Wtorek 28 Wrze┼Ťnia 2021r. - 271 dz. roku,  Imieniny: Libuszy, Wac┼éawa

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 12.07.21 - 13:37     Czytano: [159]

Historia kryształów


Delikatne i pi─Ökne

Pi─Ökne i eleganckie kryszta┼éy stoj─ůce na meblach, to jednym s┼éowem dekoracja naszych dom├│w szk┼éem artystycznym. Od lat kryszta┼é stanowi pewien poziom wytworno┼Ťci domu, w kt├│rym si─Ö znajduje.

Skutek eksperymentu


Pierwsze kryszta┼éy zacz─Ö┼éy by─ç produkowane w Wielkiej Brytanii. Angli─Ö uznaje si─Ö za kolebk─Ö tego rodzaju szk┼éa dekoracyjnego. A zadzia┼éo si─Ö to za spraw─ů, George’a Ravenscroft’a, kt├│ry na zlecenie Towarzystwa Szklarskiego Sellersa w 1673 roku, wykona┼é seri─Ö specjalistycznych bada┼ä nad nowym zestawem szklarskim. Brytyjczycy produkcj─Ö szk┼éa rozpocz─Öli ju┼╝ w dwunastym stuleciu, najpierw tworz─ůc zupe┼énie proste szk┼éo u┼╝ytkowe, a tak┼╝e odmiany szk┼éa okiennego. Anglia mia┼éa w├│wczas prawdziwych mistrz├│w szklarskich, kt├│rzy docierali na wysp─Ö g┼é├│wnie z rejonu Niemiec. Zak┼éadali oni pot─Ö┼╝ne huty, w kt├│rych prowadzono dynamicznie rozwijaj─ůc─ů si─Ö produkcj─Ö szk┼éa.

John Green

Istotn─ů postaci─ů w bran┼╝y szklarskiej by┼é m.in. w┼éa┼Ťciciel kompanii handlowej John Green, kt├│ry wywar┼é ogromny wp┼éyw na rodzaj wypuszczanych na rynek wyrob├│w ze szk┼éa. Jak mawia┼é „Szk┼éo musi by─ç bardzo przezroczyste, ze zdrowego materia┼éu, o formie dok┼éadnej, jak to tylko mo┼╝liwe”. W latach siedemdziesi─ůtych ├│wczesnego wieku zrodzi┼é si─Ö natomiast zupe┼énie inny kierunek, w┼éa┼Ťnie za spraw─ů wy┼╝ej wspomnianego George’a Ravenscroft’a, jednego z naczelnych importer├│w szk┼éa weneckiego. Jego „szklane eksperymenty” realizowane w jego fabryce Savoy w Londynie zaowocowa┼éy utworzeniem ca┼ékowicie nowego nurtu w produkcji szk┼éa. Podczas gdy tradycyjne szk┼éo przez dziesi─ůtki lat tworzono z zastosowaniem piasku krzemionkowego, wapienia oraz potasu, szk┼éo opracowane przez Ravenscroft’a mia┼éo w swym sk┼éadzie dodatek w postaci tlenku o┼éowiu. Wystarczy┼é rok od momentu rozpocz─Öcia prac nad now─ů formu┼é─ů szk┼éa, aby jego autorowi przyznano patent kr├│lewski na okres siedmiu lat. To oznacza┼éo, ┼╝e Ravenscroft m├│g┼é sporz─ůdza─ç kryszta┼éy zgodnie ze swoj─ů „receptur─ů”.

Metoda prób i błędów

Z biegiem lat, uzyskiwano nieskazitelne wyroby kryszta┼éowe, kt├│re szybko sta┼éy si─Ö symbolem Anglii. By┼éy one luksusowe, wyrafinowane stylem, a przy tym masywne, odznaczaj─ůce si─Ö do┼Ť─ç du┼╝ym ci─Ö┼╝arem oraz znakomitymi w┼éa┼Ťciwo┼Ťciami optycznymi. Kryszta┼éy te dekorowano niepospolitym szlifem a tak┼╝e grawerunkiem.

