Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 19.06.22 - 09:01     Czytano: [157]

Polacy na Filipinach


Filipiny albo Republika Filipin - kraj z┼éo┼╝ony z 7100 wysp oblewa od wschodu Pacyfik (Ocean Spokojny), od po┼éudnia Morze Celebes, od p┼éd.-zach. Morze Sulu i od p┼én.-zach. i p├│┼énocy Morze Po┼éudniowo-Chi┼äskie. Wyspy te maj─ů powierzchni─Ö prawie r├│wn─ů obszarowi Polski (299 400 km2), a zamieszkuje je a┼╝ 88 milion├│w mieszka┼äc├│w (w 1962 r. by┼éo ich tylko 30 mln). Stolic─ů kraju jest Manila na wyspie Luzon. J─Özykami urz─Ödowymi s─ů filipi┼äski (tagalog) i angielski. 95,5% og├│┼éu ludno┼Ťci stanowi─ů Filipi┼äczycy, a 83% ludno┼Ťci stanowi─ů katolicy (jest to jedyne katolickie pa┼ästwo w Azji). Filipiny s─ů rozwijaj─ůcym si─Ö krajem Trzeciego ┼Üwiata.

Dla Europy Filipiny odkry┼éa 16 marca 1521 roku eskadra hiszpa┼äska pod wodz─ů wielkiego podr├│┼╝nika Ferdynanda Magellana, podczas pierwszej europejskiej podr├│┼╝y naoko┼éo ┼Ťwiata. Chocia┼╝ wyprawa zako┼äczy┼éa si─Ö okr─ů┼╝eniem kuli ziemskiej, sam Magellan zgin─ů┼é 27 kwietnia 1521 roku w walce z tubylcami na filipi┼äskiej wyspie Matan. Zanim Magellan odkry┼é Filipiny, 6 marca 1521 roku by┼é na pobliskich Marianach. W grudniu 1968 roku by┼éem tam (i na wyspie Guam), w zatoce, w kt├│rej sta┼éa zakotwiczony eskadra dowodzona przez Magellana. Wydarzenie to upami─Ötnia bia┼éy obelisk, postawiony na sporym nadmorskim wzniesieniu, z kt├│rego mo┼╝na ogl─ůda─ç bardzo tu pospolite rekiny - chyba najwi─Öksze na ┼Ťwiecie. Podczas desantu japo┼äskiego na wysp─Ö podczas II wojny ┼Ťwiatowej rekiny te rozszarpa┼éy setki ┼╝o┼énierzy japo┼äskich; pochowano ich na cmentarzu przy zatoce. Na samych Filipinach nie pod─ů┼╝a┼éem jednak ┼Ťladami Magellana. Podziwia┼éem jedynie pi─Ökne wyspy i wysepki zachodnich Filipin.

W 1543 roku Hiszpanie og┼éosili Filipiny swoj─ů koloni─ů i przez nast─Öpnych 30 lat podporz─ůdkowali sobie ca┼éy archipelag. W 1896 roku wybuch┼éo na Filipinach powstanie narodowe przeciwko kolonizatorom hiszpa┼äskim, podczas kt├│rego w 1897 roku w┼éadze powsta┼äcze proklamowa┼éy niepodleg┼éo┼Ť─ç. W 1898 roku Amerykanie udzielili poparcia powsta┼äcom tylko po to, aby samemu usadowi─ç si─Ö na archipelagu, co nast─ůpi┼éo ostatecznie w 1901 roku, w wyniku podboju kraju. Tym razem Filipiny by┼éy koloni─ů ameryka┼äsk─ů a┼╝ do 1946 roku (z przerw─ů na lata okupacji japo┼äskiej 1942-45). Amerykanie chcieli mi─Ödzy innymi zniszczy─ç tutejszy katolicyzm, zaprowadzony przez Hiszpan├│w, organizuj─ůc narodowy Niezale┼╝ny Ko┼Ťci├│┼é Filipin; katolicyzm uzyska┼é swobod─Ö dzia┼éania dopiero po II wojnie ┼Ťwiatowej. Od 4 lipca 1946 roku Filipiny s─ů wolnym krajem.
...

Dzieje Polak├│w na Filipinach, a szczeg├│lnie do ko┼äca XIX wieku, s─ů prawie nieznane. Nie ma o nich nic ani w ksi─ů┼╝ce Boles┼éawa Wierzbia┼äskiego "Polacy w ┼Ťwiecie" (Londyn 1946) i prawie nic w pracy zbiorowej "Diaspora polska" (Krak├│w 2001). Niewiele wiemy r├│wnie┼╝ o najnowszych dziejach Polak├│w w tym kraju. Powodem tego jest nie tylko nik┼éa obecno┼Ť─ç polska na Filipinach na przestrzeni ostatnich kilku wiek├│w, ale r├│wnie┼╝ wielkie oddalenie tego kraju od Polski - jak r├│wnie┼╝ kilka innych czynnik├│w.

Polska przedrozbiorowa (do 1795 r.) nie by┼éa krajem morskim i nie mia┼éa polityki morskiej, chocia┼╝ Gda┼äsk by┼é wielkim portem europejskim. Co najwy┼╝ej gda┼äszczanie zaci─ůgali si─Ö jako marynarze na statki szeregu pa┼ästw europejskich. Ale nie Hiszpanii, z powodu r├│┼╝nicy wiary - gda┼äszczanie byli zazwyczaj ewangelikami, a Hiszpanie katolikami. Poza tym przedrozbiorowa Polska nie mia┼éa a┼╝ tak bliskich kontakt├│w nawet z sam─ů Hiszpani─ů, a c├│┼╝ dopiero z jej odleg┼éymi koloniami, jak w┼éa┼Ťnie Filipiny.

