┼Üroda 18 Maja 2022r. - 138 dz. roku,  Imieniny: Alicji, Edwina, Eryka

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 02.05.22 - 19:33     Czytano: [103]

Dział: Zakamarki historii

Święto Konstytucji 3 Maja





"Ojczyzna nasza ju┼╝ jest ocalona. Swobody nasze zabezpieczone. Jeste┼Ťmy odt─ůd narodem wolnym i niepodleg┼éym. Opad┼éy p─Öta niewoli i nierz─ůdu" - ┼ü. K─ůdziela, Narodziny Konstytucji 3 maja, s. 94.

Szanowni Państwo,

3 maja 1791 r. po burzliwej debacie sejm przez aklamacj─Ö przyj─ů┼é ustaw─Ö rz─ůdow─ů reguluj─ůc─ů organizacj─Ö w┼éadz pa┼ästwowych oraz prawa i obowi─ůzki obywateli. Uchwalony przez Sejm Czteroletni (zwanym Sejmem Wielkim) pierwszy w Europie, drugi na ┼Ťwiecie, niezwykle donios┼éy akt prawny kszta┼étowa┼é polsk─ů demokracj─Ö

Akt prawny, ju┼╝ w preambule, definiowa┼é okoliczno┼Ťci i zmiany jakie Konstytucja 3 Maja wnosi┼éa formuj─ůc demokratyczny ustr├│j polityczny Rzeczypospolitej.

"W imię Boga w Trójcy Świętej Jedynego.
Stanis┼éaw August z Bo┼╝ej ┼éaski i woli Narodu Kr├│l Polski, Wielki Ksi─ů┼╝e Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, ┼╗mudzki, Kijowski, Wo┼éy┼äski, Podolski, Inflancki, Smole┼äski, Siewierski i Czerniechowski, wraz z stanami skonfederowanemi, w liczbie podw├│jnej Nar├│d Polski reprezentuj─ůcemi, uznaj─ůc, i┼╝ los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawis┼é, d┼éugim do┼Ťwiadczeniem poznawszy zadawnione rz─ůdu naszego wady, a chc─ůc korzysta─ç z pory, w jakiej si─Ö Europa znajduje, i z tej dogorywaj─ůcej chwili, kt├│ra nas samym sobie wr├│ci┼éa, wolni od ha┼äbi─ůcych obcej przemocy nakaz├│w, ceni─ůc dro┼╝ej nad ┼╝ycie, nad szcz─Ö┼Ťliwo┼Ť─ç osobist─ů egzystencyj─ů polityczn─ů, niepodleg┼éo┼Ť─ç zewn─Ötrzn─ů i wolno┼Ť─ç wewn─Ötrzn─ů narodu, kt├│rego los w r─Öce nasze jest powierzony, chc─ůc oraz na b┼éogos┼éawie┼ästwo, na wdzi─Öczno┼Ť─ç wsp├│┼éczesnych i przysz┼éych pokole┼ä zas┼éu┼╝y─ç, mimo przeszk├│d, kt├│re w nas nami─Ötno┼Ťci sprawowa─ç mog─ů, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolno┼Ťci, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z najwi─Öksz─ů sta┼éo┼Ťci─ů ducha niniejsz─ů konstytucj─Ö uchwalamy i t─Ö ca┼ékowicie za ┼Ťwi─Öt─ů, za niewzruszon─ů deklarujemy, dop├│ki by nar├│d w czasie, prawem przepisanym, wyra┼║n─ů wol─ů swoj─ů nie uzna┼é potrzeby odmienienia w niej jakiego artyku┼éu. Do kt├│rej to konstytucji dalsze ustawy sejmu tera┼║niejszego we wszystkiem stosowa─ç si─Ö maj─ů." - ┼║r├│d┼éo: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/kpol/1791.html

Jedena┼Ťcie artyku┼é├│w Konstytucji wprowadza┼éo tr├│jpodzia┼é w┼éadzy, monarchi─Ö dziedziczn─ů, opiek─Ö prawn─ů nad ch┼éopami i mieszcza┼ästwem oraz znosi┼éo liberum veto. Wyrazicielem suwerennej woli narodu mia┼é by─ç dwuizbowy Sejm. Sejm mia┼é by─ç zwo┼éywany co dwa lata; po up┼éywie ─çwier─ç wieku - czyli w 1819 r. - Sejm nadzwyczajny mia┼é zmieni─ç Konstytucj─Ö.

