┼Üroda 18 Maja 2022r. - 138 dz. roku,  Imieniny: Alicji, Edwina, Eryka

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 12.09.20 - 21:29     Czytano: [1400]

Litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki w szponach Szatana

czyli prze┼Ťladowanie polskich katolik├│w na Litwie
w latach 1883 – 2020



(S─ů to rozdzia┼éy z mojej przygotowywanej do druku pt. „Litwa Kowie┼äska – tam by┼éa Polska oraz Litwa unicestwia polsko┼Ť─ç w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie”)


Melbourne 2020
(Na prawach r─Ökopisu)

Przedmowa: w tej pracy jest „Palec Bo┼╝y”



Poni┼╝sza praca jest z pewno┼Ťci─ů bardzo przykra dla porz─ůdnych Litwin├│w, ale tak┼╝e dla Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, szczeg├│lnie litewskiego jak r├│wnie┼╝ dla Stolicy Apostolskiej i polskiego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, kt├│ry odno┼Ťnie konfliktu polsko-litewskiego na gruncie ko┼Ťcielnym zachowywa┼é si─Ö i zachowuje jak Pi┼éat, jakby s┼éowo „rodak” nie mia┼éo dla niego ┼╝adnego znaczenia.
Nie wszystko da si─Ö wyt┼éumaczy─ç prawem narodu litewskiego do samostanowienia i piel─Ögnowania j─Özyka litewskiego, czego mu nikt nie odbiera. Tak, „To jest bardzo bolesne, ale na to, ┼╝eby atmosfer─Ö oczy┼Ťci─ç, trzeba sta─ç na gruncie prawdy, cho─çby przykrej, i na przysz┼éo┼Ť─ç zaj─ů─ç jasne stanowisko wobec tych fakt├│w... Tylko prawda wyzwala – r├│wnie┼╝ od uraz├│w nienawi┼Ťci” – czytamy w numerze 6/369 paryskiej „Kultury”, kt├│ra w├│wczas tak pisa┼éa, zajmuj─ůc si─Ö pozytywnym stosunkiem i wsp├│┼éprac─ů ukrai┼äskiej Cerkwi unickiej (grekokatolickiej) z hitlerowskimi Niemcami. A my, katolicy, powinni┼Ťmy wiedzie─ç, ┼╝e Pan B├│g, b─Öd─ůcy str├│┼╝em i gwarantem pe┼énej prawdy, na pewno nie tolerowa┼é by zamiatanie przez nas naszych brud├│w pod dywan. Nas gorzka prawda boli, ale nie Jego. Bo bez prawdy nie ma Boga! Na s─ůdzie ostatecznym B├│g oceni wszystko to co ┼╝e┼Ťmy zrobili – oceni tak┼╝e litewskie burdy w ko┼Ťcio┼éach – w Jego ┼Ťwi─ůtyniach i prze┼Ťladowanie Polak├│w-katolik├│w – Jego dzieci. Sami w├│wczas zobaczymy jak wielka liczba ksi─Ö┼╝y litewskich zosta┼éa skazana na wieczne pot─Öpienie. Bowiem najwa┼╝niejszym przykazaniem w chrze┼Ťcija┼ästwie nie jest bycie dobrym nacjonalist─ů litewskim, ukrai┼äskim, niemieckim czy polskim, ale mi┼éowanie Boga i drugiego cz┼éowieka – ka┼╝dego cz┼éowieka. I to nawet wroga!!! (Katechizm religii katolickiej) Polacy nie byli wrogami Litwin├│w. To Litwini zrobili z Polak├│w swoich rzekomych wrog├│w i byli gotowi zawrze─ç pakt nawet z samym diab┼éem, aby niszczy─ç Polsk─Ö, Polak├│w i wszystko co jest polskie, szczeg├│lnie na Litwie i Wile┼äszczy┼║nie. To jest litewska droga donik─ůd, czy raczej do czelu┼Ťci piekielnych.
O prze┼Ťladowaniu polskich katolik├│w na Litwie przez litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki wspierany w tej jego dzia┼éalno┼Ťci przez Watykan i Ko┼Ťci├│┼é polski (!), z pewno┼Ťci─ů wie spora grupa historyk├│w polskich i to oni bardziej ode mnie s─ů powo┼éani do upublicznienia i pot─Öpienia tej prawdy. Jednak oni z pobudek czysto oportunistycznych wol─ů milcze─ç, zapominaj─ůc o tym, ┼╝e przez swoje milczenie bior─ů wsp├│┼éudzia┼é w tym grzechu. Dlatego B├│g powo┼éa┼é mnie do upublicznienia i pot─Öpienia tego grzechu.