Kto by┼é pierwszym Polakiem na Filipinach - pozostanie zapewne na zawsze tajemnic─ů Boga. Kto┼Ť jednak tym pierwszym by┼é. Mo┼╝liwe, ┼╝e by┼é nim pochodz─ůcy z Lubelszczyzny misjonarz katolicki - jezuita krakowski Wojciech M─Öci┼äski (1601-1643). Maj─ůc powo┼éanie misyjne, zapragn─ů┼é pracowa─ç jako misjonarz w Japonii. B─Öd─ůc w Rzymie w 1626 roku przeszed┼é pod w┼éadz─Ö prokuratora misji japo┼äskiej, Sebastiana Vieira TJ, uda┼é si─Ö do Portugalii (Evora) na studia teologiczne i nauk─Ö j─Özyka portugalskiego, po czym w kwietniu 1630 roku wyruszy┼é w podr├│┼╝ morsk─ů na Daleki Wsch├│d, najpierw jednak do portugalskiej enklawy w Indiach - Goa, bowiem, wobec krwawego prze┼Ťladowania katolik├│w w Japonii, nie m├│g┼é tak ┼éatwo uda─ç si─Ö do Kraju Kwitn─ůcej Wi┼Ťni. Pracowa┼é wi─Öc jako misjonarz na P├│┼éwyspie Malajskim i w Kochinchinie (Wietnam i Kambod┼╝a), ┼╝ywi─ůc nadziej─Ö, ┼╝e kt├│rego┼Ť dnia danym mu b─Ödzie g┼éosi─ç Dobr─ů Nowin─Ö w┼Ťr├│d Japo┼äczyk├│w. Przebywaj─ůc w Wietnamie otrzyma┼é 2 lutego 1642 roku od wizytatora zawiadomienie, aby uda┼é si─Ö na Filipiny, sk─ůd, wraz z wi─Öksz─ů grup─ů jezuit├│w, mia┼é by─ç wys┼éany do Japonii. W Manili przywita┼é ich uroczy┼Ťcie gubernator wyspy Luzon, Hurtado de Corenera. W stolicy Filipin M─Öci┼äski przebywa┼é kilka miesi─Öcy. Wiemy tak┼╝e, ┼╝e by┼é w hiszpa┼äskiej twierdzy Kagagsama na p├│┼énocy Filipin. Przed opuszczeniem Filipin o. M─Öci┼äski po┼╝egna┼é si─Ö listownie ze wsp├│┼ébra─çmi kolegium krakowskiego, sw─ů siostr─ů Zofi─ů i przyjaci├│┼émi w Europie. List jego, wys┼éany z Manili 2 lipca 1642 roku do Krakowa, znajduje si─Ö dzisiaj w archiwum Ma┼éopolskiej Prowincji OO. Jezuit├│w. Niestety, na drugi dzie┼ä po przybyciu do Japonii (13 sierpnia) M─Öci┼äski wraz z grup─ů innych jezuit├│w zosta┼é pojmany przez Japo┼äczyk├│w i odstawiony do Nagasaki, gdzie 23 marca 1643 roku poni├│s┼é ┼Ťmier─ç m─Öcze┼äsk─ů. Dzisiaj o. Wojciech M─Öci┼äski TJ jako s┼éuga Bo┼╝y jest kandydatem na o┼étarze ("Hagiografia polska", t.2, Pozna┼ä 1972).

Drugim misjonarzem polskim, kt├│ry przebywa┼é na Filipinach, by┼é r├│wnie┼╝ jezuita, pochodz─ůcy z Ziemi Cz─Östochowskiej Jan Chryzostom B─ůkowski (1672-1731). W latach 1706-30 pracowa┼é w bardzo ci─Ö┼╝kich warunkach, cz─Östo z nara┼╝eniem ┼╝ycia, na misjach w Chinach. Pracuj─ůc od 1726 roku w prowincji Ciangsu zosta┼é uwi─Öziony i odes┼éany do Kantonu, sk─ůd, nie mog─ůc pogodzi─ç si─Ö z przymusow─ů bezczynno┼Ťci─ů, wyjecha┼é do Manili, aby prowadzi─ç prac─Ö misyjn─ů w┼Ťr├│d Chi┼äczyk├│w mieszkaj─ůcych na Filipinach. Trudy ┼╝ycia misyjnego w Chinach nadwer─Ö┼╝y┼éy mu zdrowie; zmar┼é w Manili w 1731 roku i tu zosta┼é pochowany (F.A. Platter "Gdy Europa szuka┼éa Azji" Krak├│w 1975).

I tak, od samego pocz─ůtku polskich dziej├│w na Filipinach a┼╝ po dzi┼Ť dzie┼ä, najbardziej zaznaczy┼éa si─Ö i zaznacza polska dzia┼éalno┼Ť─ç katolicka lub pobyt tu polskich duchownych katolickich, z r├│┼╝nych powod├│w.