Uchwalona 3 maja 1791 r. Ustawa Rz─ůdowa by┼éa pr├│b─ů unowocze┼Ťnienia ustroju Polski i ratowania jej suwerenno┼Ťci. Mimo, ┼╝e obowi─ůzywa┼éa zaledwie kilkana┼Ťcie miesi─Öcy to do dzisiaj jest jednym z fundament├│w polskiej tradycji republika┼äskiej, symbolem demokracji oraz powodem dumy Polak├│w.


By zrozumie─ç istot─Ö wielko┼Ťci uchwalonej 3 maja Konstytucji, nale┼╝y wspomnie─ç o sytuacji Polski w czasie poprzedzaj─ůcym sporz─ůdzenie aktu, ale r├│wnie┼╝ skutk├│w zatwierdzenia tej bezsprzecznie nowatorskiej Ustawy Rz─ůdowej.

Rzeczypospolita, przechodzi┼éa powa┼╝ny kryzys, a agresywna polityka o┼Ťciennych mocarstw (Rosji, Prus i Austrii) doprowadzi┼éa, ┼╝e u schy┼éku XVIII w. Polska nie by┼éa pa┼ästwem w pe┼éni suwerennym. Podczas panowania dynastii saskiej Polska znajdowa┼éa si─Ö pod patronatem Rosji, kt├│ra mia┼éa gwarantowa─ç jej wolno┼Ť─ç i bezpiecze┼ästwo. W rzeczywisto┼Ťci pod wznios┼éymi has┼éami i propagand─ů carskiej Rosji kry┼éa si─Ö brutalna dominacja polityczna. Pod koniec lat sze┼Ť─çdziesi─ůtych, czyli w okresie Konfederacji Barskiej, w spos├│b szczeg├│lny widoczny by┼é fakt, ┼╝e "Polska nierz─ůdem stoi."

Warto przypomnie─ç, ┼╝e po krwawym st┼éumieniu przez Rosjan zrywu konfederat├│w (trwaj─ůcego od 1768 do 1772 r) w obronie suwerenno┼Ťci kraju, Prusy, Austria i Rosja dokona┼éy w 1772 r. zaboru cz─Ö┼Ťci ziem Rzeczypospolitej (I rozbi├│r). Ponad 5 tys. konfederat├│w zosta┼éo wywiezionych przez Rosjan na Syberi─Ö - byli to pierwsi polscy zes┼éa┼äcy, kt├│rzy zostali zapami─Ötani, jako ┼╝arliwi obro┼äcy wiary i wolno┼Ťci.

I rozbi├│r Polski sta┼é si─Ö swoistym prze┼éomem i uwidoczni┼é potrzeb─Ö przeprowadzenia reform w pa┼ästwie. Przypomnijmy, ┼╝e Sejm rozbiorowy (zapami─Ötany poprzez gest Tadeusza Rejtana) poza wydaniem zgody na rozbi├│r, stworzy┼é r├│wnie┼╝ Komisj─Ö Edukacji Narodowej. Nieprzypadkowo czterech najwa┼╝niejszych tw├│rc├│w Konstytucji by┼éo zwi─ůzanych z Komisj─ů. Ta i inne inicjatywy (np. szko┼éa Rycerska) podj─Öte na pocz─ůtku panowania Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego tworzy┼éy podstaw─Ö do stara┼ä o odzyskanie suwerenno┼Ťci przez Rzeczpospolit─ů. Sejm rozbiorowy na ┼╝─ůdanie Rosji stworzy┼é r├│wnie┼╝ Rad─Ö Nieustaj─ůc─ů, b─Öd─ůc─ů swoist─ů rad─ů ministr├│w, kt├│rej celem mia┼éo by─ç ograniczenie w┼éadzy kr├│lewskiej i plan├│w g┼é─Öbokich reform.

