Wtorek 26 Pa┼║dziernika 2021r. - 299 dz. roku,  Imieniny: Ewarysta, Lucyny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 26.03.21 - 23:02     Czytano: [577]

Dział: Zakamarki historii

Akcja Pod Arsenałem





„Lecz zaklinam: niech ┼╝ywi nie trac─ů nadziei
I przed narodem nios─ů o┼Ťwiaty kaganiec;
A kiedy trzeba, na ┼Ťmier─ç id─ů po kolei,
Jak kamienie, przez Boga rzucane na szaniec!”

Szanowni Państwo,

W dniu dzisiejszym obchodzimy 78. rocznic─Ö jednej z najbardziej spektakularnych akcji przeprowadzonych, w czasie II Wojny ┼Ťwiatowej, przez polskie podziemie - akcji Pod Arsena┼éem.
G┼é├│wnym celem tej akcji by┼éo odbicie jednego z ┼╝o┼énierzy konspiracji, harcerza oraz cz┼éonka Grupy Szturmowej Szarych Szereg├│w – Janka Bytnara ps. „Rudy”.

Jan Bytnar ps. „Rudy” w dniu 23 marca 1943 r. zosta┼é pojmany przez Gestapo. Wraz z Jankiem gestapowcy aresztowali jego ojca. Obaj zostali przewiezieni do wi─Özienia na Pawiaku. Tam „Rudy” zosta┼é poddany przes┼éuchaniu wst─Öpnemu. Nast─Öpnie Janek Bytnar trafi┼é do kwatery g┼é├│wnej Gestapo miesz─ůcej si─Ö w al. Szucha. Oprawcy z Gestapo w trakcie przes┼éuchania katowali „Rudego”, w bestialski i najbardziej okrutny spos├│b starali si─Ö z┼éama─ç Jana Bytnara, by ten zdradzi┼é swoich przyjaci├│┼é z Szarych Szereg├│w. W trakcie przes┼éucha┼ä Jan Bytnar zapar┼é si─Ö i nic nie powiedzia┼é, to jeszcze bardziej rozjuszy┼éo gestapowc├│w, kt├│rzy bezwzgl─Ödnie go torturowali. Ok┼éadano go pa┼ékami i pejczami. Kopano i bito. Katowany ch┼éopak nie wytrzymywa┼é i co rusz traci┼é przytomno┼Ť─ç.

Bestialsko skatowanemu "Rudemu" oprawcy z Gestapo przedstawili spreparowane zeznania jego kolegi - Henryka Ostrowskiego ps. "Heniek". Pami─Ötajmy jednak, ┼╝e „Heniek” nie powiedzia┼é nic, co mog┼éoby dodatkowo obci─ů┼╝y─ç Bytnara. "Rudy" by┼é nie┼Ťwiadomy sprytnie zastawionej na niego pu┼éapki gestapowc├│w, kt├│rzy s─ůdzili, i┼╝ m┼éody Polak z┼éamie si─Ö i zacznie „sypa─ç”

Pomimo katowania przez gestapowc├│w „Rudy” zachowa┼é si─Ö jak trzeba. Nie zdradzi┼é nikogo.

Jego przyjaciele z Szarych Szereg├│w podj─Öli si─Ö misji odbicia „Rudego”, nikt dot─ůd nie przeprowadzi┼é takiej akcji. Cz┼éonkowie Szarych Szereg├│w byli ┼Ťwiadomi tego, ┼╝e to niebezpieczny pomys┼é i mo┼╝e nie przynie┼Ť─ç oczekiwanego efektu. Szczeg├│lnym zaanga┼╝owaniem w przygotowanie akcji wykaza┼é si─Ö Tadeusz Zawadzki ps. „Zo┼Ťka”, kt├│ry b─Öd─ůc najbli┼╝szym przyjacielem „Rudego” nie waha┼é si─Ö i gotowy by┼é na wszystko, by odbi─ç przyjaciela.

