Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 26.03.22 - 11:56     Czytano: [295]

Polacy w Portugalii


Portugalia to pa┼ästwo w pd-zach. Europie, kt├│rego stolic─ů jest stolica Lizbona. Ma obszar 92 391 km kw. i oko┼éo 10 900 000 ludno┼Ťci. Graniczy tylko z Hiszpani─ů, a od zachodu i po┼éudnia oblewaj─ů je wody Oceanu Atlantyckiego.

XV w. zapocz─ůtkowa┼é kontakty polsko-portugalskie: ┼Ťredniowieczne kroniki portugalskie wspominaj─ů polskich rycerzy, kt├│rzy towarzyszyli Henrykowi ┼╗eglarzowi w zdobywaniu Ceuty (pn. Afryka) w 1415 i w┼é─ůczeniu jej do Portugalii. Tak┼╝e od XV w. do Lizbony trafia┼éy statki gda┼äskie, przywo┼╝─ůc zbo┼╝e i drewno i zabieraj─ůce wino, oliw─Ö i korek; Portugalia budowa┼éa swoje liczne okr─Öty z polskich sosen i d─Öb├│w. W 1484 roku w─Ödrowiec i rycerz polski Miko┼éaj z Popielowa zyska┼é s┼éaw─Ö wygrywaj─ůc liczne turnieje organizowane przez Jana II, przemierzy┼é Portugali─Ö od Minho do Algrave i zostawi┼é notatki pe┼éne barwnych opis├│w kraju i jego mieszka┼äc├│w. - W Portugalii by┼é pose┼é Zygmunta Augusta Erazm Kretkowski, o czym wspomina epitafium autorstwa Jana Kochanowskiego na jego grobie w Padwie. - By┼é w Portugalii w tamtych latach tak┼╝e Stanis┼éaw Niegoszewski i jego "Diariusz peregrynacji w┼éoskiej, hiszpa┼äskiej i portugalskiej" z 1595 jest pierwszym utworem polskim o Portugalii. - 1573-77 kolekcjoner apostolski w Portugalii, biskup Giovanni Caligari zosta┼é nast─Öpnie nuncjuszem w Polsce (1577-81). - Na dworze kr├│lewskim w Krakowie w 1529 i 1531 pose┼é kr├│la Portugalii Joao III prowadzi┼é bezowocne pertraktacje w sprawie ma┼é┼╝e┼ästwa brata kr├│lewskiego Luisa z c├│rk─ů kr├│la polskiego Zygmunta I Starego, Jadwig─ů; w razie bezpotomnej ┼Ťmieci Zygmunta Augusta Ludwik mia┼é zasi─ů┼Ť─ç na tronie polskim. Karol I Habsburg, brat kr├│lowej polskiej Anny, ┼╝ony Zygmunta III, od 1608 biskup wroc┼éawski, w 1624 od kr├│la Hiszpanii, Filipa IV otrzyma┼é urz─ůd wicekr├│la Portugalii, jednak wkr├│tce zmar┼é. Z kolei w 1640 roku bardzo zaawansowane by┼éy pertraktacje hiszpa┼äsko-polskie dotycz─ůce powierzenia rz─ůd├│w w Portugalii (kt├│ra by┼éa w├│wczas pod panowaniem Hiszpanii) polskiemu kr├│lewiczowi Janowi Kazimierzowi. Natomiast przed ┼Ťmierci─ů kr├│la polskiego Augusta II Mocnego w 1733 rozpatrywano ewentualno┼Ť─ç powo┼éania na tron polski infanta Dom Manuela, m┼éodszego brata kr├│la Portugalii Joao V. - Po bitwie pod Wiedniem w 1683 roku w Portugalii ukaza┼éo si─Ö szereg publikacji o bitwie, w kt├│rych Polacy okre┼Ťlani s─ů zawsze jako waleczny nar├│d. - Rok po wiktorii wiede┼äskiej, po kt├│rej s┼éawa polskiego or─Ö┼╝a sta┼éa si─Ö znana w ca┼éej Europie, kr├│l portugalski Pedro II wys┼éa┼é na przeszkolenie do Polski kapitan├│w Antonio Salgado i Francisco Pimentel w towarzystwie czterech adiutant├│w. - W portugalskiej wojnie domowej 1832-33 po stronie kr├│lowej Marii walczy┼éo jako ochotnicy 25 Polak├│w, m.in. Jan J├│zef Urba┼äski (p├│┼║niej podpu┼ékownik armii portugalskiej, odznaczony najwy┼╝szym portugalskim orderem wojskowym Torre e Espada), Alojzy Rola-Dzier┼╝awski (p├│┼║niej pu┼ékownik, odznaczony Orderem Krzy┼╝a Chrystusa), Norbert Rudzki (p├│┼║niej wysoki urz─Ödnik kolonialny w Angoli). - W okresie polskiego Powstania Styczniowego 1863-64 ca┼ée spo┼éecze┼ästwo portugalskie popiera┼éo spraw─Ö polsk─ů. Ca┼éa prasa portugalska z tego okresu pisa┼éa "o d┼éugu jaki ma Europa, a wi─Öc i Portugalia wobec ojczyzny Sobieskiego, zbawcy chrze┼Ťcija┼äskich lud├│w". 23 III 1863 parlament portugalski popar┼é walk─Ö Polak├│w o niepodleg┼éo┼Ť─ç. W przedstawieniu zorganizowanym dla poparcia Polak├│w w teatrze S. Carlos 6 IV 1863 wzi─ů┼é udzia┼é kr├│l Ludwik I. Powsta┼éy komitety, organizowano imprezy, manifestacje, festyny. Poeci portugalscy, m.in. Alexandre Braga, Guilherme Braga, Alexandre de Conceicao, pisali wiersze na cze┼Ť─ç Polski i Polak├│w, a kompozytor Monteiro de Almeida skomponowa┼é Hymn m─Öczennik├│w polskich. Portugalczyk Joao da Silva Ferrao Castelo Branco (1841-1896) uda┼é si─Ö do Polski, aby walczy─ç o jej wolno┼Ť─ç; by┼é dwukrotnie ranny w bitwach z Moskalami. - Polski malarz, grafik, litograf i fotograf Jan Nepomucen Lewicki w 1853-59 opracowa┼é nowoczesny mapy wojskowe Portugalii dla armii portugalskiej. - Polski uczony le┼Ťnik prowadzi┼é badania las├│w portugalskich g├│r Serr da Estrela, czego owocem by┼éa monografia fizjograficzno-le┼Ťna tych g├│r wydana w 1880. - Portugalia jest ┼Ťwiatowym producentem korka; w 1902-07 przebywa┼é w Portugalii wybitny polski ekspert do spraw walki ze szkodnikami Jan Danysz, badaj─ůc szkodniki d─Öbu korkowego. - Wybitny polski etnograf Eugeniusz Frankowski 1914-20 prowadzi┼é badania naukowe w Portugalii. - Przed wojn─ů Portugalia by┼éa du┼╝ym odbiorc─ů polskiej broni i sprz─Ötu wojskowego. Po upadku Polskie we wrze┼Ťniu 1939 w Portugalii znalaz┼éo si─Ö od 5 do 7 tysi─Öcy polskich uchod┼║c├│w, kt├│rzy zostali rozlokowani przez w┼éadze portugalskie w Lizbonie, Figueira do Foz, Cori, Ericeira, Caldas da Rainha, Porto, Anadia; wi─Ökszo┼Ť─ç w nich stanowi┼éy osoby cywilne i w wi─Ökszo┼Ťci ┼╗ydzi polscy, kt├│rym umo┼╝liwiono wyjazd do kraj├│w ameryka┼äskich, g┼é├│wnie Brazylii; przyby┼éych tu "przez zielon─ů granic─Ö" ┼╝o┼énierzy polskich zabiera┼éy do Anglii statki brytyjskie. - Uchod┼║com polskim pomaga┼éa delegatura Polskiego Czerwonego Krzy┼╝a, katolicka organizacja pomocy, w kt├│rej pracowa┼é tak┼╝e ks. Wojciech Turowski oraz Delegatura polskiego Ministerstwa Opieki Spo┼éecznej w Londynie i Delegatura Rady Polonii Ameryka┼äskiej, kt├│r─ů kierowa┼é 1940-44 F. Piskorski. - Ogromne znaczenie mia┼éa dla Portugalczyk├│w Solidarno┼Ť─ç, a dokonany w 1978 wyb├│r Polaka - kard. Karola Wojty┼éy na papie┼╝a (Jan Pawe┼é II) przybli┼╝y┼é im Polsk─Ö. - Liczba Polak├│w w latach 70. XX w. nie przekracza┼éa 200 os├│b. W 2011 liczba zarejestrowanych w Portugalii Polak├│w wynosi┼éa ponad 1280 os├│b (nieoficjalne dane: 3000 os├│b). Spo┼éeczno┼Ť─ç polska skupiona jest g┼é├│wnie w Lizbonie i okolicach oraz w Porto i Faro. Z ka┼╝dym rokiem ro┼Ťnie liczba ma┼é┼╝e┼ästw polsko-portugalskich. Ro┼Ťnie te┼╝ liczba polskich student├│w podejmuj─ůcych nauk─Ö na portugalskich uczelniach, najcz─Ö┼Ťciej w ramach programu Socrates/Erasmus. Zgodnie z danymi Komisji Europejskiej, w roku akademickim 2010/2011 w ramach programu przyjecha┼éo do Portugalii 1057 polskich student├│w. - Polsko-portugalskie stosunki dyplomatyczne na szczeblu poselstw od 1922 (II RP i rz─ůd emigracyjny) i od 1974 ambasad (PRL i III RP). - Po napadzie Niemiec na Polsk─Ö we wrze┼Ťniu 1939 premier Portugalii Antonio Salazar na pocz─ůtku pa┼║dziernika 1939 wyg┼éosi┼é romantyczn─ů elegi─Ö na cze┼Ť─ç niepodleg┼éej Polski. - Wysi┼éki pos┼éa III Rzeszy Oswalda von Hoyningen-Huene, zmierzaj─ůce do zerwania przez Portugali─Ö stosunk├│w dyplomatycznych z Polsk─ů, pozosta┼éy bez znacz─ůcych rezultat├│w. - W ostatnich 20 latach nast─ůpi┼éa du┼╝a wymiana kulturalny mi─Ödzy Polsk─ů a Portugali─ů.

