Poniedzia┼éek 24 Czerwca 2024r. - 175 dz. roku,  Imieniny: Danuty, Jana, Janiny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 05.08.23 - 13:01     Czytano: [617]

Polacy w Singapurze


Singapur to pa┼ästwo-miasto na po┼éudniowym kra┼äcu P├│┼éwyspu Malajskiego. Obejmuje wysp─Ö o tej samej nazwie (641 km kw.) oraz cztery wysepki: Jurong Island, Pulau Tekong, Pulau Ubin i Sentosa i 50 innych male┼äkich wysepek. Wysp─Ö Singapur z p├│┼éwyspem - Malezj─ů ┼é─ůczy grobla d┼éugo┼Ťci 4,2 km. Nazwa Singapur pochodzi od dw├│ch sanskryckich s┼é├│w: singa (lew) i pura (miasto), st─ůd niekiedy stosowana nazwa Miasto Lwa (wizerunek pos─ůgu Merlion jest znanym symbolem Singapuru). Angielska nazwa miasta brzmi Singapore, chi┼äska w transkrypcji angielskiej Xinjapo (w pisowni i wymowie polskiej Sindziapo), malajska Singapura i tamilska Cingkappur.

Singapur jest republik─ů o powierzchni zaledwie 733,1 km2. Zamieszkuje j─ů 5 453 566 os├│b (2021). To jedyne na ┼Ťwiecie niezale┼╝ne pa┼ästwo, kt├│rego ludno┼Ť─ç mieszka wy┼é─ůcznie w mie┼Ťcie. Ludno┼Ť─ç ta jest wieloetniczna, z tym, ┼╝e dominuj─ůc─ů grup─Ö stanowi─ů Chi┼äczycy - 76,8% ludno┼Ťci kraju. Pozosta┼ée grupy etniczne to: Malajowie 13,9%, Hindusi 7,9%, a zlepek wielu innych narodowo┼Ťci stanowi 1,4% (75 000) ludno┼Ťci republiki. Pod wzgl─Ödem religijnym 33,9% ludno┼Ťci wyznaje buddyzm, 14,3% islam, 18,2% chrze┼Ťcija┼ästwo (w tym katolicyzm 7,1%), 9,7% taoizm, 5,2% hinduizm, 0,7% wyznaje inne religie; 16,4% ludno┼Ťci stanowi─ů bezwyznaniowcy. System polityczny oscyluje pomi─Ödzy autorytaryzmem a demokracj─ů; poza tym jest tu rygorystyczny system prawny, co ma wiele plus├│w.

Kraj ten jest najbardziej, po Japonii, rozwini─Ötym pa┼ästwem Azji - zalicza si─Ö do azjatyckich tygrys├│w gospodarczych. Jest jednym z najzamo┼╝niejszych pa┼ästw na ┼Ťwiecie. Jest te┼╝ jedynym z najwa┼╝niejszych ┼Ťwiatowych port├│w i centr├│w finansowych. Produkt narodowy osi─ůgn─ů┼é sum─Ö 515,55 mld USD miliard├│w dolar├│w. St─ůd standard ┼╝yciowy Singapurczyk├│w jest bardzo wysoki - 91 100 USD na jednego mieszka┼äca. Wolnorynkowa gospodarka opiera si─Ö g┼é├│wnie na us┼éugach finansowych (ma tu swoj─ů siedzib─Ö gie┼éda o wielkim znaczeniu, 170 bank├│w oraz 80 towarzystw ubezpieczeniowych), turystyce oraz na przemy┼Ťle petrochemicznym, stoczniowym, tekstylnym, elektrotechnicznym i elektronicznym. Poza tym jest tu dobrze rozwini─Öty przemys┼é chemiczny, farmaceutyczny, fotooptyczny i spo┼╝ywczy.

Od XIII w. wyspa Singapur nale┼╝a┼éa do kr├│lestwa malajskiego, a miasto Singapur by┼éo zwyk┼é─ů osad─ů ryback─ů. Na jej strategiczne po┼éo┼╝enie zwr├│cili uwag─Ö Anglicy. W 1819 roku za┼éo┼╝yli tu brytyjsk─ů faktori─Ö handlow─ů (Th.S. Raffles), kt├│r─ů opr├│cz niewielu Brytyjczyk├│w zacz─Öli masowo zasiedla─ç Chi┼äczycy, Malajowie i Hindusi. Pod naciskiem politycznym w 1824 roku su┼étanat Jahor sprzeda┼é j─ů Wielkiej Brytanii, staj─ůc si─Ö tym samym cz─Ö┼Ťci─ů Imperium Brytyjskiego; w 1867 roku Singapur zosta┼é koloni─ů brytyjsk─ů w ramach kolonii Straits Settlements. Londyn stworzy┼é w Singapurze najwi─Öksz─ů baz─Ö morsk─ů w tym rejonie, nazywan─ů "Gibraltarem Dalekiego Wschodu" (baza morska, 4 bazy lotnicze, siedziba angielskiego dow├│dztwa marynarki i lotnictwa na Dalekim Wschodzie). Jednocze┼Ťnie Singapur sta┼é si─Ö wielkim o┼Ťrodkiem handlowym (reeksport kauczuku, cyny, kopry, ry┼╝u i przypraw korzennych). Do portu singapurskiego ju┼╝ w latach 50. zawija┼éo przeci─Ötnie 50 000 statk├│w o ┼é─ůcznym tona┼╝u ok. 35 mln ton. Dzisiaj ma po┼é─ůczenia z 600 portami morskimi w 123 krajach, do portu przyp┼éywa 130 000 statk├│w, a jego prze┼éadunki osi─ůgn─Ö┼éy 626,2 miliona ton, ma terminal na 130 000 kontener├│w. Zbudowano tu r├│wnie┼╝ 5 wielkich suchych dok├│w do naprawy wielkich statk├│w, a tutejsza huta cyny dostarcza┼éa 36% ┼Ťwiatowego wytopu cyny.

W latach 1942-1945 Singapur okupowa┼éa Japonia, kt├│rej 25 Armia w sile 30 000 ludzi po zaledwie siedmiodniowych walkach (8-15 luty 1942) zdoby┼éa miasto-twierdz─Ö, bronione przez brytyjski garnizon licz─ůcy a┼╝ 85 000 ludzi. Anglicy ponie┼Ťli kl─Ösk─Ö przez arogancj─Ö swoich oficer├│w, kt├│rzy my┼Ťl─ůc, ┼╝e Singapur jest nie do zdobycia podczas walki balowali w Hotelu Raffles.

W 1946 roku Singapur sta┼é si─Ö samodzieln─ů koloni─ů, a w 1959 roku uzyska┼é autonomi─Ö w ramach brytyjskiej Wsp├│lnoty Narod├│w. Od 1963 do 1965 roku wchodzi┼é w sk┼éad niepodleg┼éej Malezji. Ludno┼Ť─ç Singapuru (g┼é├│wnie Chi┼äczycy) niezadowolona z federacji z Malezj─ů (kt├│r─ů zamieszkuj─ů Malajowie) og┼éosi┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç 9 sierpnia 1965 roku. Jak wielki rozw├│j gospodarczy pa┼ästwa nast─ůpi┼é od tego czasu potwierdza rozw├│j obrot├│w handlowych. Podczas gdy w 1965 roku warto┼Ť─ç eksportu wynosi┼éa 981 mln US dol., a importu 1243 mln dol., to w 2002 roku eksport wzr├│s┼é do 224 miliard├│w US dol., a import 208 miliard├│w dol., a w 2022 roku eksport do 942 miliard├│w US dol., a importu 870 miliard├│w. Singapur jest najbardziej, po Japonii, rozwini─Ötym pa┼ästwem Azji. Sukces gospodarczy Singapur zawdzi─Öcza stabilizacji politycznej, cz─Ö┼Ťciowemu planowaniu gospodarczemu, zach─Öcaniu firm zagranicznych do inwestowania w kraju (dzi─Öki niskim podatkom dla firm w Singapurze dzia┼éa ponad 3000 zagranicznych przedsi─Öbiorstw) i nowoczesnemu transportowi (wielki i wa┼╝ny port morski).

...

Cz─Östo w rozmowach o Polakach na ┼Ťwiecie stawiamy pytanie retoryczne: "gdzie nie ma Polak├│w?" - "gdzie nas nie ma?". - Byli┼Ťmy i jeste┼Ťmy wsz─Ödzie - na ca┼éym ┼Ťwiecie. A jak na ca┼éym ┼Ťwiecie to tak┼╝e prawdopodobnie i w Singapurze. Tylko, ┼╝e dzieje Polak├│w w tym tak bardzo odleg┼éym od Polski pa┼ästwie-wyspie s─ů prawie nieznane. "Wielka Encyklopedia Powszechna PWN" (t. 1-13 Warszawa 1962-71) nie wymienia ani jednego Polaka, kt├│rego biogram wspomina┼é by Singapur. Niewiele czy raczej mniej ni┼╝ ma┼éo jest informacji o Polakach w Singapurze w takich publikacjach jak "Polacy w ┼Ťwiecie" (Londyn 1946), "Polscy podr├│┼╝nicy i odkrywcy" (Warszawa 1988), "Polska diaspora" (Krak├│w 2001) czy "Encyklopedia Polskiej Emigracji i Polonii" (t. 1-5 Toru┼ä 2003-2005). Jednak tu i tam oraz w prasie po czasoch┼éonnych staraniach znalaz┼éem troch─Ö informacji i postanowi┼éem napisa─ç zapewne pierwszy w literaturze polskiej tak pe┼éen r├│┼╝nych informacji artyku┼é o Polakach w Singapurze.

Wiemy, ┼╝e na P├│┼éwyspie Malajskim by┼é polski misjonarz, jezuita Wojciech M─Öci┼äski (1601-1643). Przyp┼éyn─ů┼é do Malakki w maju 1635 roku i przebywa┼é tam do czerwca nast─Öpnego roku. St─ůd wyp┼éyn─ů┼é do portugalskiego Makao w po┼éudniowych Chinach. Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e statek, kt├│rym p┼éyn─ů┼é przez Cie┼Ťnin─Ö Singapursk─ů, je┼Ťli trzyma┼é si─Ö blisko brzegu, to p┼éyn─ů┼é wzd┼éu┼╝ wyspy Singapur. Tak wi─Öc o. M─Öci┼äski by─ç mo┼╝e by┼é pierwszym Polakiem, kt├│ry by┼é w rejonie Singapuru, a mo┼╝e i z pok┼éadu statku ogl─ůda┼é wysp─Ö.

Wiemy r├│wnie┼╝, ┼╝e w Malacce by┼é konfederat barski Karol Chojecki (1740- po 1791). Zes┼éany przez Rosjan na Sybir w 1776 roku zbieg┼é z wygnania do Chin. W drodze do Europy zatrzyma┼é si─Ö m.in. w Malacce. Tak wi─Öc r├│wnie┼╝ i on musia┼é p┼éyn─ů─ç wzd┼éu┼╝ wyspy Singapur.

Nale┼╝y pow─ůtpiewa─ç w to, ┼╝e statki wioz─ůce o. M─Öci┼äskiego i Chojeckiego zatrzyma┼éy si─Ö w miejscowo┼Ťci Singapur. Jak ju┼╝ pisa┼éem by┼éa to w├│wczas ma┼éa osada rybacka.

