Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 24.06.15 - 21:09     Czytano: [6096]

Z Brygady Po┼Ťcigowej do „lasu”


/dzieje pilota my┼Ťliwskiego i ┼╝o┼énierza NSZ/

Cz┼éowiek strzela, Pan B├│g kule nosi. Jak┼╝e bole┼Ťnie i namacalnie pozna┼é t─Ö prawd─Ö bohaterski obro┼äca Rzeczpospolitej, kapitan, kapral pilot - Henryk, Antoni Flamme. W pozornie sprzecznych stopniach wojskowych tkwi tajemnica tragicznego losu cz┼éowieka. W tej opowie┼Ťci czytelnik znajdzie rzetelne wyja┼Ťnienie niezwyk┼éej biografii wspania┼éego lotnika i ┼╝o┼énierza.

Bohater przyszed┼é na ┼Ťwiat 19 stycznia 1918 roku we Frysztacie na Zaolziu, pod├│wczas pod panowaniem Monarchii Austro-W─Ögierskiej. Syn Emeryka i Marii z domu Raszyk by┼é wysportowany i lubi┼é przewodzi─ç r├│wie┼Ťnikom. Niezmiernie te┼╝, jak to ├│wcze┼Ťnie wielu m┼éodych Polak├│w, poci─ůga┼éo go lotnictwo. Ojciec Henryka by┼é z zawodu kolejarzem-maszynist─ů obs┼éuguj─ůcym lini─Ö kolejow─ů Bogumin – Koszyce, matka za┼Ť prowadzi┼éa gospodarstwo domowe. Poniewa┼╝ po zako┼äczeniu wojny w 1918 r. Frysztat zosta┼é przy┼é─ůczony do Czechos┼éowacji, rodzina Flamme przenios┼éa si─Ö do Czechowic-Dziedzic ko┼éo Bielska B., gdzie wzrasta┼é i chodzi┼é do szko┼éy m┼éody Henryk. Po uko┼äczeniu Gimnazjum w Czechowicach marz─ůcy o karierze lotniczej Henryk zosta┼é przyj─Öty do Szko┼éy Podoficer├│w Lotnictwa dla Ma┼éoletnich w Bydgoszczy. Jego nauka trwa┼éa trzy lata. Szkolono tam mechanik├│w, strzelc├│w samolotowych i pilot├│w. Og├│┼éem szko┼éa ta wypu┼Ťci┼éa 920 absolwent├│w, a na kursie 1936 -1939 r. wyszkolono m.in. 40 strzelc├│w i 71 pilot├│w, w┼Ťr├│d kt├│rych by┼é tak┼╝e kpr. pil. Henryk Flamme. Jego przydzia┼é to 123 Eskadra w Krakowie, z kt├│r─ů kilka miesi─Öcy p├│┼║niej poszed┼é broni─ç warszawskiego nieba przed pot─Ö┼╝n─ů Luftwaffe. Jako ┼╝├│┼étodzi├│b w my┼Ťliwskim fachu do┼Ťwiadczenie mia┼é niewielkie, zatem jego szanse na pokonanie w powietrzu przeciwnika, by┼éy znikome. Jego sprz─Öt bojowy /PZL-7a/ by┼é zdecydowanie przestarza┼éy, a w por├│wnaniu z innymi my┼Ťliwcami, ma┼éo u┼╝yteczny na ├│wczesnym polu walki.

