┼Üroda 18 Maja 2022r. - 138 dz. roku,  Imieniny: Alicji, Edwina, Eryka

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 28.02.22 - 13:16     Czytano: [284]

Dział: Zakamarki historii

Żołnierze Wyklęci





Por. Leon Taraszkiewicz "Jastrz─ůb" i ppor. cz.w. Edward Taraszkiewicz "┼╗elazny"

Starszy z braci Taraszkiewicz├│w, ten z rocznika 1921, mia┼é na imi─Ö Edward, m┼éodszy, z 1925 - Leon. Dow├│dc─ů oddzia┼éu WiN walcz─ůcego na ziemi che┼émsko-w┼éodawskiej by┼é najpierw, jakby wbrew tradycji, m┼éodszy z braci, nosz─ůcy pseudonim "Jastrz─ůb". Po nim dopiero, w niezwykle dramatycznych okoliczno┼Ťciach, oddzia┼é przejmie starszy - "┼╗elazny". W powstaniu antysowieckim nie by┼éo drugiej pary takich braci - tak bohaterskich i tak znienawidzonych przez komunist├│w.

Wykładnia kłamstw komunistycznych

Propaganda PRL przedstawia┼éa Taraszkiewicz├│w nie tylko jako "andersowc├│w" na ┼╝o┼édzie imperializmu, to by┼éa w├│wczas "normalka", i nie tylko jako "antysemit├│w", to te┼╝ by┼éa "normalka", tyle ┼╝e przeznaczona dla zachodnich dziennikarzy, lecz tak┼╝e jako Niemc├│w - folksdojcz├│w, a nawet esesman├│w i oprawc├│w z Majdanka (!). Od komunist├│w dosta┼éo si─Ö te┼╝ ich ojcu, W┼éadys┼éawowi, kt├│ry zgodnie z tym, co g┼éosili spece od moskiewskiej propagandy, na pocz─ůtku lat trzydziestych chodzi┼é razem z synami rozbija─ç strajki ch┼éopskie, a w latach wcze┼Ťniejszych i p├│┼║niejszych zn─Öca┼é si─Ö nad biedot─ů wiejsk─ů, miejsk─ů i starozakonn─ů. Za wys┼éugiwanie si─Ö "faszystowskim rz─ůdom Pi┼ésudskiego" starego Taraszkiewicza dosi─Ögn─ů┼é jednak s┼éuszny gniew ludu. Zosta┼é powieszony w lesie na sk├│rzanych lejcach i przez trzy dni - jak wyliczy┼éa komunistyczna propaganda - szczerzy┼é z─Öby, wisz─ůc na so┼Ťnie. By┼éy to oczywi┼Ťcie k┼éamstwa, do kt├│rych, zgodnie z metod─ů komunist├│w, dok┼éadano ziarnko prawdy.

Ojciec "Jastrzębia" i "Żelaznego", Władysław Taraszkiewicz urodził się 18 IV 1896 r. we Włodawie. Był synem Franciszka i Agaty z domu Haciuk ze wsi Przewłoka koło Parczewa. Z zawodu był stolarzem - kołodziejem.

Matka, R├│┼╝a Klara urodzi┼éa si─Ö 31 VIII 1902 r., by┼éa c├│rk─ů Piotra Syblili i Jadwigi z domu Matuszewska. Piotr Sybilla, dziadek przysz┼éych partyzant├│w, pochodzi┼é z Ko┼Ťcian w woj. pozna┼äskim, a babka Jadwiga, z oddalonej ok. 10 km. wsi Zadory, r├│wnie┼╝ w woj. pozna┼äskim, jednak w tamtych czasach by┼é to jeszcze ziemie polskie w┼é─ůczone do zaboru pruskiego.
W poszukiwaniu pracy Piotr i Jadwiga Sybilla wyjechali do Duisburga, miasta po┼éo┼╝onego w zachodniej cz─Ö┼Ťci Niemiec w Zag┼é─Öbiu Ruhry.
W┼éadys┼éaw Taraszkiewicz, wraz z je┼äcami rosyjskimi i francuskimi zosta┼é wywieziony w 1914 r. do Niemiec, do kopalni w─Ögla w Zag┼é─Öbiu Ruhry. Tam te┼╝ pozna┼é swoj─ů przysz┼é─ů ┼╝on─Ö R├│┼╝─Ö Klar─Ö Sybilla. W Niemczech dzia┼éa┼é w organizacji "Soko┼éy", do kt├│rej p├│┼║niej przyst─ůpili r├│wnie┼╝ szwagrowie jego ┼╝ony: Jaskowiak i Czeka┼éa.
R├│wnie┼╝ w Niemczech, w Duisburgu urodzi┼éo si─Ö trzech ich syn├│w: Edward - 22 stycznia 1921 r., W┼éadys┼éaw - 9 lipca 1922 r. i Leon - 13 maja 1925 r. W sierpniu 1925 r. ca┼é─ů rodzin─ů wr├│cili do Polski i zamieszkali we W┼éodawie.