Jako podr├│┼╝nik przebywa┼é na Filipinach arcybiskup W┼éadys┼éaw Micha┼é Zaleski (1852-1925), delegat papieski na Indie Wschodnie 1886-1916. Podr├│┼╝e jego po krajach Dalekiego Wschodu obj─Ö┼éy og├│┼éem 175 000 mil, a opisa┼é je w dwutomowym dziele-pami─Ötniku "Trzydzie┼Ťci lat w Indiach i Azji Po┼éudniowej" (t.1-2, Rzym 1917-21).

Kolejnym polskim duchownym, kt├│ry pracowa┼é na Filipinach jako misjonarz przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů, by┼é ks. J├│zef Wi┼Ťniewski (ur.1875), kt├│ry w odrodzonym pa┼ästwie polskim by┼é kapelanem Wojska Polskiego. Aresztowany przez Niemc├│w w 1940 roku, zgin─ů┼é w obozie koncentracyjnym w Dachau.

Grupa polskich duchownych katolickich, w tym m.in. o. Ignacy Posadzy, prowincjał Towarzystwa Chrystusowego oraz ks. Tadeusz Radkowski, biblista, profesor seminarium duchownego w Warszawie, brała udział w Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym na Manili w 1937 roku. Ks. Radkowski opublikował w "Głosie Kapłańskim" (rocznik 11, 1937) obszerne "Wspomnienia z Kongresu Eucharystycznego".

Grupa polskich dominikan├│w i dominikanek w dniach 25-30 pa┼║dziernika 2000 roku uczestniczy┼éa w Manili w Mi─Ödzynarodowym Spotkaniu Przedstawicieli Rodziny Dominika┼äskiej. Gospodarzami spotkania byli dominikanie Prowincji Filipi┼äskiej. W┼Ťr├│d uczestnik├│w byli przedstawiciele czterech ga┼é─Özi drzewa dominika┼äskiego: ojcowie, siostry klauzurowe, siostry ze zgromadze┼ä czynnych oraz ┼Ťwieccy - w sumie 150 delegat├│w z ca┼éego ┼Ťwiata. Tematem spotkania by┼éa Misja rodziny dominika┼äskiej w trzecim tysi─ůcleciu. Spotkaniu przewodniczy┼é Genera┼é Zakonu, o. Timothy Radcliffe. Udzia┼é przedstawicieli polskiej Rodziny Dominika┼äskiej by┼é na spotkaniu bardzo wa┼╝ny i potrzebny.

W 1973 roku odwiedzi┼é Filipiny ├│wczesny arcybiskup krakowski, ks. kard. Karol Wojty┼éa i towarzysz─ůcy mu ks. bp Szczepan Weso┼éy z Rzymu. Karol Wojty┼éa, ju┼╝ jako papie┼╝ Jan Pawe┼é II, odby┼é dwie podr├│┼╝e apostolskie na Filipiny - w 1981 i 1995 roku. Podczas pierwszej podr├│┼╝y Jan Pawe┼é II odwiedzi┼é najwa┼╝niejsze wyspy Filipin: Luzon, Cebu, Davao, Bacolod, Iloilo, Legaspi i Baguio; w Manili beatyfikowa┼é 16 m─Öczennik├│w z Nagasaki, a w┼Ťr├│d nich Wawrzy┼äca Ruiza, pierwszego b┼éogos┼éawionego Filipi┼äczyka. W swoich homiliach papie┼╝ Jan Pawe┼é II wyst─Öpowa┼é w obronie praw cz┼éowieka (Filipiny by┼éy w├│wczas pod dyktatur─ů prez. Marcosa), sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, wzywa┼é do akcji charytatywnej na rzecz najbiedniejszych, podkre┼Ťla┼é rol─Ö rodziny chrze┼Ťcija┼äskiej i odpowiedzialno┼Ť─ç Filipin za chrze┼Ťcija┼ästwo w Azji. Podczas drugiej podr├│┼╝y apostolskiej, 15 stycznia 1995 roku, w Manili, na celebrowanej przez Jana Paw┼éa II mszy, ko┼äcz─ůcej V ┼Üwiatowy Dzie┼ä M┼éodzie┼╝y, zebra┼é si─Ö najwi─Ökszy t┼éum w historii ┼Ťwiata - pono─ç a┼╝ 5 milion├│w ludzi.

Papie┼╝ Jan Pawe┼é II odegra┼é du┼╝─ů rol─Ö w dziejach wsp├│┼éczesnego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego na Filipinach. Podczas swego pontyfikatu erygowa┼é 3 nowe metropolie: Cotabato (1979), Palo (1982) i Ozamiz (1983), 26 diecezji: Digos 1979, Tagum 1980, Bangued, Boyombong, Iba, Iligan, Kidapawan, Malaybalay, Marbel i San Jose de Antique (1982), Antipolo (1983), Gumaca, Mati i San Jose (1984), Alaminos i Urdaneta (1985), Talibon (1986), Kabakalan i San Carlos (1987), Naval (1988), Navaliches i Paranaque (2002), Cubao, Kalookan i Pasig (2003) i Baguio (2004), 3 samodzielne pra┼éatury: Ipil (1979), Libmanan (1989) i Batanes (2002) oraz 5 wikariat├│w apostolskich: San Jose in Mindoro (1983), Bontoc-Lagawe i Tabuk (1992) i Puerto Princesa i Taytay (2002).