Lotnicy polscy okryli si─Ö wiekopomn─ů chwa┼é─ů nie tylko w czasie nier├│wnych zmaga┼ä z Luftwaffe w kampanii wrze┼Ťniowej 1939 roku, gdy stan─Öli oko w oko z pi─Öciokrotnie liczniejszym i znacznie pot─Ö┼╝niejszym technicznie nieprzyjacielem. Postawili wtedy na szal─Ö swoje bezprzyk┼éadne bohaterstwo, poparte rzetelnym wyszkoleniem technicznym i bojowym, kt├│re to cechy pozwoli┼éy zniwelowa─ç ogromn─ů przewag─Ö techniczn─ů wroga. W przeci─ůgu kilkunastu zaledwie dni kampanii, potrafili oni wyeliminowa─ç z frontu ponad pi─Ö─çset samolot├│w Luftwaffe, a tak┼╝e spor─ů liczb─Ö samolot├│w z czerwon─ů gwiazd─ů, kt├│re mia┼éy nieszcz─Ö┼Ťcie spotka─ç na swym zdradzieckim szlaku polskich lotnik├│w. Powietrzna batalia w Wrze┼Ťniu 1939 roku da┼éa pocz─ůtek wielkiemu rozg┼éosowi jaki towarzyszy┼é naszym jednostkom lotniczym do ko┼äca II wojny ┼Ťwiatowej i trwa bez ma┼éa do dzi┼Ť. Po perfidnym uderzeniu oddzia┼é├│w Armii Czerwonej na ty┼éy wojsk polskich w nocy z 16 na 17 wrze┼Ťnia, polscy lotnicy z cz─Ö┼Ťci─ů sprz─Ötu przedarli si─Ö na teren Rumunii i W─Ögier. Po przedostaniu si─Ö do sojuszniczej zachodniej Europy mieli oni wzi─ů─ç udzia┼é w dalszych zmaganiach z Niemcami. Zapisane na kartach historii wspania┼ée wyczyny Polak├│w i rezultaty walk powietrznych sta┼éy si─Ö legend─ů. W czasie swej s┼éu┼╝by w lotnictwie francuskim oraz brytyjskim lotnicy polscy wyeliminowali z walki ponad tysi─ůc samolot├│w nieprzyjacielskich, zrzucili na teren nieprzyjaciela ponad 14 tys. ton bomb, zniszczyli tysi─ůce pojazd├│w opancerzonych i transportowych, zatopili kilkana┼Ťcie statk├│w i okr─Öt├│w podwodnych oraz postawili znaczn─ů ilo┼Ť─ç min morskich. Roli polskich pilot├│w w zwyci─Östwie nad hitlerowskimi Niemcami nie da si─Ö przeceni─ç. Wolny ┼Ťwiat szybko zapomnia┼é jednak o swoich najwierniejszych sojusznikach i skwapliwie przysta┼é na nowy podzia┼é Europy. Pami─Ötnego Wrze┼Ťnia 1939 roku nieba nad nasz─ů stolic─ů broni┼éa Brygada Po┼Ťcigowa. W jej sk┼éadzie znalaz┼éa si─Ö krakowska 123 Eskadra Lotnictwa My┼Ťliwskiego. W szeregach tej eskadry lata┼é i walczy┼é kpr.pil. Henryk Flamme (*). W tamtych czasach nikogo nie dziwi┼é niski stopie┼ä wojskowy pilota i do tego my┼Ťliwca, kt├│ra to formacja by┼éa elit─ů w┼Ťr├│d lotnik├│w. Ot├│┼╝, dla m┼éodych zapale┼äc├│w lotnictwa, kt├│rzy marzyli o lataniu, a nie spe┼éniali kryteri├│w wymaganych w D─Öbli┼äskiej Szkole Orl─ůt, gen.Ludomi┼é Rayski, ├│wczesny Dow├│dca Lotnictwa, utworzy┼é Szko┼é─Ö Podoficer├│w Lotnictwa dla Ma┼éoletnich w Bydgoszczy, p├│┼║niej przeniesion─ů do Krosna, gdzie zyska┼éa s┼éaw─Ö Ma┼éej Szko┼éy Orl─ůt. Z jej szereg├│w wyros┼éo wielu wspania┼éych pilot├│w i mechanik├│w, kt├│rzy s┼éaw─Ö polskich skrzyde┼é ponie┼Ťli na wszystkie pola zmaga┼ä powietrznych II wojny ┼Ťwiatowej, m.in. do Anglii bior─ůc znacz─ůcy udzia┼é w s┼éawnej Bitwie o Wielk─ů Brytani─Ö w 1940 roku. Nie wszystkim naszym lotnikom dane by┼éo wzi─ů─ç udzia┼é w zmaganiach na zachodnich frontach, znaczna ich grupa z r├│┼╝nych wzgl─Öd├│w pozosta┼éa w okupowanym Kraju, przechodz─ůc oczywi┼Ťcie gremialnie do pracy konspiracyjnej w strukturach ZWZ, AK i NSZ. Liczna te┼╝ grupa lotnik├│w wrze┼Ťniowych pozosta┼éa na zawsze na „nieludzkiej ziemi”, wymordowana w okrutny spos├│b przez NKWD w Katyniu, Charkowie, Miednoje...i wielu jeszcze innych, nieznanych nam miejscach.

