Sobota 18 Maja 2024r. - 139 dz. roku,  Imieniny: Alicji, Edwina, Eryka

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 01.12.23 - 20:03     Czytano: [697]

Dział: Zakamarki historii

Noc Listopadowa




Szanowni Państwo,

Pod koniec XVIII w. Rzeczpospolita utraci┼éa wolno┼Ť─ç, suwerenno┼Ť─ç i niepodleg┼éo┼Ť─ç. Powodem takiego stanu rzeczy by┼éa przede wszystkim s┼éabo┼Ť─ç pa┼ästwa, na kt├│r─ů pracowa┼éo bardzo wielu, od ostatnich kr├│l├│w polskich zaczynaj─ůc. Najgorszymi zg┼éoskami w naszej historii zapisali si─Ö m.in. w┼éadcy tacy, jak August II Mocny, August III ale r├│wnie┼╝ Stanis┼éaw August Poniatowski oraz liczni zast─Öpcy przekupnych magnat├│w oraz szlachty.

Pomimo, że polscy patrioci podjęli próby zreformowania kraju, to jednak przygotowanych przez nich zmian nigdy nie udało się wcielić w życie. Tym samym trzy państwa zaborcze - ówczesne potęgi militarne oraz gospodarcze: Austro-Węgry, Prusy oraz Rosja podzieliły pomiędzy siebie polskie terytorium.

Utrata niepodleg┼éo┼Ťci zabola┼éa wielu ┼Ťwiat┼éych i porz─ůdnych ludzi, urodzonych i wychowanych w kraju nad Wis┼é─ů. Osobisto┼Ťci te nigdy nie straci┼éy wiary i pr├│bowa┼éy walczy─ç o wolno┼Ť─ç swojej Ojczyzny. W okresie rozbior├│w czyni┼é tak m.in. "bohater dw├│ch narod├│w", czyli Tadeusz Ko┼Ťciuszko. Nast─Öpnie Polacy, z ks. J├│zefem Poniatowskim na czele bili si─Ö rami─Ö w rami─Ö z "cesarzem Francuz├│w" Napoleonem Bonaparte i wywalczyli dla siebie tzw. Ksi─Östwo Warszawskie. Ostatecznie Napoleon przegra┼é a razem z nim zosta┼éy pogrzebane marzenia o polskiej wolno┼Ťci. Jednocze┼Ťnie, w 1815 r., Ksi─Östwo Warszawskie zosta┼éo zamienione na Kr├│lestwo Polskie vel Kr├│lestwo Kongresowe, ca┼ékowicie zale┼╝ne od carskiej Rosji.

Tymczasem w kolejnych latach, pod rz─ůdami zaborc├│w, sytuacja polskiego spo┼éecze┼ästwa, cho─ç wielu w├│wczas niemia┼éo poj─Öcia, ┼╝e przynale┼╝─ů do takiej zbiorowo┼Ťci stopniowo si─Ö pogarsza┼éa. Zdecydowanie najgorsze warunki panowa┼éy na obszarach rz─ůdzonych przez Prusak├│w oraz Rosjan, a zdecydowanie lepsze pod panowaniem cesarza Austro-W─Ögier.

W Kr├│lestwie Polskim poszczeg├│lni carowie ┼éamali zapisy wprowadzonej w 1815 r. Konstytucji. Zacz─Öli od zniesienia wolno┼Ťci prasy i wprowadzenia cenzury. Nast─Öpnie zakazali wolno┼Ťci zgromadze┼ä oraz uderzyli w polskie stowarzyszenia i organizacje patriotyczne, w tym Towarzystwo Patriotyczne. Nie mo┼╝e wi─Öc dziwi─ç fakt, ┼╝e gniew Polak├│w na dzia┼éalno┼Ť─ç rosyjskich w┼éadz stopniowo narasta┼é. Jego przejawem by┼éo za┼éo┼╝enie, w roku 1928, tajnej organizacji tzw. Sprzysi─Ö┼╝enia Wysockiego.