Sebastian Wieczorek, kt├│ry w grudniu 2003 roku odwiedzi┼é Filipiny, na swojej stronie internetowej napisa┼é: "Filipi┼äczycy s─ů lud┼║mi bardzo religijnymi. Zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç z nich to katolicy. Ca┼éy kraj usiany jest ┼Ťwi─ůtyniami, ko┼Ťcio┼éami i olbrzymimi figurami Matki Boskiej, jakich do tej pory nigdzie jeszcze nie widzia┼éem. Uwielbiaj─ů Papie┼╝a [Jana Paw┼éa II - przyp. red.] i doskonale wiedz─ů, ┼╝e jest Polakiem. Co ciekawe, wi─Ökszo┼Ť─ç z nich orientuje si─Ö gdzie le┼╝y Polska i wie, ┼╝e nasi ┼╝o┼énierze s─ů w Iraku".

Filipi┼äczycy uczcili pami─Ö─ç zmar┼éego w kwietniu 2005 roku papie┼╝a Jana Paw┼éa II specjaln─ů msz─ů ┼Ťw. na wolnym powietrzu, odprawion─ů przez nowo mianowanego kard. Gaudencio Rosalesa, arcybiskupa Manili, w kt├│rej wzi─Ö┼éy udzia┼é wielotysi─Öczne t┼éumy wiernych. "...by┼é dla nas [Jan Pawe┼é II - przyp. red.] nieocenionym skarbem, pami─Ötamy przede wszystkim jego s┼éowa, aby nie l─Öka─ç si─Ö i otworzy─ç drzwi Chrystusowi" - powiedzia┼é agencji "Asia News" wikariusz generalny sanktuarium Naj┼Ťwi─Ötszego Serca w Manili i biskup pomocniczy archidiecezji, bp Bernardino Cortez, podkre┼Ťlaj─ůc dum─Ö Filipi┼äczyk├│w z zachowywania nauki Jana Paw┼éa II.

"Nie znajdzie ludzko┼Ť─ç uspokojenia, dopok─ůd si─Ö nie zwr├│ci z ufno┼Ťci─ů do Mi┼éosierdzia Mojego" - powiedzia┼é Chrystus polskiej zakonnicy Wilnie, ┼Ťw. Faustynie Kowalskiej (zm. 1938). G┼éoszenie znanej z Pisma ┼Üwi─Ötego prawdy o przebaczaj─ůcej mi┼éo┼Ťci Boga do ludzi sta┼éo si─Ö misj─ů ┼╝yciow─ů tej skromnej polskiej zakonnicy. Jej or─Ödzie rozpowszechni┼éo si─Ö po jej ┼Ťmierci na ca┼éym ┼Ťwiecie, tak┼╝e i na Filipinach. Tutaj szerzy si─Ö na wielk─ů skal─Ö r├│wnie┼╝ kult samej ┼Ťwi─Ötej. Nast─ůpi┼é on na Filipinach po beatyfikacji w 1993 i kanonizacji w 2000 roku przez papie┼╝a Jana Paw┼éa II s. Faustyny Kowalskiej oraz wybudowaniu sanktuarium Bo┼╝ego Mi┼éosierdzia w Krakowie, kt├│re w 2002 roku po┼Ťwi─Öci┼é Jan Pawe┼é II i kt├│re sta┼éo si─Ö g┼éo┼Ťnym na ca┼éym ┼Ťwiecie.

W ostatnich 50 latach ludno┼Ť─ç Filipin potroi┼éa si─Ö (z prawie 30 do prawie 90 mln ludzi). Sta┼éo si─Ö to wielkim wyzwaniem dla Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, kt├│ry musia┼é zadba─ç o pos┼éug─Ö duszpastersk─ů dla tak znacznie zwi─Ökszonej liczby wiernych. Z pomoc─ů przysz┼éy mu Ko┼Ťcio┼éy innych pa┼ästw, m.in. Polski. W 1989 roku rozpocz─Ö┼éo dzia┼éalno┼Ť─ç misyjn─ů na Filipinach polskie Zgromadzenie Ksi─Ö┼╝y Sercan├│w. W sumie na Filipiny wyjecha┼éo 4 polskich ksi─Ö┼╝y i 1 brat. Obecnie pracuje tam 3 sercan├│w, w tym jeden, kt├│ry z powodu trudno┼Ťci wizowych przeni├│s┼é si─Ö tam z Indii (dane z 2004 r.). Potem rozpocz─Öli tu prac─Ö misyjn─ů salwatorianie. Projekt utworzenia plac├│wki salwatorian├│w na Filipinach zrodzi┼é w 1987 roku. W celu jego realizacji przyby┼é na Filipiny ks. Gerard Rogowski SDS, ├│wczesny Prze┼éo┼╝ony Generalny Salwatorian├│w. Jaros┼éaw Dziuba nale┼╝a┼é do pierwszej grupy salwatorian├│w, kt├│rzy w 1996 roku rozpoczynali dzia┼éalno┼Ť─ç na Filipinach; dzisiaj prowadzi on po polsku stron─Ö internetow─ů, dotycz─ůc─ů dzia┼éalno┼Ťci misyjnej na Filipinach. Jego konfratrzy, ksi─Ö┼╝a Hubert Kranz i Wojciech Juraszek, pracuj─ů od kilku lat w Tagaytay, 50 km od Manili. Na pocz─ůtku XXI w. na misjach w Filipinach pracowa┼éo r├│wnie┼╝ 3 polskich werbist├│w.