Pozostali w Kraju oficerowie lotnictwa otrzymali rozkaz tworzenia struktur konspiracji na okupowanym terenie. Z tych wymieni─ç nale┼╝y przede wszystkim p┼ék.pil. Bernarda Adameckiego ps.„Dyrektor”, tw├│rc─Ö sztabu lotniczego KG Armii Krajowej, a wraz z nim por.pil.W┼éodzimierza Gedymina ps.”W┼éodek” ze 131 Eskadry pozna┼äskiego pu┼éku, kpt.pil.Gustawa Sidorowicza ps.„Wr├│bel”, dow├│dc─Ö 111 Eskadry Brygady Po┼Ťcigowej, kpt.pil. W┼éadys┼éawa Prohazk─Ö ps.”S├│jka”, przedwojennego dow├│dc─Ö 113 Eskadry Puchaczy oraz kpt.pil.Stanis┼éawa Wo┼ékowi┼äskiego ps.”Lubicz”, stanowi─ůcych ┼Ťcis┼éy personel w/w sztabu. Sztab lotniczy KG AK zorganizowa┼é siatk─Ö wywiadu lotniczego oraz system plac├│wek odbioru zrzut├│w i skoczk├│w „cichociemnych”. Jego dzie┼éem by┼éo zorganizowanie trzech s┼éynnych akcji „Most”, a rezultatem m.in. rozszyfrowanie niemieckiej bazy rakietowej w Peenem├╝nde, przekazanie na Zach├│d dokumentacji i egzemplarza kompletnej rakiety balistycznej V2. W tej grupie nie spos├│b nie wspomnie─ç o por.pil.Janie Dzwonku ze 161 Eskadry lwowskiego dywizjonu my┼Ťliwskiego. By┼é on jednym z bohater├│w zaci─Ötej bitwy powietrznej nad ┼é├│dzkim Widzewem w dniu 4 wrze┼Ťnia 1939r., gdzie ranny i poparzony walczy┼é do upad┼éego z chmar─ů Messerschmitt├│w 110. Po d┼éugim pobycie w szpitalu i zmianie nazwiska na Jasi┼äski, bez namys┼éu przyst─ůpi┼é do pracy konspiracyjnej w strukturach AK. Zmiana nazwiska podyktowana by┼éa r├│wnie┼╝ tym, ┼╝e ws┼éawi┼é si─Ö on zestrzeleniem i rozp─Ödzeniem grupy sowieckich samolot├│w, kt├│re naruszy┼éy obszar powietrzny Polski jeszcze przed wybuchem wojny. Lotnicy polscy byli elit─ů swojego narodu, trudno sobie wi─Öc wyobrazi─ç by kt├│rego┼Ť z nich zabrak┼éo na froncie walki z naje┼║d┼║cami. Czy w powietrzu, czy na l─ůdzie, zawsze byli w pierwszym szeregu, bo tak im nakazywa┼é ich honor ┼╝o┼énierski. Gdy na skutek niecnych machinacji alianckich w Ja┼écie okaza┼éo si─Ö, ┼╝e na Polsk─Ö, o jak─ů walczyli krew przelewaj─ůc i jak─ů sobie wy┼Ťnili przez sze┼Ť─ç lat okupacji, widok├│w nie ma i nie b─Ödzie, walk─Ö postanowili kontynuowa─ç, przechodz─ůc do struktur antysowieckiego oporu. Po rozwi─ůzaniu Armii Krajowej, ┼╝o┼énierze podziemia skupili si─Ö w Narodowych Si┼éach Zbrojnych oraz w Zrzeszeniu Wolno┼Ť─ç i Niezawis┼éo┼Ť─ç, kt├│re to organizacje przej─Ö┼éy ci─Ö┼╝ar odpowiedzialno┼Ťci za ruch oporu przeciwko nowemu okupantowi ze wschodu. Okupant ten, mieni─ůcy si─Ö przyjacielem, rozpocz─ů┼é od podst─Öpnego likwidowania patriotycznego podziemia. Lata 1945 i 46 to okres serii militarnych sukces├│w Narodowych Si┼é Zbrojnych. Odnios┼éy one wtedy najwi─Öksze, spektakularne zwyci─Östwa nad wojskami sowieckimi formacjami NKWD, wspomaganymi przez oddzia┼éy UB, KBW, MO i ORMO. Najg┼éo┼Ťniejsze i najd┼éu┼╝ej dzia┼éaj─ůce zgrupowanie NSZ dzia┼éa┼éo w ramach VII Okr─Ögu. Dowodzi┼é nim nie kto inny, jak bohater wrze┼Ťniowych walk powietrznych znad Warszawy, kpt.Henryk Flamme ps. „Grot”, „Bartek”.