Powy┼╝ej opisane stowarzyszenie zawi─ůza┼éo si─Ö w Szkole Podchor─ů┼╝ych w Warszawie, wok├│┼é polskiego oficera Piotra Wysockiego. Powstanie Sprzysi─Ö┼╝enia by┼éo efektem dzia┼éalno┼Ťci tzw. s─ůdu sejmowego, czyli naczelnego organu s─ůdowniczego Kr├│lestwa Polskiego, kt├│ry w 1927 r. rozpatrywa┼é spraw─Ö wspomnianego przed chwil─ů Towarzystwa Patriotycznego. Pomimo, ┼╝e s─ůd sejmowy wyda┼é do┼Ť─ç ┼éagodne wyroki, w du┼╝ej mierze pod wp┼éywem opinii publicznej, to jednak dzia┼éalno┼Ť─ç tego organu mia┼éa spory wp┼éyw na rozw├│j wydarze┼ä w Polsce, cho─çby poprzez utworzenie Sprzysi─Ö┼╝enia Wysockiego, kt├│re za g┼é├│wny cel uzna┼éo odzyskanie przez Polsk─Ö niepodleg┼éo┼Ťci. Mia┼éo si─Ö to dokona─ç poprzez zbrojne powstanie. Co jednak istotne ludzie Wysockiego planowali najpierw wymusi─ç na ├│wczesnym rosyjskim carze Miko┼éaju I powr├│t do obywatelskich swob├│d, zabieranych Polakom w ostatnich latach. Tego pomys┼éu nigdy nie uda┼éo si─Ö zrealizowa─ç, przez co my┼Ťl o insurekcji postanowiono przeku─ç w czyn.

Odpowiedni czas dla powsta┼äc├│w, oczywi┼Ťcie w opinii Wysockiego, nadszed┼é p├│┼║n─ů jesieni─ů 1830 r. W├│wczas to Polacy odczuwali ju┼╝ do┼Ť─ç bole┼Ťnie rosyjski terror. Ponadto ruchy rewolucyjne rozp─Öta┼éy zamieszki w Belgii i Francji. Te ostatnie wydarzenia sk┼éoni┼éy Miko┼éaja I do podj─Öcia odpowiednich krok├│w. Uzna┼é on bowiem, ┼╝e wspomniane przed chwil─ů zachodnie rewolty by┼éy sprzeczne z ustaleniami Kongresu Wiede┼äskiego, kt├│ry wprowadzi┼é do Europy, tu┼╝ po zako┼äczeniu napoleo┼äskich wojen tzw. nowy ┼éad.

Rosyjski przyw├│dca postanowi┼é zmobilizowa─ç tak swoje wojska, jak i si┼éy Kr├│lestwa Polskiego, kt├│rymi dowodzi┼é jego brat - znienawidzony przez polsk─ů kadr─Ö oficersk─ů wielki ksi─ů┼╝─Ö Konstanty Romanow. Armie te mia┼éy w razie potrzeby ruszy─ç w kierunku zachodnim, aby rozbi─ç zbuntowanych Francuz├│w i Belg├│w.

Decyzja ta wp┼éyn─Ö┼éa zasadniczo na plany Wysockiego. Uzna┼éo on, ┼╝e powstanie nale┼╝y rozpocz─ů─ç niezw┼éocznie. Spiskowcy obawiali si─Ö bowiem dw├│ch rzeczy. Przede wszystkim nie chcieli walczy─ç u boku Rosjan przeciwko Belgom i Francuzom. Po drugie podejrzewali, ┼╝e car zamierza┼é wprowadzi─ç na teren Kr├│lestwa Polskiego swoje wojska, kt├│re natychmiast spacyfikowa┼éyby jakikolwiek op├│r. Ponadto konspiratorzy domy┼Ťlali si─Ö, ┼╝e carska policja wpad┼éa ju┼╝ na trop Sprzysi─Ö┼╝enia, skutkiem czego mia┼éy nast─ůpi─ç rych┼ée aresztowania.

