Wtorek 30 Listopada 2021r. - 334 dz. roku,  Imieniny: Andrzeja, Maury

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 23.11.21 - 18:32     Czytano: [56]

Powstanie listopadowe


29 listopada 1830 roku

Powstanie listopadowe, to zbrojny zryw narodowy, wymierzony przeciw Rosji, naszemu ├│wczesnemu zaborcy. Wybuch┼éo ono, w dniu 29 listopada 1830 roku. W├│wczas to m┼éodzi polscy podchor─ů┼╝y maszerowali ulicami Warszawy gromko nawo┼éuj─ůc ludno┼Ť─ç miasta ...do broni...

Przyczyny powstania


Jedn─ů z przyczyn wybuchu powstania listopadowego, by┼éo nie przestrzeganie przez rosyjskich zaborc├│w postanowie┼ä konstytucji ustanowionej w 1815 roku. Car Aleksander I, zni├│s┼é w Kr├│lestwie Polskim wolno┼Ť─ç prasy i wprowadzi┼é powszechn─ů cenzur─Ö. Na specjalny ukaz cara, zawieszono wolno┼Ť─ç wszelkich zgromadze┼ä w tym tak┼╝e i ko┼Ťcielnych. Namiestnik cara Miko┼éaj Nowosilcow rozpocz─ů┼é prze┼Ťladowanie cz┼éonk├│w patriotycznych towarzystw co spowodowa┼éo, ┼╝e wielu z nich zosta┼éo uwi─Özionych w Cytadeli Warszawskiej i Twierdzy Szlisemburskiej. W roku 1828 roku, w warszawskiej Szkole Podchor─ů┼╝ych Piechoty zawi─ůza┼éo si─Ö sprzysi─Ö┼╝enie polskich patriot├│w, pod dow├│dztwem podporucznika Piotra Wysockiego. Sprzysi─Ö┼╝enie to, skierowane zosta┼éo przeciwko wodzowi si┼é rosyjskich, Wielkiemu Ksi─Öciu Konstantemu, kt├│ry by┼é bratem cara Rosji, a jednoczesnym tyranem wobec Polak├│w.

Rz─ůdy ksi─Öcia Konstantego

By┼é on powszechnie znienawidzony przez Polak├│w. Stworzy┼é on pot─Ö┼╝ny systemu tajnej policji i donosicielstwa. Jego umi┼éowanym wr─Öcz zaj─Öciem by┼éo publiczne poni┼╝anie polskich oficer├│w. Bunt polskich patriot├│w, wybuch┼é noc─ů z 29 na 30 listopada. Sygna┼éem do insurekcji, mia┼é by─ç po┼╝ar zak┼éadu browarniczego na Solcu. Grupa 24 spiskowc├│w, z┼éo┼╝ona z m┼éodych inteligent├│w jednocze┼Ťnie opanowa┼éa Belweder, jako rezydencj─Ö wielkiego ksi─Öcia. Nast─Öpnie zosta┼é opanowany przez Polak├│w rosyjski Arsena┼é broni. Po pocz─ůtkowych sukcesach polskich, dosz┼éo do rosyjskiej pr├│by szturmu na Warszaw─Ö. Jednak nierozstrzygni─Öta bitwa pod Olszynk─ů Grochowsk─ů, przynios┼éa stronie polskiej sukces militarno- polityczny.

Plan Ignacego Pr─ůdzy┼äskiego

Opracowany przez genera┼éa Ignacego Pr─ůdzy┼äskiego, plan powstania listopadowego, przyni├│s┼é sukcesy pod D─Öbnem i Iganiami. Wojska rosyjskie, dowodzone przez feldmarsza┼éka Iwana Paskiewicza, po okr─ů┼╝eniu Warszawy, zaatakowa┼éy miasto od zachodu. Kilka tygodni p├│┼║niej nast─ůpi┼é rozpad Rz─ůdu Narodowego i polskiego wojska. Z czasem te┼╝ rosyjska Rada Administracyjna, powo┼éa┼éa Stra┼╝ Bezpiecze┼ästwa, dowodzon─ů przez Piotra ┼üubie┼äskiego, kt├│rej zadaniem by┼éo rozbrojenie zrewoltowanej ludno┼Ťci cywilnej miasta Warszawy. Bro┼ä odbierano powsta┼äcom, zakazano te┼╝ u┼╝ywania rewolucyjnych kokard granatowo-bia┼éo-czerwonych, wprowadzaj─ůc w ich miejsce bia┼ée. W celu spacyfikowania nastroj├│w narodowych, rozwi─ůzano Rad─Ö Administracyjn─ů i wy┼éoniony zosta┼é Rz─ůd Tymczasowy, kt├│rego prezesem zosta┼é ksi─ů┼╝─Ö Adam Czartoryski, mianuj─ůcy genera┼éa J├│zefa Ch┼éopickiego, na dyktatora powstania usi┼éuj─ůc tym samym doprowadzi─ç do rokowa┼ä z carem.

