Wtorek 26 Pa┼║dziernika 2021r. - 299 dz. roku,  Imieniny: Ewarysta, Lucyny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 25.08.21 - 23:20     Czytano: [283]

Aleksandra z Potockich Potocka


Pani Aleksandryna

Aleksandra Potocka, piecz─Ötuj─ůca si─Ö herbem Pilawa, przysz┼éa na ┼Ťwiat dnia 26 marca 1818 roku w Petersburgu. Zmar┼éa natomiast w dniu 6 stycznia 1892 roku w Wilanowie. By┼éa to w┼éa┼Ťcicielka d├│br wilanowskich, a co najwa┼╝niejsze wielka dzia┼éaczka charytatywna. By┼éa c├│rk─ů Stanis┼éawa Septyma Potockiego i Katarzyny z Branickich.

Wychowana przez Zofi─Ö z Branickich Potock─ů


Aleksandra Potocka, zwana te┼╝ Aleksandryn─ů, zosta┼éa osierocona w dzieci┼ästwie i by┼éa wychowywana przez swoj─ů ciotk─Ö Zofi─Ö z Branickich Potock─ů. Oko┼éo roku 1836 Aleksandra zosta┼éa dam─ů dworu cesarskiego w Petersburgu, a w roku 1840 wysz┼éa za m─ů┼╝ za swego kuzyna Augusta Potockiego, w┼éa┼Ťciciela Wilanowa. ┼Ülub odby┼é si─Ö w Edynburgu, o czym donosi┼é „Kurier Warszawski” z dnia 4 lutego 1840 roku: „B┼éogos┼éawi┼é miejscowy Biskup, otoczony licznem Duchowie┼ästwem”. Ma┼é┼╝e┼ästwo trwa┼éo 28 lat, by┼éo bezdzietne. Wsp├│lnie bardzo dbali o odnowienie wspania┼éej rezydencji wilanowskiej i wzbogacenie tamtejszych zbior├│w sztuki. Ma┼é┼╝onkowie kupowali obrazy zar├│wno w kraju, jak i za granic─ů, tote┼╝ galeria pa┼éacowa w ko┼äcu XIX w. liczy┼éa ich ponad tysi─ůc i by┼éa jedn─ů z najwi─Ökszych w ├│wczesnej Polsce. Z inicjatywy Augusta i Aleksandry Potockich, a tak┼╝e ┼Ťrodowiska naukowego, w 1856 roku w pa┼éacu Potockich przy Krakowskim Przedmie┼Ťciu udost─Öpniono publiczno┼Ťci pierwsz─ů na ziemiach polskich wielk─ů „Wystaw─Ö Staro┼╝ytno┼Ťci i przedmiot├│w sztuki” - skarb├│w zwi─ůzanych z histori─ů Rzeczypospolitej.

Praca na rzecz Wilanowa

B─Öd─ůc w┼éa┼Ťcicielk─ů Wilanowa, po przeprowadzce do pa┼éacu rozpocz─Ö┼éa prace restauracyjne. Do rezydencji, w kt├│rej w tym okresie rozwija┼éo si─Ö ┼╝ycie kulturalne, sprowadzi┼éa bibliotek─Ö odziedziczon─ů po swym ojcu Stanis┼éawie Septymie. Aleksandra Potocka wraz z m─Ö┼╝em ufundowa┼éa w Wilanowie istniejacy do dzi┼Ť ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Anny, zbudowany w stylu neorenesansowym wed┼éug plan├│w Henryka Marconiego, oraz szpital ┼Ťw. Aleksandra. By┼éa te┼╝ propagatork─ů nowoczesnego rolnictwa, doprowadzaj─ůc do ogrod├│w wilanowskich wodoci─ůgi, buduj─ůc nowe obiekty szklarniowe i wzbogajac─ůc kolekcje ro┼Ťlin egzotycznych. Dostawa┼éa nawet liczne dyplomy na wystawach ogrodniczych i rolno-przemys┼éowych, za ro┼Ťliny hodowane w uznawanych za wzorcowe ogrodach wilanowskich. W zbiorach muzeum wilanowskiego znajduje si─Ö 29 takich dyplom├│w, co dowodzi, ┼╝e w┼éa┼Ťciciele maj─ůtku, a w szczeg├│lno┼Ťci Aleksandra Potocka, kt├│rej nazwisko widnieje na wi─Ökszo┼Ťci z nich, przywi─ůzywali du┼╝─ů wag─Ö do spraw gospodarskich.