┼╗ycie ka┼╝dego z nas jest w r─Ökach Boga. To B├│g sprawi┼é, ┼╝e interesuj─ůc si─Ö dziejami Polak├│w na Kresach pozna┼éem tragiczny los Polak├│w-katolik├│w na Litwie od 1883 r. do dnia dzisiejszego, a teraz w┼éa┼Ťnie na mnie nak┼éada obowi─ůzek publicznego ujawnienia/wyci─ůgni─Öcia na ┼Ťwiat┼éo dzienne tej tragicznej prawdy. Wr─Öcz zmusza mnie do tego, bo widzi, ┼╝e szczerze wierz─Ö z niego i nie jestem ┼Ťmierdz─ůcym tch├│rzem jak inni, ┼╝e post─ůpi─Ö zgodnie z tym, do czego mnie zmusza nauka Jezusa Chrystusa. Bowiem jako ucze┼ä Chrystusa, nie mam prawa tego nie uczyni─ç, czyli ignorowa─ç Jego nauk─Ö, chyba, ┼╝e t─Ö tragedi─Ö chc─Ö wzi─ů─ç na swoje sumienie i by─ç za to rozliczony przez Boga. Tak┼╝e jako Polak (B├│g stworzy┼é mnie jako Polaka i nie zabrania mi nim by─ç, a Ko┼Ťci├│┼é w Katechizmie religii katolickiej naucza, ┼╝e mamy po chrze┼Ťcija┼äsku kocha─ç swoj─ů Ojczyzn─Ö, co w┼éa┼Ťnie czyni─Ö) nie mog─Ö milcze─ç nie tylko o poznanym grzechu w litewskim Ko┼Ťciele katolickim, ale tak┼╝e w moim – polskim Ko┼Ťciele, jak r├│wnie┼╝ o grzesznej dzia┼éalno┼Ťci Watykanu. Tym bardziej, ┼╝e opr├│cz Boga sam Ko┼Ťci├│┼é katolicki zmusza mnie do powiedzenia prawdy i do zaprotestowania przeciw z┼éu, ucz─ůc bowiem, ┼╝e obowi─ůzkiem dobrego/prawdziwego katolika/chrze┼Ťcijanina, a wi─Öc tak┼╝e i biskup├│w jako nast─Öpc├│w Aposto┼é├│w jest walka ze z┼éem – z wszelkim z┼éem, kt├│re nas otacza! Zatem ten, kto chcia┼éby na mnie ciska─ç gromy za napisanie tej pracy, musi zda─ç sobie spraw─Ö z tego, ┼╝e te gromy b─Öd─ů ciskane przez niego nie we mnie, ale w samego Boga, w Ko┼Ťci├│┼é katolicki i w jego samego jako rzekomego katolika. ┼╗e b─Ödzie swym grzesznym zachowaniem ponownie krzy┼╝owa┼é Chrystusa, a prawdy i tak nie ukryje, bo ona, jak m├│wi stare powiedzenie, zawsze – wcze┼Ťnie czy p├│┼║niej – na wierzch wyp┼éywa.
Tak wygl─ůda┼éa ta przedmowa do dnia 10 wrze┼Ťnia 2020 r., w kt├│rym dokona┼éem korekty redakcyjnej tej pracy. Uzna┼éem, ┼╝e jest gotowa do druku.
Tymczasem w nocy z 10 na 11 wrze┼Ťnia, nad ranem mia┼éem bardzo dziwny sen – wprost niewiarygodny, po kt├│rym zaraz si─Ö obudzi┼éem, chyba dlatego, abym go zapami─Öta┼é (bo ka┼╝dej nocy wiele razy ┼Ťnimy, i rzadko kt├│ry pami─Ötamy); zaraz wsta┼éem i przyst─ůpi┼éem do pracy. I B├│g mi ┼Ťwiadkiem, ┼╝e ten sen nie jest zmy┼Ťlony. - Ot├│┼╝ w ┼Ťnie jaki┼Ť g┼éos (w ┼Ťnie nie by┼éo osoby fizycznej) m├│wi mi, ┼╝e nie napisa┼éem nic o ks. J├│zefie Obrembskim (1906-2011), bardzo zas┼éu┼╝onym kap┼éanie polskim pracuj─ůcym ca┼ée ┼╝ycie na Wile┼äszczy┼║nie. T─ů cz─Ö┼Ť─ç snu mo┼╝na by by┼éo ┼éatwo wyt┼éumaczy─ç, gdy┼╝ dzia┼éalno┼Ť─ç ks. Obremskiego by┼éa mi znana – du┼╝o o nim pisano. Jestem zupe┼énie zdziwiony drug─ů cz─Ö┼Ťci─ů snu, o wyt┼éumaczenie kt├│rej nie jest ┼éatwo. Ot├│┼╝ ten g┼éos nast─Öpnie mi daje rad─Ö, gdzie mog─Ö znale┼║─ç odpowiednie informacje o ks. Obrembskim. Dla mnie w┼éa┼Ťnie ta cz─Ö┼Ť─ç snu jest niesamowita – zadziwiaj─ůcym zdarzeniem, kt├│re przekona┼éo mnie co do tego, ┼╝e w napisaniu tej pracy jest „Palec Bo┼╝y”, czyli znak, przejaw dzia┼éania si┼é nadprzyrodzonych.