LIZBONA - Lisboa jest stolic─ů Portugalii. Z miastem tym zwi─ůzane jest ┼╝ycie Gaspara da Gamy (ok. 1450 - ok. 1510), podr├│┼╝nika portugalskiego ┼╝ydowskiego pochodzenia, urodzonego w Poznaniu, kt├│ry bra┼é udzia┼é w pierwszej portugalskiej wyprawie do Indii Vasco da Gamy w 1497. - Pod koniec XV w. pracowa┼é w Lizbonie drukarz polski Walenty z Morawy. - W 1518 w Lizbonie kr├│l Manuel I pasowa┼é na rycerzy Jana Tarnowskiego (p├│┼║niejszego kasztelana, wojewod─Ö i hetmana wielkiego koronnego). i jego dw├│ch polskich towarzyszy broni, po czym wzi─Öli oni udzia┼é w wyprawie przeciwko muzu┼éma┼äskim Maurom. - Na dw├│r kr├│l├│w portugalskich w Lizbonie przybywali niekiedy pos┼éowie polscy, jak np. Andrzej Za┼éuski 1674-75 czy Piotr Koryci┼äski 1678, tak┼╝e pose┼é kr├│la Jana III Sobieskiego, kt├│ry zabiega┼é o portugalsk─ů pomoc finansow─ů w wojnie z Turkami; w listopadzie 1683 100 tys. talar├│w ofiarowanych przez Portugali─Ö na ratunek Wiednia papie┼╝ Innocenty XI przekaza┼é kr├│lowi Janowi III Sobieskiemu; z kolei do Krakowa, na dw├│r Zygmunta I, uda┼é si─Ö pose┼é kr├│la Jana III Pobo┼╝nego - Damiao Goes. - W 1611 by┼é w Lizbonie Jakub Sobieski, ojciec kr├│la Jana III Sobieskiego (dziennik z podr├│┼╝y wyd. 1833 i 1903). - Z Lizbony w XVII-XVIII w. wyp┼éywali do Goa (Indie) i Chin wszyscy polscy misjonarze, m.in. lwowianin, jezuita Micha┼é Boym (1612-1659), pierwszy polski sinolog i jeden z najwi─Ökszych sinolog├│w XVII w., oraz znany podr├│┼╝nik Krzysztof Paw┼éowski (zm. 1602; autor relacji z podr├│┼╝y z Lizbony do Goa 1596), a do Brazylii Krzysztof Arciszewski (1656). - W 1572 wysz┼éa drukiem w Lizbonie gramatyka ┼éaci┼äska autorstwa Manuela Alvareza, zwana "alwarem", u┼╝ywana w XVIII i XIX w. w szko┼éach polskich, kt├│ra jednocze┼Ťnie s┼éu┼╝y┼éa do nauki gramatyki polskiej (42 wydania w XVIII w.). - Kapelmistrzem na dworze kr├│lewskim w Lizbonie w 1719-27 by┼é kompozytor w┼éoski Domenico Giuseppe Scarlatti, kt├│ry 1709-14 by┼é w Rzymie kapelmistrzem kr├│lowej polskiej Marii Kazimiery Sobieskiej. - 1825-26 dyrygentem opery w lizbo┼äskiej by┼é Polak Franciszek Mirecki, natomiast dyrektor baletu w Lizbonie Carlo Blasis by┼é 1856-57 dyrektorem warszawskiego baletu. - W w bardzo dobrej operze i teatrach lizbo┼äskich wyst─Öpowa┼éo od 2. po┼é. XIX w. wielu polskich znanych ┼Ťpiewak├│w operowych, m.in.: Teresa Arklowa, Irena Bohuss, Maria Grass, Stefan Gruszczy┼äski, Janina Korolewicz-Waydowa, Tadeusz Leliwa, W┼éadys┼éaw Miller, Adelina Paschalis, Regina Pinkert, Edmund Reszke, J├│zefina Reszke, Marcelina Sembrich-Kocha┼äska, Stefan Skupiewski, Aleksandra Stromfeld-Klamrzy┼äska, Stefania Toczyska, Ludwik Wierzbicki. - 1885-87 uczy┼é si─Ö gry i wyst─Öpowa┼é w Lizbonie znany skrzypek polski W┼éadys┼éaw G├│rski. - Od X 1833 do IV 1834 przebywa┼é w Lizbonie (mieszka┼é na rua do Alecrim 2) J├│zef Bem, podczas Powstania Listopadowego 1830-31 dow├│dca artylerii wojsk polskich, bior─ůc udzia┼é w pr├│bie stworzenia armii polskiej u boku cesarza Pedro I (Bem by┼é dwukrotnie przyj─Öty na audiencji przez niego). - W okresie polskiego Powstania Styczniowego 1863-64 mieszka┼äcy stolicy Portugalii bardzo popierali spraw─Ö polsk─ů. "S┼éowo Polak by┼éo w├│wczas synonimem bohatera" - pisa┼é znany pisarz Eca de Queiros. Ca┼éa prasa lizbo┼äska tego okresu pisa┼éa (m.in. rz─ůdowa "Diario de Lisboa", "O Progressista", "Gazeta de Portugal") "o d┼éugu jaki ma Europa, a wi─Öc i Portugalia wobec ojczyzny Sobieskiego, zbawcy chrze┼Ťcija┼äskich lud├│w". 23 marca 1863 r. parlament portugalski popar┼é walk─Ö Polak├│w o niepodleg┼éo┼Ť─ç. Wcze┼Ťniej, bo 18 marca 1863 r. w Lizbonie powsta┼é komitet pomocy ofiarom powstania w Polsce (w jego sk┼éadzie m.in. znani pisarze: Manuel Roussado, Ernesto Biester, Jose de Arriga), kt├│ry organizowa┼é r├│┼╝ne imprezy i organizowa┼é zbi├│rki pieni─Ödzy. W przedstawieniu zorganizowanym przez komitet w teatrze S. Carlos 6 IV 1863 wzi─ů┼é udzia┼é tak┼╝e kr├│l Ludwik I, a w festynie odbytym 13 wrze┼Ťnia 1863 r. wzi─Ö┼éo udzia┼é 2528 os├│b. W okresie 1863-64 teatry lizbo┼äskie wystawi┼éy trzy sztuki o tematyce polskiej: dramatopisarza P.C. de Alcantara Chaves "Polscy m─Öczennicy" (premiera 29 VIII 1863 do maja 1864, 35 przedstawie┼ä!), J.A. de Oliveira "Epizod z polskiego powstania" (r├│wnie┼╝ wiele przedstawie┼ä) i komedi─Ö Jose Romano "Polacy i Rosjanie w Mouraria" (8 