Rok p├│┼║niej

W dniu 17 stycznia roku 1831, wobec fiaska rokowa┼ä z Miko┼éajem I, kt├│ry za┼╝─ůda┼é bezwarunkowej kapitulacji, genera┼é Ch┼éopicki z┼éo┼╝y┼é swoj─ů dyktatur─Ö powsta┼äcz─ů. Radykalne Towarzystwo Patriotyczne, kierowane przez Joachima Lelewela, zdoby┼éo w├│wczas decyduj─ůcy g┼éos w sejmie, kt├│ry na wniosek pos┼éa Romana So┼étyka, podj─ů┼é uchwa┼é─Ö o detronizacji cara Miko┼éaja I, co by┼éo r├│wnoznaczne z zerwaniem unii personalnej i aktem niepodleg┼éo┼Ťci Kr├│lestwa Polskiego. W odpowiedzi na takowe uchwa┼éy sejmu, granice Kr├│lestwa Polskiego przekroczy┼éa 115 tys. armia rosyjska z 336 dzia┼éami dalekosi─Ö┼╝nymi, kt├│re znajdowa┼éy si─Ö pod wodz─ů feldmarsza┼éka Iwana Dybicza. On w┼éa┼Ťnie uzyska┼é od cara nieograniczon─ů w┼éadz─Ö nad wojew├│dztwami Kr├│lestwa Polskiego. Na pocz─ůtku 1831 roku, polski genera┼é Ignacy Pr─ůdzy┼äski opracowa┼é dla sztabu generalnego plan koordynacji polskich dzia┼éa┼ä partyzanckich. Zak┼éada┼é on sformowanie du┼╝ej liczby ma┼éych oddzia┼é├│w le┼Ťnych, rekrutowanych ze stra┼╝y bezpiecze┼ästwa, gwardii ruchomej i pu┼ék├│w wojew├│dzkich.

Całe Królestwo Polskie

Kr├│lestwo Polskie zosta┼éo zatem podzielone na siedem stref dzia┼éa┼ä, do kt├│rych skierowano poszczeg├│lne ugrupowania powsta┼äcze. W swoim za┼éo┼╝eniu ma┼ée, niezwykle mobilne i nieuchwytne oddzia┼éy partyzanckie, mia┼éy te┼╝ operowa─ç na ty┼éach Rosjan, przerywaj─ůc ich komunikacj─Ö. W razie zagro┼╝enia mia┼éy podlega─ç one totalnemu rozproszeniu, by po czasie ponownie zbiera─ç si─Ö w wyznaczonym miejscu. Od samego pocz─ůtku, w┼éadze powsta┼äcze pr├│bowa┼éy uzyska─ç uznanie mi─Ödzynarodowe. W d─ů┼╝eniach tych powo┼éywa┼éy si─Ö na postanowienia kongresu wiede┼äskiego, kt├│rego ustalenia wobec naszego kraju, by┼éy przez Rosj─Ö ┼éamane. Polscy wys┼éannicy w Londynie i Pary┼╝u, bezskutecznie pr├│bowali uzyska─ç uznanie dla polskich powsta┼äc├│w. Rz─ůdy pa┼ästw zachodnich, uleg┼éy presji rosyjskich przedstawicieli dyplomatycznych i uzna┼éy powstanie listopadowe za wewn─Ötrzn─ů spraw─Ö imperium rosyjskiego.


EWA MICHAŁOWSKA - WALKIEWICZ

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

30 Listopada 1868 roku
Zmarł Hipolit Cegielski, polski pedagog i przemysłowiec (ur. 1813)


30 Listopada 1808 roku
Polski 3. szwadron Szwole┼╝er├│w Gwardii przeprowadzi┼é zwyci─Ösk─ů szar┼╝─Ö w bitwie pod Somosierr─ů.


Zobacz wi─Öcej