Poniedzia┼éek 24 Czerwca 2024r. - 176 dz. roku,  Imieniny: Danuty, Jana, Janiny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 31.01.24 - 21:41     Czytano: [261]

Sztuka luterańska na zamku w Olsztynie


Ogl─ůdaj─ůc epitafia i portrety

Nasza Redakcja mia┼éa okazj─Ö by─ç zaproszona w mury olszty┼äskiego zamku, gdzie mogli┼Ťmy podziwia─ç licznie zgromadzone tu epitafia i portrety, kt├│re niegdy┼Ť nale┼╝a┼éy do luteran ┼╝yj─ůcych w Prusach Ksi─ů┼╝─Öcych.

W murach mazurskiego zamku


W olszty┼äskim zamku, wspomniana sztuka lutera┼äska przedstawiona jest w dw├│ch salach. Pierwsza ze wspomnianych sal, jest pewnego rodzaju wyobra┼╝eniem wn─Ötrza ko┼Ťcio┼éa lutera┼äskiego. Ekspozycja ta by┼éa raczej ┼éatwa do zorganizowania, poniewa┼╝ w tej w┼éa┼Ťnie sali od roku 1779 do 1876, powo┼éany by┼é do istnienia ko┼Ťci├│┼é lutera┼äski. Legenda g┼éosi, ┼╝e gdy przed wiekami szykowano sal─Ö t─Ö do utworzenia w niej ko┼Ťcio┼éa, robotnicy zacz─Öli g┼éo┼Ťno si─Ö ┼Ťmia─ç i pali─ç tyto┼ä. Podobno pokaza┼é si─Ö im wtedy anio┼é, kt├│ry zabroni┼é im takiego zachowania. Jeden z robotnik├│w nic sobie nie robi┼é z nakazu anielskiego. ┼Ümiej─ůc si─Ö i dalej pal─ůc tyto┼ä, nakaza┼é on anio┼éowi aby opu┼Ťci┼é on to miejsce. M─Ö┼╝czyzna zosta┼é ukarany przez niebia┼äskiego pos┼éa┼äca tym, ┼╝e ju┼╝ do ko┼äca ┼╝ycia nie m├│g┼é on m├│wi─ç. A przy okazji otrzyma┼é on przydomek "Gbur".

We wspomnianej sali

W sali tej wystawione si─Ö przedmioty oraz obrazy, kt├│re zwi─ůzane s─ů ze ┼Ťwi─ůtyni─ů i sprawowaniem nabo┼╝e┼ästw w obrz─ůdku lutera┼äskim. Mowa jest tutaj o krucyfiksie, kt├│ry to od XVI do XX wieku znajdowa┼é si─Ö w ko┼Ťciele w Mi┼éom┼éynie. Warto jest te┼╝ w tym miejscu wspomnie─ç o kolejnym wyposa┼╝eniu lutera┼äskiego ko┼Ťcio┼éa w Olsztynie, a s─ů to pulpitki pod Bibli─Ö, lichtarze, kielich oraz dzban na wod─Ö, puszka na komunikanty, skarbona oraz woreczek na kolekt─Ö, kt├│ry by┼é wieszany na kiju. Warto jest wspomnie─ç, i┼╝ na drugim ko┼äcu tego kija zawieszony by┼é dzwoneczek zwyczajowo zwanym "buzonem". Dzi─Öki temu dzwonkowi, zbieraj─ůcy datki nie musia┼é wciska─ç si─Ö mi─Ödzy ludzi, a g┼éos dzwonka powodowa┼é, ┼╝e oni sami si─Ö w odpowiedni spos├│b ustawiali aby z┼éo┼╝y─ç ofiar─Ö. Do zbierania pieni─Ödzy powo┼éany by┼é specjalny cz┼éowiek, kt├│ry od wspomnianego dzwonka zwany by┼é zwyczajowo "dzwonkowym", "buzonowym" lub "cz┼éowiekiem od wora". Podobno ┼╝adna panna nie chcia┼éa si─Ö wi─ůza─ç z takim kim┼Ť jak "dzwonkowy", a to dlatego, ┼╝e na ni─ů wo┼éano podobnie jak na m─Ö┼╝a. Jak podaj─ů stare kroniki siedemnastowieczne, w┼éa┼Ťnie st─ůd w j─Özyku polskim wzi─Ö┼éo si─Ö nazwisko Dzwonek.