Tworz─ůc plan akcji jednym z najwa┼╝niejszych krok├│w by┼éo wybranie w┼éa┼Ťciwego miejsca do przeprowadzenia ataku. Oczywi┼Ťcie brano tylko pod uwag─Ö odcinek, po kt├│rym porusza┼éa si─Ö ci─Ö┼╝ar├│wka renault Gestapo opatrzona numerem 72076. Ch┼éopcy z Szarych Szereg├│w wiedzieli, ┼╝e transport wi─Ö┼║ni├│w odbywa si─Ö codziennie i przeje┼╝d┼╝a t─Ö sam─ů tras─Ö - od Pawiaka na alej─Ö Szucha i z powrotem. Ostatecznie Polacy, przygotowuj─ůc plan uderzenia, wybrali skrzy┼╝owanie ulicy Biela┼äskiej z D┼éug─ů. Tak si─Ö z┼éo┼╝y┼éo, ┼╝e miejsce to znajdowa┼éo si─Ö na wprost Arsena┼éu - st─ůd te┼╝ p├│┼║niejsza nazwa ca┼éej akcji.

Atak na ci─Ö┼╝ar├│wk─Ö mia┼é zosta─ç przeprowadzony 23 marca 1943 roku, po otrzymaniu Informacji potwierdzaj─ůcych, i┼╝ "Rudy" faktycznie znajduje si─Ö w samochodzie. Informacje te mia┼é potwierdzi─ç Zygmunt Kaczy┼äski ps. "Weso┼éy", kt├│ry mia┼é kontakt z alej─ů Szucha wynikaj─ůcy z jego pracy, jakiej podejmowa┼é si─Ö podczas okupacji. Niestety Niemcy zmienili decyzj─Ö, przejazd wi─Ö┼║ni├│w zosta┼é op├│┼║niony o trzy dni.

Ostatecznie akcja zosta┼éa przeprowadzona 26 marca 1943 r. Popo┼éudniem Polska grupa uderzeniowa zosta┼éa zaalarmowana, i┼╝ „Rudy” wyjecha┼é z al. Szucha. Zygmunt Kaczy┼äski ps. "Weso┼éy" w zaszyfrowanej rozmowie telefonicznej przekaza┼é Andrzejowi Wolskiemu ps. "Jur”, informacj─Ö, ┼╝e w wozie jest transportowany „Rudy”. Nast─Öpnie „Jur” pop─Ödzi┼é w stron─Ö oddzia┼éu. Gdy tylko zobaczyli go przyjaciele, ju┼╝ wiedzieli, ┼╝e akcja si─Ö odb─Ödzie. Informacj─Ö o tym, ┼╝e „Rudy” nadje┼╝d┼╝a "Jur" przekaza┼é te┼╝ dalej. Oko┼éo godziny 17.20. Pod Arsena┼éem Polacy szykowali si─Ö do bitwy.

Mniej więcej o godzinie 17.30 nadjechała długo wyczekiwana ciężarówka. Zaczęła się akcja odbicia Janka Bytnara.

Pierwszy do ci─Ö┼╝ar├│wki przedosta┼é si─Ö Eugeniusz K├Âcher ps. "Ko┼éczan". Po otworzeniu ci─Ö┼╝ar├│wki na ulic─Ö wydostali si─Ö wi─Ö┼║niowie, kt├│rym nakazano ucieka─ç w stron─Ö Starego Miasta. W t─ů sam─ů drog─ů chcieli te┼╝ wycofa─ç si─Ö ci, kt├│rzy wzi─Öli udzia┼é w akcji.
Przyjaciele odnale┼║li w ci─Ö┼╝ar├│wce „Rudego”, jego stan by┼é dramatyczny, lecz koledzy, kt├│rzy go zobaczyli nie kryli swojego szcz─Ö┼Ťcia.
"- Jest! Jest! - wrzeszczy ucieszony g┼éos. - Jest Rudy! – cytat z ksi─ů┼╝ki Aleksandra Kami┼äskiego "Kamienie na szaniec".
Jan Bytnar ps. „Rudy” zmar┼é. Mimo zapewnienia mu mo┼╝liwie najlepszej opieki medycznej, jego organizm nie wytrzyma┼é. Skatowany przez gestapowc├│w Janek prze┼╝y┼é zaledwie kilka dni, jakie up┼éyn─Ö┼éy od momentu odbicia go przez przyjaci├│┼é z Szarych Szereg├│w. „Rudy” zmar┼é wolny, przebywaj─ůc w┼Ťr├│d najbli┼╝szych.

Nale┼╝y r├│wnie┼╝ przypomnie─ç, ┼╝e w czasie akcji Pod Arsena┼éem zosta┼é ┼Ťmiertelnie ranny Maciej Aleksy Dawidowski ps. „Alek”. A w odwecie za t─Ö akcj─Ö Niemcy rozstrzelali za┼Ť 140 wi─Ö┼║ni├│w Pawiaka.