Przypomnijmy ┼╝e, Henryk Flamme by┼é pilotem 123 Eskadry My┼Ťliwskiej i w sk┼éadzie Brygady Po┼Ťcigowej wzi─ů┼é udzia┼é w obronie Stolicy. W├│wczas by┼é ┼Ťwie┼╝o wylaszowanym my┼Ťliwcem w stopniu kaprala pilota, lataj─ůcym na przestarza┼éym i nie spe┼éniaj─ůcym ju┼╝ wymog├│w ├│wczesnego pola walki samolocie PZL-7a. Samolot ten mia┼é niewielkie szanse w spotkaniu z niemieckimi Messerschmittami 109 czy 110, kt├│re przewy┼╝sza┼éy go pr─Ödko┼Ťci─ů o ponad 100 km/godz. Pierwsze walki potwierdzi┼éy t─Ö opini─Ö. Piloci wype┼éniali jednak zadania jakie postawi┼éa przed nimi Ojczyzna. Walczyli, zwyci─Ö┼╝ali, lecz r├│wnie┼╝ gin─Öli... Ju┼╝ pierwszego dnia ┼Ťmier─ç w p┼éomieniach poni├│s┼é dow├│dca eskadry, kpt. Olszewski, a kilku innych pilot├│w zosta┼éo powa┼╝nie rannych. Kpr.pil.Henryk Flamme mia┼é wi─Öcej szcz─Ö┼Ťcia, lecz i on l─ůdowa┼é przymusowo na ci─Ö┼╝ko postrzelanej maszynie. Jego „si├│demk─Ö” przyholowano do bazy ko┼éo Jab┼éonny lecz nie nadawa┼éa si─Ö ju┼╝ do dalszych lot├│w... Dzia┼éo si─Ö to 1 wrze┼Ťnia, w drugim ataku Brygady na wielk─ů wypraw─Ö niemieck─ů, lec─ůc─ů z P├│┼énocy. „Si├│demka” kpr. Flamme zosta┼éa uszkodzona i pilot przymusowo l─ůdowa┼é w okolicy Zakroczymia. Z powodu bardzo nik┼éych uzupe┼énie┼ä, a przy du┼╝ej konkurencji pilot├│w starszych stopniem, szanse Flammego na kontynuowanie walki w powietrzu r├│wna┼éy si─Ö zeru. Po tygodniu walk powietrznych nad Warszaw─ů, Brygada Po┼Ťcigowa zosta┼éa skierowana na lubelski w─Öze┼é lotnisk, a nast─Öpnie ku granicy rumu┼äskiej. Tam piloci na resztkach sprawnego sprz─Ötu wykonywali loty na rozpoznanie, a w┼Ťr├│d nich by┼é Henryk Flamme. 17 wrze┼Ťnia Eskadra przekroczy┼éa granic─Ö rumu┼äsk─ů ko┼äcz─ůc kampani─Ö w Polsce. Henryk pozosta┼é po polskiej stronie, gdy┼╝ wykonuj─ůc jedno z ostatnich zada┼ä bojowych zosta┼é zestrzelony przez Sowiet├│w w okolicy Stanis┼éawowa. Uda┼éo mu si─Ö unikn─ů─ç niewoli sowieckiej i z grup─ů podobnych strace┼äc├│w pod koniec wrze┼Ťnia przedosta┼é si─Ö na W─Ögry, jednak maj─ůc s┼éabe perspektywy przerzutu do Francji, powr├│ci┼é do okupowanej Polski. W kraju ten zawo┼éany lotnik nie maj─ůc dost─Öpu do samolotu, ani lotniska, wst─ůpi┼é do istniej─ůcej konspiracji. Los sprawi┼é, ┼╝e spieszony pilot my┼Ťliwski trafi┼é do Narodowych Si┼é Zbrojnych. W tej organizacji zdoby┼é do┼Ťwiadczenie bojowe oraz stopie┼ä kapitana. W okresie okupacji niemieckiej by┼é dow├│dc─ů zgrupowania partyzanckiego w powiecie Cieszyn. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski kontynuowa┼é walk─Ö o wolno┼Ť─ç i niezawis┼éo┼Ť─ç Kraju w tych samych szeregach NSZ. Od wiosny 1945 roku dowodzi┼é zgrupowaniem kilkunastu oddzia┼é├│w partyzanckich w sile ok.400 ┼╝o┼énierzy. Oddzia┼éy te pod jego dow├│dztwem stoczy┼éy wiele bitew i potyczek z utrwalaczami w┼éadzy „ludowej” spod znaku UB i NKWD na terenie Podbeskidzia i okolic. Mi─Ödzy innymi g┼éo┼Ťn─ů akcj─ů by┼éo zdobycie miejscowo┼Ťci wypoczynkowej Wis┼éa w dniu 3 maja 1946r. i kilkugodzinna defilada oddzia┼é├│w NSZ, po┼é─ůczona z manifestacj─ů patriotyczn─ů.