Dama w czerni

Po ┼Ťmierci Augusta w 1867 roku, kiedy pa┼éac wilanowski sta┼é si─Ö jej w┼éasno┼Ťci─ů, zamar┼éo tu ┼╝ycie towarzyskie. Jednak osamotniona Aleksandra przez blisko 25 lat dzielnie dba┼éa o historyczn─ů rezydencj─Ö kr├│lewsk─ů i udost─Öpnia┼éa j─ů publiczno┼Ťci. Zawsze chodzi┼éa w czarnej sukni, nadano jej zatem miano „czarnej damy z Wilanowa”. Jej pracowito┼Ť─ç i - co tu kry─ç - nadmierna surowo┼Ť─ç obyczaj├│w sta┼éy si─Ö ┼║r├│d┼éem wielu anegdot, na przyk┼éad w opowie┼Ťci o tym, dlaczego Polacy powinni je┼Ť─ç tylko ┼Ťledzie... bo – jak mawia┼éa – to jedyna polska ryba!

Podczas remontu Wilanowa

Podobno w czasie remontu pa┼éacu wilanowskiego, maj─ůcego miejsce w latach siedemdziesi─ůtych XIX wieku, Aleksandra kaza┼éa usun─ů─ç ze ┼Ťcian galerii po┼éudniowej freski sk─ůpo odzianych mitycznych muz. Mia┼éa te┼╝ osobi┼Ťcie spali─ç ryciny i ksi─ů┼╝ki pochodz─ůce ze zbior├│w zbior├│w tulczy┼äskich Stanis┼éawa Szcz─Ösnego Potockiego, kt├│re uzna┼éa za obsceniczne. Szcz─Ösny Potocki by┼é cz┼éonkiem komisji Edukacji Narodowej, genera┼éem artylerii, ale znany jest przede wszystkim z powodu przyst─ůpienia do Targowicy. Przez ten krok, Szcz─Ösny na zawsze skazany zosta┼é na infami─Ö czyli do┼╝ywotni─ů utrat─Ö dobrego imienia.

Patronka ubogich i fundatorka ko┼Ťcio┼é├│w

W Warszawie Aleksandra Potocka wspiera┼éa budow─Ö i funkcjonowanie szpitala dzieci─Öcego przy ul. Aleksandrii (obecnie Kopernika), regularnie wspiera┼éa finansowo akcje Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynno┼Ťci, przekazywa┼éa pieni─ůdze na utrzymanie ubogich student├│w warszawskiej Szko┼éy G┼é├│wnej, fundowa┼éa te┼╝ wpisowe do szk├│┼é ┼Ťrednich ubogim zdolnym uczniom. Wiemy, ┼╝e ┼éo┼╝y┼éa oko┼éo 2 tysi─Öcy rubli rocznie na biedne rodziny. Nale┼╝a┼éa do trzeciego zakonu ┼Ťw. Franciszka pod imieniem Salomei. Niemal ca┼ékowicie sfinansowa┼éa koszty budowy ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Augustyna przy ul. Dzielnej, wsp├│┼éfinansowa┼éa te┼╝ budow─Ö ko┼Ťcio┼éa w ┼╗arzeniu nieopodal Warszawy i warszawskie Seminarium Archidiecezjalne.

Stra┼╝niczka kr├│lewskiej rezydencji w Wilanowie

Niekt├│rych decyzji Aleksandry Augustowej Potockiej dzi┼Ť nie pochwalamy (np. o spaleniu cz─Ö┼Ťci zbior├│w biblioteki), zas┼éuguje ona jednak na szacunek i pami─Ö─ç. Przez 25 lat by┼éa samodzieln─ů gospodyni─ů rezydencji wilanowskiej i zachowa┼éa j─ů dla potomnych, co by┼éo nie lada wyzwaniem. To ka┼╝e nam my┼Ťle─ç z wdzi─Öczno┼Ťci─ů o tej dzielnej kobiecie.

Nasza Redakcja dzi─Ökuje Dyrekcji Muzeum Pa┼éacu Kr├│la Jana III w Wilanowie za umo┼╝liwienie nam wizyty oraz pani El┼╝biecie Grygiel za przekazanie nam cennych informacji na temat tego cudownego miejsca, jak r├│wnie┼╝ za mo┼╝liwo┼Ť─ç wykonywania zdj─Ö─ç.

Ewa Michałowska- Walkiewicz
Małgorzata Gawęcka

       



Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

26 Pa┼║dziernika 1927 roku
Ze Szwajcarii sprowadzono urn─Ö z sercem Tadeusza Ko┼Ťciuszki.


26 Pa┼║dziernika 2002 roku
Rosyjscy komandosi zaatakowali okupowany przez czeczeńskich terrorystów teatr w Moskwie. Zginęło 150 zakładników.


Zobacz wi─Öcej