Niedziela 24 Pa┼║dziernika 2021r. - 297 dz. roku,  Imieniny: Marty, Marcina

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 02.09.21 - 13:32     Czytano: [282]

Dział: Głos Polonii

Tradycje do┼╝ynkowe w Chicago





Plon niesiemy, plon w gospodarza dom,
żeby dobrze plonowało, po sto korcy z kopy dało,
Plon niesiemy plon, z Bo┼╝ej woli on…,
to s┼éowa starej pie┼Ťni, kt├│re towarzyszy┼éy uroczysto┼Ťciom do┼╝ynkowym od czas├│w ┼Ťredniowiecznych i do dzisiaj.
Warto przypomnie─ç i┼╝, do┼╝ynki rozpoczyna┼éy si─Ö korowodem symbolizuj─ůcym, uwie┼äczenie prac przy zbiorach. Korow├│d by┼é wa┼╝nym elementem obchod├│w ┼Ťwi─Öta do┼╝ynkowego. Wyrusza┼é z domu przodownicy, zwanej r├│wnie┼╝ „postolnic─ů”, czyli najlepsz─ů ┼╝niwiark─ů z wie┼äcem na g┼éowie w kszta┼écie korony, uwitym z k┼éos├│w wszystkich uprawianych zb├│┼╝, przystrojonym kwiatami. Za ni─ů sz┼éy inne kobiety z narz─Ödziami pracy, sierpami zwi─ůzanymi zbo┼╝em, przystrojonymi kwiatami i zio┼éami, za┼Ť za kobietami szli m─Ö┼╝czy┼║ni z kosami przepasanymi czerwonymi wst─ů┼╝kami z muzyk─ů i ┼Ťpiewem.
Ca┼éa grupa od┼Ťwi─Ötnie ubrana w stroje regionalne z przodownic─ů w wie┼äcu na g┼éowie sz┼éa do ko┼Ťcio┼éa, aby tam po┼Ťwi─Öci─ç, a nast─Öpnie barwny korow├│d udawa┼é si─Ö do w├│jta, lub pana, gdzie mia┼é si─Ö odbywa─ç festyn do┼╝ynkowy.

Starostowie do┼╝ynek, a byli to najlepsi gospodarze, przynosili chleb z sol─ů do w├│jta m├│wili:
„niechaj b─Ödzie Jezus Chrystus Pochwalony,
przynosimy chlebek w ko┼Ťciele ┼Ťwi─Öcony”
, za┼Ť w├│jt z ┼╝on─ů odpowiada┼é „ go┼Ť─ç w dom, B├│g w dom, czym chata bogata, tym Was ugo┼Ťcimy, prosimy.
Warto wspomnie─ç i┼╝, do┼╝ynki to najwi─Öksze w roku ┼Ťwi─Öto rolnik├│w, kt├│re jest ukoronowaniem ca┼éorocznej ci─Ö┼╝kiej pracy rolnika. W staropolszczy┼║nie nazywane wie┼äcowym od wie┼äca, lub okr─Ö┼╝nym, kt├│re przypada┼éo jesieni─ů po zebraniu zbior├│w z p├│l, nazywane by┼éo r├│wnie┼╝ za┼╝ynkami na Lubelszczy┼║nie i wy┼╝ynkami w okolicach Batorza, jak r├│wnie┼╝ na rzeszowskie czy opoczy┼äskie. Tu odpowiednikiem jest pie┼Ť┼ä:
„Ju┼╝ my po┼╝eni, po┼╝eni, ju┼╝ my po┼╝eni,
ju┼╝ przynie┼Ťli gospodarzom plon nasz do siani,
żeby dobrze plonowało po sto korcy dało,
a po ─çwierci plew…”
pie┼Ť┼ä ┼Ťpiewana przy wniesieniu wie┼äca po┼Ťwi─Öconego z ko┼Ťcio┼éa do ja┼Ťnie pana lub w├│jta, gdzie odbywa┼éy si─Ö do┼╝ynki. Do┼╝ynki, to ┼Ťwi─Öto ludowe, maj─ůce na celu podzi─Ökowanie Bogu za zebrane tegorocznych zbiory z pro┼Ťb─ů o pomy┼Ťlno┼Ť─ç w roku przysz┼éym. To jak┼╝e wa┼╝ne wydarzenie wie┼äcz─ůce trud pracy rolnik├│w podczas ostatnich ┼╝niw, przypadaj─ůce w okresie r├│wnonocy jesiennej przypadaj─ůcej na 23 wrze┼Ťnia.