W drugiej po┼éowie lat 80-tych XVIII wieku zmieni┼éa si─Ö sytuacja mi─Ödzynarodowa Rzeczypospolitej by┼éo to wynikiem wybuchu wojny rosyjsko-tureckiej i w┼é─ůczenie si─Ö do niej Austrii. Sytuacja militarna dw├│ch zaborc├│w spowodowa┼éa, ┼╝e Stanis┼éawa August Poniatowski postanowi┼é wzmocni─ç swoj─ů w┼éadz─Ö i zminimalizowa─ç wp┼éywy Katarzyny II. Wydawa┼éoby si─Ö, ┼╝e cel ten mia┼é zosta─ç osi─ůgni─Öty poprzez zaskakuj─ůc─ů strategi─Ö, ot├│┼╝ w 1788 r. zosta┼é zwo┼éany Sejm, kt├│ry mia┼é zatwierdzi─ç sojusz polsko-rosyjski i w┼é─ůczenie si─Ö do wojny z Turcj─ů. Tymczasem w┼Ťr├│d zgromadzonej na Sejmie szlachty zapanowa┼éo pragnienie zerwania zwi─ůzk├│w w Rosj─ů. Pierwszym krokiem by┼éa likwidacja Rady Nieustaj─ůcej. Skonfederowany Sejm, w kt├│rym niemo┼╝liwe by┼éo zastosowanie liberum veto, rozpocz─ů┼é realizacj─Ö reform. Ju┼╝ pod koniec 1788 r. uchwalono powi─Ökszenie armii z ok. 20 do 100 tys. ┼╝o┼énierzy.

Najwa┼╝niejsi przedstawiciele obozu reformatorskiego - Stanis┼éaw Ma┼éachowski, Hugo Ko┼é┼é─ůtaj, Julian Ursyn Niemcewicz, Ignacy Potocki i Tadeusz Matuszewicz - od grudnia 1790 r. spotykali si─Ö w tajemnicy, by debatowa─ç nad kszta┼étem reformy, analizowali m.in. konstytucj─Ö ameryka┼äsk─ů i prace francuskiego Zgromadzenia Narodowego. Ich dzia┼éania przyspieszy┼éo pogorszenie si─Ö sytuacji mi─Ödzynarodowej Polski. Przeg┼éosowanie ustawy zmieniaj─ůcej ustr├│j zaplanowano po Wielkanocy, gdy wi─Ökszo┼Ť─ç pos┼é├│w wci─ů┼╝ przebywa┼éa w swoich oddalonych cz─Östo o setki kilometr├│w dworach. 2 maja 1791 r. w Pa┼éacu Radziwi┼é┼éowskim (obecnym prezydenckim) odczytano projekt ustawy.

Rankiem 3 maja 1791 r. po otwarciu obrad sejmowych odczytano odpowiednio dobrane depesze dyplomatyczne wskazuj─ůce, ┼╝e Polsce grozi kolejny rozbi├│r. Obraduj─ůcy nie czekali, natychmiast przeg┼éosowano uchwalenie Ustawy Rz─ůdowej, a Kr├│l zaprzysi─ůg┼é konstytucj─Ö: "Przysi─Ög┼éem Bogu, ┼╝a┼éowa─ç tego nie b─Öd─Ö". Wieczorem pos┼éowie, na czele z marsza┼ékiem Stanis┼éawem Ma┼éachowskim zaprzysi─Ögli, now─ů ustaw─Ö.

Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e rok po przyj─Öciu Konstytucji Sejm Wielki nadal obradowa┼é uchwalaj─ůc kolejne ustawy buduj─ůce nowy ustr├│j Rzeczypospolitej.