1 stycznia 2006 roku na Filipinach pracowa┼éo 12 polskich misjonarzy, w tym 10 zakonnych i 1 siostra zakonna; w Manili (Metro) przy ul. 358 Columbia Street jest filipi┼äski dom zakonny si├│str nazaretanek (za┼é. w Rzymie w 1875 r. przez Polk─Ö F. Siedlisk─ů), ale jest w nim dzisiaj tylko 1 Polka. Zapowiadano r├│wnie┼╝ udanie si─Ö na misj─Ö na Filipiny polskich si├│str urszulanek.

Kto by┼é pierwszym ┼Ťwieckim Polakiem na Filipinach - r├│wnie┼╝ nie wiemy. Mo┼╝liwe (ale niekoniecznie), ┼╝e by┼é nim Jan Stanis┼éaw Kubary (1846-1896), polski podr├│┼╝nik i etnograf, badacz Mikronezji. Mia┼é on plantacj─Ö (o nazwie Mpomp) na wyspie Ponape na Karolinach, w pobli┼╝u Filipin. Podczas penetracji Karolin przez Niemc├│w Hiszpanie zakwestionowali jego prawa do plantacji Mpomp. W 1895 roku uda┼é si─Ö wi─Öc Kubary na Filipiny, pragn─ůc wyja┼Ťni─ç gubernatorowi swoje prawa do tej plantacji. B─Öd─ůc w Manili Kubary rozchorowa┼é si─Ö i przez kilka miesi─Öcy le┼╝a┼é w szpitalu (Wac┼éaw S┼éabczy┼äski "Na wyspach Pacyfiku" Warszawa 1956).

Przed wojn─ů odwiedzi┼é Filipiny znany geolog polski, prowadz─ůcy badania naukowe w Nowej Gwinei, J├│zef Zwierzycki (1888-1961), w 1945 roku wsp├│┼éorganizator politechniki i uniwersytetu we Wroc┼éawiu. Jego praca "Notes on the Morphology and Tectonics of the North Coast of New Guinea" ukaza┼éa si─Ö w powa┼╝nym filipi┼äskim czasopi┼Ťmie naukowym, wydawanym w Manili, "Philippines Journal" (1926).

Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e na Filipinach by┼éo du┼╝o Polak├│w, czy - zazwyczaj - Amerykan├│w polskiego pochodzenia, kiedy archipelag nale┼╝a┼é do Stan├│w Zjednoczonych Ameryki. Szczeg├│lnie musia┼éo by─ç ich sporo w szeregach wojska kolonialnego i armii ameryka┼äskiej, wyzwalaj─ůcej Filipiny z r─ůk Japo┼äczyk├│w w 1945 roku, a p├│┼║niej stacjonuj─ůcych w bazie ameryka┼äskiej w tym kraju. Jednak na ten temat nic prawie nie wiemy. Nikt nie przebada┼é pod tym kontem archiw├│w ameryka┼äskich w samych Stanach Zjednoczonych, jak i na Filipinach. Wyszuka┼éem jedynie, ┼╝e walczy┼é na Filipinach w 1944 roku na lotniskowcu "Belleau Wood" Leo John Dulacki (ur. 1918), p├│┼║niejszy genera┼é armii ameryka┼äskiej, dumny ze swego polskiego pochodzenia, a podczas wojny w Wietnamie w bazie ameryka┼äskiej na Filipinach stacjonowa┼é Feliks Korfanty, zawodowy sier┼╝ant armii ameryka┼äskiej. Jest on wnukiem legendarnego ┼Ül─ůzaka, Wojciecha Korfantego, walcz─ůcego o przy┼é─ůczenie. G├│rnego ┼Ül─ůska do Polski po I wojnie ┼Ťwiatowej ("Wywiad z Feliksem Korfantym" Gazeta Wyborcza 31.3.2000). Na pewno na ameryka┼äskich cmentarzach wojskowych na Filipinach jest wiele grob├│w z czysto polskimi nazwiskami.

W okresie mi─Ödzywojennym osiedli┼éo si─Ö na Filipinach kilkudziesi─Öciu Polak├│w, g┼é├│wnie w Manili. Ma┼éa to by┼éa grupka i nie mog─ůca lub nie zainteresowana w stworzeniu polskiego ┼╝ycia organizacyjnego. Podobnie jest i dzisiaj. Mieszka na Filipinach ok. 50 Polak├│w (2001 r.; ┼║r├│d┼éo ┼Üwiat Polonii), kt├│rzy nigdy nie skupili si─Ö pod polskim sztandarem. Wobec otwarcia na ┼Ťwiat tak Polski jak i Filipin mo┼╝na przypuszcza─ç, ┼╝e liczba Polak├│w na Filipinach w najbli┼╝szych latach na pewno wzro┼Ťnie.

Kontakt Polak├│w z Filipinami utrudnia┼éa nie tylko odleg┼éo┼Ť─ç, dziel─ůca Polsk─Ö od tego kraju, ale r├│wnie┼╝ fakt, ┼╝e Polska w latach 1945-89 by┼éa w niewoli komunistycznej i do 1973 roku oba kraje nie utrzymywa┼éy ze sob─ů stosunk├│w dyplomatycznych. Zosta┼éy one nawi─ůzane dopiero 22 wrze┼Ťnia 1973 roku i od razu na szczeblu ambasad. Interesy Polski reprezentowa┼éa ambasada w Japonii, a nast─Öpnie - i po dzi┼Ť dzie┼ä - ambasada w Tajlandii. Natomiast interesy Filipin w Polsce reprezentowa┼éa najpierw ambasada Filipin w Holandii, a potem do 1989 roku ambasada w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Obecnie w stolicy Filipin Manili jest czynny Konsulat Generalny RP. W dniach 11-13 maja 1974 z┼éo┼╝y┼é wizyt─Ö w Polsce przewodnicz─ůcy Rady ds. Polityki Zagranicznej F.D. Macapagal (by┼éy prezydent Filipin). Jednak szersze kontakty polityczne mi─Ödzy Polsk─ů a Filipinami nast─ůpi┼éy dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku, a dok┼éadnie w ostatnich kilku latach.