Cz─Ö┼Ť─ç 1

Polako┼╝ercza dzia┼éalno┼Ť─ç duchowie┼ästwa litewskiego
w latach 1883 – 1918




Jezus Chrystus: „Masz mi┼éowa─ç swego bli┼║niego jak samego siebie” (MAT. 22:39)

Jezus, zapytany o najwi─Öksze przykazanie w Prawie, o┼Ťwiadczy┼é: „‚Masz mi┼éowa─ç twojego Boga, ca┼éym swym sercem i ca┼é─ů sw─ů dusz─ů, i ca┼éym swym umys┼éem’. To jest najwi─Öksze i pierwsze przykazanie. Drugie, podobne do tego, jest to: ‚Masz mi┼éowa─ç swego bli┼║niego jak samego siebie’” (Mat. 22:37-39). Za Jezusem S┼éowo Bo┼╝e naucza nas: „Wy┼Ťwiadczajmy dobro wszystkim, a zw┼éaszcza tym, kt├│rzy s─ů z nami spokrewnieni w wierze” (Gal. 6:10; odczytaj Rzymian 12:10). Z kolei aposto┼é Piotr napisa┼é: „Oczy┼Ťciwszy swe dusze dzi─Öki pos┼éusze┼ästwu prawdzie, czego wynikiem jest nieob┼éudne uczucie braterskie, jedni drugich ┼╝arliwie, z serca mi┼éujcie”. Poleci┼é te┼╝ wsp├│┼éwyznawcom: „Nade wszystko darzcie jedni drugich ┼╝arliw─ů mi┼éo┼Ťci─ů” (1 Piotra 1:22; 4:8).
Przez sw─ů nauk─Ö chrze┼Ťcija┼ästwo nazywane jest „religi─ů mi┼éo┼Ťci”.
W ┼Ťwietle fakt├│w podanych w tej pracy mamy nie tylko prawo, ale i obowi─ůzek zapyta─ç: Czy litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki mo┼╝na nazwa─ç Ko┼Ťcio┼éem Chrystusowym?
W Ko┼Ťciele litewskim wida─ç wyra┼║ne rozdwojenie: z jednej strony w nawi─ůzaniu do nauki Chrystusa wznios┼ée frazesy o mi┼éo┼Ťci bli┼║niego, z drugiej – wyj─ůtkowo cyniczne i niemoralne zachowanie dyktowane poga┼äskim nacjonalizmem. Odpowied┼║ na takie zachowanie musi by─ç tylko jedna – stanowcza i ostra: Nie, litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki jest daleki od chrze┼Ťcija┼ästwa przez odrzucanie przykazania mi┼éo┼Ťci bli┼║niego.
Tymczasem z ubolewaniem nale┼╝y przyj─ů─ç fakt, ┼╝e Watykan – wszyscy papie┼╝e od stu lat nie tylko ignoruj─ů ten fakt, ale tak┼╝e ci─ůgle uwa┼╝aj─ů litewski Ko┼Ťci├│┼é „katolicki” za wsp├│lnot─Ö katolick─ů. Takie zachowanie Stolicy Apostolskiej jest do g┼é─Öbi oburzaj─ůce i przez to wo┼éaj─ůce o pomst─Ö do nieba. Ko┼Ťci├│┼é tak post─Öpuj─ůcy nie mo┼╝e by─ç uwa┼╝any za apostolski i ┼Ťwi─Öty! Bo ┼Ťwi─Öto┼Ť─ç nie ma i nie mo┼╝e mie─ç nic wsp├│lnego z grzechem, a tym bardziej ze sta┼éym grzeszeniem! Bowiem w chrze┼Ťcija┼ästwie grzech oznacza dobrowolne zerwanie przymierza z Bogiem poprzez dokonanie jakiego┼Ť z┼éego czynu i powoduje oddalenie od ┼╝ycia, kt├│rego ┼║r├│d┼éem jest B├│g.

……….

Pod koniec XIX w. narodzi┼é si─Ö wspierany przez Rosj─Ö i Niemcy – dw├│ch najwi─Ökszych wrog├│w Polski i narodu polskiego separatystyczny ruch litewski, d─ů┼╝─ůcy nie tylko do zerwania 500-letniej harmonijnej unii z Polsk─ů, ale tak┼╝e do zag┼éady Polak├│w i polsko┼Ťci na Litwie. Niestety, pionierami i najwi─Ökszymi szermierzami siania nienawi┼Ťci do Polak├│w by┼éa i jest po dzi┼Ť dzie┼ä zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç litewskich ksi─Ö┼╝y katolickich.
Tote┼╝ terenem, gdzie odrodzeniowy ruch litewski najbardziej bezpo┼Ťrednio zetkn─ů┼é si─Ö z polsko┼Ťci─ů by┼é Ko┼Ťci├│┼é – ┼Ťwi─ůtynie katolickie. Na Litwie obok Litwin├│w od kilku wiek├│w mieszkali tak┼╝e Polacy. Oba narody - litewski i polski przez wieki by┼éy katolickie i modli┼éy si─Ö w tych samych ko┼Ťcio┼éach. Separatyzm litewski spowodowa┼é strukturalny wstrz─ůs w Ko┼Ťciele katolickim na Litwie, poniewa┼╝ w┼Ťr├│d Litwin├│w zrodzi┼é si─Ö Kain, kt├│ry postanowi┼é nie tylko przep─Ödzi─ç ze ┼Ťwi─ůty┼ä na Litwie Polaka Abla, ale tak┼╝e go zabi─ç. Ko┼Ťci├│┼é litewski by┼é i jest gorszy w sianiu nienawi┼Ťci do Polak├│w i w ich prze┼Ťladowaniu od rz─ůd├│w litewskich. Bowiem w rz─ůdzie litewskim by┼éo i jest pe┼éno ateist├│w, a biskupi i ksi─Ö┼╝a litewscy pono─ç chrze┼Ťcijanie (mi┼éujcie si─Ö nawzajem) stali si─Ö istnymi diab┼éami w sutannach. Ich sumienia obci─ů┼╝a wi─Ökszy grzech od grzechu rz─ůdz─ůcych. Szczeg├│┼éowo te sprawy omawiane s─ů w I cz─Ö┼Ťci tej ksi─ů┼╝ki.

……….