przedstawie┼ä). Wysz┼éy w tym czasie w Lizbonie tak┼╝e dwie broszury o Polsce: J. Do Desterro "Descripcao do Reino da Polonia antes da sua desmembracao" (1863) i Marques de Lavradio "Consideracoes sobre a Polonia" (1863) oraz czterotomowa historia Polski: J.H. Corres "Historia da Polonia" (1864-66). - Przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů dzia┼éa┼éo w Lizbonie Towarzystwo Przyja┼║ni Portugalsko-Polskiej, kt├│rego przewodnicz─ůcym by┼é p┼ék Henrique de Campos Ferreira Lima, dyrektor Arquivo Militar. - Polski malarz, grafik, litograf i fotograf Jan Nepomucen Lewicki w 1853-1859 prowadzi┼é szko┼é─Ö fotografii i kartografii w Lizbonie, kt├│ry wspaniale opracowa┼é nowe i bardzo wa┼╝ne mapy wojskowe na potrzeby armii. - Po kampanii wrze┼Ťniowej 1939 w Lizbonie znalaz┼éo si─Ö bardzo du┼╝o uchod┼║c├│w polskich, m.in. znani literaci: Julian Tuwin. Kazimierz Wierzy┼äski, J├│zef Wittlin, aktorka Irena Eichler├│wna, wraz z rodzicami potomek Miko┼éaja Reja - urodzony w Warszawie Nicholas A. Rey (1938-2009), 1993-97 ambasador Stan├│w Zjednoczonych w Polsce oraz urodzony we Lwowie w 1933 r. Andre Jordan (Andrzej Franciszek Spitzman), prekursor budowy obiekt├│w luksusowej turystyki w Portugalii - kompleks├│w hotelowo-rekreacyjnych Quinta do Lago i Vilamoura XXI w Algarve, zaliczanych s─ů do najlepszych miejsc wypoczynkowych w Europie, popularyzator golfa w Portugalii. Po upadku Francji w czerwcu 1940 r. do Lizbony nap┼éyn─Ö┼éa nowa fala polskich uchod┼║c├│w, w┼Ťr├│d kt├│rych byli m.in. wybitny pianista Witold Ma┼écu┼╝y┼äski i wybitny skrzypek Henryk Szeryng, kt├│rzy po raz pierwszy koncertowali w├│wczas w Lizbonie. Pomoc charytatywn─ů dla tych uchod┼║c├│w organizowa┼é tu w latach 1940-46 pallotyn, ks. Wojciech Turowski. Centralna organizacja Polonii ameryka┼äskiej dzia┼éaj─ůca w latach 1938-1973 w Chicago Rada Polonii Ameryka┼äskiej (ang. Polish War Relief) po wybuchu wojny w 1939 r. stawia┼éa sobie za g┼é├│wny cel organizowanie wszelkiej pomocy charytatywnej dla Polski i Polak├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie. Kierowa┼é ni─ů prawnik, cenzor Zwi─ůzku Narodowego Polskiego prof. Franciszek Xawery ┼Üwietlik. W latach 1941-45 organizacja mia┼éa sw─ů europejsk─ů delegatur─Ö w Lizbonie, stworzon─ů przez delegata Rady, Floriana Piskorskiego. Skupia┼éa si─Ö g┼é├│wnie na wysy┼éaniu paczek do okupowanej Polski, a tak┼╝e opiece nad polskimi ┼╝o┼énierzami uwi─Özionymi w niemieckich obozach jenieckich. Wydano na to ok. 1,3 mln ├│wczesnych dolar├│w (co by┼éo du┼╝─ů sum─ů). W 1945 r. przenios┼éa si─Ö do Genewy. Podczas II wojny ┼Ťwiatowej przez Lizbon─Ö prowadzi┼é jeden z g┼é├│wnych szlak├│w pocztowych i kurierskich mi─Ödzy Warszaw─ů a Londynem przez Berlin-Berno-Lizbon─Ö, a dzia┼éaj─ůcy tutaj oddzia┼é Polskiego Czerwonego Krzy┼╝a we wsp├│┼épracy z Portugalskim Czerwonym Krzy┼╝em wysy┼éa┼é 600 tysi─Öcy paczek do okupowanej Polski, o czym czytamy we wspomnieniach Stanis┼éawa Schmitzka "Na kraw─Ödzi Europy - wspomnienia portugalskie 1939-1945" (Warszawa 1970). - W Lizbonie w okresie wojny by┼éa g┼é├│wna plac├│wka tzw. "Akcji kontynentalnej" (kier. p┼ék J. Kowalewski) polskiego Ministerstwa Spraw Wewn─Ötrznych w Londynie, kt├│ra pracowa┼éa na rzecz przeci─ůgni─Öcia Rumunii i W─Ögier na stron─Ö alianck─ů. - By┼éa tu sekcja polska stacji "RARET", kt├│ra by┼éa fili─ů Radia Wolna Europa i kt├│ra retransmitowa┼éa do Polski programy polskie z Nowego Jorku i Monachium. - Na Uniwersytecie Lizbo┼äskim (Centro dos Estudos Eslavos) jest od 1979 lektorat j─Özyka polskiego. Od 2011 dzia┼éa na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lizbo┼äskiego amatorski polsko-czeski ch├│r "Slava". - 16-19 VI 2010 w Teatro Sao Luiz odby┼é si─Ö Festiwal Chopinowski (Orkiestra Metropolitana de Lisboa). - Na zam├│wienie istniej─ůcej w Lizbonie od 1956 o wielkim znaczeniu dla kultury portugalskiej Fundacji Calouste Gulbenkiana, wybitny kompozytor polski Krzysztof Penderecki skomponowa┼é utw├│r zatytu┼éowany "Canticum Canticorum". - Teatr Narodowy w Lizbonie wystawi┼é z wielkim sukcesem "Tango" Mro┼╝ka, a Zesp├│┼é Czterech "Iwon─Ö, ksi─Ö┼╝niczk─Ö Burgunda" Gombrowicza. - 1754-1834 by┼é tu polsko-portugalski klasztor marian├│w. - W 1852-56 w tutejszej nuncjaturze pracowa┼é ks. Mieczys┼éaw Led├│chowski, p├│┼║niej arcybiskup metropolita pozna┼äsko-gnie┼║nie┼äski, prymas