Zmieni┼éo si─Ö to po przej─Öciu wyspy przez Anglik├│w i uczynienie z Singapuru angielskiej bazy morskiej i wielkiego portu, le┼╝─ůcego na wa┼╝nym szlaku morskim z Europy na Daleki Wsch├│d (Chiny, Japonia, Indochiny), a w XIX w. r├│wnie┼╝ do Australii. I tak wiemy, ┼╝e wielki badacz Australii Edmund Pawe┼é Strzelecki wracaj─ůc z pi─ůtego kontynentu do Europy wyp┼éyn─ů┼é z Sydney 22 kwietnia 1843 roku na barku "Anna Robertson", kt├│ry wzi─ů┼é kurs na Singapur. Przyp┼éyn─Öli tam w lipcu. Niestety, Strzelecki prawdopodobnie nie zostawi┼é ┼╝adnej relacji z pobytu w Singapurze.

Pochodz─ůcy z Polski J├│zef Conrad-Korzeniowski, znany w ┼Ťwiecie anglosaskim jako Joseph Conrad (1857-1924), zanim zosta┼é znanym na ca┼éym ┼Ťwiecie angielskim pisarzem-marynist─ů, by┼é marynarzem i spor─ů cz─Ö┼Ť─ç swojego ┼╝ycia sp─Ödzi┼é na azjatyckich wodach. P┼éywa┼é tak┼╝e do portu w Singapurze, najpierw jako marynarz na statkach, a w 1889 roku ju┼╝ jako kapitan angielskich statk├│w handlowych British Merchant Marine. Przygody Josepha Conrada na Dalekim Wschodzie odbi┼éy si─Ö echem w jego tw├│rczo┼Ťci. Akcje ksi─ů┼╝ek "Szale┼ästwo Almayera" i "Zwyci─Östwo" rozgrywaj─ů si─Ö na wyspach Pacyfiku. Podobno "Lord Jim" by┼é w jakiej┼Ť mierze zainspirowany prawdziwym wydarzeniem - opuszczeniem przez brytyjsk─ů za┼éog─Ö statku, kt├│ry zacz─ů┼é ton─ů─ç po wyj┼Ťciu z singapurskiego portu. Natomiast w utworze "Smuga cienia" (Shadow Line 1917, wyd. pol. 1925) jest mowa o jego podr├│┼╝y z Bangkoku do Singapuru. Dzisiaj obok hotelu Fullerton w centrum Singapuru jest tablica pami─ůtkowa po┼Ťwi─Öcona Josephowi Conradowi, jego pobytom w tym mie┼Ťcie, ods┼éoni─Öta 24 lutego 2004 roku przez prezydenta RP Aleksandra Kwa┼Ťniewskiego. Co ciekawe, w pobliskim hotelu Raffles mo┼╝na wynaj─ů─ç Joseph Conrad suit, a na stronie internetowej tego┼╝ przybytku przeczytacie, ┼╝e pisarz podczas wizyty w Singapurze w 1887 roku wpad┼é z wizyt─ů do tego hotelu, oraz ┼╝e scharakteryzowa┼é go w opowiadaniu "U kresu si┼é" jako airy as a birdcage (przewiewny niczym klatka dla ptak├│w).

Polski podr├│┼╝nik i etnograf, badacz Oceanii Jan Stanis┼éaw Kubary (1846-1896), kt├│ry w 1894 roku przebywa┼é na Nowej Gwinei, pragn─ůc zapewni─ç swojej c├│rce wykszta┼écenie, w tym┼╝e roku odwi├│z┼é j─ů do Singapuru i umie┼Ťci┼é w francuskim klasztorze katolickim. Izabela, bo takie imi─Ö mia┼éa dziewczyna, wst─ůpi┼éa p├│┼║niej do tego zakonu i zosta┼éa zakonnic─ů przyjmuj─ůc imi─Ö Humbelina (Humbeline); mieszka┼éa w Singapurze do ko┼äca ┼╝ycia (┼╝y┼éa jeszcze w 1957 roku).

Nale┼╝y przyj─ů─ç za rzecz bardzo prawdopodobn─ů, ┼╝e je┼Ťli nie wszyscy to wi─Ökszo┼Ť─ç Polak├│w udaj─ůcych si─Ö od 2. po┼é. XIX wieku i do 1939 roku do Chin, Japonii, Indochin (Wietnam, Kambod┼╝a, Laos), Malezji, a nawet do Indonezji (dawnych Indii Holenderskich) by┼éa przejazdem, albo nawet zatrzyma┼éa si─Ö na kr├│tki czas w Singapurze. Niestety, nie wszystkie te pobyty zosta┼éy uwiecznione w literaturze. W┼Ťr├│d nich by┼éo wielu podr├│┼╝nik├│w i uczonych oraz duchownych katolickich. By┼é tu Szymon Syrski (1829-1882), biolog, lekarz i podr├│┼╝nik, w latach 1868-70 cz┼éonek austriackiej wyprawy naukowej do Syjamu (Tajlandii), Chin i Japonii. W drodze do Syjamu statek zatrzyma┼é si─Ö w porcie singapurskim.

W Singapurze był również Maksymilian Teofil Gumplowicz (ur.1845), który w latach 1883-86 był lekarzem na holenderskim okręcie wojennym w Batawii (Dżakarta) i wiele podróżował po Południowo-Wschodniej Azji.

W 1885 roku z Marsylii do Japonii przez Singapur i Hongkong wybrał się bardzo znany malarz polski Julian Fałat (1853-1929).

Wiemy na pewno, że podczas powrotu do Europy z Jawy (Indonezja), gdzie prowadził badania naukowe w słynnym ogrodzie botanicznym w Buitenzorgu, przebywał kilka dni w Singapurze w 1908 roku wybitny zoolog i od 1912 roku profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Michał Siedlecki (1873-1940).

Wkrótce po Siedleckim, bo w 1909 roku, udał się do Buitenzorgu kolejny botanik polski Władysław Karol Rothert (1863-1916). Jechał tam przez Syberię, Władywostok, Japonię, Hongkong i Singapur.

Jest bardzo prawdopodobne, ┼╝e w Singapurze byli m.in.: Andrzej Krzesi┼äski (1884-1964), ksi─ůdz, filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, kt├│ry odby┼é podr├│┼╝e naukowe do Indii i na Daleki Wsch├│d; Edward Kury┼é┼éo (1883-1938), znany tancerz i choreograf, wyst─Öpuj─ůcy w Indiach, na Cejlonie w Po┼éudniowo-Wschodniej Azji w latach 1915-19; Karol Lanckoro┼äski (1848.1933), podr├│┼╝nik; Marian Raciborski (1863-1917), wybitny botanik, profesor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego; Bohdan Rychter (ur. 1891), orientalista, kt├│ry w 1934 roku odby┼é podr├│┼╝ na Daleki Wsch├│d; Adam Sierakowski (1846-1912), podr├│┼╝nik; Wac┼éaw Sieroszewski (1858-1945), pisarz, podr├│┼╝nik i badacz; Konstanty To┼éwi┼äski (1876-1961), geolog; Marian Walentynowicz (1896-1967), malarz i rysownik; W┼éadys┼éaw Micha┼é Zaleski (1852-1925), arcybiskup, delegat papieski na Indie Wschodnie, kt├│ry podr├│┼╝owa┼é do kraj├│w Azji Po┼éudniowo-Wschodniej; J├│zef Zwierzycki (1888-1961), zas┼éu┼╝ony geolog w Indonezji i Polsce.
W okresie mi─Ödzywojennym, w latach 1918-19 koncertowa┼éa na Dalekim Wschodzie i w Azji Po┼éudniowo-Wschodniej (razem w 208 miastach), w tym r├│wnie┼╝ w Singapurze pianistka polska Jadwiga Zaleska-Mazurowska. W 1929 roku by┼é w Singapurze docent Uniwersytetu Warszawskiego, dr Ludwik Anigstein (1891-1968), kt├│ry z ramienia rz─ůdu brytyjskiego bada┼é tyfus tropikalny na P├│┼éwyspie Malajskim. Z kolei austriacki uczony polskiego pochodzenia (wychowany w polsko-┼Ťl─ůskim domu), wybitny etnolog Pawe┼é Joachim Schebesta (1887-1967) w latach 1924-25 przeprowadzi┼é ekspedycj─Ö naukow─ů do lud├│w Semang i pokrewnych na P├│┼éwyspie Malajskim, kt├│r─ů rozpocz─ů┼é w Singapurze.

Podczas II wojny ┼Ťwiatowej polski pilot, genera┼é brygady WP (od 1934) Ludomi┼é Rayski (1892-1977) w 1940 roku zosta┼é przyj─Öty w stopniu majora do lotnictwa brytyjskiego (RAF) i do upadku Singapuru w 1942 roku lata┼é m.in. na trasie z Afryki Zachodniej do Singapuru (przez Egipt i Indie).

...

Po og┼éoszeniu niepodleg┼éo┼Ťci przez Singapur w sierpniu 1965 roku Polska nawi─ůza┼éa stosunki handlowe z nowym pa┼ästwem; w Singapurze dzia┼éa┼éa polska misja handlowa. Oba kraje postanowi┼éy nawi─ůza─ç bli┼╝sze stosunki polityczno-gospodarcze, z pocz─ůtku bardziej gospodarcze ni┼╝ polityczne. W dniach 10-12 maja 1966 roku w Polsce przebywa┼é premier Singapuru Lee Kuan Yew, minister spraw zagranicznych S. Rajaratnam i minister spraw spo┼éecznych O. Wok. W my┼Ťl przeprowadzonych rozm├│w w czerwcu tego roku przebywa┼éa w Singapurze polska delegacja handlowa, kt├│ra zawar┼éa umow─Ö przyznaj─ůc─ů wzajemnie klauzul─Ö najwi─Ökszego uprzywilejowania. Polska podj─Ö┼éa si─Ö budowy w Singapurze stoczni rybackiej i zak┼éad├│w tekstylnych. Uzgodniono wzajemne dostawy towar├│w. Postanowiono otworzy─ç plac├│wk─Ö handlow─ů PRL w Singapurze - biuro radcy handlowego. W 1969 roku eksport Singapuru do Polski zamkn─ů┼é si─Ö sun─ů 23,7 mln z┼é dew. (czyli ok. 6 mln USD), a import z Polski 2,1 mln z┼é dew., w 1974 roku odpowiednio 22,9 mln z┼é. dew. i 24,8 mln z┼é dew. Og├│lnie silne by┼éy wahania w skali eksportu lub importu. Importowano w├│wczas z Singapuru g┼é├│wnie kauczuk oraz wyroby bawe┼éniane i sk├│rzane, a eksportowano z Polski maszyny i urz─ůdzenia, rowery i chemikalia; w latach 80. eksportowano do Singapuru r├│wnie┼╝ mleko w proszku.

W kwietniu 1969 roku Singapur i Polska nawi─ůza┼éy stosunki dyplomatyczne na szczeblu ambasad: najpierw ambasador PRL w Indiach, a od lat 80. w Indonezji by┼é akredytowany w Singapurze, a ambasador Singapuru w Moskwie by┼é akredytowany w Warszawie. W pa┼║dzierniku 1974 roku bawi┼é z wizyt─ů oficjaln─ů w Polsce minister spraw zagranicznych Singapuru, S. Rajaratnam, podczas kt├│rej omawiano perspektywy rozwoju stosunk├│w gospodarczych, naukowo-technicznych i kulturalnych. Z kolei w 1978 roku przebywa┼é w Singapurze polski minister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej, Jerzy Olszewski w celu nawi─ůzania bli┼╝szej kooperacji w dziedzinie przemys┼éowej oraz transportu morskiego, w tym remontu statk├│w.