Tegoroczne polonijne do┼╝ynki organizowane przez Zwi─ůzek Klub├│w Polskich w Chicago odby┼éy si─Ö 15 sierpnia w ┼Ťwi─Öto Matki Bo┼╝ej Zielnej w ho┼édzie Wielkim Polakom; ┼Üw. Janowi Paw┼éowi II i Kardyna┼éowi Stefanowi Wyszy┼äskiemu.

„Potrzeba w naszej Ojczy┼║nie przyk┼éadu ofiary z siebie, aby cz┼éowiek wsp├│┼éczesny zapomnia┼é o sobie, a my┼Ťla┼é o drugich - o dobru rodziny, o wype┼énieniu swego powo┼éania i zadania ┼╝yciowego wobec innych, o dobru ca┼éego narodu.” Oto s┼éowa wypowiedziane przez Kardyna┼éa 1000 lecia Stefan Wyszy┼äski w Warszawie, 25 wrze┼Ťnia 1968 r. Tymi s┼éowami rozpocz─ů┼é si─Ö program patriotyczno – religijny na placu przy ko┼Ťciele ┼Ťw. Rozalii w HarwoodHeights przy zbiegu ulic Mantrose /Oak Park, pod powa┼é─ů pi─Öknego bezchmurnego nieba. Najwi─Öksze ┼Ťwi─Öto chleba w roku rozpocz─Ö┼éo si─Ö o godz. 11;00 programem przygotowanym przez teatr „Rzepicha” z kapel─ů i poet├│w. Autorka scenariusza i realizatorka programu Prezes ZLP im. JP II autorka relacji, wykorzysta┼éa m─ůdro┼Ťci i przes┼éania obu wielkich Polak├│w, oraz cytaty dr Janusza P. Kowalkowskiego z Polski. Prezentacje na telebimie przygotowa┼é nieoceniony Ryszard Siek z JOM. Program rozpocz─ů┼é teatr „Rzepicha” hymnem polski. Nast─Öpnie Maria Mili Purymska, Ewa Belicki, Jan ┼╗├│┼étek, kt├│ry przygotowa┼é biografi─Ö wielkiego Kardyna┼éa, cierpia┼é prze┼Ťladowania, represje, upokorzenia i wi─Özienie za wiar─Ö i ko┼Ťci├│┼é Chrystusowy w Polsce, cz┼éonek Zarz─ůdu Zrzeszenia Literat├│w Polskich im. JP II, Krzysztof Wasik cz┼éonek teatru „Rzepicha” zaprezentowali 45 minutowy program. W programie opr├│cz hymnu polski, zesp├│┼é ┼Ťpiewa┼é pie┼Ťni: Licz─Ö na Ciebie Ojcze, B─ůd┼║ Pozdrowiona, Dobra Matko i Kr├│lowo, O Bo┼╝e Panie M├│j, ko┼äcz─ůc wypowiedzi─ů Kard. S. Wyszy┼äskiego (z rozwa┼╝a┼ä o modlitwie "Ojcze Nasz")
„Tak cz─Östo s┼éyszymy zdanie: "Pi─Ökn─ů i zaszczytn─ů rzecz─ů jest umrze─ç za Ojczyzn─Ö". Jednak┼╝e trudniej jest niekiedy ┼╝y─ç dla Ojczyzny. Mo┼╝na w odruchu bohaterskim odda─ç swoje ┼╝ycie na polu walki, ale to trwa kr├│tko. Wi─Ökszym niekiedy bohaterstwem jest ┼╝y─ç, trwa─ç, wytrzyma─ç ca┼ée lata.” (Warszawa, 6 stycznia 1981).