Polski. - Od kilkudziesi─Öciu lat jest tu portugalsko-polski klasztor misjonarek ┼Ťw. Piotra Klawera, kt├│re od 1907 wydaj─ů tu portugalsk─ů edycj─Ö czasopisma "Echo z Afryki", za┼éo┼╝onego w 1889 przez polsk─ů misjonark─Ö Mari─Ö Teres─Ö Led├│chowsk─ů. - Przebywa┼é tu od III 1942 i zmar┼é 1 V 1944 biskup diecezji che┼émi┼äskiej Stanis┼éaw Okoniewski, a duszpasterzem Polak├│w by┼é ks. Lucjan Bernacki, p├│┼║niejszy (1946-75) biskup sufragan gnie┼║nie┼äski. - W Lizbonie urodzi┼é si─Ö wielki ┼Ťwi─Öty Ko┼Ťcio┼éa katolickiego Antoni Padewski (1195-1231). W Polsce ┼Ťwi─Öty cieszy si─Ö szczeg├│lnym kultem w Ja┼Ťle (w Sanktuarium Jego imienia, patron miasta), Le┼╝ajsku, Przeworsku, Radecznicy; jest patronem wielu ko┼Ťcio┼é├│w, miast Brodnica, Lublin, Lipno, Rybnik oraz szk├│┼é katolickich w Cz─Östochowie, Wieliczce, D─ůbrowie G├│rniczej, Ostro┼é─Öce, Sok├│┼éce. W ko┼Ťcio┼éach s─ů obrazy ┼Ťw. Antoniego, a od XVII w. powstawa┼éy bractwa. Pierwsze czasopismo polskie po┼Ťwi─Öcone kultowi ┼Üwi─Ötego - "G┼éos ┼Üwi─Ötego Antoniego z Padwy" by┼éo wydawane we Lwowie 1896-1914. - W 1998 odby┼éa si─Ö tu ┼Üwiatowa Wystawa EXPO, na kt├│r─ů Polska przygotowa┼éa ekspozycj─Ö "Bursztynowe Wybrze┼╝e".- W lizbo┼äskiej stoczni Lisnave zosta┼éy zbudowane trzy statki dla polskiej marynarki handlowej: "Kosynier gdy┼äski", "Dzieci polskie" i "┼╗yrard├│w". - Polacy zwyci─Ö┼╝yli Fina┼é 25go Mi─Ödzynarodowego konkursu bazuj─ůcego na zaawansowanych symulacjach komputerowych G┼éobal Management Challenge 2004 w Lizbonie. - Polscy sportowcy brali udzia┼é w wielu zawodach odbywaj─ůcych si─Ö w Lizbonie. I tak np. w 1983 odby┼éy si─Ö tu Mistrzostwa Europy w Szermierce, na kt├│rych polscy szermierze zdobyli 1 br─ůzowy medal - Leszek Swornowski w szpadzie, w odbywaj─ůcych si─Ö tu w 1994 V Lekkoatletycznych Mistrzostwach ┼Üwiata Junior├│w Polak Szymon Zi├│┼ékowski zdoby┼é srebrny medal i tytu┼é wicemistrza ┼Ťwiata w rzucie m┼éotem, w VIII Halowych Mistrzostwach ┼Üwiata w Lekkoatletyce w 2001 polska sztafeta 4x400 m zdoby┼éa z┼éoty medal, w 2013 Joanna J─Ödrzejczyk zdoby┼éa z┼éoty medal Mistrzostw Europy MuayThai, w 2014 podczas Dru┼╝ynowych Mistrzostw Europy w tenisie sto┼éowym Polski zdoby┼éy br─ůzowy medal. W mistrzowskiej dru┼╝ynie pi┼ékarskiej Portugalii - Benfice Lizbona gra Pawe┼é Dawidowicz. - W Lizbonie urodzi┼é si─Ö najwi─Ökszy pisarz portugalski Lu├şs Vaz de Cames (1524-1580), t┼éumaczony na j─Özyk polski od 1790, kt├│rego echa tw├│rczo┼Ťci znale┼║─ç mo┼╝na u najwybitniejszych poet├│w polskich epoki romantyzmu - Mickiewicza, S┼éowackiego, Norwida. - Lizbona w polskiej literaturze pi─Öknej: Marcin Kydry┼äski Lizbona. Muzyka moich ulic (2013) i w reporta┼╝u: Janina Pa┼é─Öcka, Oskar Soba┼äski Lizbo┼äskie ABC (1985). - W 1998 w Lizbonie odbywa┼éa si─Ö mi─Ödzynarodowa wystawa EXPO-98, na kt├│rej by┼éo polskie stoisko; 2 VI by┼é Dniem Polskim na wystawie, kt├│ry u┼Ťwietni┼éa wizyta ┼╝aglowca "Dar M┼éodzie┼╝y" oraz uroczysta gala z udzia┼éem prezydenta RP Aleksandra Kwa┼Ťniewskiego. - Na prze┼éomie lipca i sierpnia 1998 z┼éo┼╝y┼éy wizyt─Ö w Lizbonie okr─Öty szkoleniowe Polskiej Marynarki Wojennej "Iskra" i "Wodnik". - Mieszka tu du┼╝a grupa Polak├│w. Dzia┼éa Stowarzyszenie Spo┼éeczno-Kulturalne "Polonia", kt├│re prowadzi szko┼é─Ö j─Özyka polskiego; przy szkole dzia┼éa grupa teatralna dla dzieci starszych. Msze polskie w ko┼Ťciele Igreja da Miseric├│rdia Divina w dzielnicy Odivelas. Polski Klub Biznesu w Portugalii PPBC w Lizbonie. - W latach 50. XX w. jednym z dyrektor├│w lizbo┼äskiej firmy Sociedade Comercial "Ladal" Ltd. by┼é Polak - F. Albi┼äski. Dzia┼éa tu od 2010 oddzia┼é warszawskiej firmy X - Trade Brokers Dom Maklerski S.A, kt├│ry obj─ů┼é w 2013 roku pozycj─Ö lidera w zakresie kontrakt├│w CFD (kontrakty r├│┼╝nicy kursowej) na tutejszym rynku. - W Lizbonie w 1792 roku zosta┼éo za┼éo┼╝one przedsi─Öbiorstwo zajmuj─ůce si─Ö handlem detalicznym - Jer├│nimo Martins SGPS, S.A., kt├│re bardzo si─Ö rozros┼éo. W Polsce swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç firma rozpocz─Ö┼éa w 1995 (Jeronimo Martins Polska S.A.) i jest dzisiaj w┼éa┼Ťcicielem najwi─Ökszej sieci detalicznej w Polsce Biedronka, maj─ůcej 2500 sklep├│w w ponad 900 miejscowo┼Ťciach; zatrudnia ponad 55 tys. pracownik├│w, a przychody przedsi─Öbiorstwa w roku 2012 wynios┼éy prawie 29 mld z┼éotych. - W Warszawie jest ulica Lizbo┼äska.