Tym samym Wysoki postanowi┼é rozpocz─ů─ç dzia┼éania zbrojne 29 listopada, o godz. 18.00. Przyw├│dca Sprzysi─Ö┼╝enia tak opisywa┼é pocz─ůtek insurekcji: "O godzinie sz├│stej dano znak jednoczesnego rozpocz─Öcia wszystkich dzia┼éa┼ä wojennych przez zapalenie browaru na Solcu w blisko┼Ťci koszar jazdy rosyjskiej. Wojska polskie ruszy┼éy z koszar do wskazanych stanowisk. Ja po┼Ťpieszy┼éem do koszar podchor─ů┼╝ych. W salonie podchor─ů┼╝ych odbywa┼éa si─Ö wtenczas lekcja taktyki. Wbieg┼észy do sali, zawo┼éa┼éem na dzieln─ů m┼éodzie┼╝: ?Polacy! Wybi┼éa godzina zemsty. Dzi┼Ť umrze─ç lub zwyci─Ö┼╝y─ç potrzeba! Id┼║my, a piersi wasze niech b─Öd─ů Termopilami dla wrog├│w!?. Na t─Ö mow─Ö i z dala grzmi─ůcy g┼éos: ?Do broni! Do broni!?, m┼éodzie┼╝ porwa┼éa karabiny, nabi┼éa je i p─Ödem b┼éyskawicy skoczy┼éa za dow├│dc─ů. By┼éo nas stu sze┼Ť─çdziesi─Öciu kilku!". W taki oto spos├│b rozpocz─Ö┼éa si─Ö noc, kt├│ra przesz┼éa do historii pod poj─Öciem "nocy listopadowej".

Walki o polsk─ů stolic─Ö zacz─Ö┼éy stopniowo rozlewa─ç si─Ö po mie┼Ťcie. Niemniej spiskowcy nie osi─ůgn─Öli wszystkich zak┼éadanych cel├│w. Przede wszystkim w ich r─Öce nie wpad┼é wielki ksi─ů┼╝─Ö Konstanty. Dodatkowo cz─Ö┼Ť─ç oficer├│w Wojska Polskiego odm├│wi┼éa udzia┼éu w walkach, a niekt├│rzy bogaci mieszka┼äcy stolicy, s┼éysz─ůc okrzyki nawo┼éuj─ůce ich do walki, zamykali bramy i okiennice swoich kamienic oraz dom├│w. Pomimo tych trudno┼Ťci do boju przyst─ůpili zwykli ┼╝o┼énierze oraz mieszka┼äcy Warszawy. Uda┼éo si─Ö im np. zdoby─ç Arsena┼é, co przes─ůdzi┼éo o udanym rozpocz─Öciu powstania.

S┼éowem 30 listopada 1830 r. polska stolica by┼éa wolna. Pomimo to z ka┼╝d─ů godzin─ů problem├│w zacz─Ö┼éo narasta─ç. Najwa┼╝niejszy dylemat dotyczy┼é tego czy i┼Ť─ç na otwart─ů wojn─Ö z Rosj─ů czy te┼╝ szuka─ç z ni─ů jakiego┼Ť kompromisu. Dodatkowo przeciwko Powsta┼äcom wyst─ůpi┼éa tzw. Rada Administracyjna czyli organ wykonawczy Kr├│lestwa Polskiego, kt├│ra to nakaza┼éa podleg┼éym sobie oddzia┼éom rozbrajanie "buntownik├│w". Rada nie wierzy┼éa w skuteczno┼Ť─ç powstania i chcia┼éa ugody w wielkim ksi─Öciem Konstantym.

Ostatecznie Rada Administracyjna zosta┼éa rozwi─ůzana. W jej miejsce powsta┼é Rz─ůd Tymczasowy, kierowany przez ksi─Öcia Adama Jerzego Czartoryskiego, kt├│ry wodzem naczelnym Wojsk Polskich mianowa┼é gen. J├│zefa Ch┼éopickiego. Decyzja ta by┼éa jedn─ů z bardzo wielu z┼éych, podj─Ötych przez ludzi, kt├│rzy mieli wp┼éyw na losy listopadowej insurekcji. Ch┼éopicki, tak jak wielu mu podobnych nie wierzy┼é w pomy┼Ťlno┼Ť─ç powstania. Tym samym walnie przyczyni┼é si─Ö do jego upadku, kt├│re nast─ůpi┼éo po wielu heroicznych bojach i krwawych wydarzeniach niemal rok p├│┼║niej, tj. w pa┼║dzierniku 1831 r.

Z powa┼╝aniem,
Zespół Reduty Dobrego Imienia

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

18 Maja 1674 roku
Jan III Sobieski został wybrany królem Polski.


18 Maja 1944 roku
Zdobycie Monte Cassino przez Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Władysława Andersa


Zobacz wi─Öcej