Niestety nie wszystkim bliska by┼éa uchwalona Konstytucja opracowana dla naprawy Rzeczypospolitej, jej zapisy wywo┼éa┼éy op├│r magnaterii broni─ůcej swoich przywilej├│w (a przy tym nierzadko op┼éacanej przez s─ůsiednie pa┼ästwa). Tu┼╝ po uchwaleniu Konstytucji na kresach Rzeczypospolitej w miasteczku Targowica zebrali si─Ö magnaci d─ů┼╝─ůcy wraz z Katarzyn─ů II do obalenia nowego ustroju. Ten spisek magnacki, poparty przez znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç szlachty, zawi─ůzany zosta┼é 27.04.1792 r. w Petersburgu, a 14.05.1792 r. og┼éoszony oficjalnie w Targowicy. Na czele zmowy stali: Stanis┼éaw Potocki oraz hetmani: Seweryn Rzewuski, Franciszek Ksawery Branicki, Szymon Kossakowski.

Konfederacja targowicka opowiada┼éa si─Ö za przywr├│ceniem tzw. praw kardynalnych i dawnej w┼éadzy hetman├│w. Za konfederatami, kt├│rzy wyst─ůpili pod pozorem obrony wolno┼Ťci, w Rzeczpospolitej interweniowa┼éy wojska rosyjskie. Po serii pora┼╝ek wojsk polskich (wojna polsko-rosyjska 1792 r.) i ultimatum Katarzyny II - 23.07. 1792 r. - do konfederacji przyst─ůpi┼é kr├│l Stanis┼éaw August Poniatowski i wyda┼é rozkaz wstrzymania walk. Konfederaci anulowali nowe ustawodawstwo przyj─Öte przez Sejm Czteroletni (m.in. Konstytucj─Ö 3 maja), wprowadzili cenzur─Ö, zlikwidowali czasopisma o kierunku reformatorskim i podj─Öli represje wobec stronnictwa patriotycznego, kt├│re przyj─Ö┼éy r├│wnie┼╝ charakter porachunk├│w osobistych. Po przewrocie dokonanym przez Konfederat├│w Polska zosta┼éa zrujnowana, a zarz─ůdzenia dyktowane targowiczanom z Petersburga pog┼é─Öbia┼éy chaos.

Epilogiem wojny polsko-rosyjskiej 1792 r. i rz─ůd├│w Targowicy by┼é II rozbi├│r Polski, dokonany w styczniu 1793 r. przez Rosj─Ö i Prusy.

Dla obro┼äc├│w Konstytucji 3 Maja oraz patriot├│w, kt├│rzy walczyli w obronie niepodleg┼éo┼Ťci Polski, ale r├│wnie┼╝ dla znacz─ůcej cz─Ö┼Ťci obywateli Rzeczypospolitej, konfederacja targowicka sta┼éa si─Ö symbolem zdrady narodowej. Podczas insurekcji ko┼Ťciuszkowskiej w 1794 r. wielu jej przyw├│dc├│w skazano na ┼Ťmier─ç i infami─Ö oraz publicznie wieszano na szubienicach. Na ┼Ťmierci przez powieszenie m.in. skazano hetmana wielkiego koronnego Piotra O┼╝arowskiego, marsza┼éka Rady Nieustaj─ůcej J├│zefa Ankwicza, hetmana polnego litewskiego J├│zefa Zabie┼é┼é─Ö oraz biskupa inflanckiego J├│zefa Kazimierza Kossakowskiego. W┼Ťr├│d powieszonych byli biskup wile┼äski Ignacy Massalski, kasztelan przemyski ksi─ů┼╝─Ö Antoni Czetwerty┼äski, pose┼é do Turcji Karol Boscamp-Lasopolski, szambelan Stefan Grabowski, instygator koronny Mateusz Roguski, szpieg rosyjski Marceli Pi─Ötka, czy instygator s─ůd├│w kryminalnych J├│zef Majewski.