Kryzys polityczno-gospodarczy zapocz─ůtkowany w Polsce w 1980 roku ("Solidarno┼Ť─ç", stan wojenny 1981) uniemo┼╝liwi┼éy jednak rozw├│j wsp├│┼épracy gospodarczej polsko-singapurskiej. Wizyta w Singapurze w sierpniu 1983 roku wiceministra handlu zagranicznego Antoniego Karasia nie dokona┼éa prze┼éamania zastoju. Po prostu skostnia┼éa i coraz bardziej zacofana w rozwoju gospodarka polska i handel komunistyczny nie potrafi┼éy w┼é─ůczy─ç si─Ö w wyj─ůtkowo szybko rozwijaj─ůc─ů si─Ö w ramach gospodarki wolnorynkowej gospodark─Ö Singapuru.

W 1989 roku nast─ůpi┼é upadek w┼éadzy komunistycznej w Polsce i stosunki polsko-singapurskie wesz┼éy na now─ů drog─Ö swego rozwoju. 21-22 sierpnia 2002 roku minister spraw zagranicznych RP W┼éodzimierz Cimoszewicz z┼éo┼╝y┼é wizyt─Ö oficjaln─ů w Singapurze. Minister Cimoszewicz spotka┼é si─Ö z ministrem spraw zagranicznych Shunmuganem Jayakumarem, zosta┼é przyj─Öty przez premiera Goh Chok Tonga oraz wyg┼éosi┼é wyk┼éad w Instytucie Spraw Mi─Ödzynarodowych i Fundacji Azja-Europa. Z nast─Öpn─ů wizyt─ů oficjaln─ů przyby┼é do Singapuru 14 lutego 2003 roku premier Polski Leszek Miller. By┼éa to pierwsza wizyta szefa polskiego rz─ůdu w tym kraju. Premier rozmawia┼é ze swoim singapurskim odpowiednikiem Goh Chok Tongiem. Odby┼éy si─Ö te┼╝ rozmowy plenarne delegacji obu kraj├│w pod przewodnictwem premier├│w. Wizyta wykaza┼éa, i┼╝ Polska jawi si─Ö gospodarzom, tak w┼éadzom jak i sferom gospodarczym, jako kraj atrakcyjny, le┼╝─ůcy w centrum Europy, a fakt polskiego cz┼éonkostwa w Unii Europejskiej wzmaga zainteresowanie inwestor├│w i zwi─Öksza wsp├│┼éprac─Ö gospodarcz─ů. Wreszcie w dniach 22-24 lutego 2004 roku z┼éo┼╝y┼é oficjaln─ů wizyt─Ö w Singapurze prezydent RP Aleksander Kwa┼Ťniewski. Spotka┼é si─Ö z prezydentem Singapuru Sellapan Ram Nathanem oraz premierem Goh Chok Tong. Prezydent Kwa┼Ťniewski wyg┼éosi┼é r├│wnie┼╝ wyk┼éad w singapurskim Institute of International Affairs. Prezydentowi Kwa┼Ťniewskiemu w podr├│┼╝y do Singapuru towarzyszyli przedstawiciele polskiego biznesu, kt├│rzy odbyli szereg spotka┼ä z przedstawicielami singapurskiego biznesu. Ostatnie lata przynios┼éy intensyfikacj─Ö wsp├│┼épracy politycznej zar├│wno dwustronnej jak i na forach wielostronnych, zw┼éaszcza ONZ i jej agencji wyspecjalizowanych. O zacie┼Ťnieniu kontakt├│w ┼Ťwiadcz─ů zrealizowane wizyty wysokiego szczebla: wizyta prezydenta Singapuru Tonyego Tana w Polsce w 2017 roku., wizyta wicepremiera RP w Singapurze 2018 roku oraz spotkania szef├│w rz─ůdu (ostatnie w 2018 r. na marginesie szczytu ASEM w Brukseli) jak r├│wnie┼╝ wizyty na szczeblu ministerialnym w 2019 roku, w tym ministra spraw zagranicznych, ministra gospodarki morskiej i ┼╝eglugi ┼Ťr├│dl─ůdowej w Singapurze.

W ostatnich latach mi─Ödzynarodowa pozycja Polski znacznie wzros┼éa tak┼╝e w Singapurze, czego najlepszym przyk┼éadem jest to, ┼╝e a┼╝ ponad 250 os├│b, w tym cz┼éonkowie parlamentu, przedstawiciele administracji rz─ůdowej, czo┼éowi inwestorzy, przyjaciele Polski z kr─Ög├│w biznesu, nauki i kultury, a tak┼╝e szerokie grono szef├│w misji i cz┼éonk├│w korpusu dyplomatycznego oraz Polacy mieszkaj─ůcy w Singapurze wzi─Öli udzia┼é w tegorocznych (2023) wsp├│lnych obchodach 232. rocznicy uchwalenia Konstytucji Trzeciego Maja.

Odzyskanie przez Polsk─Ö wolno┼Ťci i przej┼Ťcie na gospodark─Ö wolnorynkow─ů przyczyni┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ do rozwoju handlu polsko-singapurskiego. W 2004 roku obroty handlowe mi─Ödzy obu pa┼ästwami zamkn─Ö┼éy si─Ö sum─ů 433.3 mln USD. Natomiast w 2022 roku eksport polskich towar├│w do Singapuru zamkn─ů┼é si─Ö sum─ů 449 mln USD, a import z Singapuru sum─ů 573 mln USD (wobec 815 mln USD w poprzednim roku). W 2006 roku Singapur sta┼é si─Ö naszym 5 partnerem handlowym w Azji. R├│wnie┼╝ dzisiaj Singapur pozostaje jednym z najwa┼╝niejszych partner├│w gospodarczych Polski w regionie Azji Po┼éudniowo-Wschodniej. W eksporcie z Polski tradycyjnie dominuj─ů wyroby przemys┼éu ci─Ö┼╝kiego, metale (Singapur jest du┼╝ym importerem polskiego srebra), wyroby przemys┼éu chemicznego, cukry i wyroby cukiernicze, produkty farmaceutyczne i meble; Singapur zakupi┼é w Polsce r├│wnie┼╝ czo┼égi. G┼é├│wn─ů pozycj─ů polskiego importu z Singapuru s─ů chemikalia organiczne, wyroby elektroniczne, optyczne, kauczuk oraz przetwory spo┼╝ywcze.

Ustanowienie bezpo┼Ťredniego po┼é─ůczenia lotniczego Warszawa-Singapur w 2018 r. realizowanego przez PLL LOT mia┼éo prze┼éo┼╝enie na zwi─Ökszenie poziomu wymiany turystycznej i sprzyja┼éo nawi─ůzywaniu relacji gospodarczych mi─Ödzy poszczeg├│lnymi podmiotami. Niestety pandemia Covid19 wstrzyma┼éa loty, w pr├│ba ich odnowienia w 2022 roku nie zosta┼éa jeszcze zrealizowana. Polska otworzy┼éa Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH w Singapurze w 2017 roku.

Zgodnie z danymi singapurskiego Ministerstwa Handlu i Inwestycji w Singapurze zarejestrowanych jest ok. 100 polskich firm. Polski biznes zainwestowa┼é w Singapurze ok. 115 mln USD. Pomimo du┼╝ej aktywno┼Ťci inwestycyjnej Singapuru w Europie (132 mld USD wg stanu na koniec 2017 roku), w ci─ůgu ostatnich lat inwestycje singapurskie w Polsce nie przekracza┼éy 25 mln USD (stan na 2016 rok). Natomiast warto┼Ť─ç singapurskich bezpo┼Ťrednich inwestycji w Polsce na koniec 2020 r. wynios┼éa ju┼╝ 304 mln USD, og├│lny nap┼éyw kapita┼éu z Singapuru w 2020 r. to 30 mln USD. Prze┼éomem w bilateralnej wsp├│┼épracy inwestycyjnej by┼éa og┼éoszona w marcu 2019 roku wsp├│lna inwestycja operatora singapurskiego portu PSA International, Polskiego Funduszu Rozwoju oraz IFM Global Infrastructure Fund w g┼é─Öbinowy terminal kontenerowy w Gda┼äsku. Warto┼Ť─ç inwestycji, w kt├│rej partner singapurski posiada 40%, wynosi 1,1 mld USD. Inwestycja ta jest najwi─Ökszym projektem zrealizowanym dotychczas przez firm─Ö singapursk─ů w regionie Europy ┼Ürodkowej i Wschodniej (gov.pl).

3 pa┼║dziernika 2005 roku polska firma Bioton przej─Ö┼éa singapurski SciGen. To pierwsza inwestycja zagraniczna polskiej sp├│┼éki biotechnologicznej w Singapurze. Bioton dokupi┼é w 18,6 proc. akcji sp├│┼éki SciGen Ltd. i obecnie ma ju┼╝ 45,2 proc. akcji tej sp├│┼éki przez co sta┼é si─Ö jego wi─Ökszo┼Ťciowym akcjonariuszem. Dzia┼éaj─ůca od 1990 roku polska firma Inter Marine Sp. z o.o. poprzez w┼éasne sp├│┼éki w Hongkongu i Singapurze prowadzi dzia┼éalno┼Ť─ç handlow─ů pomi─Ödzy Azj─ů a Europ─ů.

...

Powstanie niepodleg┼éej Republiki Singapur w 1965 roku przyczyni┼éo si─Ö do rozwoju wszechstronnych kontakt├│w polsko-singapurskich. Dzisiaj trudno by┼éoby zebra─ç wszystkie informacje o tych kontaktach, gdy┼╝ wiele z nich na pewno w og├│le nigdzie nie zosta┼éo odnotowanych. Oto niekt├│re informacje, kt├│re jedynie potwierdzi─ç mog─ů jak ┼╝ywe by┼éy i s─ů te kontakty:

Prof. Janusz Zi├│┼ékowski (1924-2000) jako dyrektor O┼Ťrodka Badawczego UNESCO ds. Rozwoju Spo┼éeczno-Gospodarczego w Azji Po┼éudniowej w latach 1965-67 interesowa┼é si─Ö r├│wnie┼╝ sprawami rozwoju Singapuru.

Architekt pochodz─ůcy z Warszawy, ale mieszkaj─ůcy w Australii, tw├│rca m.in. Stanowej Galerii Sztuki i Centrum Kulturalnego w Perth (stolica stanu Zachodnia Australia), Kazimierz Sierakowski (ur. 1923) r├│wnie┼╝ projektowa┼é i wznosi┼é budynki u┼╝yteczno┼Ťci publicznej w Singapurze.

Dr Janusz Kamocki, pracownik krakowskiego Muzeum Etnograficznego, gdzie kierowa┼é dzia┼éem etnografii pozaeuropejskiej, w latach 1970-71 prowadzi┼é badania etnograficzne w Indonezji, a w 1970 roku w s─ůsiednim Singapurze.

Autor pracy naukowej "Malezja" (1970, z J. Ward─ů) i "Antologii literatury malajskiej" (1971) oraz kustosz Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie Robert Stiller (1928-2016) by┼é od 1970 roku cz┼éonkiem Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society w Singapurze.

Profesor nauk politycznych Szko┼éy G┼é├│wnej S┼éu┼╝by Zagranicznej Antoni B. Mrozek wyda┼é w 1973 roku ksi─ů┼╝k─Ö "Historia najnowsza Azji P┼éd.-Wschodniej".