Niezale┼╝nie od zorganizowanych nacjonalist├│w litewskich wok├│┼é „Auszry” (1883-86), z propagand─ů nienawi┼Ťci do Polak├│w wyst─Öpowa┼é z ca┼é─ů energi─ů m┼éody kler litewski, kt├│ry, domagaj─ůc si─Ö usuni─Öcia j─Özyka polskiego z dodatkowych nabo┼╝e┼ästw w ko┼Ťcio┼éach oraz zast─ůpienia ksi─Ö┼╝y-Polak├│w litewskimi, pobudza┼é w tym kierunku ciemne masy litewskie, co doprowadzi┼éo do gorsz─ůcych awantur i b├│jek w ko┼Ťcio┼éach. Duchowie┼ästwo litewskie wydawa┼éo w Prusach szereg antypolskich pism. Sam─ů „Auszr─Ö” zast─ůpi┼éo w 1887 r. czasopismo klerykalne i tak┼╝e antypolskie „Szwiesa” („┼Üwiat┼éo”). Wyj─ůtkowo antypolskim czasopismem katolickim by┼é „Tevynes Sargas” („Str├│┼╝ Ojczyzny”), wydawany w latach 1896-1904, w kt├│rym czo┼éowym publicyst─ů by┼é ks. Juozas Tumas-Vai┼╝gantas (1869-1933). „Tevynes Sargas” oznajmi┼é, ┼╝e jego zadaniem b─Ödzie obrona Litwin├│w „od trzech najwi─Ökszych naszych nieprzyjaci├│┼é: miejscowej administracji, ┼╗yd├│w i wyrodnych Litwin├│w. Do rz─Ödu „wyrodnych Litwin├│w” pismo zalicza┼éo oczywi┼Ťcie „litewskiego pochodzenia polonizator├│w” (J. Ochma┼äski Historia Litwy Wroc┼éaw 1983). Chrystusowe przykazanie mi┼éo┼Ťci bli┼║niego by┼éo ca┼ékowicie obce temu katolickiemu duchownemu. Ten zarzut dotyczy┼é zreszt─ů kilkuset ksi─Ö┼╝y litewskich i chyba wszystkich litewskich pism katolickich.
Najwi─Ökszym sprzymierze┼äcem nacjonalist├│w litewskich w walce z Polakami i polsko┼Ťci─ů na Litwie Kowie┼äskiej, szczeg├│lnie do ko┼äca okupacji rosyjskiej na tej ziemi okaza┼éo si─Ö by─ç tamtejsze katolickie duchowie┼ästwo litewskie. By┼éo ono z pewno┼Ťci─ů du┼╝o wi─Ökszym wrogiem dla tamtejszych Polak├│w i polsko┼Ťci od samych Rosjan. Sk─ůd w┼Ťr├│d m┼éodych ksi─Ö┼╝y litewskich, kt├│rzy w├│wczas stanowili ju┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç duchowie┼ästwa na Litwie, wzi─Ö┼éa si─Ö wr─Öcz zoologiczna nienawi┼Ť─ç do Polak├│w – r├│wnie katolik├│w tak jak Litwini, kt├│rzy bardzo cz─Östo byli tak┼╝e ich parafianami? Wi─Öcej, sk─ůd si─Ö wzi─Ö┼éa u nich ta wprost zwierz─Öca nienawi┼Ť─ç do drugiego cz┼éowieka – brata w Chrystusie, ca┼ékowicie sprzeczna z nauk─ů Jezusa Chrystusa i Ko┼Ťcio┼éa katolickiego?
Jak ju┼╝ powy┼╝ej pisa┼éem, po upadku polskiego Powstania Styczniowym 1863-64, aby m├│c lepiej podporz─ůdkowa─ç swoich poddanych na Kresach, Rosjanie postanowili zniszczy─ç uni─Ö polsko-litewsk─ů i silne wp┼éywy polskie na ziemiach litewskich, wykorzystuj─ůc do tego celu m.in. r├│┼╝nice klasowe i j─Özykowe, a┼╝eby u pewnej cz─Ö┼Ťci pochodz─ůcych z biednych rodzin ch┼éopskich Litwin├│w rozbudzi─ç uczucia obco┼Ťci, separatyzmu i nienawi┼Ťci wobec Polski i Polak├│w na Litwie i ┼╗mudzi. W tym celu postanowili zlitwinizowa─ç Ko┼Ťci├│┼é katolicki na Litwie. Ju┼╝ w 1865 r. zabroniono ludziom urodzonym na Litwie wst─Öpowa─ç do seminari├│w polskich, w 1868 r. ksi─Ö┼╝om przyby┼éym z Polski obejmowa─ç stanowiska ko┼Ťcielne na Litwie, a w 1874 r. przed lud┼║mi urodzonymi w Polsce (Kr├│lestwie Polskim/Kongres├│wce) zamkn─Ö┼éy si─Ö drzwi seminari├│w katolickich w Kownie i Sejnach. Proces litwinizacji Ko┼Ťcio┼éa katolickiego na etnicznej Litwie by┼é o tyle u┼éatwiony, ┼╝e prawie stuletnie panowanie rosyjskie na Litwie uczyni┼éo ten kraj zacofanym w rozwoju gospodarczym i cywilizacyjnym. Lud by┼é ciemny (wi─Ökszo┼Ť─ç to analfabeci: w 1897 r. w guberni kowie┼äskiej do szk├│┼é ucz─Öszcza┼éo 7% dzieci w wieku szkolnym; w 1918 r. najwi─Ökszym wsp├│┼éczynnikiem analfabetyzmu odznacza┼éy si─Ö powiaty koszedarski – 51,7%, poniewieski – 39,5% i bir┼╝a┼äski – 32,5%), barbarzy┼äski w post─Öpowaniu i niemi┼éosiernie rozpijaczony przez Rosjan. Po uw┼éaszczeniu ch┼éop├│w litewsko-┼╝mudzkich w 1864 r., w szczeg├│lnie zdominowanym teraz przez dzieci ch┼éop├│w litewskich gimnazjum w Mariampolu i seminarium nauczycielskim w pobliskich Wejwerach Rosjanie dbali o to, aby Litwini wychodzili z nich jako wrogowie Polski, Polak├│w i wszystkiego co polskie. Aby ich sobie zjedna─ç, w gimnazjum mariampolskim, jako jedynym na Litwie, wyk┼éadany by┼é tak┼╝e j─Özyk litewski, a Rosjanie oferowali im bezp┼éatne studia od 1874 r. na uniwersytecie moskiewskim, a p├│┼║niej na innych uniwersytetach rosyjskich.