Wiliam, firing i twist

Wraz z nastaniem osiemnastego stulecia w Wielkiej Brytanii pojawi┼éa si─Ö zupe┼énie nowa moda w dziedzinie produkcji szk┼éa kryszta┼éowego. Tak te┼╝ powsta┼éo szk┼éo Wiliam, nazwane od imienia m─Ö┼╝a ├│wcze┼Ťnie panuj─ůcej kr├│lowej Mary. Najsilniejszym o┼Ťrodkiem wytw├│rstwa szk┼éa o┼éowianego by┼é New-castle-on-Tyne. Szlify wykonywano natomiast w Edynburgu. Niewiele p├│┼║niej zacz─Öto tworzy─ç wyroby okre┼Ťlane jako firing. By┼éy to charakterystyczne kielichy, jakie s┼éu┼╝y┼éy do wznoszenia toast├│w. Po toa┼Ťcie by┼é zwyczaj rozbijania puchark├│w, uderzaj─ůc nimi o blat sto┼éu. Kielichy by┼éy naczyniami niesamowicie oryginalnie dekorowanymi, bowiem przedstawia┼éy niekiedy sceny historyczne, epizody wojenne, portrety, a nawet herby. Mia┼éy one lejkowate albo dzwonowate kszta┼éty z niebanalnymi n├│┼╝kami, udekorowanymi wymy┼Ťlnie pozwijanymi wst─Ögami z zamkni─Ötymi drobinkami powietrza. Niekt├│re z kolei emaliowano. Ten wz├│r dekoracyjny nazwano metod─ů twistow─ů. Do tworzenia szlifu korzystano z tzw. ko┼éa szlifierskiego cechuj─ůcego si─Ö ┼╝elazn─ů tarcz─ů czy te┼╝ kolistym kamieniem. Drewniane ko┼éa z kolei s┼éu┼╝y┼éy do polerki, kt├│ra wymaga┼éa zastosowania tlenku cynku. Awangardowe i unikatowe ornamenty angielskiego szk┼éa o┼éowianego zosta┼éy mocno rozs┼éawione pocz─ůwszy od 1820 roku. Z czasem typowo brytyjskie szlify nanoszono r├│wnie┼╝ na inne elementy szklane, nie tylko naczynia ale te┼╝ i wykonywane z kryszta┼éowego szk┼éa lustra oraz ich ramy.

Tradycje kryształowego

Pani El┼╝bieta Chmielewska z Nowej S┼éupi, posiada w swoim domu wiele naczy┼ä kryszta┼éowych, kt├│re otrzyma┼éa od swojej synowej Urszuli. Zawsze ona mawia┼éa, ┼╝e gdy jej smutno i ┼║le, uk┼éada sobie ona te kryszta┼éy na parapet okienny, a odbijaj─ůce si─Ö w ich szlifach s┼éo┼äce, nadaje tym naczyniom wspania┼éego blasku, kt├│ry poprawia jej humor i nastr├│j. Jak mawia pani El┼╝bieta, przed wojn─ů gdy st┼éuk┼é si─Ö kryszta┼é, uwa┼╝ano ten incydent za przynosz─ůcy szcz─Ö┼Ťcie domownikom. Zatem specjalnie t┼éuczono kryszta┼éy podczas ceremonii ┼Ťlubnych i narodzin dzieci. Pewnego razu pani Ewa z Bodzentyna wyt┼éuk┼éa ca┼é─ů zastaw─Ö kryszta┼éow─ů w domu, gdy tylko zmar┼éa jej te┼Ťciowa, kt├│ra uprzykrza┼éa jej ┼╝ycie. S─ůdzi┼éa ona bowiem, ┼╝e w┼éa┼Ťnie wtedy w jej domu zago┼Ťci prawdziwe szcz─Ö┼Ťcie. Pan S┼éawomir z Chlewisk, gdy zda┼é prawo jazdy rozbi┼é ┼╝onie dwa kryszta┼éowe flakony, kt├│re jak on wierzy┼é zawsze doprowadz─ů go autem do celu. Marian Chojewicz z Suchedniowa, zawsze t┼éuk┼é kryszta┼éy swojej mamie w domu, gdy ona tylko ┼║le si─Ö poczu┼éa. Uwa┼╝a┼é on bowiem, ┼╝e ten zwyczaj pozwoli zn├│w jego mamie szybko doj┼Ť─ç do zdrowia.



Ewa Michałowska -Walkiewicz

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

28 Wrze┼Ťnia 1994 roku
Na Ba┼étyku zaton─ů┼é prom Estonia. ┼Ümier─ç ponios┼éo 900 os├│b.


28 Wrze┼Ťnia 1978 roku
Zmarł Jan Paweł I, był papieżem 33 dni (ur. 1912)


Zobacz wi─Öcej