Kpt.Henryk Flamme od pocz─ůtku antysowieckiego powstania, jako szef VII Okr─Ögu utrzymywa┼é ┼Ťcis┼ée kontakty z zagranicznymi o┼Ťrodkami NSZ w ameryka┼äskiej strefie okupacyjnej w Niemczech. Niestety, fala aresztowa┼ä jakie nawiedzi┼éy organizacj─Ö od jesieni 1945 roku przerwa┼éy te kontakty na zawsze. By┼éa to jak si─Ö p├│┼║niej okaza┼éo wielka prowokacja ubecka wymierzona przeciwko patriotycznemu podziemiu. Do sztabu VII Okr─Ögu NSZ uda┼éo si─Ö im wprowadzi─ç dw├│ch swoich agent├│w, by┼éych cz┼éonk├│w AK, kt├│rzy podj─Öli wsp├│┼éprac─Ö z NKWD. Oni wykorzystuj─ůc istnienie zgranicznych o┼Ťrodk├│w NSZ, podaj─ůc si─Ö za emisariuszy tych┼╝e, zaproponowali przerzut wi─Ökszej liczby ┼╝o┼énierzy NSZ na Zach├│d, zgodnie z misternym planem gen. Romana Romkowskiego. Tajny plan wiceministra w peerelowskim MBP, genera┼éa Menechem Grinszpana, przewidywa┼é przewiezienie kolejnych grup partyzant├│w „Bartka” w okolice ┼üambinowic i tam mia┼éa nast─ůpi─ç ich likwidacja. W ci─ůgu kilku dni wrze┼Ťnia 1946 roku wymordowano w okrutny spos├│b ok. 200 ┼╝o┼énierzy NSZ z VII Okr─Ögu kpt.Henryka Flamme. Z pogromu uratowa┼é si─Ö tylko jeden ┼╝o┼énierz, kt├│ry zdo┼éa┼é jakim┼Ť cudem zbiec z miejsca ka┼║ni. Dotar┼é on do „Bartka”, kt├│ry natychmiast wstrzyma┼é akcj─Ö przerzutow─ů i z reszt─ů zgrupowania zapad┼é w lasy zrywaj─ůc kontakty ze strukturami NSZ w obawie przed ponown─ů prowokacj─ů. W marcu 1947 roku kpt.Flamme „Bartek” ujawnia si─Ö w ramach kolejnej, podst─Öpnej amnestii wraz z cz─Ö┼Ťci─ů swoich ┼╝o┼énierzy, lecz po licznych aresztowaniach w┼Ťr├│d ujawnionych, przechodzi ponownie do konspiracji, gdzie trwa do ko┼äca... 1 grudnia 1947 roku ginie od skrytob├│jczej kuli milicyjnej w miejscowo┼Ťci Zabrzeg ko┼éo Czechowic-Dziedzic, w miejscu swojego dzieci┼ästwa.