R├│wnocze┼Ťnie uw┼éaszczenie litewskich ch┼éop├│w otworzy┼éo znacznie szerzej drzwi seminari├│w duchownych w Kownie i Sejnach dla m┼éodych m─Ö┼╝czyzn z ch┼éopskich rodzin. Bardzo cz─Östo nie wst─Öpowali oni do seminarium z powo┼éania, ale za namow─ů rodzic├│w-materialist├│w, kt├│rzy pchali ich do seminari├│w (P. ┼üossowski Polska-Litwa Ostatnie sto lat Warszawa 1991, H. Wisner Wojna nie wojna Warszawa 1978), gdy┼╝, jak m├│wi bardzo stare powiedzenie: „Kto ma ksi─Ödza w rodzie, tego bieda nie dobodzie”, a w n─Ödzy ┼╝y┼éo w├│wczas ponad 80% mieszka┼äc├│w Europy; na ├│wczesnej Litwie odsetek n─Ödzarzy by┼é jeszcze wi─Ökszy. W ┼╝yciorysie jednego z g┼é├│wnych dzia┼éaczy nacjonalizmu litewskiego, ksi─Ödza Jonasa Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źius (Maironisa), zamieszczonym w Wikipedii, wyra┼║nie czytamy, ┼╝e po uko┼äczeniu kowie┼äskiego gimnazjum podj─ů┼é studia literaturoznawcze na Uniwersytecie w Kijowie, kt├│re przerwa┼é po roku, gdy┼╝ za namow─ů rodzic├│w wst─ůpi┼é do kowie┼äskiego seminarium duchownego, a wi─Öc bez powo┼éania kap┼éa┼äskiego. M┼éodzi Litwini wst─Öpowali do tych seminari├│w, aby polepszy─ç swoje i swoich rodzin warunki bytowania, jak r├│wnie┼╝ z nadziej─ů na to, ┼╝e za wsp├│┼éprac─Ö z caratem spotkaj─ů ich ko┼Ťcielne zaszczyty, ┼╝e zostan─ů kanonikami, pra┼éatami i biskupami, o co zreszt─ů sami zabiegali (t─Ösknota ch┼éopa do bycia kr├│lem). Ale nawet przez zostanie proboszczem czuli si─Ö wywy┼╝szeni od reszty Litwin├│w tym, ┼╝e byli panami nad swoimi parafianami. Litewscy seminarzy┼Ťci wychowani w duchu antypolskim i nie b─Öd─ůc kap┼éanami z powo┼éania, a tylko dla dobrego ich i ich rodzic├│w ┼╝ycia i kariery nie s┼éu┼╝yli Bogu i ludziom. Pozbawieni moralnego kr─Ögos┼éupa katolickiego przez ch─Ö─ç dostatniego ┼╝ycia i robienia kariery, a tak┼╝e przez sw├│j ┼║le rozumiany patriotyzm, ┼éatwo nawi─ůzywali wsp├│┼éprac─Ö z caratem w jego walce z Polakami i polsko┼Ťci─ů na Litwie. Stawali si─Ö politykami ubranymi w sutanny i pos┼éusznym narz─Ödziem w r─Ökach caratu. Uwidoczni┼éo si─Ö to w ca┼éej krasie podczas rodz─ůcego si─Ö konfliktu polsko-litewskiego, na terenie ko┼Ťcio┼é├│w w mieszanych polsko-litewskich parafiach, kt├│ry podsyca┼éy stoj─ůc po stronie litewskiej w┼éadze carskie, a tak┼╝e i rosyjska Cerkiew prawos┼éawna (m.in. czasopisma „Nowoje Wremia” i „Wilenskij Wiestnik”) ten konflikt podsyca┼éy przez podtrzymywanie pretensji litewskich; np. domaganie si─Ö przez Litwin├│w aby w nowobudowanym ko┼Ťciele w Sura┼╝ach ko┼éo Niemenczyna podczas nabo┼╝e┼ästw pos┼éugiwano si─Ö wy┼é─ůcznie j─Özykiem litewskim, chocia┼╝ zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç parafian by┼éa Polakami (H. Wisner). By┼éa to wi─Öc tak┼╝e rosyjsko-cerkiewna walka nie tylko z polsko┼Ťci─ů na Litwie, ale r├│wnie┼╝ z samym Ko┼Ťcio┼éem katolickim, kt├│rej z pomoc─ů szli Litwini – rzekomi katolicy! Nast─ůpi┼é swoisty sojusz „katolickich” ksi─Ö┼╝y litewskich z caratem w walce z polskimi katolikami na Litwie. Rzekomy katolik i nawet by┼éy kleryk z seminarium duchownego w Sejnach Jan Basanowicz - Jonas Basanavi─Źius po zmuszeniu przez w┼éadze rosyjskie w 1907 r. biskupa wile┼äskiego Edwarda Roppa do opuszczenia diecezji za obron─Ö interes├│w polskich w jego diecezji, wys┼éa┼é 2 X 1907 r. list do rosyjskiego departamentu wyzna┼ä obcych, w kt├│rym napisa┼é: „Z powodu usuni─Öcia ze stanowiska biskupa Roppa przynosz─Ö panu w imieniu licznych Litwin├│w najszczersz─ů wdzi─Öczno┼Ť─ç... Polityka rozs─ůdku i sprawiedliwo┼Ťci powinna zniewoli─ç rz─ůd, tward─ů r─Ök─ů dopom├│c nam zrzuci─ç jarzmo polskie i wyzwoli─ç si─Ö od polskiej opieki ko┼Ťcielnej” (H. Wisner; w diecezji wile┼äskiej Polacy stanowili zdecydowan─ů wi─Ökszo┼Ť─ç wiernych!). Oto do czego prowadzi┼é ┼Ťlepy i zwyrodnia┼éy nacjonalizm litewski!