Z lipowego drzewa

Kolejnym elementem wspomnianej sali wystawowej, jest przepi─Ökna chrzcielnica. Posiada ona rze┼║b─Ö anio┼éa, a zar├│wno ona jak i rze┼║ba wykonane s─ů z polichromowanego lipowego drewna. Z tego samego drzewa wykonane by┼éy tak┼╝e lipowe skrzypki, na kt├│rych to zesp├│┼é uwielbieniowy w ko┼Ťciele lutera┼äskim ┼Ťpiewa┼é i gra┼é na chwa┼é─Ö Panu. Pewnego razu skradziono te skrzypki oraz i inne instrumenty muzyczne. Ale jak g┼éosi kolejna stara legenda zwi─ůzana z olszty┼äskim zamkiem, gdy sprawowano liturgi─Ö w tym ko┼Ťciele i tak kto┼Ť kogo nie widziano przygrywa┼é ┼Ťpiewaj─ůcym wiernym na skrzypcach. Czy┼╝by by┼é to ├│w anio┼é, kt├│ry przywo┼éa┼é do porz─ůdku ┼║le zachowuj─ůcych si─Ö robotnik├│w...

W sali kopernikowskiej

W kolejnej z sal wystawowych czyli w tak zwanej "sali kopernika┼äskiej", prezentowane s─ů liczne portrety i epitafia wszystkich stan├│w spo┼éecznych, do kt├│rych nale┼╝eli dawni olszty┼äscy luteranie. S─ů w tej sali eksponowane portrety ksi─Öcia Albrechta z rodzin─ů, szlachty Bork├│w, Dohn├│w, Auerswald├│w i Kreytzen├│w. S─ů tutaj prezentowane obrazy gdzie namalowane s─ů popiersia Marcina Lutra, a tak┼╝e tutejszych mieszczan i ch┼éop├│w. Prawdziwym rarytasem na tej wystawie, jest siedemnastowieczny portret ch┼éopa. By┼é to so┼étys wsi To┼ékiny pod K─Ötrzynem. Warto jest zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e sportretowany so┼étys To┼ékin ubrany jest identycznie jak szlachcic Piotr Kalau, ojciec profesora Uniwersytetu w Kr├│lewcu. Obaj maj─ů jedwabne koszule, ciemne kapoty zapinane na guziki, a pod szyj─ů mieli zdobne ┼╝aboty. Jak wida─ç autor tych obraz├│w, chyba zawsze pragn─ů┼é zr├│wnania wszystkich stan├│w w Polsce.

Honorowy patronat nad wspomnian─ů wystaw─ů, obj─Ö┼éa Diecezja Mazurska Ko┼Ťcio┼éa Ewangelicko-Augsburskiego.

Ewa Michałowska -Walkiewicz

     



Wersja do druku

jadwiga - 01.02.24 19:27
bardzo ciekawy tekst

Piotr - 01.02.24 16:37
Dzi─Ökujemy p. Ewo

Wszystkich komentarzy: (2)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

24 Czerwca 1946 roku
Podczas pr├│by przebicia si─Ö przez kordon ob┼éawy ko┼éo wsi Piotr├│wek na Lubelszcz. zgin─ů┼é major Marian Bernaciak ps. "Orlik", dow├│dca Inspekt. WiN Pu┼éawy


24 Czerwca 1390 roku
Urodzi┼é si─Ö Jan z K─Öt, ┼Ťwi─Öty, polski filozof i teolog (zm. 1473)


Zobacz wi─Öcej