Niedziela 24 Pa┼║dziernika 2021r. - 297 dz. roku,  Imieniny: Marty, Marcina

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 11.10.21 - 20:07     Czytano: [141]

Pie┼Ťni ludu Podhala


Zagrajcie i za┼Ťpiewajcie nam dzi┼Ť

Jak nam m├│wi etnograf pani Jolanta Ziomek Szaniawska, pie┼Ťni g├│ralskie cechuje wysublimowany realizm, humanizm i charakter narodowy. W wielu z nich przejawia si─Ö nieprzeci─Ötny dowcip, a nawet ironia i satyra. Wraz ze swoim m─Ö┼╝em Henrykiem pani Jolanta ┼Ťpiewa cz─Östo pie┼Ťni g├│ralskie, kt├│re uk┼éada jej c├│rka Marta. Jedn─ů z nich jest najpi─Ökniejsza z pie┼Ťni zaczynaj─ůca si─Ö od s┼é├│w...


...zagrajcie i za┼Ťpiewajcie nam dzi┼Ť
moje smycki jedyne
bo pi─Ökne jest niebo nad nami
Podhale z pi─Ökno┼Ťci s┼éynie
oj Heniu sp├│jrz na mnie dzi┼Ť
za┼Ťpiwom ci ja do ucha
bo bardzo ci─Ö kocham tak
jak umie g├│ralsko dziewucha...

Słowa piosenek góralskich

Teksty piosenek g├│ralskich powstaj─ů pod wp┼éywem zdarze┼ä lub emocji, prze┼╝ytych sytuacji lub pewnego rodzaju t─Ösknoty za czym┼Ť. Pod wzgl─Ödem warto┼Ťci literackich, tre┼Ťci pie┼Ťni g├│ralskich odznaczaj─ů si─Ö szczeg├│ln─ů uczuciowo┼Ťci─ů. S─ů one bardzo proste w rozumowaniu, ale zarazem tkliwe i warto┼Ťciowe w odniesieniu do sytuacyjno┼Ťci. A przede wszystkim s─ů one bardzo rytmiczne, co nadaje im specyficzny wyd┼║wi─Ök. Ze ┼Ťpiew├│w g├│ralskich bije niezwyk┼éy wprost temperament, a tak┼╝e wyj─ůtkowa harmonia.

Na r├│┼╝n─ů melodi─Ö

Pie┼Ťni g├│ralskie - jak nam m├│wi pani Jola, maj─ů niezwyk┼ée przes┼éanie. Wykonywane s─ů one w melodiach, kt├│re zosta┼éy podzielone na: marsze, ozwodne, zielone, weselne, krzesane, wierchowe i saba┼éowe. Co ciekawe, najcz─Ö┼Ťciej wykonuje si─Ö je jako jedynie przy┼Ťpiewk─Ö, z┼éo┼╝on─ů z jednej zwrotki trafnie dobranej do danej sytuacji. Tre┼Ť─ç przy┼Ťpiewki dopasowana jest do charakteru spotkania, rytmu muzyki i wykonywanego ta┼äca. Zdarza si─Ö, ┼╝e g├│rale przeplataj─ů smutne i wolne nuty z tymi wartkimi i rze┼Ťkimi.

Zwyczaje zwi─ůzane z pie┼Ťni─ů g├│ralsk─ů

Nieocenionym skarbem tekst├│w pie┼Ťni g├│ralskich, jest oczywi┼Ťcie gwara. Ona to, czyni pie┼Ťni g├│ralskie charakterystycznym dzie┼éem podhala┼äskiej sztuki wokalnej. Oczywi┼Ťcie mo┼╝na przek┼éada─ç piosenki g├│ralskie na j─Özyk polski, jednak wtedy trac─ů one swoj─ů g├│ralsko┼Ť─ç i podhala┼äskiego ducha. Istnieje zwyczaj, podczas kt├│rego wykonuje si─Ö pie┼Ťni g├│ralskie. Tym zwyczajem jest tak zwany krzesaniec, podczas kt├│rego najpierw si─Ö ta┼äczy szybkie ta┼äce zb├│jnickie, po czym zaczyna si─Ö ┼Ťpiewa─ç pie┼Ťni bardzo weso┼ée, oczywi┼Ťcie wykonywane gwar─ů. Piosenki te sukcesywnie przechodz─ů w pie┼Ťni bardzo smutne, opisuj─ůce ci─Ö┼╝k─ů prac─Ö g├│rala. Krzesa┼äce zar├│wno przedstawiaj─ů pi─Ökno przyrody polskich Tatr, jak r├│wnie┼╝ warto┼Ť─ç Ojczyzny w ┼╝yciu ka┼╝dego g├│rala. Krzesa┼äce ┼Ťpiewa si─Ö na przyk┼éad podczas witania na drodze wa┼╝nych os├│b, jak te┼╝ podczas ich ┼╝egnania. Ale zawsze trzeba podczas ich wykonywania by─ç ubranym w g├│ralski str├│j, dzier┼╝─ůc w r─Öku ciupag─Ö i ogromny pistolec.
...jecho┼ée┼Ť na kuniu
mój Henrycku miły
ko┼ä ju┼╝ dzi┼Ť sprzedany
a jo ni mom siły...



Ewa Michałowska- Walkiewicz

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

24 Pa┼║dziernika 1648 roku
Zawarto pok├│j westfalski ko┼äcz─ůcy wojn─Ö trzydziestoletni─ů.


24 Pa┼║dziernika 1795 roku
Austria, Prusy i Rosja zawar┼éy porozumienia dotycz─ůce III rozbioru Polski.


Zobacz wi─Öcej