Innym polako┼╝erc─ů wsp├│┼épracuj─ůcym blisko z administracj─ů carsk─ů by┼é ks. Kazimierz/Kazimieras Prapuolenis (1858-1933), kt├│ry studiowa┼é w Seminarium Teologicznym w Warszawie i Petersburgu. Zanim przeszed┼é na antypolskie pozycje by┼é sekretarzem de facto polskiej kurii metropolitalnej mohylewskiej (abp Boles┼éaw K┼éopotowski 1901-03) w Petersburgu, kt├│rym przesta┼é by─ç w 1904 r., kiedy na jaw wysz┼éy jego sekretne powi─ůzania z urz─Ödnikami carskimi, staj─ůc si─Ö „osob─ů wyj─ůtkowo oddan─ů rz─ůdowi” carskiemu (J. Ochma┼äski). Nast─Öpnie uda┼é si─Ö do Sejn, gdzie ju┼╝ jawnie w┼é─ůczy┼é si─Ö w litewsk─ů antypolsk─ů dzia┼éalno┼Ť─ç nacjonalistyczn─ů. Wraz z ksi─Ödzem Juozasem Laukaitisem jako partnerem za┼éo┼╝y┼é tygodnik „┼áaltinis” (┼╣r├│d┼éo, 1906) i miesi─Öcznik „Vadovas” (Przewodnik, 1908) dla kap┼éan├│w, kt├│re zaszczepia┼éy w nich polako┼╝erstwo. Czyni┼é to samo w swoich licznych artyku┼éach dla czasopism w┼éoskich i niemieckich. W nagrod─Ö za wiern─ů s┼éu┼╝b─Ö caratowi i zas┼éugi w walce z polsko┼Ťci─ů na Litwie, w 1912 r. rz─ůd carski mianowa┼é go kapelanem ko┼Ťcio┼éa polskiego (!) pw. ┼Ťw. Stanis┼éawa w Rzymie (od XVI w.), kt├│ry po rozbiorach Polski bezprawnie by┼é pod zarz─ůdem ambasady rosyjskiej w Rzymie, czyni─ůc z niego antypolsk─ů litewsk─ů plac├│wk─Ö. Kapelanem ko┼Ťcio┼éa by┼é do 1920 r., kiedy historyczna ┼Ťwi─ůtynia polska wr├│ci┼éa do prawowitego w┼éa┼Ťciciela – narodu polskiego. W 1913 r. ks. Prapuolenis og┼éosi┼é po polsku oszczercz─ů broszur─Ö Polskie apostolstwo w Litwie, z kt├│rej zion─ů┼é jad nienawi┼Ťci do polsko┼Ťci (J. Ochma┼äski). Broszura zosta┼éa wydana tak┼╝e po litewsku w 1918 i 1928 r. oraz po francusku w 1916 r. W latach 1921-25 w Kownie by┼é organizatorem i dyrektorem departamentu wyzna┼ä religijnych przy litewskim Ministerstwie O┼Ťwiaty, kt├│ry kontrolowa┼é walk─Ö z polsko┼Ťci─ů w ko┼Ťcio┼éach katolickich na Litwie Kowie┼äskiej. Jego przyjacielem by┼é ks. Aleksander/Aleksandras Dambrauskas-Jak┼ítas (1860-1938), ideolog litewskiego obozu narodowo-klerykalnego, odznaczaj─ůcy si─Ö daleko posuni─Öt─ů nietolerancj─ů i jaskraw─ů antypolsko┼Ťci─ů. Cz┼éowiek, kt├│ry sw─ů dzia┼éalno┼Ťci─ů bardzo zaogni┼é stosunki polsko-litewskie. Na przyk┼éad w 1902 r. w spos├│b wr─Öcz pod┼éy i g┼éupi atakowa┼é Potop Henryka Sienkiewicza jako tw├│r g┼é─Öbokiego szowinizmu polskiego (H. Wisner), jednocze┼Ťnie sam zapluwa┼é si─Ö szowinizmem litewskim, pisz─ůc w broszurze G┼éos Litwin├│w do m┼éodej generacji... (1902), ┼╝e za prawdziwych Litwin├│w uwa┼╝a tylko tych, kt├│rzy m├│wi─ů po litewsku. W polemice celowa┼é bardzo z┼éo┼Ťliwymi komentarzami (P. ┼üossowski), co nie tylko ┼╝e nie licowa┼éo z sutann─ů, kt├│r─ů nosi┼é, ale sprzeczne by┼éo z chrystusowym przykazaniem mi┼éo┼Ťci bli┼║niego, czym wystawia┼é sobie ┼Ťwiadectwo niedobrego kap┼éana – po prostu s┼éugi Szatana.
Tak wi─Öc zgodnie z planem carskim wi─Ökszo┼Ť─ç kleryk├│w w seminariach w Kownie i Sejnach stanowili Litwini (archidiecezja wile┼äska mia┼éa polski charakter i seminarium w Wilnie by┼éo zdominowane przez Polak├│w). W seminarium w Kownie w┼Ťr├│d 95 kleryk├│w w 1881/82 a┼╝ 82 pochodzi┼éo z rodzin ch┼éopskich, w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci litewskich, a 13 z rodzin szlacheckich 9 i mieszczan 4 – byli to Polacy. Natomiast w diecezji sejne┼äskiej, w kt├│rej by┼éo 392 tys. Polak├│w i 280 tys. Litwin├│w i odpowiednio 81 etnicznie parafii polskich i 55 litewskich (szereg z nich by┼éo litewsko-polskimi), w latach 1872-93 z etnicznie litewskiej cz─Ö┼Ťci przyj─Öto do seminarium 226 os├│b, natomiast z polskiej cz─Ö┼Ťci (Sejny, Suwa┼éki, August├│w, ┼üom┼╝a) tylko 115. St─ůd w diecezji sejne┼äskiej na pocz─ůtku XX w. by┼éo zaledwie 78 ksi─Ö┼╝y Polak├│w i 271 ksi─Ö┼╝y Litwin├│w, co poda┼é ks. Bi┼éa w artykule pt. Trzeba nam biskupa Litwina, kt├│ry ukaza┼é si─Ö w wydawanej w├│wczas gazecie litewskiej „Vilniaus ┼╗inios”; w 1910 r. biskupem sejne┼äskim zosta┼é nominowany przez carat szowinista litewski, ks. Antanas Karosas.