O godz. 12:00 wyruszy┼é korow├│d z wie┼äcami do┼╝ynkowymi do kaplicy na Msz─Ö ┼Ťw. Cz┼éonkinie teatru „Rzepicha” przynie┼Ťli uwite przez siebie wie┼äce do┼╝ynkowe wraz z wiechami. Starostowie tegorocznych do┼╝ynek Zdzis┼éawa Lipi┼äska z klubu Bia┼éystok i starosta Jan Majka przynie┼Ťli prza┼Ťny bochen chleba.
Msz─Ö ┼Ťw. odprawi┼é w koncelebrze ks. Ryszard Mi┼éek kapelan ZKP , o. Marek Janowski SJ, opiekun ZLP im. JP II i teatru „Rzepicha”, oraz wikary z Parafii ┼Ťw. Rozalii ks. Tomasz Wilk.
Na ofiarowanie przyniesiono do o┼étarza chleb, wieniec do┼╝ynkowy, kwiaty i zio┼éa dla przyozdobienia o┼étarza. Pi─Ökny bukiet z zi├│┼é i kwiat├│w jak co roku przygotowa┼éa Maria Majchrowska. Dary do o┼étarza nios┼éy damy kr├│lowej parady, prezes ZKP Pan Jan Kopec, konsul Piotr Semeniuk, Maria Lipska od samego pocz─ůtku nale┼╝─ůca do teatru „Rzepicha”, Dorotka i Tadeusza Kantora (teatr Rzepicha”). Nale┼╝─ů si─Ö ogromne s┼éowa uznania dla cz┼éonk├│w Stowarzyszenia im. Genera┼éa Tadeusza Ko┼Ťciuszki, zaci─ůgn─Öli wart─Ö przed o┼étarzem podczas Eucharystii.
Ch├│r im. Fryderyka Chopina u┼Ťwietni┼é Msz─Ö ┼Ťwi─Öt─ů ┼Ťpiewem.

Po pi─Öknej liturgii, oraz kazaniu, kt├│re wyg┼éosi┼é g┼é├│wny koncelebrans ks. Ryszard Mi┼éek, o godz. 13:15 odby┼é si─Ö koncert Orkiestry Illinois NationalGuard Band pod przewodnictwem KeithaSzasteena. Zebrani z uwag─ů wys┼éuchali muzyki wykonanej przez orkiestr─Ö, kt├│ra na pocz─ůtek zagra┼éa hymn polski i ameryka┼äski, potem kilka utwor├│w patriotycznych jak: czerwone maki, legiony, pierwsza brygada, oraz inne utwory ameryka┼äskie, koncertuj─ůc oko┼éo 40 minut.

Po koncercie orkiestry d─Ötej o godz. 14:00, wyst─ůpi┼é teatr „Rzepicha” z obrz─Ödem do┼╝ynkowym. Korow├│d na czele z wie┼äcem z wizerunkiem Matki Bo┼╝ej Cz─Östochowskiej Kr├│lowej Polski wraz z wiechami, m─Ö┼╝czy┼║ni z kosami, muzyk─ů i ┼Ťpiewem rozpocz─ů┼é ponad godzinny program staropolsk─ů pie┼Ťni─ů; „Oj, otw├│rzcie, otw├│rzcie nam szeroko wrota, bo si─Ö tu prowadzi ta ch┼éopska robota…”

Chwal─ůc gospodarzy do┼╝ynek, starost├│w, teatr zaprezentowa┼é pie┼Ťni obrz─Ödowe; „Niechaj b─Ödzie Pochwalony, B├│g i wszyscy ┼Ťwieci.
Przychodzimy dzisiaj do Was odprawia─ç do┼╝ynki,
B├│g pozwoli┼é nam szcz─Ö┼Ťliwie zwie┼Ť─ç do gumna plony
Tote┼╝ w┼éa┼Ťnie z tej przyczyny wielkie ┼Ťwi─Öto mamy…”