Oto kilka ostatnich przyk┼éad├│w: W dniach 4-8 grudnia 2004 roku z oficjaln─ů wizyt─ů w Republice Filipin przebywa┼é marsza┼éek Sejmu RP, J├│zef Oleksy, kt├│remu towarzyszyli pos┼éowie: Janusz Lisak i Adam Szejnfeld oraz senator Genowefa Ferenc. Zostali oni przyj─Öci przez prezydenta Glori─Ö Macapagal-Arroyo, przewodnicz─ůcych obu izb parlamentu, ministr├│w spraw zagranicznych, obrony i finans├│w. Z kolei w dniach 3-9 kwietnia 2005 roku czteroosobowa delegacja Senatu RP, pod przewodnictwem wicemarsza┼éka Ryszarda Jarzembowskiego, wzi─Ö┼éa udzia┼é w Zgromadzeniu Unii Mi─Ödzyparlamentarnej w Manili. Delegacja Senatu RP zosta┼éa r├│wnie┼╝ przyj─Öta przez przewodnicz─ůcego Senatu Filipin Franklina M. Drilona. Przekaza┼é on wyrazy ┼╝alu z powodu ┼Ťmierci papie┼╝a Jana Paw┼éa II; z kolei wicemarsza┼éek R. Jarzembowski podzi─Ökowa┼é za uczczenie pami─Öci Ojca ┼Üwi─Ötego minut─ů ciszy podczas oficjalnego rozpocz─Öcia 112. Zgromadzenia Unii Mi─Ödzyparlamentarnej. Rozmawiano o mo┼╝liwo┼Ťci zintensyfikowania wsp├│┼épracy handlowej oraz wymiany turystycznej mi─Ödzy Polsk─ů a Filipinami. Strona filipi┼äska zainteresowana jest tak┼╝e pozyskiwaniem wykwalifikowanych pracownik├│w z Polski, np. trener├│w sportowych. Podkre┼Ťlono dobre i wci─ů┼╝ rozwijaj─ůce si─Ö kontakty mi─Ödzyparlamentarne, potwierdzone niedawn─ů wizyt─ů przewodnicz─ůcego F.M. Drilona w Polsce oraz marsza┼éka Sejmu J├│zefa Oleksego na Filipinach. M├│wiono tak┼╝e o mo┼╝liwo┼Ťci podj─Öcia akcji charytatywnych na rzecz ubogich na Filipinach oraz erygowania pomnika Jana Paw┼éa II w Manili.

W dniach 3-4 czerwca 2006 roku przebywa┼é z oficjaln─ů wizyt─ů na Filipinach polski minister obrony narodowej, Rados┼éaw Sikorski.

Nawi─ůzanie stosunk├│w dyplomatycznych zapocz─ůtkowa┼éo wymian─Ö handlow─ů mi─Ödzy obu pa┼ästwami. W kwietniu 1975 roku przebywa┼éa w Polsce misja gospodarcza Filipin, z kolei w lutym 1976 roku przebywa┼éa na Filipinach polska delegacj─ů rz─ůdowa, kt├│ra podpisa┼éa umow─Ö handlow─ů z zastosowaniem klauzuli najwi─Ökszego uprzywilejowania. Natomiast 23 marca tego roku podpisano w Warszawie porozumienie o wsp├│┼épracy mi─Ödzy Polsk─ů Izb─ů Handlu Zagranicznego, a Izb─ů Przemys┼éow─ů Filipin, a w lutym 1977 roku w Manili delegacje Polskiej Izby Handlu Zagranicznego i kilku central handlu zagranicznego po raz pierwszy zawar┼éy bezpo┼Ťrednie transakcje handlowe, dotycz─ůce m.in. eksportu z Polski sprz─Ötu fotooptycznego, silnik├│w elektrycznych i chemikali├│w. Jednak a┼╝ do upadku PRL obroty handlowe mi─Ödzy obu pa┼ästwami by┼éy bardzo ma┼ée. Nie pomog┼éy specjalnie zorganizowane wizyty w Manili polskiego ministra handlu zagranicznego i gospodarki morskiej J. Olszewskiego (30.VIII-1.IX.1978) i w Polsce filipi┼äskiego ministra d.s. zasob├│w naturalnych, J. Leido. Filipiny eksportowa┼éy do Polski troch─Ö produkt├│w rolno-spo┼╝ywczych, a importowa┼éy z Polski g┼é├│wnie nawozy azotowe, ┼éo┼╝yska toczne, sod─Ö kaustyczn─ů, polietylen. Po upadku rz─ůd├│w komunistycznych w Polsce w 1989 roku stosunki handlowe mi─Ödzy obu pa┼ästwami bardzo si─Ö o┼╝ywi┼éy.