W┼éadzom carskim uda┼éo si─Ö nie tylko zerwa─ç uni─Ö polsko-litewsk─ů, ale tak┼╝e doprowadzi─ç do tego, ┼╝e Litwini zacz─Öli pa┼éa─ç w┼éa┼Ťnie wprost zoologiczn─ů nienawi┼Ťci─ů do Polski, Polak├│w i wszystkiego co polskie. Seminaria w Kownie i Sejnach sta┼éy si─Ö bowiem prawdziw─ů ku┼║ni─ů litewskich nacjonalist├│w. Wypuszcza┼éy na Litw─Ö nie kap┼éan├│w chrze┼Ťcija┼äskich (chrze┼Ťcija┼ästwo jest religi─ů mi┼éo┼Ťci), a tylko nacjonalistycznych agitator├│w politycznych i polako┼╝erc├│w w sutannach. To nie byli kap┼éani Chrystusa. To byli ┼Ťwieccy politycy – i to z najgorszej, bo szowinistyczno-nacjonalistycznej bran┼╝y, a przede wszystkim bezbo┼╝nicy na us┼éugach prawos┼éawnej carskiej Rosji. I jako tacy byli prawdziwymi s┼éugami Szatana! Bowiem w ┼Ťwietle znanych og├│lnie fakt├│w historycznych nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e to litewscy ksi─Ö┼╝a-politycy jako de facto atei┼Ťci stali si─Ö g┼é├│wnymi siewcami nacjonalizmu litewskiego i wrogo┼Ťci do Polak├│w na Litwie i ┼╗mudzi
Ewidentny brak wiary w Boga u bardzo wielu kleryk├│w litewskich rzuca┼é si─Ö w oczy nawet samym rektorom seminari├│w i szereg z nich zosta┼éo usuni─Ötych z seminari├│w, jak np. w 1898 r. z seminarium w Sejnach Vincas Mickevicius, kt├│ry nast─Öpnie zwi─ůza┼é si─Ö z antyreligijnym lewactwem, a w 1913 r. z bolszewikami i zmar┼é w Moskwie jako zajad┼éy komunista czy Adolfas Vegele wyrzucony z seminarium duchownego w Kownie za niemoralne prowadzenie si─Ö. Karolis Ra─Źkauskas wst─ůpi┼é w 1900 r. do seminarium duchownego w Kownie, lecz ksi─Ödzem nie tylko ┼╝e nie zosta┼é, ale po wyje┼║dzie do USA w latach 1910-11 redagowa┼é czasopismo tamtejszych ateist├│w i wolnomy┼Ťlicieli litewskich „Laisvoji mintis” (Wolna My┼Ťl). Z kolei Liaudas Adomauskas wytrwa┼é w seminarium duchownym w Kownie do ko┼äca i w 1903 r. zosta┼é wy┼Ťwi─Öcony na ksi─Ödza. Polityka i polako┼╝erstwo tak ca┼ékowicie go ogarn─Ö┼éy, ┼╝e w 1921 r. nie tylko porzuci┼é stan duchowny, ale tak┼╝e wst─ůpi┼é do... Komunistycznej Partii Litwy (!) i rok p├│┼║niej wyda┼é antyreligijn─ů ksi─ů┼╝k─Ö ┼áventra┼í─Źio paslaptys, a za Litwy sowieckiej by┼é jej ministrem. W 1918 r. powsta┼éa organizacja Zvalgyby, kt├│ra zas┼éyn─Ö┼éa z okrucie┼ästw wobec nielitewskiej ludno┼Ťci, g┼é├│wnie Polak├│w (Marceli Kosman Orze┼é i Pogo┼ä 1992). Na jej czele sta┼é Liudas Gira (1884 – 1946), znany p├│┼║niej pisarz litewski. By┼é synem Niemca i Polki. Wychowywa┼é go jednak Polak Konstanty Giro-Syryjski, a potem ksi─ůdz litewski w Stokliszkach, kt├│ry by┼é polako┼╝erc─ů. Ten nam├│wi┼é go, aby zosta┼é ksi─Ödzem. Gira uko┼äczy┼é seminarium duchowne w Wilnie w 1905 r., ale ┼Ťwi─Öce┼ä kap┼éa┼äskich nie przyj─ů┼é. Sko┼äczy┼é jako czo┼éowy komunista na sowieckiej Litwie (Mieczys┼éaw Jackiewicz Literatura polska na Litwie XVI-XX wieku Olsztyn 1993). Ksi─Ödzem chcia┼é zosta─ç tak┼╝e p├│┼║niejszy dyktator Litwy Kowie┼äskiej (1926-40) Antanas Smetona. Zosta┼é przyj─Öty do seminarium duchownego w Kownie, jednak ostatecznie nie podj─ů┼é nauki (Wikipedia), gdy┼╝ wola┼é jednak zosta─ç politykiem. Tyle by┼éo w nim powo┼éania kap┼éa┼äskiego! G├│r─Ö wzi─Ö┼éa ch─Ö─ç zrobienia kariery politycznej, kt├│ra dawa┼éa wi─Öcej w┼éadzy nad ludem i bogactwa ni┼╝ stanowisko wiejskiego klechy. Zadziwiaj─ůcym jest ilu p├│┼║niejszych polityk├│w litewskich-polako┼╝erc├│w kszta┼éci┼éo si─Ö na ksi─Ö┼╝y. Poza Jonasem Basanavi─Źiusem – pierwszym redaktorem „Auszry” i prezydentem Antanasem Smeton─ů, klerykami czy nawet ksi─Ö┼╝mi byli m.in.: tak┼╝e prezydent Litwy w latach 1918-26 Aleksandras Stulginskis, premier 1938-39 Vladas Mironas, minister spraw zagranicznych 1920-22 Juozas Purickis, minister spraw zagranicznych w 1922 Vladas Jurgutis, minister spraw zagranicznych 1925-26 Me─Źislovas Reinys, minister rolnictwa 1923-26 Mykolas Krupavi─Źius czy Vincas Mickevi─Źius-Kapsukas. Spo┼Ťr├│d ksi─Ö┼╝y polako┼╝erc├│w chodz─ůcych na co dzie┼ä po ┼Ťwiecku nale┼╝y wspomnie─ç dyplomat─Ö litewskiego z lat 20. XX w. Konstantinasa Ol┼íauskasa, kt├│ry mia┼é kochank─Ö i z ni─ů dw├│ch syn├│w, kt├│r─ů zamordowa┼é w 1928 r.; a na koniec sam zosta┼é zamordowany w 1933 r. (ang. Wikipadia).