Staropolskie przywitanie za┼Ťpiewali panowie z „Rzepichy w sk┼éadzie; Kazimierz Ryszard Szyma┼äski, Krzysztof W─ůsik, Tadeusz Kantor i W┼éadys┼éaw Wytrwa┼é. Pierwsza cz─Ö┼Ť─ç do┼╝ynkowa do chleba, w kt├│rej odby┼é si─Ö taniec z wiechami, przypominaj─ůc obrazki z pracy polskiego rolnika. Nast─Öpnie wprowadzono chleb, nios┼éa go przodownica z najlepszym kosiarzem w okolicy, zwanym przodownikiem z uroczyst─ů pie┼Ťni─ů;
„Hej pod g├│ra dolina, idzie polska nowina,
bochen chleba nam nios─ů, lepszym czasom i losom.
Wierni ojc├│w swej ziemi do Was dzisiaj idziemy,
podawajcie nam r─Öce, coraz mocniej i wi─Öcej.
Matko z polskich kapliczek, Chryste z krzy┼╝y przydro┼╝nych
czuwajcie Wy nad nami i polskimi drogami(…)”
, ta wiciowa pie┼Ť┼ä, ┼Ťpiewana na do┼╝ynkach urz─ůdzanych przez trzykrotnego premiera Polski Wincentego Witosa w Wierzchos┼éawicach w okresie mi─Ödzywojennym (1910 -1939), nie straci┼éa na warto┼Ťci, nadal niesie przes┼éanie szacunku do chleba, mi┼éo┼Ťci do ziemi ojczystej, polskiej tradycji ludowej, przypominaj─ůc o braterstwie narodu w trudnym czasie dla Ojczyzny.
Po przyj─Öciu chleba przez starost├│w do┼╝ynek Pani─ů Zdzis┼éaw─Ö Lipi┼äski i Pana Jana Majk─Ö, cz┼éonk├│w ZKP, kt├│rzy uca┼éowali chleb czyni─ůc znak krzy┼╝a nad prza┼Ťnym bochnem chleba na znak staropolskiej hojno┼Ťci, go┼Ťcinno┼Ťci a jednocze┼Ťnie szacunku do ci─Ö┼╝kiej pracy rolnika. Nast─Öpnie starostowie skierowa┼é s┼éowa do zebranych, dzi─Ökuj─ůc wszystkim za przybycie, zaszczyt sprawowania funkcji starostowania, zespo┼éom za opraw─Ö artystyczna, po czym z po┼Ťwi─Öconym bochnem chleba wyruszyli w licznie zebrany t┼éum przyby┼éych go┼Ťci, aby si─Ö nim podzieli─ç.



Jak staropolski zwyczaj ka┼╝e, cz┼éonkinie teatru wnie┼Ťli uroczy┼Ťcie wieniec z wizerunkiem Matki Boskiej Cz─Östochowskiej z pie┼Ťni─ů:
„Idzie wianek idzie z pola wprost do izby,
ust─ůpcie si─Ö ludzie, ┼╝eby nie mia┼é ci┼╝by…”
, kobiety obta┼äczy┼éy wieniec, przodownik powinszowa┼é obfitych plon├│w i rozpocz─Ö┼éa si─Ö cz─Ö┼Ť─ç wie┼äcowa. W tej cz─Ö┼Ťci do┼╝ynek wyr├│┼╝niony zosta┼é ├│wczesny Prezes ZKP Pan Jan Kope─ç wraz z Zarz─ůdem. Dla cz┼éonk├│w zarz─ůdu zosta┼é odczytany wiersz okazjonalny, m├│wi─ůcy o dobrej pracy odchodz─ůcego Zarz─ůdu we wrze┼Ťniowych wyborach. Wie┼äcem z figurk─ů Matki Bo┼╝ej „Niepokalane Pocz─Öcie”, zosta┼é wyr├│┼╝niony Pan Piotr Semeniuk vice konsul RP w Chicago, zesp├│┼é za┼Ťpiewa┼é wi─ůzank─Ö pie┼Ťni z Lubelszczyzny, w ten oto spos├│b dzi─Ökuj─ůc konsulowi za prac─Ö w Chicago. Wie┼äcem uhonorowano Pana Stanis┼éawa Bia┼éasa d┼éugoletniego gospodarza ZKP.
Uhonorowano wie┼äcem do┼╝ynkowym ostatniego z ┼╝yj─ůcych weteran├│w Pana Tadeusza Guba┼ée. Z zespo┼éu „Rzepicha” otrzymali serduszka najd┼éu┼╝ej nale┼╝─ůcy, a w┼Ťr├│d nich: Maria Lipska szyj─ůca stroje dla zespo┼éu oraz stroje dla wiech, Maria Czerwonka, Jola Kulikowski, obie pomagaj─ůce przy wiciu wie┼äc├│w, Krzysztof W─ůsik i Ryszard Szyma┼äski, wykonuj─ůcy konstrukcje wie┼äcowe. Tym, kt├│rzy pracuj─ů spo┼éecznie dla innych nale┼╝─ů si─Ö s┼éowa uznania i podzi─Ökowania. Opr├│cz wymienionych cz┼éonk├│w teatru wyst─ůpili; Katarzyna Sulejewski, Danuta, Janina Gejsler, Krystyna Nowak, W┼éadys┼éaw Wytrwa┼é. Jedyna w swoim rodzaju polonijna orkiestra graj─ůca pro-publiko-bono w sk┼éadzie; skrzypce; Bronis┼éaw Nowak i Tadeusz Korona, akordeon; J├│zef Kramarczyk(go┼Ťcinnie Jan Kieta), klarnet Zdzis┼éaw K┼éosowski i Stanis┼éaw Kret (go┼Ťcinnie), perkusyjne instrumenty: Andrzej Krawczyk i Bogdan Korona gitary, Igor Galjanty perkusja.