Podczas pszczelarskiej rocznej podr├│┼╝y naukowej dooko┼éa ┼Ťwiata 1973-74, wybitny entomolog polski (specjalno┼Ť─ç pszczelarstwo), profesor Szko┼éy G┼é├│wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Jerzy Woyke odwiedzi┼é m.in. Singapur, zapoznaj─ůc si─Ö z miejscowym pszczelarstwem.

Stypendysta irlandzkiego Irish Department of Education w 1981 roku. in┼╝. Marek Edward Bia┼ékowski. zosta┼é w 1989 roku profesorem University of Queensland w Brisbane (Australia) i jednocze┼Ťnie od 1998 roku by┼é profesorem Nanyang Technological University w Singapurze.

W Singapurze pracuje prof. Urbański, który ma duże sukcesy w digitalizacji mapy mózgu.

Od 1989 roku superintendent Naczelnego Ko┼Ťcio┼éa Ewangelicko-Metodystycznego w Polsce Edward Pu┼Ťlecki (ur. 1951) odby┼é studia podyplomowe w Haggai Institute, Advanced Leadership Training w Singapurze w 1991 roku.

W listopadzie 2002 roku wyk┼éada┼é na zorganizowanym przez Western Michigan University (USA) kursie MBA w Singapurze Andrzej Targowski, profesor tego uniwersytetu, wybitny informatyk, kt├│ry wylansowa┼é w Polsce takie terminy jak: informatyka, infostrada. Na pocz─ůtku lat 70. prof. Targowski opracowa┼é plan komputeryzacji Polski jako Krajowy System Informatyczny. W 1975 roku profesor zreferowa┼é go w IBM System Science Institute w Nowym Jorku przy 42 ulicy. Byli tam obecni ameryka┼äscy konsultanci, a jednocze┼Ťnie doradcy dla Singapuru, kt├│rzy zaraz potem "sprzedali" ten plan Singapurowi, oczywi┼Ťcie bez wiedzy strony polskiej. Singapur od razu wiedzia┼é jak skomputeryzowa─ç pa┼ästwo, podczas gdy w┼éadze PRL odm├│wi┼éy jego realizacji, gdy┼╝ ba┼éy si─Ö przep┼éywu zobiektywizowanej informacji. Singapur jest dzisiaj najlepiej zinformatyzowanym pa┼ästwem na ┼Ťwiecie dzi─Öki mi─Ödzy innymi my┼Ťli i pracy prof. Andrzeja Targowskiego.

13 pa┼║dziernika 2006 roku - w Krajowej Szkole Administracji Publicznej w Warszawie z┼éo┼╝y┼é wizyt─Ö Stavros Yiannouka, wice-dziekan Lee Kuan Yew School of Public Policy przy National University w Singapurze, zapoznaj─ůc si─Ö z jej dzia┼éalno┼Ťci─ů. Tematem wizyty by┼éy mo┼╝liwo┼Ťci wsp├│┼épracy pomi─Ödzy Krajow─ů Szko┼é─ů Administracji Publicznej, a Lee Kuan Yew School of Public Policy.

Znany fotograf polski Zdzisław Dados wystawiał swoje prace na Międzynarodowej Wystawie Fotografii w Singapurze w 1969 roku.

Artysta plastyk z Warszawy Eugenia Guga┼éa-Stolarska (ur. 1928) wzi─Ö┼éa udzia┼é w wystawie zbiorowej w Singapurze w 1972 roku. Prace malarza i grafika polskiego Edwarda Habdasa (ur. 1939) s─ů w zbiorach prywatnych w Singapurze.

Malarz polski Henryk Szyd┼éowski (ur. 1950), mieszkaj─ůcy od 1978 roku w Nowej Zelandii i od 1985 roku w Australii wystawia┼é swoje obrazy m.in. na wystawie indywidualnej w singapurskiej Gauguin Gallery w 1997 roku.

W grudniu 2006 i styczniu 2007 roku prezentowana by┼éa w Singapurze zorganizowana przez ┼é├│dzkie Muzeum Kinematografii wystawa "Krzysztof Kie┼Ťlowski - ┼Ťlady i pami─Ö─ç", po┼Ťwi─Öcona wybitnemu polskiemu re┼╝yserowi (60 plakat├│w filmowych i fotografie). Wystawie towarzyszy┼é przegl─ůd etiud studenckich oraz film├│w dokumentalnych zrealizowanych przez Kie┼Ťlowskiego. Dodatkowo pokazano etiud─Ö "Twarz" w re┼╝yserii Piotra Studzi┼äskiego, w kt├│rej Krzysztof Kie┼Ťlowski wyst─ůpi┼é jako aktor.

Znakomity grawer polski, mieszkaj─ůcy od 1956 roku w Szwecji Czes┼éaw S┼éania (1921-2005) grawerowa┼é znaczki pocztowe m.in. dla Poczty Singapurskiej.

Singapur trafi┼é do literatury polskiej literatury pi─Öknej po raz pierwszy bodaj┼╝e w 1985 roku powie┼Ťci─ů Edwarda Kurowskiego (ur. 1927) "Porwani w Singapurze". W Polsce ukaza┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ sporo ksi─ů┼╝ek o Singapurze i to nie tylko z dziedziny turystyki, jak np. przewodnik Andrzeja Wi┼Ťniewskiego i Aleksandry Tofil "Singapur" (2018) czy opracowanie zbiorowe "Singapur" (2019), ale tak┼╝e takie jak np. Roberta Stillera "Malezja" (1970, z J. Ward─ů) i "Antologii literatury malajskiej" (1971), Krzysztofa Kubiaka "Singapur. Twierdza, kt├│rej nie by┼éo" (2009) czy Marka Bankowicza "System polityczny Singapuru. Ewolucja historyczna i tera┼║niejszo┼Ť─ç" (Uniwersytet Jagiello┼äski" 2005), Konstancja Pleskaczy┼äska "Singapur. Miasto przyjaznej przestrzeni" (2013). Internetowe "Lubimy czyta─ç" podaje tytu┼éy kilkudziesi─Öciu ksi─ů┼╝ek po polsku z tagiem Singapur.

Za┼éo┼╝ony w 1988 roku przez Paw┼éa Szkotaka Teatr Biuro Podr├│┼╝y - jeden z najwa┼╝niejszych i najbardziej znanych na ┼Ťwiecie polskich teatr├│w plenerowych, bra┼é udzia┼é w festiwalu teatr├│w plenerowych w Singapurze.

Teatr Ósmego Dnia z Poznania wystawił w Singapurze swój najpopularniejszy spektakl (do końca 2004 roku wystawiony w całej Europie) "Arka".

Polski ┼Ťpiewak operowy (tenor lirico-spinto) pochodzenia greckiego, solista Teatru Wielkiego w Warszawie Paulos Raptis (ur.- 1935) wyst─ůpi┼é w Singapurze w oratorium Antonina Dvoraka "Sabat Mater".

W 2013 roku, w 100. rocznic─Ö urodzin Witolda Lutos┼éawskiego, Krystian Zimerman, uwa┼╝any za jednego z najwybitniejszych ┼╝yj─ůcych pianist├│w na ┼Ťwiecie, po┼Ťwi─Öci┼é kompozytorowi cz─Ö┼Ť─ç sezonu, wykonuj─ůc "Koncert fortepianowy" ze znacz─ůcymi orkiestrami, m.in. w Singapurze.

W Singapurze w 1994 roku urodzi┼éa si─Ö Kate Liu, obecnie ameryka┼äska pianistka. By┼éa tak uzdolniona, ┼╝e w wieku 6 lat zyska┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç nauki w akademii muzycznej Yamaha w Singapurze. W 2015 roku zosta┼éa laureatka III nagrody oraz nagrody Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurk├│w na XVII Mi─Ödzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W trakcie trwania XVII Konkursu Chopinowskiego zyska┼éa szerok─ů sympati─Ö polskiej publiczno┼Ťci. Wyrazem tego by┼éo zw┼éaszcza uzyskanie przez ni─ů najwi─Ökszej liczby g┼éos├│w oddanych przez s┼éuchaczy Radiowej Dw├│jki. Tym samym wygra┼éa konkurs "M├│j Chopin" i w opinii s┼éuchaczy zosta┼éa uznana za najlepsz─ů pianistk─Ö Konkursu Chopinowskiego. Profesor Marek Dy┼╝ewski powiedzia┼é na jej temat: "Sta┼éa si─Ö bodaj najwybitniejsz─ů uczennic─ů Fryderyka Chopina, jakiej ten mistrz ju┼╝ poza ┼Ťwiatem (...) doczeka┼é si─Ö". Pod koniec 2015 roku rozpocz─Ö┼éa w Polsce tras─Ö koncertow─ů. Wyst─ůpi┼éa m.in. w Katowicach, Poznaniu, Bia┼éymstoku i Warszawie. Wydarzenia te cieszy┼éy si─Ö zainteresowaniem publiczno┼Ťci.

Nie brak tak┼╝e polskich kontakt├│w sportowych w Singapurze. I tak, dla przyk┼éadu kilka informacji w ostatnich lat: Marek Kami┼äski - polski innowator, filozof i podr├│┼╝nik ekstremalny, kt├│ry jako pierwszy na ┼Ťwiecie zdoby┼é oba bieguny Ziemi bez pomocy z zewn─ůtrz: 23 maja 1995 roku biegun p├│┼énocny, a 27 grudnia 1995 roku biegun po┼éudniowy, za co zosta┼é wpisany do Ksi─Ögi rekord├│w Guinnessa, dawa┼é wyk┼éady w wielu pa┼ästwach, m.in. w Singapurze w dniach 6-9 listopada 2019 roku, kt├│rych celem by┼éa promocja dzia┼éa┼ä na rzecz zr├│wnowa┼╝onego rozwoju, ochrony klimatu oraz niskoemisyjnych rozwi─ůza┼ä w zakresie elektromobilno┼Ťci.; w 2014 roku polska tenisistka Agnieszka Radwa┼äska w rozgrywkach WTA Finals w Singapurze wygra┼éa wynikiem 6:2, 6:3 mecz fazy grupowej z Kvitov─ů oraz przegra┼éa 5:7, 3:6 z Wozniacki i 5:7, 7:6(4), 2:6 z Szarapow─ů. W p├│┼éfinale uleg┼éa Simonie Halep 2:6, 2:6. Sezon zako┼äczy┼éa na sz├│stym miejscu w rankingu singlowym WTA Tour.; w tych┼╝e samych rozgrywkach wyst─Öpowa┼éa Dunka polskiego pochodzenia Caroline Wozniacki, kt├│ra wygra┼éa wszystkie mecze w fazie grupowej - z Szarapow─ů, Radwa┼äsk─ů i Kvitov─ů, a w p├│┼éfinale przegra┼éa z Williams 6:2, 3:6, 7:6(6) - mecz ten zosta┼é uznany najlepszym spotkaniem sezonu, za co otrzyma┼é nagrod─Ö WTA Awards Tour; z urodzenia Kuba┼äczyk Wilfredo Le├│n, kt├│ry jako siatkarz w 2010 roku bra┼é udzia┼é w letnich igrzyskach m┼éodzie┼╝y w Singapurze, gdzie z reprezentacj─ů narodow─ů Kuby zdoby┼é z┼éoto, od 24 lipca 2019 roku jest reprezentantem Polski i od 2021 roku jest wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielem klubu Anio┼éy Toru┼ä.

