon├│w i Habsburg├│w namalowanych przez Peetera Danckersa de Rij; w Zamku w Go┼éuchowie - oddzia┼é Muzeum Narodowego w Poznaniu - s─ů obrazy malarzy holenderskich, m.in. Frans Floris, w┼éa┼Ťc. Frans de Vriendt "Ostatnia wieczerza" (II po┼é. XVI w.); w Muzeum Historyczne w Bielsku-Bia┼éej s─ů holenderskie sceny rodzajowe, portrety zbiorowe i indywidualne, w┼Ťr├│d kt├│rych na uwag─Ö zas┼éuguje "Portret m─Ö┼╝czyzny" (1659) Fransa De Nysa oraz "Diana i Kalisto" Fransa Woutersa (1650), a tak┼╝e jest tu tryptyk Fides Cordia, dzie┼éo antwerpskiego warsztatu z XVI wieku; w Muzeum Okr─Ögowym w Rzeszowie znajduje si─Ö 163 obrazy ze s┼éynnej kolekcji D─ůbskich, w┼Ťr├│d kt├│rych s─ů r├│wnie┼╝ obrazy mistrz├│w holenderskich, przedstawiaj─ůce sceny rodzajowe, pejza┼╝e i martw─ů natur─Ö, m.in. dwa, niemal bli┼║niacze obrazy namalowane przez Jana Pauwela Gillemansa II i Johna Michaela Rysbraecka nosz─ůce wsp├│lny tytu┼é "Martwa natura z puttami"; w Muzeum w Tarnowskich G├│rach znajduje si─Ö "Portret m─Ö┼╝czyzny w czarnym stroju z koronkowym ko┼énierzem", kt├│ry przypisuje si─Ö Cornelisowi de Vos; w Muzeum Archidiecezji Gnie┼║nie┼äskiej - Paul Bril "Jezus chodz─ůcy po jeziorze Genezaret"; w Muzeum Archidiecezjalnym w Katowicach: Adriaen van Ostade "Ch┼éopi w ober┼╝y" (ok. 1650) i Jan Brueghel (starszy) "Odpoczynek w czasie ucieczki do Egiptu" (1578 do 1625); w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu - Antoon van Dijk albo Dyck "Op┼éakiwanie"; Muzeum Archidiecezjalne w Wroc┼éawiu - Johan Franz de Backer "┼Üw. Maurycy" (1727), w Muzeum Diecezjalnym w P┼éocku - Benjamin Gerritsz. Cuyp "Chrystus z Samarytank─ů". Obrazy w ko┼Ťcio┼éach: poza ju┼╝ wspomnianymi ko┼Ťcio┼éami inne polskie ┼Ťwi─ůtynie katolickie maj─ů obrazy malarzy holenderskich czy flamandzkich, jak np. Pieter van Aelst "Op┼éakiwanie Chrystusa" (ok. 1535) w ko┼Ťciele ┼Ťw. Antoniego z Padwy w Warszawie, Artus Wolffort "Uzdrowienie paralityka nad sadzawk─ů Betesda" w bazylice ┼Ťw. Miko┼éaja w Bochni i "Zdj─Öcie z krzy┼╝a" w ko┼Ťciele NMP Niepokalanie Pocz─Ötej w Sierakowie. W 1973 roku z katedry ┼Ťw. Miko┼éaja Biskupa w Kaliszu zagin─ů┼é obraz "Zdj─Öcie z krzy┼╝a", pochodz─ůcy z pracowni Petera Paula Rubensa, zakupiony w Antwerpii w 1620 roku i sprowadzony do Kalisza w 1621 roku przez pos┼éa kr├│lewskiego Piotra ┼╗eromskiego. Wed┼éug oficjalnej, w├│wczas przyj─Ötej wersji, obraz sp┼éon─ů┼é podczas po┼╝aru o┼étarza w nocy z 13 na 14 grudnia. Wed┼éug innych ┼║r├│de┼é po┼╝ar m├│g┼é zosta─ç wzniecony dla zatarcia ┼Ťlad├│w kradzie┼╝y. Oczywi┼Ťcie du┼╝o obraz├│w malarzy holenderskich i flamandzkich stanowi ci─ůgle prywatn─ů w┼éasno┼Ť─ç.