Bohaterowie Szarych Szereg├│w, kt├│rzy dokonali niemo┼╝liwego, odbili przyjaciela z r─ůk Niemc├│w:
Janek Rodowicz ps. "Anoda" - dow├│dca sekcji "Butelki"
Tadeusz Hojko ps. "Bolec"
Henryk Kupis ps. "Heniek"
Stanisław Pomykalski ps. "Stasiek"
Maciej Bittner ps. "Maciek" - dowódca sekcji "Sten 1" i obsługa jedynego posiadanego przez tę grupę stena
Eugeniusz K├Âcher ps. "Ko┼éczan"
Wiesław Krajewski ps. "Sem"
Jerzy Gawin ps. "Słoń" - dowódca sekcji "Sten II" i obsługa jedynego posiadanego przez tę grupę stena
Tadeusz Krzy┼╝ewicz ps. "Buzdygan"
Tadeusz Szajnoch ps. "Cielak"
Aleksy Dawidowski ps. "Alek" - dow├│dca sekcji "Granaty"
Hubert Lenk ps. "Hubert"
Jerzy Zapadko ps. "Mirski"

Tak wygl─ůda┼é sk┼éad grupy "Atak". Jej dow├│dc─ů zosta┼é Tadeusz Zawadzki ps. "Zo┼Ťka". Obok niej w akcji udzia┼é wzi─Ö┼éa grupa "Ubezpieczenie" pod dow├│dztwem Mi┼éos┼éawa Cieplaka ps. "Giewont" w sk┼éadzie:
Konrad Okolski ps. "Kuba" - dow├│dca sekcji "Sygnalizacja"
Witold Bartnicki ps. "Kadłubek"
Andrzej Wolski ps. "Jur"
J├│zef Saski ps. "Katoda" - dow├│dca sekcji "Stare Miasto"
Stanisław Jastrzębski ps. "Kopeć"
Człowiek o ps. "Rawicz", którego nazwiska nie przechowała historia
Tytus Trzciński ps. "Tytus" - dowódca sekcji "Getto"
Feliks Pendelski ps. "Felek"
Józef Pleszczyński ps. "Ziutek"
Jerzy Tabor ps. "Paj─ůk"



Szanowni Państwo,

Akcja Pod Arsena┼éem zosta┼éa przeprowadzona przez m┼éodych ludzi, kt├│rzy gotowi byli „i┼Ť─ç na ┼Ťmier─ç po kolei, jak kamienie rzucone przez Boga na szaniec!”. Postawa tych polskich bohater├│w jest ┼Ťwiadectwem najwy┼╝szego po┼Ťwi─Öcenia w imi─Ö przyja┼║ni. W oczach wielu stali si─Ö oni symbolem ofiarno┼Ťci polskiej m┼éodzie┼╝y w walce z niemieckim naje┼║d┼║c─ů.

Musimy pami─Öta─ç, ┼╝e ogromna wi─Ökszo┼Ť─ç pokolenia „Szarych Szereg├│w” od pocz─ůtku wojny zaanga┼╝owa┼éa si─Ö w dzia┼éalno┼Ť─ç konspiracyjn─ů. Ich wielk─ů broni─ů by┼éa odwaga, heroizm, oddanie sprawie i wielka mi┼éo┼Ť─ç do niezniewolonej, przez okupanta niemieckiego, Polski.

Pozostawili nam i nast─Öpnym pokoleniom testament, w kt├│rym „B├│g, Honor i Ojczyzna” s─ů warto┼Ťciami nadrz─Ödnymi. Dzi┼Ť ich czyny stanowi─ů drogowskaz, wskazuj─ůcy nam prawdziwy patriotyzm.

Zatrzymajmy si─Ö na chwil─Ö i wspomnijmy tych, dzi─Öki kt├│rym dzi┼Ť ┼╝yjemy w wolnym i niepodleg┼éym kraju. Oddajmy im nale┼╝ny ho┼éd.

CZE┼Ü─ć I CHWA┼üA BOHATEROM!

Pozdrawiam

Maciej Świrski
Prezes Reduty Dobrego Imienia

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

26 Pa┼║dziernika 1909 roku
Z inicjatywy Mariusza Zaruskiego powstało Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR).


26 Pa┼║dziernika 1990 roku
Zmarła Barbara Ludwiżanka, polska aktorka, żona Władysława Hańczy (ur. 1908)


Zobacz wi─Öcej