One Championship, dawniej One Fighting Championship, to singapurska organizacja promuj─ůca sporty walki (MMA, kick-boxing, muay thai i grappling) za┼éo┼╝ona w 2011 roku i maj─ůca siedzib─Ö w Kallang. Nie brakuje Polak├│w w tej organizacji. 22 sierpnia 2014 roku Micha┼é Pasternak podpisa┼é kontrakt z One staj─ůc si─Ö pierwszym Polakiem w tej organizacji oraz dopiero trzecim wi─ů┼╝─ůcym si─Ö z licz─ůc─ů si─Ö na ┼Ťwiecie azjatyck─ů organizacj─ů (pierwszy by┼é Pawe┼é Nastula - PRIDE FC, drugi Mamed Chalidow - World Victory Road Sengoku). W listopadzie 2015 roku z azjatyck─ů organizacj─ů zwi─ůza┼éa si─Ö pochodz─ůca z Ukrainy, lecz na sta┼ée mieszkaj─ůca w Polsce Lena Tkhorevska. Kolejnym reprezentantem Polski kt├│ry zosta┼é zakontraktowany w One zosta┼é utytu┼éowany karateka Marcin Prachnio. 6 maja 2016 roku Micha┼é Pasternak stan─ů┼é przed szans─ů zdobycia pasa mistrzowskiego One Championship w wadze p├│┼éci─Ö┼╝kiej. Rywalem Polaka by┼é przedstawiciel brazylijskiej rodziny, do┼Ťwiadczony grappler - Roger Gracie, kt├│ry pokona┼é Pasternaka. Rok p├│┼║niej, Marcin Tybura, walcz─ůcy w wadze ci─Ö┼╝kiej polski wojownik, na gali UFC Fight Night 111 w Singapurze 19 czerwca 2017 roku pokona┼é, wygrywaj─ůc jednog┼éo┼Ťnie na punkty, legendarnego Bia┼éorusina Andreja Ar┼éowskiego. Z kolei podczas gali UFC on ESPN: Holloway vs. The Korean Zombie w Singapurze 26 czerwca 2023 roku polski zawodnik wagi p├│┼éci─Ö┼╝kiej Micha┼é Oleksiejczuk stoczy┼é walk─Ö z Chidi Njokuani ((22-9).

Ma┼éo kto wie, ┼╝e karaoke w Polsce ma swoje korzenie w... Singapurze i Tajlandii. We wtorek 20 marca 2007 w klubie Extravaganza w ┼üodzi odby┼éa si─Ö impreza pod szyldem "Karaoke z Micha┼éem Wi┼Ťniewskim". Rozpocz─Ö┼éa ona cykl wieczor├│w tego typu. Dla Micha┼éa imprezy karaoke to niejako powr├│t do przesz┼éo┼Ťci. A wszystko zacz─Ö┼éo si─Ö podczas jego pobytu w Singapurze i Tajlandii. To w┼éa┼Ťnie podczas takich woja┼╝y trafi┼é przypadkiem do klubu, gdzie w zadymionym pomieszczeniu siedzia┼éo kilka os├│b a z g┼éo┼Ťnik├│w lecia┼éa muzyka. Zawieszone pod sufitem monitory przyku┼éy jego uwag─Ö. Dopiero p├│┼║niej zauwa┼╝y┼é literki na dole ekranu. W pewnym momencie na ┼Ťrodek sali wyszed┼é jeden z go┼Ťci i zacz─ů┼é ┼Ťpiewa─ç. Potem Micha┼é dowiedzia┼é si─Ö o co chodzi w tej zabawie. Nie omieszka┼é te┼╝ spr├│bowa─ç w┼éasnych si┼é. Wybra┼é utw├│r "The Great Pretender" Freddiego Mercurego. Dosta┼é brawa, co go zach─Öci┼éo do akcji. Ludzie bawi─ů si─Ö swoim i innych ludzi ┼Ťpiewem - takim jakim on jest: ┼éadnym albo niekiedy wr─Öcz potwornym. Niewa┼╝ne. Liczy si─Ö przyjemne sp─Ödzenie czasu przy piwie. Zakochany w tej atmosferze Micha┼é Wi┼Ťniewski po powrocie do kraju postanowi┼é w ┼üodzi stworzy─ç co┼Ť na wz├│r pubu, kt├│ry tak go zafascynowa┼é w Singapurze. Powsta┼é klub karaoke przy Teatrze Muzycznym. Pierwsze imprezy odby┼éy si─Ö w kwietniu 1995 roku. Chwyci┼éo. Przez lokal przewin─Ö┼éo si─Ö wielu zdolnych ludzi. Dzi┼Ť po ponad 10 latach Micha┼é powr├│ci┼é do organizacji wieczor├│w karaoke w klubie Extravaganza.

16-20 listopada 2005 roku mia┼éy miejsce w Singapurze fina┼éy World Cyber Games 2005 - najwi─Ökszych na ┼Ťwiecie igrzysk w grach elektronicznych z udzia┼éem ponad 800 zawodnik├│w z 67 kraj├│w, rywalizuj─ůcych o nagrody z puli blisko 2,5 miliona dolar├│w. Polska by┼éa reprezentowana przez 7 zawodnik├│w, w tym pi─Öcioosobowy zesp├│┼é Team Pentagram (Filip Kubski, Jakub Gurczy┼äski, ┼üukasz Wn─Ök, Mariusz Cybulski, Wiktor Wojtas), aktualnych mistrz├│w Europy w grze "Counter Strike". Niestety, polscy zawodnicy zaj─Öli jedynie 6 miejsce w StarCraft: Brood War. Dominowali zawodnicy azjatyccy.

Także i dzisiaj nie tylko że jest kontynuowana, ale także rozwija się polsko-singapurska współpraca kulturalna i naukowa.

Na polu kulturalnym du┼╝─ů rol─Ö odgrywa od 2004 roku Ambasada RP w Singapurze, kt├│ra od 2017 roku organizuje Polski Festiwal w Singapurze o nazwie PolandSHIOK. Festiwal ma celu dotarcie do ┼Ťwiadomo┼Ťci Singapurczyk├│w, stworzenie pozytywnych skojarze┼ä z Polsk─ů oraz promocj─Ö polskich produkt├│w dost─Öpnych na lokalnym rynku. Bardzo wa┼╝nym elementem PolandSHIOK jest wsp├│┼épraca z lokalnymi partnerami, kt├│rzy anga┼╝uj─ů si─Ö w dzia┼éania festiwalowe: wsp├│┼éprac─Ö mistrz├│w kuchni, artyst├│w oraz biznes├│w przynosz─ů bardzo dobre efekty dla odbiorc├│w naszego festiwalu. Np. w 2019 roku w ramach trzeciej edycji festiwalu odby┼éo 21 wydarze┼ä, w kt├│rych udzia┼é wzi─Ö┼éo ponad 10 tys. os├│b., a informacja o festiwalu dotar┼éa a┼╝ do ponad 250 tys. os├│b. W dniu 9 wrze┼Ťnia 2022 roku Ambasada RP w Singapurze przekaza┼éa Narodowej Radzie Bibliotek NLB blisko 50 pozycji polskich autor├│w, wydanych w j─Özyku angielskim.

Od 2005 roku podstaw─Ö polsko-singapurskiej wsp├│┼épracy naukowej stanowi─ů Memoranda o Porozumieniu (MoU) zawierane z singapursk─ů rz─ůdow─ů agencj─ů ds. nauki, technologii i bada┼ä A*STAR (Agency for Science, Technology and Research). W ramach tych odnawianych porozumie┼ä odby┼éy si─Ö cztery bilateralne konkursy na wsp├│lne projekty badawcze, w wyniku kt├│rych przyznano ponad 20 grant├│w naukowych. Pomi─Ödzy polskimi uczelniami, a trzema najwi─Ökszymi singapurskimi uniwersytetami - National University of Singapore, Singapore Management University i Nanyang Technology University - dzia┼éa kilkana┼Ťcie um├│w o wsp├│┼épracy. Co roku w wymianie studenckiej bierze udzia┼é ok. 80 student├│w z ka┼╝dej strony (gov.pl). Ponad 400 student├│w singapurskich skorzysta┼éo ju┼╝ z program├│w wymiany edukacyjnej z Polsk─ů.

W Singapurze w dniach 2-5 marca 2006 roku odbywa┼éy si─Ö targi edukacyjne CAREER. To najwi─Öksza tego typu impreza w Azji Po┼éudniowo-Wschodniej. Po raz pierwszy wzi─Ö┼éa w niej udzia┼é Polska. Nasz kraj reprezentowali: Uniwersytet ┼ü├│dzki, Akademia Muzyczna w ┼üodzi, Politechnika ┼ü├│dzka, Uniwersytet Medyczny z ┼üodzi, Politechnika Wroc┼éawska, Wy┼╝sza Szko┼éa Informatyki i Zarz─ůdzania z Rzeszowa i Wy┼╝sza Szko┼éa Biznesu z Nowego S─ůcza. Przedstawiciele polskich uczelni prowadzili rozmowy w najwi─Ökszych uczelniach i instytucjach naukowych Singapuru (mi─Ödzy innymi w National University of Singapore, Nanyang Technological University oraz A*STAR/BIOPOLIS), zawieraj─ůc wst─Öpne porozumienia o wsp├│┼épracy i wymianie student├│w. Uczelnie ┼é├│dzkie reprezentowa┼éa delegacja Urz─Ödu Miasta ┼üodzi z prezydentem Jerzym Kropiwnickim na czele. Delegacja z┼éo┼╝y┼éa wizyty w kilku o┼Ťrodkach naukowych, a tak┼╝e w Singapurskiej Federacji Biznesu (Singapore Business Federation-SBF), gdzie przedstawi┼éa mo┼╝liwo┼Ťci inwestowania w ┼üodzi (H. Suchar).

Polski naukowiec, profesor w dziedzinie nauk technicznych, autor komputerowych map m├│zgu i laureat wielu presti┼╝owych ┼Ťwiatowych nagr├│d, w tym III edycji konkursu "Wybitny Polak" (2012) oraz autor wielu patent├│w Wies┼éaw Lucjan Nowi┼äski, by┼é m.in. 21 lat pracownikiem naukowym w Singapurze w Agency for Science, Technology and Research i wyk┼éadowc─ů w Nanyang Technological University w Singapurze.

W okresie PRL, kiedy Polacy w kraju mieli trudno┼Ťci w podr├│┼╝owaniu po ┼Ťwiecie, bywa┼é w Singapurze od 1961 roku dziennikarz Polskiej Agencji Prasowej Ludwik Mysak (ur. 1919), kt├│re zamieszcza┼é reporta┼╝e i artyku┼éy z Azji P┼éd.-Wschodniej w prasie polskiej. Reporta┼╝e z Singapuru drukowa┼éa w polskich czasopismach r├│wnie┼╝ d┼éugoletnia korespondentka Agencji Robotniczej, "Trybuny Ludu", "Kuriera Polskiego" i Programu III Polskiego Radia w po┼éudniowej Azji i Japonii Janina Rubach-Kuczewska (1919-1995).