AZORY, archipelag dziewi─Öciu wysp na Oceanie Atlantyckim, nale┼╝─ůcych do Portugalii, Region Autonomiczny Azor├│w. Podczas II wojny ┼Ťwiatowej, w 1943 polski niszczyciel "Garland" uczestniczy┼é w desantach na Azorach. - Wyspy odwiedzaj─ů polscy wczasowicze i tury┼Ťci.

BALSEMAO - Balsemao-Chacim, miejscowo┼Ť─ç w pn. Portugalii, w gminie Lamengo, w dystrykcie Viseu. W 1753 roku przyby┼é do Lizbony cz┼éonek polskiego zakonu katolickiego marian├│w o. Kazimierz Wyszy┼äski (1700-1755). Biskup diecezji Miranda powierzy┼é mu zorganizowanie portugalskiego Zgromadzenia Ojc├│w Marian├│w na wz├│r polski, ofiarowuj─ůc na ten cel klasztor w Balsemao, do kt├│rego wst─ůpili portugalscy pustelnicy i przybyli z Polski nowi marianie. Wkr├│tce powsta┼éy trzy inne klasztory maria┼äskie. Wyszy┼äski zmar┼é w opinii ┼Ťwi─Öto┼Ťci i jego relikwie znajduj─ů si─Ö w ko┼Ťciele w Balsemao, a w Rzymie toczy si─Ö jego proces beatyfikacyjny. W 1834 antyklerykalny rz─ůd portugalski zni├│s┼é wszystkie klasztory. Polscy marianie powr├│cili do Balsemao dopiero w 1954 roku, odbudowali klasztor, w kt├│rym znajduje si─Ö obecnie siedziba wikariatu oraz dom studi├│w dla kleryk├│w, a w Fatimie za┼éo┼╝yli dom pielgrzyma przy tamtejszym sanktuarium NMP. Dzisiaj marianie w Portugalii maj─ů charakter raczej portugalski, ale utrzymuj─ů ┼╝ywy kontakt z polskimi marianami.