Na tym jednak w─ůtek niemiecki rodziny Taraszkiewicz├│w si─Ö nie ko┼äczy. W czasie okupacji hitlerowskiej Edward i Leon zostali wywiezieni na roboty do Niemiec. Edwarda tylko podejrzewano o jak─ů┼Ť nielegaln─ů robot─Ö i wys┼éano go "profilaktycznie"; u Leona, dos┼éownie pod ┼é├│┼╝kiem, znaleziono materia┼éy wybuchowe - wyda┼é go szkolny kolega, niejaki Muszy┼äski. Najpierw Niemcy chcieli go zamkn─ů─ç w obozie, potem ze wzgl─Ödu na m┼éody wiek (16 lat!) zmieniono decyzj─Ö i Leon Taraszkiewicz zosta┼é wys┼éany na roboty pod Kwerfurt, na zach. od Halle.
Nawiasem m├│wi─ůc, do tego samego bauera, u kt├│rego pracowa┼é ju┼╝ starszy z braci.

Ucieczka z Zamku w Lublinie

Latem 1942 r. Leonowi udaje si─Ö uciec z Niemiec, resztkami si┼é dociera a┼╝ pod Radom. Tutaj drwale wsp├│┼épracuj─ůcy z AK najpierw go dokarmiaj─ů, potem organizuj─ů mu rekwizyty malarza pokojowego, z kt├│rymi - niby do pracy - w─Ödruje przez Polsk─Ö a┼╝ do Che┼éma. Na che┼émskiej stacji prze┼╝ywa kolejn─ů przygod─Ö: aresztowanie i pobicie przez wsp├│┼épracuj─ůc─ů z Niemcami ukrai┼äsk─ů s┼éu┼╝b─Ö ochrony kolei. Nie traci jednak fantazji i dosy─ç pomys┼éowo podaje si─Ö za swojego znajomego z W┼éodawy, nazwiskiem Blimke, kt├│ry w┼éa┼Ťnie legalnie przyje┼╝d┼╝a z Niemiec na urlop do rodziny i kt├│remu, czasem tak bywa, zgin─Ö┼éy po drodze dokumenty. Jeszcze z Che┼éma Leon przesy┼éa do matki autentycznego Blimkego gryps, ta zgadza si─Ö potwierdzi─ç jego to┼╝samo┼Ť─ç. Nie jest pewne, czy zd─ů┼╝y┼éo doj┼Ť─ç do konfrontacji, gdy┼╝ tymczasem Leon zostaje przewieziony do wi─Özienia na Zamku w Lublinie. Na przes┼éuchania Niemcy przeprowadzaj─ů go do siedziby gestapo. Podczas jednego z powrot├│w Leon rzuca si─Ö do ucieczki, zostaje postrzelony w r─Ök─Ö przez ┼╝andarma - udaje mu si─Ö jednak zaszy─ç w ruinach przy Bramie Krakowskiej. Potem czas jaki┼Ť ukrywa si─Ö u Stefana Koropczuka - ojca chrzestnego swej m┼éodszej siostry. W pisanym po latach o┼Ťwiadczeniu Koropczuk wspomina:

Nie mog┼éem go pozna─ç, tak by┼é pobity, obszarpany i ranny w r─Ök─Ö. ┼Ülady pobicia dowodz─ů, i┼╝ podczas przes┼éucha┼ä Taraszkiewicza poddawano torturom. Zawiadomiona przez Koropczuka matka przywozi Leonowi ubranie, co u┼éatwia mu dalsze ukrywanie si─Ö przed Niemcami. Nie chc─ůc nara┼╝a─ç krewnych, Leon Taraszkiewicz szuka schronienia w lesie i zbiegiem okoliczno┼Ťci trafia do sowieckiego oddzia┼éu partyzanckiego "Anatola".
Po wej┼Ťciu Armii Czerwonej mo┼╝e robi─ç karier─Ö jako "utrwalacz w┼éadzy ludowej", mo┼╝e s┼éu┼╝y─ç w UB i MO - odmawia i zostaje zn├│w aresztowany, tym razem przez "wyzwolicieli".