W Singapurze w 2005 roku by┼éo 167 711 katolik├│w, kt├│rzy stanowili 3,9% og├│┼éu ludno┼Ťci pa┼ästwa. Za pontyfikatu "polskiego" papie┼╝a Jana Paw┼éa II (1978-2005) ich liczba znacznie wzros┼éa: w 1980 roku by┼éo ich w Singapurze tylko 85 380. Szko┼é─Ö katolick─ů uko┼äczy┼é od 2004 roku premier Singapuru Lee Hsien Loong. Od XVI w. Singapur nale┼╝a┼é do diecezji Malakka w Malezji. W 1955 roku papie┼╝ Pius XII utworzy┼é archidiecezj─Ö Malakka-Singapur. Z powodu powstania w 1965 roku samodzielnego pa┼ästwa Singapur papie┼╝ Pawe┼é VI utworzy┼é w 1972 roku archidiecezj─Ö Singapur. Pod koniec pontyfikatu Jana Paw┼éa II mia┼éa ona 30 parafii, 130 ksi─Ö┼╝y diecezjalnych i zakonnych, 135 zakonnik├│w i 249 si├│str zakonnych. W latach 2001-13 arcybiskupem Singapuru by┼é Nicholas Chia, mianowany na ten urz─ůd przez papie┼╝a Jana Paw┼éa II 7 pa┼║dziernika 2001 roku. Kryzys wiary w┼Ťr├│d chrze┼Ťcijan dotkn─ů┼é tak┼╝e Ko┼Ťci├│┼é katolicki w Singapurze. Dzisiaj (2021) liczba wiernych spad┼éa do 153 952 os├│b, zakonnik├│w do 121, a si├│str zakonnych do 158.

W┼Ťr├│d si├│str zakonnych pracuj─ůcych w Singapurze, jak ju┼╝ wspomnia┼éem, by┼éa Izabela Kubary, c├│rka polskiego podr├│┼╝nika i etnografa, badacza Oceanii Jan Stanis┼éaw Kubary (1846-1896), kt├│ry w 1894 roku odwi├│z┼é j─ů do Singapuru i umie┼Ťci┼é w francuskim klasztorze katolickim. Pozosta┼éa w tym klasztorze (┼╝y┼éa jeszcze w 1957) do ko┼äca ┼╝ycia; po wst─ůpieniu do tego zakonu przyj─Ö┼éa imi─Ö Humbelina (Humbeline).
"Polski" papie┼╝ Jan Pawe┼é II oraz jego nauka i polityka ┼Ťwiatowa zosta┼éy wysoko ocenione przez rz─ůd singapurski i w czerwcu 1981 roku Singapur nawi─ůza┼é stosunki dyplomatyczne z Watykanem.

Papie┼╝ Jan Pawe┼é II odwiedzi┼é katolik├│w w Singapurze 20 listopada 1986 roku, podczas 32. pielgrzymki apostolskiej do Bangladesz, Singapuru, Fid┼╝i, Nowej Zelandii, Australii i Szeszeli odbytej w dniach 18 listopada - 1 grudnia. By┼éa to tylko 5-godzinna wizyt─ů, podczas kt├│rej papie┼╝ Jan Pawe┼é II odprawi┼é msz─Ö dla zgromadzonych t┼éum├│w i spotka┼é si─Ö z przyw├│dcami kraju. W czerwcu 2006 roku przed katedr─ů Dobrego Pasterza w Singapurze ods┼éoni─Öto spi┼╝owy pomnik Jana Paw┼éa II, upami─Ötniaj─ůcy jego tu wizyt─Ö sprzed 20 laty. To trzeci polonik w Singapurze (po tablicy upami─Ötniaj─ůcej pobyt w Singapurze J├│zefa Conrada Korzeniowskiego i pomniku Fryderyka Chopina w Ogrodzie Botanicznym).

W 1968 roku papie┼╝ Pawe┼é VI utworzy┼é Delegatur─Ö Apostolsk─ů w Singapurze. W 1981 ┼Ťw. Jan Pawe┼é II podni├│s┼é j─ů do rangi nuncjatury apostolskiej. Od 2018 roku nuncjuszem apostolskim w Singapurze jest polski duchowny rzymskokatolicki, dyplomata watyka┼äski, arcybiskup Marek Zalewski.

W 2005 roku podr├│┼╝owa┼éem po Finlandii, Rosji, Bia┼éorusi, Litwie, ┼üotwie i Estonii z chi┼äskim ksi─Ödzem katolickim z archidiecezji singapurskiej - Augustine Tay, inicjatorem wys┼éania dyplomu ho┼édowniczego tej archidiecezji do papie┼╝a Jana Paw┼éa II z okazji 25-lecia jego pontyfikatu. Po powrocie do naszych kraj├│w (mieszkam w Australii) przys┼éa┼é mi du┼╝─ů kolorow─ů odbitk─Ö obrazu "B┼éogos┼éawienie wiernych" (The Beatitude of Believers"), kt├│r─ů namalowa┼é znany malarz singapurski Wu Yong Liang, profesor Narodowej Akademii Sztuki Chi┼äskiej w Singapurze. Obraz o rozmiarach 142,5 cm na 365 cm przedstawia Pana Jezusa po zmartwychwstaniu z aposto┼éami. Po prawej stronie jest sylwetka papie┼╝a Jana Paw┼éa II, kt├│ry przygl─ůda si─Ö ┼Ťw. Piotrowi kl─Öcz─ůcemu przed zmartwychwsta┼éym Chrystusem.

Du┼╝─ů rol─Ö w ┼╝yciu Singapuru odgrywa turystyka. Sam by┼éem tam jako turysta cztery razy: w 1968, w 2000, w 2008 i w 2017 roku (razem z ┼╝on─ů) oraz wiele razy przelotem w drodze do Europy.

W Internecie o atrakcjach turystycznych Singapuru czytamy: "Sercem miasta jest stara dzielnica kolonialna. Znajduj─ů si─Ö tu gmachy rz─ůdowe, ko┼Ťcio┼éy, hotele, kluby sportowe, luksusowe domy mieszkalne oraz nowoczesne drapacze chmur. Do zabytk├│w z czas├│w kolonialnych nale┼╝y odlana z br─ůzu statua Tomasa Stamforda Rafflesa, neogotycka katedra ┼Ťw. Andrzeja i budynek ratusza. W mie┼Ťcie istnieje wiele ┼Ťwi─ůty┼ä buddyjskich, taoistycznych, hinduistycznych i meczet├│w. Interesuj─ůce zbiory sztuki azjatyckiej i europejskiej mo┼╝na zobaczy─ç w kilku muzeach (Narodowym, Sztuki i Azjatyckim). Na wspania┼éy park rozrywki zamieniono jedn─ů z wysp - wysp─Ö Sentosa. Zbudowano na niej oceanarium, w kt├│rym mo┼╝na m.in. odby─ç spacer przeszklonym korytarzem umieszczonym pod jednym z g┼é├│wnych akwari├│w. Na wyspie istnieje tak┼╝e wodny park rozrywki, ogr├│d botaniczny oraz muzeum motyli, w kt├│rym mo┼╝na obejrze─ç oko┼éo 60 gatunk├│w ┼╝ywych okaz├│w. Na wschodnim wybrze┼╝u g┼é├│wnej wyspy znajduje si─Ö tak┼╝e krokodylarium, w kt├│rym ┼╝yje ponad 1800 krokodyli pochodz─ůcych z Azji, Afryki i Stan├│w Zjednoczonych". Do wspomnianych tu atrakcji doda┼ébym, ┼╝e tutejsze ogrody botaniczne, za┼éo┼╝one w 1859 roku, zosta┼éy wpisane na list─Ö dziedzictwa ┼Ťwiatowego UNESCO i na ich terenie znajduje si─Ö pomnik Fryderyka Chopina i ┼╝e S.E.A. Aquarium jest najwi─Öksze na ┼Ťwiecie akwarium. Do tej wyliczanki doda┼ébym tak┼╝e Cmentarz Wojenny Kranji, Merliona, czyli figur─Ö przedstawiaj─ůc─ů g┼éow─Ö lwa i tu┼é├│w ryby, kt├│ry jest symbolem miasta i Marina Bay Sands - najs┼éynniejszy na ┼Ťwiecie hotel-┼é├│d┼║. Do najwi─Ökszych atrakcji Singapuru Thompson zaliczy┼éa r├│wnie┼╝ port lotniczy Changi, reklamuj─ůcy si─Ö has┼éem "Wi─Öcej ni┼╝ lotnisko", ze stref─ů spa, z galeriami sztuki, tropikalnymi ogrodami, motylarni─ů i otwartym w kwietniu tego roku kompleksem rozrywkowo-zakupowym Jewel. Changi obs┼éuguje ponad 60 milion├│w pasa┼╝er├│w rocznie. Od 2013 roku nieprzerwanie zajmuje pierwsze miejsce w rankingu najlepszych lotnisk ┼Ťwiata firmy Skytrax.

Wspomniany pomnik Chopina od 2017 roku stoi niedaleko malowniczego Symphony Lake. Prezentuje naturalnych rozmiar├│w kompozytora siedz─ůcego przy fortepianie oraz zas┼éuchan─ů w poloneza dam─Ö dotar┼é do Singapuru a┼╝ z Krakowa, a jego tw├│rc─ů jest polski artysta Karol Badyna (ucze┼ä prof. Mariana Koniecznego), kt├│ry jest wykonawc─ů wielu rze┼║b znajduj─ůcych si─Ö w kraju i za granic─ů, w tym pomnika Artura Rubinsteina w siedzibie ONZ w Nowym Jorku.

Doda─ç tu mo┼╝na za internetow─ů "polska strona Singapuru", ┼╝e jedn─ů z atrakcji parku Mount Faber jest lubiany przez nowo┼╝e┼äc├│w "Dzwon Szcz─Ö┼Ťcia". Dzwon podobno p┼éywa┼é na naszym Darze Pomorza, a przynajmniej tak twierdzi postawiona obok niego tabliczka informacyjna. Na samym dzwonie wyryto napis "Dar Pomorza 1910", co powinno rozwiewa─ç wszelkie w─ůtpliwo┼Ťci. Problem polega na tym, ┼╝e w 1910 roku statek nosi┼é imi─Ö Prinzess Eithel Friedrich, a Darem Pomorza sta┼é si─Ö dopiero 20 lat p├│┼║niej. Jakby tego by┼éo ma┼éo, dzwon zosta┼é podarowany Singapurowi w 1992 roku przez... Japo┼äczyka, kt├│ry prawdopodobnie kupi┼é go w sklepie w Tokio. Jak dzwon trafi┼é do Japonii i czy rzeczywi┼Ťcie s┼éu┼╝y┼é na legendarnym tr├│jmasztowcu, mo┼╝na si─Ö tylko domy┼Ťla─ç; nikt jednak nie kwestionuje jego polskiego pochodzenia.

Podr├│┼╝uj─ůc po ┼Ťwiecie (by┼éem w 89 pa┼ästwach) nie mog┼éem pomin─ů─ç Singapuru. Po raz pierwszy by┼éem tu ponad p├│┼é wieku temu. Przyp┼éyn─ů┼éem w pogodny dzie┼ä - 28 listopada 1968 roku na luksusowym statku pasa┼╝erskim "Queen Frederica" (28 tys. ton wyporno┼Ťci), nale┼╝─ůcym do armatora greckiego Chandris Lines, kt├│ry w├│wczas organizowa┼é morskie wycieczki z Australii do po┼éudniowo-wschodniej Azji i na wyspy Pacyfiku. Nasza 40-dniowa wycieczka "Orient and Pacific Cruise 10A 1968" bra┼éa nas z Melbourne do Adelajdy, Fremantle (dzi┼Ť cz─Ö┼Ť─ç Perth), Bali, Singapuru, Hongkongu, Tajwanu, Guam, Wysp Marshalla, Fid┼╝i, Nowej Zelandii, Sydney i Melbourne. Poza mn─ů na statku byli inni Polacy - ma┼é┼╝e┼ästwo z Perth. W ka┼╝dym porcie mieli┼Ťmy wycieczki po mie┼Ťcie i cz─Östo za miasto. Mieli┼Ťmy oczywi┼Ťcie wycieczk─Ö po Singapurze. Niewielu tu by┼éo wtedy turyst├│w. Dzisiaj jest ich wsz─Ödzie pe┼éno. R├│wnie┼╝ turyst├│w australijskich.