Wyrok ┼Ťmierci wydano r├│wnie┼╝ na tych, kt├│rych nie uda┼éo si─Ö schwyta─ç, gdy┼╝ przewa┼╝nie ukrywali si─Ö za granic─ů. Byli to Stanis┼éaw Szcz─Ösny Potocki, Franciszek Ksawery Branicki, Seweryn Rzewuski, Jerzy Wielhorski, Antoni Polikarp Z┼éotnicki, Adam Moszcze┼äski, Jan Zag├│rski ora Jan Suchorzewski, wyrokiem Najwy┼╝szego S─ůdu Kryminalnego zostali skazani na ┼Ťmier─ç przez powieszenie, na wieczn─ů infami─Ö (wyj─Öcie spod wszelkich praw), konfiskat─Ö maj─ůtk├│w i utrat─Ö wszystkich urz─Öd├│w. Wyroki wykonano in effigie (┼éac. w obrazie), czyli jedynie na wizerunkach skazanych.

Targowiczan i ich konfederacj─Ö postrzegamy z odraz─ů i uwa┼╝amy za symbol zdrady Polski i Narodu Polskiego. Przyw├│dcy targowiczan - przepe┼énieni pych─ů i mentalno┼Ťci─ů p┼éatnych zdrajc├│w przyczynili si─Ö do upadku Rzeczypospolitej. Ich zdradziecki czyn przez wieki by┼é i jest postrzegany jako zbrodnia, wymierzona w suwerenno┼Ť─ç Pa┼ästwa Polskiego, podyktowana wy┼é─ůcznie osobistymi pobudkami i d─ů┼╝eniem do osi─ůgni─Öcia prywatnych korzy┼Ťci. Do dnia dzisiejszego Targowica jest dla Polak├│w synonimem zdrady narodowej.

Szanowni Państwo,

Konstytucja 3 Maja do dnia dzisiejszego stanowi symbol niepodleg┼éo┼Ťci Polski, przez wiele lat prawo do kultywowania pami─Öci o jej uchwaleniu zwi─ůzane by┼éo z sytuacj─ů polityczn─ů Rzeczypospolitej. Przypomn─Ö, ┼╝e po raz pierwszy uroczy┼Ťcie ┼Ťwi─Ötowano w rocznic─Ö uchwalenia Konstytucji - 3 maja 1792 r., w przededniu wojny z Rosj─ů. W czasie gdy Polska zosta┼éa, na ponad 120 lat, wymazana z map Europy nie by┼éo przyzwolenia na oficjalne upami─Ötnienie uchwalenia Konstytucji. ┼Üwi─Öto pa┼ästwowe zosta┼éo przywr├│cone dopiero 3 maja 1919 r., tu┼╝ po odzyskaniu niepodleg┼éo┼Ťci, a oficjalnie ponownie zniesione w 1951 r - okresie szczytu terroru stalinowskiego. Ostatecznie powr├│cono do obchodzenia ┼Ťwi─Öta Konstytucji 3 Maja w 1990 r. - tylko w wolnej, suwerennej i niepodleg┼éej Polsce mogli┼Ťmy i mo┼╝emy ┼Ťwi─Ötowa─ç dzie┼ä uchwalenia Konstytucji 3 Maja - aktu, kt├│rego uchwalenie by┼éo wielkim do┼Ťwiadczeniem ┼Ťwiadcz─ůcym o jedno┼Ťci i patriotyzmie ludzi, dla kt├│rych dobro Polski by┼éo warto┼Ťci─ů nadrz─Ödn─ů.

Vivat Konstytucja 3 Maja!

Biorc─ů pod uwag─Ö powy┼╝sze okoliczno┼Ťci i fakty historyczne, my i nast─Öpne pokolenia jeste┼Ťmy zobowi─ůzani do podejmowania dzia┼éa┼ä, kt├│re zagwarantuj─ů, ┼╝e Rzeczypospolita b─Ödzie wolnym, suwerenny i niepodleg┼éym pa┼ästwem. Nie mo┼╝emy pozwoli─ç, aby w najmniejszym stopniu sta┼éa si─Ö krajem podleg┼éym.