Malarstwo staroniderlandzkie (okres okresie 1420-1500), zwi─ůzane g┼é├│wnie z Flandri─ů, wywar┼éo wp┼éyw mi─Ödzy innymi na gotyckie malarstwo tablicowe w niekt├│rych o┼Ťrodkach artystycznych w Polsce. Wp┼éywy przenika┼éy bezpo┼Ťrednio z Niderland├│w lub za po┼Ťrednictwem dzie┼é malarzy dzia┼éaj─ůcych w Rzeszy (g┼é├│wnie w Dolnej Nadrenii, Westfalii, Dolnej Saksonii). Zdobycie i sprowadzenie do Gda┼äska S─ůdu Ostatecznego Hansa Memlinga mia┼éo silny rezonans w malarstwie gda┼äskim 2. po┼éowy XV wieku. Silne kontakty handlowe i artystyczne ┼é─ůczy┼éy poszczeg├│lne miasta hanzeatyckie r├│wnie┼╝ na ziemiach polskich (opr├│cz Gda┼äska by┼éy to Toru┼ä, Wroc┼éaw, Krak├│w). Przyk┼éadami dzie┼é z widocznymi wp┼éywami sztuki niderlandzkiej s─ů: Pasja w ko┼Ťciele ┼Ťw. Jakuba w Toruniu, Zwiastowanie z pobliskiego ko┼Ťcio┼éa ┼Üwi─Ötych Jan├│w, dwa obrazy pasyjne (Biczowanie i Zdj─Öcie z Krzy┼╝a) z tego ko┼Ťcio┼éa (obecnie w Muzeum Diecezjalne w Pelplinie). Przyk┼éadami malarstwa gda┼äskiego s─ů m.in. fundacje Jana Ferbera (Du┼╝y i Ma┼éy O┼étarz Ferber├│w, obraz Ecce Homo) w ko┼Ťciele Mariackim a tak┼╝e pochodz─ůcy z tej┼╝e ┼Ťwi─ůtyni O┼étarz Jerozolimski (obecnie w MNW). W tw├│rczo┼Ťci niekt├│rych artyst├│w Krakowa i Ma┼éopolski 2. po┼éowy XV wieku i pocz─ůtku nast─Öpnego stulecia dostrzegalne s─ů wp┼éywy niderlandzkie, kt├│re w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w dotar┼éy tam po┼Ťrednio przez kraje o┼Ťcienne (Wikipedia).

Z innych polsko-holenderskich powi─ůza┼ä malarskich nale┼╝y wspomnie─ç, ┼╝e: Anna Maria van Schurman (1607-1678) - holenderska uczona, poetka, malarka i rytowniczka, pierwsza kobieta dopuszczona do studi├│w wy┼╝szych na europejskim uniwersytecie (Uniwersytet w Utrechcie, 1636), by┼éa szanowan─ů i s┼éawn─ů w ca┼éej Europie postaci─ů, z kt├│r─ů bezpo┼Ťrednie kontakty nawi─ůza┼éy mi─Ödzy innymi kr├│lowa Polski (1646-67) Ludwika Maria Gonzaga oraz kr├│lowa Szwecji Krystyna Waz├│wna, b─Öd─ůca tak┼╝e ksi─Ö┼╝na Szczecina, Pomorza i Kaszub, kt├│ra po abdykacji kr├│la Jana Kazimierza w 1668 roku zamierza┼éa si─Ö stara─ç o elekcj─Ö na kr├│la Polski; szereg malarzy holendersko-flamandzkich namalowa┼éo obrazy zwi─ůzane temat z Polakami lub histori─ů Polski, jak np. Rembrandt - "Je┼║dziec polski" (1655), Caspar Netscher "Ch┼éopiec w polskim stroju" (1668-72), Pieter Snayers "Bitwa pod Kircholmem 1605" (przed 1667), portrety polskich w┼éadc├│w i polskiej arystokracji, itd; W Polsce wczesna recepcja tw├│rczo┼Ťci Cornelisa Corta (ok. 1533-1578), bardzo znanego holenderskiego rysownika i miedziorytnika, portrecisty papie┼╝a Leona X, znanego jako Cornelio Fiammingo, pojawi┼éa si─Ö ju┼╝ w 1607 roku w poezji Marcina z K┼éecka; "Portret damy" Petera Paula Rubensa przywieziony z Londynu - nale┼╝a┼é do kolekcji obywatela brytyjskiego o polskich korzenia i by┼é marszandem funkcjonuj─ůcym w Londynie w drugiej po┼éowie XX stulecia, zosta┼é sprzedany w Warszawie 17 marca 2022 roku podczas aukcji w DESA Unicum za 14,4 mln z┼é. By┼é to nowy rekord na polskim rynku sztuki; w grudniu 2023 roku anonimowy polski kolekcjoner zap┼éaci┼é cztery miliony z┼éotych za obraz z pracowni Rubensa. Specjali┼Ťci z krakowskiego Laboratorium Analiz i Nieniszcz─ůcych Bada┼ä Obiekt├│w Zabytkowych potwierdzili, ┼╝e p┼é├│tno ma prawie 400 lat.

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

24 Kwietnia 2015 roku
Zmarł Władysław Bartoszewski, publicysta, pisarz, POlityk. Więzień Auschwitz, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego (ur. 1922)


24 Kwietnia 1784 roku
Zmarł Franciszek Bohomolec, polski komediopisarz, publicysta (ur. 1720)


Zobacz wi─Öcej