Co nam w├│wczas pokazano, co nale┼╝a┼éo wtedy do atrakcji turystycznych Singapuru? Zawieziono nas najpierw na wzg├│rze "The Gap", z kt├│rego roztacza┼é si─Ö widok na miasto. Przeje┼╝d┼╝ali┼Ťmy przez miasto, zatrzymuj─ůc si─Ö w dzielnicy kolonialnej i w kilku miejscach raczej nieistniej─ůcego dzisiaj chi┼äskiego Singapuru. Pojechali┼Ťmy nast─Öpnie do Tiger Balm Gardens, kt├│ry w 2000 roku ju┼╝ albo nie istnia┼é, albo nie by┼é ju┼╝ atrakcj─ů turystyczn─ů. W tym chi┼äskim parku z bia┼é─ů, wysok─ů pagod─ů pokazywano odlewy gipsowe zwi─ůzane z histori─ů, religi─ů i kultur─ů Chi┼äczyk├│w. Nast─Öpnie zawieziono nas do rezydencji pana Aw Boon Haw przy Nassim Road, w kt├│rej znajdowa┼éa si─Ö wspania┼éa kolekcja wyrob├│w z nefrytu (jade). Og┼éaszano to w├│wczas jako najwi─Öksz─ů atrakcj─Ö turystyczn─ů Singapuru! W 2000 roku ju┼╝ ni─ů nie by┼éa. Zwiedzili┼Ťmy r├│wnie┼╝ ┼Ťwi─ůtyni─Ö buddyjsk─ů Tysi─ůca ┼Üwiate┼é, a na koniec zawieziono nas do s┼éynnego ogrodu botanicznego - s┼éynnego z przepi─Öknych orchidei i ┼╝yj─ůcych tam ma┼ép.

Dzisiaj, jak widzimy powy┼╝ej, atrakcje turystyczne w Singapurze s─ů zupe┼énie inne.

Tak, dzisiejszy Singapur, ten kt├│ry widzia┼éem w p├│┼║niejszych latach kilka razy, a ostatni raz w 2017 roku, w og├│le nie jest zupe┼énie podobny do tego z 1968 roku. To zupe┼énie inne miasto, dzi─Öki polskiemu architektowi, o kt├│rym ni┼╝ej. Nawet stara dzielnica kolonialna bardzo si─Ö zmieni┼éa. Jednak przede wszystkim znikn─Ö┼éa wi─Öksza cz─Ö┼Ť─ç starej i brzydkiej zabudowy chi┼äskiej - szczeg├│lnie w centrum miasta, kt├│ra dla nas - mieszka┼äc├│w Europy czy Australii mia┼éa sw├│j wyj─ůtkowy urok. To by┼éa prawdziwa Azja. Cz─Östo mo┼╝e nie┼éadna dla oka, ale oryginalna i egzotyczna. Tej egzotyki azjatyckiej nie ma czy jest bardzo ma┼éo w dzisiejszym Singapurze. To dzisiaj pi─Ökne nowoczesne miasto. I cholernie czyste - jak z bajki. Musz─Ö jednak przyzna─ç, ┼╝e jestem zachwycony r├│wnie┼╝ wsp├│┼éczesnym Singapurem - jego zagospodarowaniem terenu i czysto┼Ťci─ů.

Polacy z Australii i Ameryki cz─Östo podr├│┼╝owali (od lat 60.) i podr├│┼╝uj─ů jako tury┼Ťci do Singapuru. W 1968 roku spaceruj─ůc po ulicy Nathan Road spotka┼éem ma┼é┼╝e┼ästwo polskie ze Stan├│w Zjednoczonych.

Natomiast dla Polak├│w z Polski podr├│┼╝owanie do Singapuru na du┼╝─ů skal─Ö sta┼éo si─Ö mo┼╝liwe dopiero po upadku komunizmu w 1989 roku. Dzisiaj do "Miasta Lwa" podr├│┼╝uje do┼Ť─ç du┼╝o Polak├│w, co widzimy chocia┼╝by w Internecie. U┼éatwia im to, ┼╝e obywatele polscy wybieraj─ůcy si─Ö do Singapuru nie s─ů obj─Öci obowi─ůzkiem wizowym, o ile pobyt nie jest d┼éu┼╝szy ni┼╝ 90 dni, a poza tym z Warszawy (Singapore Airlines oraz Emirates Airline), Krakowa (Singapore Airlines oraz Qatar Airways), Gda┼äska (Singapore Airlines oraz Emirates Airline) i Wroc┼éawia mo┼╝na polecie─ç samolotem do Singapuru bezpo┼Ťrednio. Polacy udaj─ů si─Ö do Singapuru tak┼╝e i dlatego, ┼╝e st─ůd rozchodz─ů si─Ö drogi we wszystkie kierunki Azji P┼éd.-Wschodniej oraz do Australii i Nowej Zelandii. W 2018 roku Singapur odwiedzi┼éo ponad 39 tysi─Öcy Polak├│w.

Polakom podoba si─Ö Singapur

Ma┼égorzata Mycke-Dominko by┼éa w Singapurze w 2002 roku. W swoim internetowym reporta┼╝u "Przez ┼Ťwiat tom VII: Oceania i nie tylko" pisze: "Lotnisko w Singapurze ogromne... W Singapurze jeste┼Ťmy od 10 do 12 listopada. Dwa dni w zupe┼éno┼Ťci wystarcza na og├│lne zapoznanie si─Ö z miastem... Przez dwa dni przemierzamy typowe trasy turystyczne w mie┼Ťcie. Du┼╝e wra┼╝enie wywiera muzeum - ob├│z jeniecki z czas├│w II wojny ┼Ťwiatowej, Changi. Ekspozycja przedstawia agresj─Ö japo┼äsk─ů na Singapur w 1942 roku... z g├│ry Faber (The Gap) rozci─ůga si─Ö wspania┼éy widok na miasto...".

Natomiast 23 marca 2007 roku w "Wirtualnej Polsce - Turystyka" Agnieszka Dobosz zamie┼Ťci┼éa sw├│j reporta┼╝ pt. "Kolory Singapuru", kt├│ry zacz─Ö┼éa tak─ů refleksj─ů: "Na mapie Singapur to jedynie czarna kropka w po┼éudniowo-wschodniej Azji. Skrawek ziemi wydzieranej systematycznie morzu. Kraj niespotykanych, fascynuj─ůcych kontrast├│w, egzotycznych kuchni, wielu j─Özyk├│w, religii i ... barw...".

Niekt├│rzy czytelnicy dali sw├│j komentarz po przeczytaniu "Barw Singapuru". I tak jaka┼Ť Polka mieszkaj─ůca w Singapurze, podpisana "Singapolka" napisa┼éa: "to najlepsze, najbezpieczniejsze i najbardziej spokojne miejsce do ┼╝ycia na ┼Ťwiecie!"; "Stanley" napisa┼é: "By┼éem..widzia┼éem..wszystko prawda. Wspania┼ée miasto!.. Wr├│c─Ö tam jeszcze!!!???... mo┼╝na tam spotka─ç rodak├│w zw┼éaszcza w ZOO lub na Sentosie...Pozdrowienia dla Mojej C├│reczki tam mieszkaj─ůcej i Singapolki!"; "Gra┼╝a" doda┼éa: "uczestniczy┼éam w weselu hinduskim, ubrana w sari, sp─Ödzi┼éam w Singapurze tydzie┼ä, tylko tydzie┼ä, d┼éugo my┼Ťla┼éam, ┼╝e to tylko cudowny sen"; "carmen" napisa┼éa: "by┼éam i widzia┼éam to wszystko, baaardzo czysto, nie wolno je┼Ť─ç i pi─ç na ulicy. Bardzo podoba┼é mi si─Ö wie┼╝owiec "┼╝yletka", kt├│ry jest tak skonstruowany, ┼╝e wydaje si─Ö by─ç p┼éaski jak w┼éa┼Ťnie ┼╝yletka"; a "Agi" skomentowa┼éa: "Co do s┼éowa wszystko si─Ö zgadza, by┼éam jedynie "przelotem" bo w przerwie na odcinku Polska-Australia i czas o┼Ťmiu godzin przed dalszym lotem postanowi┼éam sp─Ödzi─ç w┼éa┼Ťnie tam. Za niewielkie pieni─ůdze zrobi┼éam ca┼ékiem spore zakupy w┼éa┼Ťnie na tych kolorowych straganach! ...Singapur zrobi┼é na mnie bardzo dobre wra┼╝enie, ┼╝a┼éuj─Ö ┼╝e nie mog┼éam poby─ç tam d┼éu┼╝ej, cho─ç zastanawia┼éo mnie jak ci ludzie radz─ů sobie z tak wielk─ů wilgotno┼Ťci─ů powietrza!".

Krakowska Agencja Travelland od dawna wydaje bardzo popularn─ů seri─Ö podr├│┼╝nicz─ů "Przez ┼Ťwiat - informatora ze wszystkich stron ┼Ťwiata" redagowan─ů przez Andrzeja Urbanika, a drukuj─ůc─ů w ka┼╝dym tomie nawet ponad 30 ciekawych relacji polskich podr├│┼╝nik├│w z niedawnych i naj┼Ťwie┼╝szych, bliskich i najdalszych wypraw. R├│wnie┼╝ z Singapuru. I tak w tomie 5 jest relacja Marii Stachowicz i Stanis┼éawa M. Stryczka "Singapur-Malezja-Tajlandia"; w tomie 7 Anny i Radomira Kolmas├│w "Tajlandia-Kambod┼╝a-Malezja-Indonezja-Singapur"; i w tomie 9 (2005 r.) Anny Matej i Mirka Osipa "Irian Jaya - Indonezja (...i troch─Ö w Singapurze, Bangkoku i na Bali)".

W┼éa┼Ťciciel oficyny wydawniczej Turpress w Toruniu Zdzis┼éaw Preisner jest geografem, podr├│┼╝nikiem i wydawc─ů. Interesuje si─Ö geografi─ů regionaln─ů ┼Ťwiata, geomorfologi─ů, turystyk─ů, krajami polarnymi. W czasie podr├│┼╝y fotografuje i filmuje. Odwiedzi┼é oko┼éo 70 kraj├│w na wszystkich kontynentach, w tym r├│wnie┼╝ Singapur. Nie zosta┼é jednak autorem ani nie wyda┼é ┼╝adnego przewodnika po Singapurze. Polski przewodnik po tym mie┼Ťcie jednak si─Ö ukaza┼é pt. "Singapur". Jego autorami s─ů pisarz i podr├│┼╝nik oraz wyk┼éadowca Mi─Ödzynarodowego Studium Turystyki i Kultury w Bydgoszczy Remigiusz Mielcarek i K. Gos┼éawski, a wydany zosta┼é w Poznaniu w 1996 roku (wyd. II 2000).