Szczeg├│lnie w obecnym momencie - agresywnej inwazji Rosji na Ukrain─Ö. Na naszych oczach rozgrywa si─Ö tragedia narodu ukrai┼äskiego, kt├│ry stan─ů┼é w obronie swej niepodleg┼éo┼Ťci i wolno┼Ťci, heroicznie walcz─ůcy Ukrai┼äcy skutecznie przeciwstawiaj─ů si─Ö brutalnej agresji kremlowskich zbrodniarzy. Ponad 60 dni wojny udokumentowa┼éo niespotykan─ů, od zako┼äczenia II Wojny ┼Üwiatowej, skal─Ö zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzko┼Ťci. Ukrai┼äcy broni─ůcy niepodleg┼éo┼Ťci kraju, broni─ů r├│wnie┼╝ Europy przez neo-imperialistyczn─ů polityk─ů Moskwy, kt├│ra dla wolnego ┼Ťwiata stanowi realne zagro┼╝enie.

Musimy by─ç ┼Ťwiadomi, ┼╝e niepodleg┼éo┼Ť─ç i wolno┼Ť─ç to warto┼Ťci, kt├│re nale┼╝y obj─ů─ç niezwyk┼é─ů trosk─ů, wszelkie dzia┼éania - polityczne, spo┼éeczne, czy gospodarcze powinny by─ç podejmowane dla dobra Polski i Polak├│w. Wolna, bezpieczna i rosn─ůca w si┼é─Ö Polska to priorytety dla wszystkich, kt├│rzy dobro Ojczyzny nosz─ů w sercu i czynami to potwierdzaj─ů. Obrona Ojczyzny przed eskalacj─ů akcji dezinformacyjnych, fali oszczerstw, znies┼éawie┼ä, zak┼éamywania historii to wyzwanie, kt├│re jest realizowane przez polskich patriot├│w. Tylko zjednoczone spo┼éecze┼ästwo ma realne szanse, by skutecznie broni─ç dobrego imienia Polski i Polak├│w.

Dziesi─Ö─ç lat temu zosta┼éa powo┼éana Reduta Dobrego Imienia. Z uwagi na intensywno┼Ť─ç i zagro┼╝enie p┼éyn─ůce z antypolskich dzia┼éa┼ä postanowi┼éem za┼éo┼╝y─ç organizacj─Ö, kt├│rej nadrz─Ödnym celem jest obrona dobrego imienia Polski i polskich bohater├│w, ale tak┼╝e popularyzacja historii opartej na prawdzie i reagowanie na wszelkie pr├│by jej fa┼észowania. Wywi─ůzujemy si─Ö z naszych deklaracji, a jest to mo┼╝liwe wy┼é─ůczenie dzi─Öki ludziom dobrej woli, kt├│rzy w trosce o Ojczyzn─Ö wspomagaj─ů finansowo RDI. Obrona dobrego imienia Polski i Polak├│w to praca d┼éugofalowa, wymagaj─ůca sta┼éych dzia┼éa┼ä, dlatego te┼╝ zwracam si─Ö do Pa┼ästwa z pro┼Ťb─ů o regularne finansowe wspieranie naszej misji, aby┼Ťmy mogli nadal efektywnie pracowa─ç dla dobra naszej Ojczyzny.
Z wyrazami szacunku,

Maciej Świrski
Prezes Reduty Dobrego Imienia

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

18 Maja 1897 roku
Urodził się Władysław Hańcza, wybitny aktor filmowy i teatralny, ("Chłopi", "Sami swoi") (zm. 1977)


18 Maja 1862 roku
Otwarto pierwszy odcinek Kolei Warszawsko-Petersburskiej z Warszawy do Białegostoku.


Zobacz wi─Öcej