Pocz─ůtki konspiracji powojennej

W po┼éowie grudnia 1944 r. zostaje aresztowany przez UB i ponownie trafia do wi─Özienia na Zamku w Lublinie, sk─ůd zostaje przewieziony do filii tego┼╝ wi─Özienia - obozu NKWD i UB w B┼éudku ko┼éo Su┼Ťca. Od jesieni 1944 roku do ko┼äca marca 1945 roku w wyniku kator┼╝niczej pracy w kamienio┼éomach w pobliskich Nowinach i J├│zefowie zmar┼éo ponad dwustu wi─Ö┼║ni├│w -┼╝o┼énierzy AK, wielu zosta┼éo rozstrzelanych. Ob├│z zosta┼é rozbity 25 marca 1945 roku przez oddzia┼éy Inspektoratu Zamojskiego AK Konrada Bartoszewskiego ps. "Wir" i Mariana Wardy ps. "Polakowski". Wcze┼Ťniej wywiad Armii Krajowej ustali┼é, ┼╝e w B┼éudku s─ů wi─Özieni ┼╝o┼énierze i oficerowie AK. "┼╗yli w strasznych warunkach, byli g┼éodni i chodzili ubrani w worki po cemencie" - wspomina by┼éy ┼╝o┼énierz AK Antoni Danielewicz ps. "Lew". Niestety gdy nadszed┼é dzie┼ä odbicia obozu, okaza┼éo si─Ö, ┼╝e wszyscy wi─Ö┼║niowie zostali wywiezieni, na dwie godziny przed planowanym odbiciem.

Pod koniec marca 1945 r., przysz┼éy "Jastrz─ůb", wieziony z obozu w B┼éudku, transportem na wsch├│d, wyskakuje z poci─ůgu i wraca do rodzinnej W┼éodawy. Ukrywa si─Ö, szuka kontakt├│w, udaje mu si─Ö dotrze─ç do dow├│dcy rejonu AK "Orlisa" (Klemens Panasiuk) i po zaprzysi─Ö┼╝eniu wchodzi w sk┼éad le┼Ťnego oddzia┼éu "S─Öpa" (Tadeusza Bychawskiego). Tak wygl─ůda┼é pierwszy rozdzia┼é ┼╝yciorysu rzekomego esesmana i "kapo" z Majdanka - jak okre┼Ťla┼éa go propaganda PRL. R├│wnie "prawdziwe" by┼éy dziennikarskie rewelacje na temat ojca W┼éadys┼éawa Taraszkiewicza. Ani nie rozbija┼é wesp├│┼é z synami strajk├│w ch┼éopskich (synowie mieli wtedy 11 i 15 lat), ani nie zosta┼é przed wojn─ů powieszony przez "gniewny lud", ani nie szczerzy┼é z─Öb├│w, wisz─ůc na drzewie. W┼éadys┼éaw Taraszkiewicz, syn Franciszka, po prostu ci─ůgle ┼╝y┼é, do┼╝y┼é lat 66 i zmar┼é w roku 1964 w Malborku. Jako ciekawostk─Ö warto doda─ç, ┼╝e Taraszkiewicze wywodzili si─Ö ze szlachty Ksi─Östwa Litewskiego, ┼╝e optowali za woln─ů (od Rosjan) Bia┼éorusi─ů, zwi─ůzan─ů jak─ů┼Ť uni─ů z Polsk─ů. Starszy brat Franciszka, a stryjeczny dziadek obydwu partyzant├│w, Bronis┼éaw Taraszkiewicz, by┼é jednym z tw├│rc├│w i animator├│w kultury bia┼éoruskiej. Napisa┼é pierwsz─ů gramatyk─Ö j─Özyka, kt├│ry uzna┼é za ojczysty, przek┼éada┼é te┼╝ na bia┼éoruski Iliad─Ö i Pana Tadeusza. Jako przyw├│dca "Hromady" wpad┼é w konflikt z prawem polskim, zosta┼é skazany na wi─Özienie i w ramach wymiany wi─Ö┼║ni├│w politycznych zgodzi┼é si─Ö lekkomy┼Ťlnie na wyjazd do ZSRR. Zmar┼é w ┼éagrze sowieckim w 1938 roku.



Instytut Pami─Öci Narodowej

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

18 Maja 1806 roku
Senat proklamował Napoleona Bonaparte "cesarzem Francuzów".


18 Maja 1910 roku
Zmarła Eliza Orzeszkowa, pisarka ("Nad Niemnem") (ur. 1841)


Zobacz wi─Öcej