Opr├│cz polskich turyst├│w odwiedzaj─ůcych Singapur, w mie┼Ťcie od dawna mieszkaj─ů r├│wnie┼╝ nasi rodacy. Andrzej Chodubski na podstawie r├│┼╝nych ┼║r├│de┼é obliczy┼é, ┼╝e w 1993 roku w Singapurze mieszka┼éo ok. 100 Polak├│w. Z kolei wed┼éug prof. Jacka Knopka, opieraj─ůcego si─Ö na danych uzyskanych w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP, w 1999 roku w "Mie┼Ťcie Lwa" mieszka┼éo ok. 80 Polak├│w. Z kolei internetowe poznajnieznane.pl w swoim "Zbiorze pyta┼ä i odpowiedzi o Singapurze" (22.5.2020) podaje, ┼╝e obecnie kraj ten zamieszkuje oko┼éo 200 Polak├│w. W cz─Ö┼Ťci skupisko to stanowi─ů Polacy, obywatele obcych pa┼ästw - Wielkiej Brytanii, Australii, USA i Kanady. S─ů to g┼é├│wnie ludzie m┼éodzi i wykszta┼éceni, zatrudnieni na kilkuletnich kontraktach.

Najbardziej znanym i zas┼éu┼╝onym Polakiem w Singapurze by┼é znany polski architekt i urbanista mieszkaj─ůcy w Warszawie i Singapurze Krystyn Olszewski (1921 Polesie - 2004 Warszawa), podczas wojny m.in. wi─Özie┼ä KL Auschwitz, absolwent Politechniki Warszawskiej i nast─Öpnie zas┼éu┼╝ony architekt warszawski, kt├│ry odpowiada za wsp├│┼éczesny wygl─ůd Miasta Lwa. W latach 1968-71 by┼é on generalnym projektantem planu og├│lnego przebudowy centrum Singapuru i wcieli┼é w ┼╝ycie wiele swoich pomys┼é├│w. To mi─Ödzy innymi dzi─Öki niemu miasto wyr├│┼╝nia si─Ö na tle innych azjatyckich tygrys├│w swoim uporz─ůdkowaniem, dobr─ů organizacj─ů oraz wszechobecn─ů zieleni─ů. Nast─Öpnie od 1971 do 1973 roku by┼é ekspertem ONZ ds. przebudowy centrum Singapuru. Jego pomys┼éem by┼é projekt pier┼Ťcienia nowych dzielnic wok├│┼é centralnych teren├│w zielonych, kt├│re s┼éu┼╝y┼éy do pozyskiwania i magazynowania wody deszczowej. Nowe dzielnice mia┼éy by─ç obs┼éugiwane przez autostrady miejskie i system metra, zwanego Mass Rapid Transit (MRT). Ka┼╝de dzielnica mia┼éa sk┼éada─ç si─Ö z szeregu osiedli mieszkaniowych, park├│w i szk├│┼é, centr├│w us┼éugowo-handlowych oraz w┼éasn─ů stref─ů lekkiego przemys┼éu. Projekt zrywa┼é z praktyk─ů wi─Ökszo┼Ťci azjatyckich mega-miast, w kt├│rych chaotyczna zabudowa rozlewa si─Ö w spos├│b niekontrolowany. P├│┼║niej, w latach 1980-83 projektowa┼é "Marina City" i "Sc. Pank" w Singapurze, a w latach 1984-86 by┼é koordynatorem ds. architektonicznej budowy 7 nadziemnych stacji metro (MRT) w Singapurze. Olszewski zaproponowa┼é r├│wnie┼╝ funkcjonalny plan dzisiejszego Singapuru i systemu komunikacyjnego. Optowa┼é z sukcesem za umiejscowieniem lotniska w Changi, kt├│re dzisiaj uwa┼╝ane jest za jedno z pi─Öciu najwa┼╝niejszych lotnisk Azji oraz za zachowaniem i renowacj─ů dzielnicy China Town. Podczas pobytu w Singapurze by┼é zwi─ůzany ze Stowarzyszeniem Chrze┼Ťcija┼äskiej Nauki.

Od wielu lat mieszka┼äcami Singapuru s─ů Gra┼╝yna i W┼éodzimierz Paczesni. Pan W┼éodzimierz by┼é naczelnym dyrektorem firmy Polsin Private Limited, za┼éo┼╝onej w Singapurze w 1975 roku. Jest to firma polsko-singapurska (joint venture), zajmuj─ůca si─Ö importem i eksportem, produkcj─ů, magazynowaniem i transportem produkt├│w chemicznych, farmaceutycznych, elektronicznych, metalami i stal─ů, tekstyliami i produktami spo┼╝ywczymi. Obroty firmy zamykaj─ů si─Ö sum─ů 40 mln dol. Udzia┼éowcami firmy s─ů m.in. firmy polskie: Ciech S.A. i Estate of Mr. Stanislaw G─ůsiorek. W┼Ťr├│d dyrektor├│w firmy jest r├│wnie┼╝ Krzysztof Zajkowski.

Od 1965 roku w Singapurze mieszka┼é r├│wnie┼╝ pochodz─ůcy z Ameryki Stanis┼éaw Adam Zagrodnik. Od 1970 roku by┼é dyrektorem Southeast Enterprises Pty. Ltd., a tak┼╝e od 1997 roku Bulk Pak Group Ltd. W latach 1979-96 by┼é r├│wnie┼╝ dyrektorem Singapore Bandag Pty. Ltd. Z tymi przedsi─Öbiorstwami jest powi─ůzane P.D. International Sp. Z o.o. w Warszawie, kt├│rej dyrektorem jest Zagrodnik od 1995 roku.

Nie brak i tu Polak├│w szukaj─ůcych przyg├│d czy szcz─Ö┼Ťcia w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach globu. Do takich nale┼╝a┼é bez w─ůtpienia Marcin Bruczkowski (ur. 1965), polski pisarz, informatyk i perkusista. Po uko┼äczeniu anglistyki na Uniwersytecie Warszawskim wyjecha┼é w 1986 roku na rok do Japonii by tam studiowa─ç kulturoznawstwo - sp─Ödzi┼é tam 10 lat. W 1996 roku przeni├│s┼é si─Ö do Singapuru, gdy┼╝ zapragn─ů┼é wi─Öcej s┼éo┼äca. Mieszka┼é tu 5 lat pracuj─ůc jako informatyk, nauczyciel, t┼éumacz, in┼╝ynier d┼║wi─Öku, projektant graficzny i perkusista. A┼╝ mu si─Ö to znudzi┼éo i powr├│ci┼é do kraju ojczystego. Owocem jego pobytu w Singapurze jest ksi─ů┼╝ka "Singapur 4 rano" (Rosner i Wsp├│lnicy, 2005).

W Singapurze nie ma ┼╝adnej organizacji polskiej. Mieszkaj─ůcy tam Polacy - ludzie biznesu, nie maj─ů czasu na to. Co nie znaczy, ┼╝e nie t─Öskni─ů do polsko┼Ťci, do polskich tradycji. "Domem Polskim" jest dla nich Ambasada RP przy 435 Orchard Road (Wisma Atria). Ambasador Bogus┼éaw Marcin Majewski m├│wi: "Ambasada jest miejscem spotka┼ä Polonii. Nasz─ů intencj─ů jest - poza umo┼╝liwieniem dost─Öpu do polskiej ksi─ů┼╝ki, filmu i prasy - stworzenie szansy na wzajemne poznawanie si─Ö, wymian─Ö do┼Ťwiadcze┼ä. Tej interakcji przy┼Ťwieca nadzieja, ┼╝e zaowocuje ona rosn─ůc─ů wiedz─ů o Polsce w r├│┼╝norodnych ┼Ťrodowiskach Singapuru" ("Pod Wiatr!" kwiecie┼ä 2006). W Ambasadzie mia┼éy miejsce spotkanie bo┼╝onarodzeniowo-wigilijne dla miejscowych Polak├│w w 2004, 2005 i 2006 roku; w 2005 roku wystawiono nawet jase┼éka. Tutaj 9 wrze┼Ťnia 2005 roku odby┼é si─Ö r├│wnie┼╝ dla miejscowych Polak├│w odczyt jezuity polskiego, ks. Aleksandra Mandziaka, wyk┼éadowcy na Wy┼╝szej Szkole Filozoficzno-Pedagogicznej w Krakowie, Uniwersytetu Jagiello┼äskiego i Wy┼╝szej Szko┼éy Biznesu w Nowym S─ůczu, pt. "Etyka w biznesie". A w marcu 2007 roku Polacy spo┼Ťr├│d miejscowej Polonii utworzyli narodow─ů dru┼╝yn─Ö pi┼éki no┼╝nej i wzi─Öli udzia┼é w 3-cich "mi─Ödzynarodowych" rozgrywkach pi┼ékarskich Ambassadors SRC Charity Soccer Fiesta (reprezentacje 24 kraj├│w). Wygrali mecze z dru┼╝yn─ů Chin i Australii, zremisowali z Angol─ů i Malediwami, a przegrali z dru┼╝yn─ů Brunei. Zwyci─Özc─ů rozgrywek zosta┼éa Korea.

Jak jeszcze bardziej zwiększy się współpraca gospodarcza polsko-singapurska to nie można wykluczyć powiększenia liczbowego Polonii singapurskiej.
...

Od ponad 40 lat zbieram wszelkie informacje o Polakach na ┼Ťwiecie, a od kilku lat je opracowuj─Ö. Staram si─Ö najpierw opracowywa─ç tematy dziewicze w literaturze polskiej. Takim tematem jest r├│wnie┼╝ historia Polak├│w w Singapurze. Zabieraj─ůc si─Ö do pisania tego artyku┼éu nawet nie my┼Ťla┼éem, ┼╝e b─Ödzie on tak d┼éugi, ┼╝e zebra┼éem a┼╝ tak sporo materia┼éu na ten temat. Wszak: "gdzie Rzym, gdzie Krym", czyli gdzie Polska, a gdzie Singapur. Nawet dzisiaj - w dobie odrzutowc├│w - to od Warszawy dalej ni┼╝ daleko.
Jest to wi─Öc dodatkowy dow├│d na to, ┼╝e Polak├│w nie tylko mo┼╝na spotka─ç na ca┼éym ┼Ťwiecie jako turyst├│w czy mieszka┼äc├│w danego pa┼ästwa, ale ┼╝e ich dzieje w tych pa┼ästwach s─ů doprawdy bardzo ciekawe oraz warte popularyzacji np. w witrynie Stowarzyszenia "Wsp├│lnota Polska" w Warszawie czy na stronie internetowej Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granic─ů POLONIKA i wydania ksi─ů┼╝kowego. Bowiem sami nie wiemy "co posiadamy" - ile nar├│d polski wni├│s┼é i wnosi w dzieje i w dzisiejszy rozw├│j wielu pa┼ästw na ┼Ťwiecie. Szkoda, by zbierany z takim trudem materia┼é mia┼é przepa┼Ť─ç - nie mia┼é ujrze─ç ┼Ťwiat┼éa dziennego.

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

24 Czerwca 972 roku
Bitwa pod Cedyni─ů. Mieszko I opanowa┼é Pomorze Zachodnie na prawym brzegu Odry z Wolinem i Szczecinem.


24 Czerwca 1390 roku
Urodzi┼é si─Ö Jan z K─Öt, ┼Ťwi─Öty, polski filozof i teolog (zm. 1473)


Zobacz wi─Öcej