W tegorocznych uroczysto┼Ťciach do┼╝ynkowych licznie wzi─Öli udzia┼é przedstawiciele organizacji polonijnych, oraz ameryka┼äskich, kt├│rzy wypowiadali si─Ö przed ceremoni─ů do┼╝ynkowa, a byli to: Konsul RP Ma┼égorzata B─ůk – Guzik, vice konsul Piotr Semeniuk, p┼ék Karol Budniak zast─Öpca attsche obrony przy Ambasadzie RP w Waszyngtonie, Adam Ba┼éata, starszy chor─ů┼╝y sztabowy VI Dywizji Powietrzno-Desantowej w Krakowie, Major Allen Bear; koordynator programu partnerstwa Gwardii Narodowej stanu Ilinois z Polskimi Siami Zbrojnymi, genera┼é brygady Justyn Osberg, zast─Öpca dow├│dcy Gwardii Narodowej stanu Ilinois, podpu┼ékownik Bryan Miller -kapelmistrz orkiestry reprezentacyjnej The AirNationalGuardBabd of te Midwest, Przedstawicielka ZNP i Przystanku Historii nauczycielka Helena So┼étys, reprezentuj─ůcy KPA wydzia┼é Ilinois Tadeusz M┼éynek, ks. Marek Smu┼éka, koordynator ds. polonijnych w Archidiecezji Chicagowskiej, skarbnik powiatu Cook Maria Papas z zast─Öpc─ů Paulem Kawa, radny chicagowski z 30 okr─Ögu Ariel Rebojras, weteran i dzia┼éacz polonijny Tadeusz Guba┼éa, S┼éawomir ┼üatko, polski gwardzista Gwardii Narodowej IL. a tak┼╝e wielu znanych go┼Ťci, zas┼éu┼╝onych cz┼éonk├│w ZKP i dzia┼éaczy polonijny.

W wypowiedziach polskich m├│wc├│w wielu wspomnia┼éo bohaterstwo Polak├│w w obronie Warszawy w czasie powstania, jak r├│wnie┼╝ bitwy warszawskiej zwanej „cudem nad Wis┼é─ů”. Chcia┼éam podkre┼Ťli─ç, ze do┼╝ynki to ┼Ťwi─Öto chleba, polskiego rolnika pracuj─ůcego w pocie czo┼éa i to jest przes┼éaniem tej jak┼╝e wa┼╝nej uroczysto┼Ťci, dlatego warto piel─Ögnowa─ç najstarsze tradycje narodowe, aby ┼╝y┼éy w naszej pami─Öci, aby przekazywa─ç je z pokolenia na pokolenie. W┼éadze zmieniaj─ů si─Ö cz─Östo, a pami─Ö─ç i to┼╝samo┼Ť─ç pozostaje na tyle, na ile My jej pozwolimy. „Nie w┼éadza, a umi┼éowanie tradycji i pami─Ö─ç mo┼╝e przed┼éu┼╝y─ç nasze polskie dziedzictwo”.

Na zako┼äczenie chcia┼éam podzi─Ökowa─ç Panu Henrykowi K┼éos z klubu ┼éowieckiego „Ostoja”, za za┼éatwienie zbo┼╝a na wie┼äce i wiechy, bo bez zbo┼╝a nie by┼éo by prawdziwych do┼╝ynek.