CAMARA DE LOBOS, miasto w Portugalii, na wyspie Madera na Oceanie Atlantyckim, na zach. od Funchal. Jest tu Cabo Girao (Ruda Ska┼éa), opadaj─ůca ku morzu pionow─ů zerw─ů 630-metrowej wysoko┼Ťci. Wed┼éug lokalnej bardzo starej legendy ze szczytu tej ska┼éy urwa┼é si─Ö g┼éaz i roztrzaska┼é pok┼éad statku, na kt├│rym p┼éyn─ů┼é "O Principe Polaco" (Ksi─ů┼╝─Ö Polski), czyli rzekomo osiad┼éy na wyspie po bitwie z Turkami pod Warn─ů w 1444 polski kr├│l W┼éadys┼éaw III Warne┼äczyk; w wypadku mia┼é zgin─ů─ç kr├│l.

COIMBRA jest kolebk─ů nauki portugalskiej. Jest tu uniwersytet z 1290 roku. - W okresie polskiego Powstania Styczniowego 1863-64 ca┼ée spo┼éecze┼ästwo portugalskie popiera┼éo spraw─Ö polsk─ů, prawo Polak├│w do niepodleg┼éo┼Ťci. Najwi─Öcej uwagi i sympatii okazywa┼éa Polsce i Polakom Coimbra, a szczeg├│lnie studenci tutejszego uniwersytetu. Spo┼Ťr├│d wszystkich gazet portugalskich najbardziej propolska by┼éa koimbryjska "A Liberdade". W Coimbrze, z inicjatywy o┼Ťrodka akademickiego, powsta┼é 23 marca 1863 komitet pomocy powsta┼äcom, do kt├│rego komitetu wesz┼éo a┼╝ 30 os├│b pod przewodnictwem dziekana wydzia┼éu prawa, prof. Henriques Seco; jednym z cz┼éonk├│w komisji by┼é przysz┼éy prezydent republiki Manuel de Arriaga (1911-15), a entuzjast─ů Polski by┼é p├│┼║niejszy tymczasowy prezydent Portugalii, pisarz Teofili Braga. Komitet organizowa┼é r├│┼╝ne imprezy po┼é─ůczone z kwest─ů na rzecz powsta┼äc├│w. 31 marca 1863 zorganizowa┼é pierwsze przedstawienie w teatrze Dom Luis w Coimbra. W przedstawieniu odbytym 14 maja w teatrze Academia Dramatica wyst─ůpi┼é m.in. ┼Ťpiewak polski, wyst─Öpuj─ůcy pod pseudonimem "Di Pietro", kt├│ry m.in. od┼Ťpiewa┼é "Pie┼Ť┼ä Polaka", napisan─ů przez studenta Sanchesa da Gam─Ö, a w przerwie rozdawano wiersz "Emilia Plater" napisany przez studenta Jose Maria da Cunha Seixas, kt├│rego my┼Ťl─ů przewodni─ů jest mesjanistyczne pos┼éannictwo Polski i oskar┼╝enia pod adresem pa┼ästw europejskich, kt├│re prowadz─ů z Rosj─ů wojn─Ö o Polsk─Ö wy┼é─ůcznie na s┼éowa. - Od 1941 roku profesorem uniwersytetu by┼é liturgista francuski Pierre David (1882-1955), kt├│ry w 1922-39 wyk┼éada┼é na Uniwersytecie Jagiello┼äskim w Krakowie.

CUCUJAES - Vila de Cucujaes, miasto w Portugalii, w dystrykcie Aveiro, w regionie P├│┼énocnym. By┼é tu przeorem i 1894-95 opatem klasztoru benedyktyn├│w Benedykt Edmund Radziwi┼é┼é (1842-1895), polski ksi─ů┼╝─Ö, duchowny katolicki, 1874-81 pose┼é do sejmu pruskiego, w 1890 kandydat na arcybiskupa gnie┼║nie┼äsko-pozna┼äskiego.

EVORA, miasto w Portugalii, w dystrykcie Evora, historyczna stolica regionu Alentejo. J├│zef Konrad Che┼émicki - Jose Carlos Conrado Chelmicki (1813-1890), uczestnik polskiego Powstania Listopadowego 1830-31, a nast─Öpnie w armii portugalskiej, w stopniu genera┼éa dywizji (od 1876), do 1888 by┼é dow├│dc─ů okr─Ögu wojskowego Evora. - W 1865 odwiedzi┼é miasto ks. Karol Mikoszewski, do 1863 wikariusz parafii ┼Ťw. Aleksandra w Warszawie, cz┼éonek Tymczasowego Rz─ůdu Narodowego po wybuchu Powstania Styczniowego 1863; kt├│ry podczas pobytu w Portugalii zajmowa┼é si─Ö zbieraniem ofiar na potrzeby uchod┼║c├│w polskich w Europie; ba┼é tu ┼╝yczliwie przyj─Öty przez mieszka┼äc├│w miasta, a ko┼Ťci├│┼é, w kt├│rym odprawia┼é msz─Ö ┼Ťw., by┼é szczelnie wype┼éniony lud┼║mi, kt├│re sk┼éadali hojne ofiary.

FATIMA to ma┼ée miasto w dystrykcie Santarem, ko┼éo miasta Leiria. Jest tu jedno z najwi─Ökszych sanktuari├│w maryjnych na ┼Ťwiecie, zwi─ůzane z maj─ůcymi tu miejsce w 1917 objawieniami Matki Bo┼╝ej: troje pasterzy z Fatimy - Francisco i Jacinta Marto oraz Lucia dos Santos og┼éosi┼éo, ┼╝e objawi┼éa im si─Ö Matka Bo┼╝e i przekaza┼éa trzy tajemnice fatimskie. kt├│re Ko┼Ťci├│┼é katolicki uzna┼é za cud w 1930. Cel tysi─Öcy pielgrzymek i pielgrzym├│w, tak┼╝e z Polski. W 1982 i 1991 sanktuarium fatimskie odwiedzi┼é "polski" papie┼╝ Jan Pawe┼é II; w 1982 dokona┼é otwarcia duszpasterskiego o┼Ťrodka im. Paw┼éa VI., a 13 V 2000 dokona┼é tu beatyfikacja Franciszka i Hiacynty. - Polscy marianie prowadz─ů w Fatimie Dom Pokoju dla pielgrzym├│w. - Miastem partnerskim Fatimy jest Cz─Östochowa. - W Polsce kult Matki Bo┼╝ej Fatimskiej szerzy si─Ö od 1946; s─ů ko┼Ťcio┼éy pod jej wezwaniem i sanktuarium w Turzy k. Wodzis┼éawia ┼Ül─ůskiego. - W Fatimie 13 V 1966 odby┼éy si─Ö g┼é├│wne uroczysto┼Ťci polskiego Millennium w Portugalii na intencj─Ö Tysi─ůclecia Chrztu Polski, z udzia┼éem prezydenta kraju Americo Thomasa, kardyna┼éa patriarchy Lizbony Manuela Goncalvesa Cerejeira, legata papieskiego, kardyna┼éa Perretto i biskupa Leiria, do kt├│rej nale┼╝y Fatima. Msz─Ö odprawi┼é i wyg┼éosi┼é kazanie po portugalsku polski duchowny, o. Boles┼éaw Jakimowicz, prze┼éo┼╝ony polskich marian├│w z klasztoru w Balsamao w pn. Portugalii. Wys┼éano okoliczno┼Ťciowy telegram do prymasa Polski, kard. Stefana Wyszy┼äskiego. W uroczysto┼Ťci wzi─Ö┼éo udzia┼é ok. 50 000 os├│b.