W 2004 roku, po raz pierwszy w historii polsko-filipi┼äskich kontakt├│w handlowych, odby┼éa si─Ö w Manili wystawa przemys┼éowa pod nazw─ů "The First Polish Business Days 2004 - A Gateway to the European Union". Wystaw─Ö zorganizowano w hali targowej World Trade Center w Manili. W┼éasne ekspozycje mia┼éo kilka najwi─Ökszych polskich przedsi─Öbiorstw przemys┼éowych. Na stoisku informacyjnym Wydzia┼éu Ekonomiczno-Handlowego Ambasady RP w Bangkoku, obejmuj─ůcego swym dzia┼éaniem rynek Republiki Filipin, prezentowane by┼éy materia┼éy promocyjne ponad 30. innych przedsi─Öbiorstw. Cz─Ö┼Ť─ç firm wyjecha┼éa z Manili z konkretnymi zam├│wieniami. Impreza by┼éa udana i dlatego w dniach od 10 do 12 listopada 2005 roku zorganizowano po raz drugi dni polskiego biznesu w Manili, w jednym z jej centr├│w handlowych, w presti┼╝owej, biznesowej dzielnicy Makati. W wystawie uczestniczy┼éy m.in.: Ciech S.A., BUMAR, PZL ┼Üwidnik, PZL Mielec, Stocznia Marynarki Wojennej Gdynia, Hortimex. Imprezami towarzysz─ůcymi wystawie by┼éy: seminarium gospodarcze z prezentacjami uczestnicz─ůcych firm polskich, przyj─Öcie dyplomatyczne z okazji ┼Ťwi─Öta narodowego Polski 11 listopada, wystawa plakatu filmowego Rafa┼éa Olbi┼äskiego oraz polskie menu w hotelu "New World Renaissance Hotel", serwowane przez polskich kucharzy, delegowanych specjalnie z Hotelu Marriott w Warszawie.

Z kolei, podczas pobytu w Manili w kwietniu 2005 roku delegacji Senatu RP, odby┼éa si─Ö rozmowa z przewodnicz─ůcym J. de Veneci─ů w sprawie mo┼╝liwo┼Ťci polsko-filipi┼äskiej wsp├│┼épracy gospodarczej w dziedzinie g├│rnictwa, transportu kolejowego i rolnictwa. Do tego celu zosta┼éaby powo┼éana Polsko-Filipi┼äska Izba Handlowa, koordynuj─ůca wsp├│lne dzia┼éania.

Natomiast podczas oficjalnej wizyty na Filipinach polskiego ministra obrony narodowej Rados┼éawa Sikorskiego, w czerwcu 2006 roku, ministrowi towarzyszy┼éa w podr├│┼╝y liczna delegacja przedstawicieli polskiego biznesu. Podczas wizyty rozmawiano o propozycji kredytu w wysoko┼Ťci 140mln USD na zakup polskiej broni.

Nawi─ůzanie po II wojnie ┼Ťwiatowej stosunk├│w polsko-filipi┼äskich na szczeblu wsp├│┼épracy mi─Ödzynarodowej, a szczeg├│lnie polsko-filipi┼äskich stosunk├│w dyplomatycznych, otworzy┼éo Filipiny dla Polak├│w. Najpierw byli to g┼é├│wnie doradcy organizacji mi─Ödzynarodowych i dziennikarze. By┼é na Filipinach w 1968 roku, jako doradca wydzia┼éu informacji ┼Üwiatowej Organizacji Zdrowia, znany dziennikarz Lucjan Wolanowski, czego owocem by┼éa ksi─ů┼╝ka "Upa┼é i gor─ůczka" (Warszawa 1970) oraz cykl korespondencji w tygodniku "Dooko┼éa ┼Üwiata". Z kolei M. Klarner-┼Ünidowska napisa┼éa bodaj┼╝e pierwsz─ů polsk─ů ksi─ů┼╝k─Ö o Filipinach "Wyspy na szlaku tajfun├│w" (Warszawa 1979). Drug─ů wa┼╝n─ů pozycj─ů by┼éa ksi─ů┼╝ka Janusza Andrzeja Wolniewicza "Mi─Ödzy Luzonem a Mindanao" (Warszawa 1986).

Od lat 70. XX wieku zacz─Ö┼éa si─Ö rozwija─ç wymiana kulturalna i wsp├│┼épraca w dziedzinie sportu mi─Ödzy Polsk─ů a Filipinami. I tak, dla przyk┼éadu, w 1972 roku odby┼éa si─Ö na Filipinach pierwsza wystawa prac grafik├│w polskich, m.in. Wojciecha Z. Krzywob┼éockiego, Jerzego Mazusia i Witolda Skulicza; koncertowa┼é tu znany wiolonczelista polski Andrzej K. Orkisz, a w 1992 roku szachistka Krystyna D─ůbrowska reprezentowa┼éa Polsk─Ö na olimpiadzie szachowej w Manili.

Po wyzwoleniu się Polski z jarzma komunistycznego na Filipiny zaczęli się udawać wszyscy Polscy, którzy tego pragnęli, no i których było na to stać, jak również Polki i Polacy, którzy znaleźli się na Filipinach z różnych okazji. Np. w 2005 roku Katarzyna Borowicz zdobyła III miejsce i tytuł Miss Wody w konkursie Miss Ziemi na Filipinach. Dwudziestoletnia wówczas Polka z Ostrowa Wielkopolskiego, studentka kulturoznawstwa, miała na koncie tytuły trzeciej wicemiss w Konkursie Miss Świata 2004, który odbywał się w Chinach, oraz Queen of Europe. Miss Ziemi 2005 została Wenezuelka Alexandra Braun Waldeck. II miejsce i tytuł Miss Powietrza otrzymała Amell Santana z Dominikany.