Tegoroczne do┼╝ynki zgromadzi┼éy wielu przedstawicieli jak niegdy┼Ť w Polsce, kiedy sam sekretarz PZPR by┼é ich gospodarzem. Dobrze si─Ö sta┼éo, ┼╝e rolnik ┼Ťwi─Ötowanie zako┼äczenia ┼╝niw wzi─ů┼é w swoje r─Öce, co znalaz┼éo odbicie w podzi─Ökowaniu Bogu za plony, a cz┼éowiekowi za jego znojna prace.

„Chleb okr─ůg┼éy jak ch┼éopskie oblicze,
wymaszczony miodem i mlekiem,
jego forma najsprawiedliwsza,
przy nim zasi─ůdziemy wszyscy i nie b─Ödzie pierwszych ani ostatnich,
a ka┼╝dy otrzyma cz─ůstk─Ö sprawiedliwie”




ZKP stara si─Ö podtrzymywa─ç i kultywowa─ç tradycje z ojczystej ziemi, przyk┼éadem czego s─ů organizowane „wigilje” z Jase┼ékami, „┼Ťwi─Öconka”, obchody konstytucji 3 maja z parad─ů, do┼╝ynki, kt├│rym po┼Ťwi─Öci┼éam wi─Öcej miejsce. Warto wspomnie─ç, ┼╝e nad ca┼éo┼Ťci─ů czuwa┼éa dr. ┼üucja Mirowska Kope─ç cz┼éonkini Zarz─ůdu, koordynuj─ůc w czasie festiwalu. Nale┼╝─ů si─Ö podzi─Ökowania Paniom wydaj─ůcym posi┼éki i sma┼╝─ůcym pyszne placki ziemniaczane, jak r├│wnie┼╝ Panom wydaj─ůcym napoje ch┼éodz─ůce. Wszystkich B├│g zap┼éa─ç za wiern─ů s┼éu┼╝b─Ö dla Polonii przez wiele lat.

Alina Szymczyk (autor scenariuszy i realizacji widowisk od 25 lat w Chicago).
Foto :Ryszard Siek
/Nazwiska władz zaczerpnięto z DZ.Z artykuł K.K.

       

       

       

       

       



Wersja do druku

Lucja Mirowska-Kopec - 02.09.21 22:12
W tym trudnym czasie moglismy wspolnie swietowac 15 sierpnia w Swieto Matki Boskiej Zielnej w ogrodach parafii Sw. Rozalii w Harwood Heights, wspominajc wspaniale karty historii Polski, wybitnych Polakow Sw. Jana Pawla Wielkiego i Kardynala Stefana Wyszynskiego, ale takze dziekowac rolnikom za ich trud i prace dzieki ktorej mamy chleb na naszym stole... Dziekujemy Teartrowi Rzeicha wraz ze Stowarzyszeniem Literatow Polskich pod kierownictwem Pani Aliny Szymczyk za przygotowanie, tradycyjnie juz, programu patriotycznego oraz spektaklu dozynkowego. Cieszy, ze w tym roku tak wielu Polonusow i Amerykanow wzielo udzial w tej uroczystosci, bo chcemy podzielic sie naszymi tradycjami, obyczajami, kultura. A takie wydarzenia sa do tego najlepsza okazja. Obecnosc Orkiestry Gwardii Narodowej Stanu Illinis uswietnila nasza uroczystosc i byla pieknym nawiazaniem do obchodzonego w Polsce Dnia Wojska Polskigo.
Ogrom pracy, przygotowan, trudu, ale cel jest najwazniejszy i daje ogromna radosc, gdy uda sie go zrealizowac.
Dziekujemy wszystkim za udzial w tym wydarzeniu, sponsorom: Konsulatowi RP w Chicago, Polsko Slowianskiej Federalnej Unii Kredytowej i Montorse Deli za wsparcie finansowe, dzieki ktoremu moglismy te uroczystosc przygotowac. Dziekujemy mediom polonijnym za opowiadanie o tym co robimy.

Bog zaplac i do 21 sierpnia 2022 roku.

Wszystkich komentarzy: (1)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

24 Pa┼║dziernika 1648 roku
Zawarto pok├│j westfalski ko┼äcz─ůcy wojn─Ö trzydziestoletni─ů.


24 Pa┼║dziernika 1931 roku
W USA ganster Al Capone został skazany za przestępstwa podatkowe.


Zobacz wi─Öcej