FUNCHAL, miasto w Portugalii, na wyspie Madera na Oceanie Atlantyckim; znany o┼Ťrodek turystyczny i wczasowy. 26 XII 1930 - 23 III 1931 przebywa┼é tu na wypoczynku marsz. J├│zef Pi┼ésudski, co upami─Ötnia tablica z wyrytym napisem po polsku i angielsku: "Pami─Öci Marsza┼éka - Rodacy" w wilii Quinta Bettencourt na przedmie┼Ťciach Funchal, w kt├│rej mieszka┼é Marsza┼éek, ods┼éoni─Öta w 1993 przez ambasadora RP Jerzego Marendziaka. - Z marsz. Pi┼ésudskim by┼é tu jako jego adiutant, major Mieczys┼éaw Lepecki (zm. 1969), znany podr├│┼╝nik, pisarz i publicysta. - Mieszka┼é tu od 1931 i zmar┼é Jerzy Boles┼éaw Tomaszewski/Bo┼äcza-Tomaszewski (1872 - 30 XII 1955), polski dyplomata w s┼éu┼╝bie dyplomatycznej i konsularnej Imperium Rosyjskiego (1893-1917) i II Rzeczypospolitej (1918-1930), od grudnia 1918 do czerwca 1919 by┼é szefem gabinetu sekretarza generalnego delegacji polskiej na konferencj─Ö pokojow─ů w Pary┼╝u, organizator poselstwa polskiego w Madrycie. - Przez 18 lat mieszka┼é tu tak┼╝e Leopold Pob├│g-Kielanowski (1907-1988), polski aktor i re┼╝yser (Lw├│w, Toru┼ä. Katowiece, Wilno, W┼éochy - Teatr II Korpusu Polskiego, Teatr Polski w Londynie), pisarz, dziennikarz (Radio Wolna Europa 1952-72), prezes Zwi─ůzku Artyst├│w Scen Polskich za Granic─ů. W 1975 za┼éo┼╝y┼é teatr w Funchalu. - W 2000 odby┼éy si─Ö tu Mistrzostwa Europy w Szermierce, na kt├│rych polscy szermierze zdobyli 1 z┼éoty, 1 srebrny i 2 br─ůzowe medale. - Wysp─Ö odwiedza du┼╝o turyst├│w polskich.

GUIMARAES, miasto w Portugalii, w dystrykcie Braga, w regionie P├│┼énoc. W 1865 odwiedzi┼é miasto ks. Karol Mikoszewski, do 1863 wikariusz parafii ┼Ťw. Aleksandra w Warszawie, cz┼éonek Tymczasowego Rz─ůdu Narodowego po wybuchu Powstania Styczniowego 1863; kt├│ry podczas pobytu w Portugalii zajmowa┼é si─Ö zbieraniem ofiar na potrzeby uchod┼║c├│w polskich w Europie; ba┼é tu ┼╝yczliwie przyj─Öty przez mieszka┼äc├│w miasta, a ko┼Ťci├│┼é, w kt├│rym odprawia┼é msz─Ö ┼Ťw., by┼é szczelnie wype┼éniony lud┼║mi, kt├│re sk┼éadali hojne ofiary.

MADALENA DO MAR, wioska na po┼éudniowym wybrze┼╝u portugalskiej wyspy Madera, w regionie autonomicznym Madera. W tutejszym ko┼Ťciele jest obraz uwa┼╝any za portret "Ksi─Öcia Polskiego", czyli, wed┼éug legendy tutejszej, ocala┼éego z bitwy z Turkami pod Warn─ů w 1444 kr├│la polskiego W┼éadys┼éawa III, kt├│ry nast─Öpnie mia┼é zamieszka─ç na wyspie.

MADERA, wyspa portugalska na Oceanie Atlantyckim, stanowi─ůca region autonomiczny, stolica Funchal. 21 XII 1930 - 23 III 1931 przebywa┼é tu na wypoczynku marsz. J├│zef Pi┼ésudski. Pami─ůtkowa tablica na ┼Ťcianie wilii Quinta Bettencourt w Funchal upami─Ötnia ten pobyt. - Legenda portugalska, kt├│rej ┼║r├│d┼éem jest wydany w 1700 "Herbarz genealogiczny rodzin, kt├│re osiad┼éy na wyspie Maderze po jej odkryciu, kt├│re mia┼éo miejsce w 1420 r.", g┼éosi, ┼╝e kr├│l Polski i W─Ögier W┼éadys┼éaw III Warne┼äczyk prze┼╝y┼é bitw─Ö z Turkami pod Warn─ů w 1444, by po d┼éugiej w─Ödr├│wce osi─ů┼Ť─ç na Maderze. Jak pisz─ů autorzy "Lizbo┼äskiego ABC" (Warszawa 1985) Janina Pa┼é─Öcka i Oskar Soba┼äski, kt├│rzy wg┼é─Öbiali si─Ö w t─Ö spraw─Ö, napisali: "Je┼Ťli nawet nie by┼é to W┼éadys┼éaw III Warne┼äczyk, to w ka┼╝dym razie jest to posta─ç wystarczaj─ůco realna i zagadkowa, aby warto by┼éo pokusi─ç si─Ö o jej identyfikacj─Ö". Jak ta legenda jest ┼╝ywa potwierdza m.in. to, ┼╝e jeszcze po II wojnie ┼Ťwiatowej drukowano tu obrazek z podobizn─ů "Sao Ladislao" (┼Ťw. W┼éadys┼éawa) uwa┼╝anego za patrona Madery i z wierszowan─ů modlitw─ů do polskiego ┼Ťwi─Ötego".