(*) Nazwisko Henryka Flamme jest w r├│┼╝nych opracowaniach r├│┼╝nie pisane. W literaturze lotniczej pisane jest przez dwa „m”, natomiast w opracowaniach o antysowieckim ruchu oporu pisane jest przez jedno „m” jednak chodzi o t─Ö sam─ů osob─Ö.

W artykule wykorzystano fotografie, dokumenty i relacje z witryny „┼╗o┼énierze Wykl─Öci”
http://podziemiezbrojne.blox.pl/html
oraz komentarze uczestnik├│w dyskusji w portalach historycznych
m.in. Tomasz Kurpierz – Likwidacja zgrupowania Narodowych Si┼é Zbrojnych Henryka Flamego „Bartka” w 1946 roku – pr├│ba rekonstrukcji dzia┼éa┼ä aparatu bezpiecze┼ästwa. Pami─Ö─ç i Sprawiedliwo┼Ť─ç, BEP IPN 1(5)/2004



Jerzy Wypi├│rkiewicz

Wersja do druku

Robert - 26.06.15 13:58
kubu┼Ť nowakowski, wydaje si─Ö, ┼╝e masz problemy z czytaniem powy┼╝szego artyku┼éu, to i my┼Ťlenie ubo┼╝uchne.

Zenek Krakus - 25.06.15 20:29
(.......) Komentarz zatrzymany z uwagi na niedopuszczalne sformu┼éowania, niczym nie udokumentowane opinie dotycz─ůce innych wypowiadaj─ůcych si─Ö na tym forum. Bardzo prosz─Ö o komentowanie tre┼Ťci powy┼╝szego artyku┼éu.
Admin

Lubomir - 25.06.15 20:05
Re:kuba nowakowski To, ┼╝e ty masz pe┼éne spodnie, nie upowa┼╝nia ci─Ö jeszcze do opluwania pisz─ůcych opinie, nie pasuj─ůce do twoich poglad├│w.

kuba nowakowski - 25.06.15 18:04
O Bo┼╝e, dlaczego ten osobnik podpisuj─ůcy si─Ö Lubomir jest a┼╝ tak skrajnie nachalny, czy te┼╝ mo┼╝e skrajnie niepoczytalny w wypisywaniu tych swoich bredni na tematy, kt├│re odwracaj─ů uwag─Ö od zagro┼╝enia dla ca┼éej Europy, a w tym i Polski ze strony Rosji.
Rosja bowiem w ostatnich latach uczyni┼éa obw├│d Kaliningradzki najbardziej zmilitaryzowanym obszarem na ca┼éym kontynencie Europejskim, a przecie┼╝ to nasze p├│┼énocno-wschodnie granice, a je┼Ťli dodamy do tego niespotykan─ů od czas├│w Zimnej Wojny nadaktywno┼Ť─ç rosyjskiego lotnictwa, czy marynarki wojennej na terenie ca┼éej Europy oraz awanturnicze zachowania tego kraju wobec Gruzji, a ostatnio Ukrainy.

Lubomir - 25.06.15 8:47
Chyba wiele wsp├│┼éczesnych polskich katastrof lotniczych, sabota┼╝ wok├│┼é polskich projekt├│w lotniczych {m.in. sabota┼╝ 'Irydy'}, pr├│by zamkni─Öcia d─Öbli┼äskiej Szko┼éy Orl─ůt, nale┼╝y kojarzy─ç z prac─ů nast─Öpczyni Abwehry i Stasi, z prac─ů niemieckiej wywiadowni BND. Niemcy obsesyjnie nienawidz─ů 'Polskich Skrzyde┼é'. Niemcy wci─ů┼╝ pr├│buj─ů z┼éama─ç zakaz projektowania i produkcji samolot├│w wojskowych, przez ojczyzn─Ö Hitlera i Goeringa. Dziwi fakt, ┼╝e to nie polscy specjali┼Ťci a niemieccy projektanci samolotowi, bior─ů udzia┼é w europejskich projektach lotniczych.

Wszystkich komentarzy: (5)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

03 Lipca 1941 roku
Niemieccy agresorzy aresztowali i rozstrzelali profesor├│w wy┼╝szych uczelni lwowskich.


03 Lipca 1949 roku
W Archikatedrze Lubelskiej z obrazu Matki Bożej wypłynęły krwawe łzy.


Zobacz wi─Öcej