Sp─Ödzenie wakacji na Filipinach sta┼éo si─Ö marzeniem wielu Polak├│w. Marzeniem, kt├│re szereg os├│b mog┼éo teraz zrealizowa─ç. I tak, dla przyk┼éadu, zrealizowa┼é je Grzegorz Lewocki, kt├│ry dzieli si─Ö z nami w internecie swoimi zdj─Öciami z podr├│┼╝y. Pisze: "Filipi┼äczycy s─ů najbardziej przyjaznym narodem po┼Ťr├│d tych, z kt├│rymi mia┼éem do tej pory do czynienia. S─ů niezmiernie mili, u┼Ťmiechni─Öci i skorzy do bezp┼éatnej pomocy. Archipelag wysp filipi┼äskich jest bardzo zielony. Wiele cud├│w przyrody nie pozwala nawet na chwil─Ö, w zetkni─Öciu z nimi, na swobodny oddech. Czekoladowe wzg├│rza na Cebu, tarasy ry┼╝owe ko┼éo Banaue, podziemna rzeka na Palawanie, to wszystko powoduje, ┼╝e od nat┼éoku wra┼╝e┼ä a┼╝ kreci si─Ö w g┼éowie!"

Agnieszka i ┼üukasz Wroczy┼äscy w kwietniu 2001 roku polecieli na Filipiny ┼Ťwi─Ötowa─ç Wielkanoc. Mieli tylko kilka dni na zobaczenie wysp. Chcieli obejrze─ç filipi┼äskie obchody Wielkiego Tygodnia, a tak┼╝e zajrze─ç w okolice wulkanu Pinatubo. Po powrocie do kraju, na V Og├│lnopolskim Spotkaniu Podr├│┼╝nik├│w - Finale Nagrody Kolosy 2002 w Gdyni, pokazali uczestnikom fotograficzne migawki z obrz─Öd├│w Wielkiego Tygodnia w filipi┼äskim San Fernando de Pampanga. Biczownik├│w, ludzi z w┼éasnej woli ukrzy┼╝owanych, bisita iglesia i inne obyczaje, czyli Wielkanoc z azjatyckiej - dalekowschodniej - perspektywy.

W grudniu 2003 zwiedza┼é Filipiny Sebastian Wieczorek. Poza Manil─ů odwiedzi┼é s┼éynne tarasy ry┼╝owe w Banaue, wyspy po┼éudnia Filipin - Visayas. Na swojej stronie internetowej pisze: "W┼éa┼Ťciwie ka┼╝dego dnia jeste┼Ťmy w innym miejscu. Podr├│┼╝e, czasami m─Öcz─ůce i czasoch┼éonne, mo┼╝na jednak "prze┼╝y─ç". A ka┼╝da wyspa, na kt├│rej byli┼Ťmy, czy to Cebu, Negros, Panay, mia┼éa inny charakter. Na Cebu koniecznie trzeba zobaczy─ç bazylik─Ö Minor del Santo Ni┼äo ze s┼éynn─ů figurk─ů ma┼éego Jezusa i po┼éo┼╝ony nieopodal krzy┼╝, kt├│ry postawi┼é Magellan w 1521 roku podczas swojej podr├│┼╝y dooko┼éa ┼Ťwiata. Z Cebu ruszamy na Wysp─Ö Negros, Panay i docieramy na Boracay... podziwiamy wspania┼é─ů i bajeczn─ů raf─Ö koralow─ů, spotykaj─ůc przy okazji mn├│stwo najwspanialszych okaz├│w morskiej fauny".

Ewa Walacik październik i listopad 2004 roku spędziła w Manili, Benanue, Alona Beach, Legaspi i - najdłużej - w Boracay.

Filipiny były w 2005 roku celem podróży podróżnika, członka Towarzystwa Eksploracyjnego w Warszawie, Bogumiła Rzucidło. Po powrocie do kraju, w dniu 17 lutego 2006 roku, w Domu Gdańskim odbył się wernisaż jego wystawy fotograficznej, zatytułowanej "Filipiny w obiektywie".

R├│wnie┼╝ spora grupa Polak├│w z Australii i Nowej Zelandii sp─Ödza od wielu lat wakacje na Filipinach. Np. m├│j brat, Edward, by┼é na Filipinach wraz z rodzin─ů w 2001 roku.

Polakom podobaj─ů si─Ö Filipiny. Sebastian Wieczorek pisze: "Aby objecha─ç ca┼ée Filipiny w ci─ůgu 3 tygodni, kt├│re sp─Ödzili┼Ťmy nad Pacyfikiem, musieliby┼Ťmy podr├│┼╝owa─ç wy┼é─ůcznie samolotami. Nie zrobili┼Ťmy tego ┼Ťwiadomie, wierz─ůc, ┼╝e na Filipiny jeszcze kiedy┼Ť wr├│cimy...". Podobnie pisze Ewa Walacik: "Mam nadziej─Ö, ┼╝e kiedy┼Ť jeszcze wr├│c─Ö na Filipiny. Mabuhay!".

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

03 Lipca 1988 roku
Ameryka┼äski kr─ů┼╝ownik zestrzeli┼é ira┼äski samolot pasa┼╝erski.


03 Lipca 1924 roku
Reprezentacja Polski po raz pierwszy uczestniczyła w Igrzyskach Olimpijskich.


Zobacz wi─Öcej