PORTO jest drugim najwi─Ökszym miastem i portem Portugalii. Podczas wojny domowej w Portugalii 1832-33 w obl─Ö┼╝eniu Porto bra┼éo udzia┼é 25 ochotnik├│w polskich, m.in. uczestnik polskiego Powstania Listopadowego 1830-31 J├│zef Che┼émicki - Jose Carlos Conrado de Chelmicki (1813-1890), p├│┼║niejszy genera┼é dywizji armii portugalskiej; w uznaniu ich bohaterstwa 3 batalionowi wojska stacjonuj─ůcemu w Porto (Tercero Batalhao Movel), kt├│ry zas┼éu┼╝y┼é si─Ö w├│wczas przy zdobyciu Porta (walki na wzg├│rzach Serra do Pilar), w┼éadca Portugalii Dom Pedro nada┼é honorow─ů nazw─Ö "Polacos do Serra". W 1847 pisarz portugalski Jose Joaguima Rodrigues de Bastos (1777-1862) wyda┼é w Porto powie┼Ť─ç "A Vigrem da Polonia" (Dziewica Polska), osnut─ů na wydarzeniach polskiego Powstania Listopadowego, kt├│ra by┼éa prawdziwym bestsellerem i doczeka┼éa si─Ö w ci─ůgu dwudziestu lat siedmiu wyda┼ä, z tego czterech do 1858. - Po wybuchu polskiego Powstania Styczniowego 1863 gazeta "O Jornal do Porto" sporo miejsca i z sympati─ů po┼Ťwi─Öca┼é sprawom walki Polak├│w o niepodleg┼éo┼Ť─ç; studenci uniwersytetu w Coimbrze za┼éo┼╝yli komitet pomocy ofiarom powstania w Polsce; komitet ten w dniach 5, 8 i 10 IV 1863 zorganizowa┼é w teatrze S. Joao w Porto wyst─Öpy z kwest─ů na rzecz powsta┼äc├│w przy szczelnie wype┼énionych salach, a okrzykom na cze┼Ť─ç Polski nie by┼éo ko┼äca. - W 1865 przebywa┼é w Porto ks. Karol Mikoszewski, do 1863 wikariusz parafii ┼Ťw. Aleksandra w Warszawie, cz┼éonek Tymczasowego Rz─ůdu Narodowego po wybuchu Powstania Styczniowego 1863; podczas tego pobytu utworzy┼é komitet polsko-portugalski, kt├│ry zajmowa┼é si─Ö zbieraniem ofiar na potrzeby uchod┼║c├│w polskich w Europie; jego dzia┼éalno┼Ť─ç popar┼é miejscowy biskup - Joao de Franca Castro e Moura i miejscowe czasopismo "O Jornal do Porto" oraz mieszka┼äcy miasta; ukaza┼éa si─Ö tu ksi─ů┼╝eczka o jego dzia┼éalno┼Ťci "Esboco biographico de Carlos Mikoszewski" (1865). - W tutejszym teatrze na pocz. lat 20. XX w. wyst─Öpowa┼é znany polski ┼Ťpiewak operowy Stefan Skupiewski. - W wychodz─ůcym w Porto czasopi┼Ťmie naukowym "Trabalhos da Soeiedade Portuguesa de Antropologia et Etnologia" w 1931 ukaza┼éa si─Ö praca "A cabaca" polskiego etnografa Eugeniusza Frankowskiego, kt├│ry w latach 1914-20 prowadzi┼é badania naukowe w Hiszpanii i Portugalii. - Jest tu kolonia polska. - Na tutejszym uniwersytecie studiuje grupa student├│w z Polski. - W bardzo dobrym klubie pi┼ékarskim FC Porto wyst─Öpowa┼éo czterech pi┼ékarzy polskich: J├│zef M┼éynarczyk (z kt├│rym wywalczy┼é najwi─Öksze sukcesy w swojej karierze klubowej: dwukrotne Mistrzostwo Portugalii (1986 i 1988), Puchar Portugalii (1988), Superpuchar Portugalii (1987), a w 1987: Puchar Mistrz├│w), Grzegorz Mielcarski (1995-99 czterokrotnie zdobywa┼é mistrzostwo Portugalii, dwukrotnie Superpuchar Portugalii i raz Puchar Portugalii), Przemys┼éaw Ka┼║mierczak (2007-10) i Pawe┼é Kieszek (2010-14).

QUINTA DO LAGO, słynne i luksusowe golfowe letnisko - kompleks hotelowo-rekreacyjny (550 ha) na pd. Portugalii, koło lotniska Faro, w regionie Algarve. Założone w 1971 i wybudowane przez urodzonego we Lwowie w 1933 polsko-brazylijsko-portugalskiego dewelopera budowlanego Andre Jordana (Andrzej Franciszek Spitzman); zaliczany do najlepszych miejsc wypoczynkowych w Europie.

TORRES VERDAS, miasto w Portugalii, ko┼éo Lizbony. Podczas wojny domowej 1846-47, 23 XII 1846 miejsce bitwy mi─Ödzy wojskami kr├│lewskimi popieraj─ůcego polityka Costa Carbala a oddzia┼éami rewolucyjnymi setembrist├│w ksi─Öcia Bonfim, przegranej przez wojska ksi─Öcia. W szeregach wojsk kr├│lewskich odznaczy┼é si─Ö Polak, J├│zef Karol Konrad Che┼émicki, kt├│ry pe┼éni┼é funkcj─Ö kwatermistrza dywizji po┼éudniowej, a po rewolucji by┼é jednym z przedstawicieli kr├│lowej w pertraktacjach pokojowych.

TUA, miejscowo┼Ť─ç w pn.-wsch. Portugalii, w dystrykcie Braganca, w wid┼éach rzek Douro i Tua, przy linii kolejowej Douro, prowadz─ůcej w kierunku zach. do Porto. Polak, in┼╝. Zborowski w 1874 opracowa┼é projekt budowy linii kolejowej z Tua do Mirandeli przez bardzo trudn─ů topograficznie dolin─Ö rzeki Tua, zrealizowany w 1883, a do Braganca w 1887.

VILAMOURA, słynne i luksusowe golfowe letnisko - największy w Europie kompleks hotelowo-rekreacyjny (2000 ha, port żaglowy na 1000 jednostek) na pd. Portugalii, koło lotniska Faro, w regionie Algarve. Zbudowany w latach 1996-2003 przez urodzonego we Lwowie w 1933 polsko-brazylijsko-portugalskiego dewelopera budowlanego Andre Jordan (Andrzej Franciszek Spitzman); zaliczany do najlepszych miejsc wypoczynkowych w Europie. - Odbyły się tu 18-19 III 2000 28 Mistrzostwa Świata w Biegach Przełajowych, w których wzięło udział 3 polskich zawodników.

VILLA NOVA DE FAMALICAO, du┼╝e miasto w pn. Portugalii, ko┼éo Bragi. W 1897 ukaza┼éa si─Ö tu w przek┼éadzie portugalskim ksi─ů┼╝ka D. Bartoli TJ o polskim ┼Ťwi─Ötym Stanis┼éawie Kostce - "Vida de san Estanislau Kostka da Companhia de Jesus". Znany malarz portugalski Arturo Laureiro (zm. 1932) namalowa┼é obraz "Widzenie ┼Ťw. Stanis┼éawa" (Galeria Stanu Victoria - Melbourne, Australia).

VILA NOVA DE GAIA, miasto w pn. Portugalii, ko┼éo Porto. Od 1936 jest tu ulica Polak├│w - Rua dos Polacos, nazwana tak na pami─ůtk─Ö bohaterskich Polak├│w walcz─ůcych w tym rejonie podczas wojny domowej w Portugalii 1832-33. - Kolonia polska. Od 2011 dzia┼éa tu Polska Szk├│┼éka dla Dzieci Dwuj─Özycznych "Motylek", dla dzieci polonijnych zamieszkuj─ůcych metropoli─Ö Porto.

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

03 Lipca 1988 roku
Ameryka┼äski kr─ů┼╝ownik zestrzeli┼é ira┼äski samolot pasa┼╝erski.


03 Lipca 1941 roku
Niemieccy agresorzy aresztowali i rozstrzelali profesor├│w wy┼╝szych uczelni lwowskich.


Zobacz wi─Öcej