Powracaj─ůc szerzej do sprawy litewskich ksi─Ö┼╝y, to w┼éa┼Ťnie jako de facto atei┼Ťci stali si─Ö oni bodaj┼╝e g┼é├│wnymi siewcami nacjonalizmu litewskiego i wrogo┼Ťci do Polak├│w na Litwie i ┼╗mudzi, co potwierdzaj─ů ich biogramy np. w Encyclopedia Lituanica (Boston 1970-78) jak i fakty, kt├│re utrwali┼éa historia. To oni zacz─Öli szczu─ç Litwin├│w na Polak├│w. Ksi─ůdz i pisarz Juozas Tumas-Vai┼żgantas (1869-1933), uchodz─ůcy za litewskiego wieszcza, wychowanek seminarium duchownego w Kownie (1888-93), g┼éosi┼é nawet z ambony ko┼Ťcielnej has┼éa nienawi┼Ťci do Polak├│w, zatruwaj─ůc tym jadem dusze swoich parafian (Z.S. Brzozowski Litwa – Wilno 1910-1940 Pary┼╝ 1987).
Zgodnie w ide─ů ksi─Ö┼╝y litewskich Polacy – ich bracia w Chrystusie (!) po prostu mieli znikn─ů─ç na terytorium Litwy Kowie┼äskiej. I w tym kierunku z ca┼é─ů energi─ů pracowa┼éy te nacjonalistyczno-rasistowskie potwory w sutannach, wci─ůgaj─ůc do tego swoich litewskich parafian w mieszanych parafiach litewsko-polskich. St─ůd w 1922 r. W┼éadys┼éaw Studnicki pisa┼é: „duchowie┼ästwo na Litwie przepojone jest zoologicznym nacjonalizmem”. W Kownie rektorem seminarium w latach 1909-32 by┼é wspomniany wy┼╝ej ks. Jonas Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źius (1862-1932). Jak ju┼╝ wspomnia┼éem, po uko┼äczeniu gimnazjum podj─ů┼é studia literaturoznawcze na Uniwersytecie w Kijowie, kt├│re przerwa┼é po roku, za namow─ů rodzic├│w przenosz─ůc si─Ö w 1884 r. do kowie┼äskiego Seminarium Duchownego. Wst─ůpi┼é wi─Öc nie z powo┼éania, ale w┼éa┼Ťnie za namow─ů rodzic├│w (Wikipedia.pl), bo on i alumni pochodz─ůcy z g┼éuchych wiosek i biednych rodzin wiedzieli, ┼╝e „kto ma ksi─Ödza w rodzie, tego bieda nie dobodzie”. A wi─Öc bez specjalnie wielkiej wiary w Boga i szczerej ch─Öci s┼éu┼╝enia Jemu i WSZYSTKIM ludziom! Zosta┼é wy┼Ťwi─Öcony na ksi─Ödza i chodzi┼é w sutannie do ┼Ťmierci, chocia┼╝ bez w─ůtpienia by┼é ateist─ů. Jako „mi┼éo┼Ťnik Litwy” – od 1885 r. wsp├│┼épracownik antypolskiej „Auszry”, a wi─Öc jako skrajny nacjonalista i wr├│g Polski, Polak├│w i wszystkiego co polskie. Piastuj─ůc stanowisko rektora seminarium kowie┼äskiego wypowiedzia┼é ca┼ékowit─ů walk─Ö z elementami i wyst─Öpuj─ůcymi w nim objawami polsko┼Ťci – ca┼ékowicie zlitwinizowa┼é seminarium, kt├│re sta┼éo si─Ö ku┼║ni─ů wielu kap┼éan├│w, ale nie s┼éug Bo┼╝ych, a bardzo cz─Östo s┼éug Szatana! Dla ks. Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źiusa dobrym kandydatem na kap┼éana by┼é m┼éodzieniec, kt├│ry zion─ů┼é nienawi┼Ťci─ů do Polski, Polak├│w i wszystkiego co polskie. Jego wychowankowie lepiej ni┼╝ Pismo ┼Üwi─Öte znali literatur─Ö rasistowsk─ů, wydawan─ů w├│wczas masowo w j─Özyku rosyjskim i niemieckim. O niskim poziomie wykszta┼écenia kleru litewskiego wsp├│┼écze┼Ťnie pisa┼é m.in. ks. Henryk Bolcewicz w pracy Stosunki ko┼Ťcielne na Litwie. Nie ma si─Ö temu co dziwi─ç, jak nauka w seminarium duchownym trwa┼éa zaledwie trzy lata (dzisiaj trwa 5-6 lat, a i to ksi─Ö┼╝a cz─Östo s─ů niedouczeni, tak do nieprzytomno┼Ťci Ko┼Ťci├│┼é katolicki rozbudowa┼é swoj─ů teologi─Ö).
Ks. Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źius by┼é nie tylko skrajnym nacjonalist─ů, ale tak┼╝e zwyk┼éym rasist─ů. W jednym ze swoich wierszy ten duchowny katolicki nazywa┼é Polak├│w wyrodkami, pisz─ůc: „Pavojuj motina-tėvynė, Ateina audra i┼í pietų!, Tai lenkas, i┼ígama tautų (W niebezpiecze┼ästwie ojczyzna-matka; Burza idzie z po┼éudnia! To Polak, zwyrodnia┼éy nar├│d). W┼Ťr├│d Litwin├│w du┼╝ym powodzeniem cieszy┼éa si─Ö pie┼Ť┼ä Halbana „Wilija” z powie┼Ťci poetyckiej Adama Mickiewicza Konrad Wallenrod. T┼éumaczy┼éo j─ů na litewski wielu Litwin├│w, m.in. ks. Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źius. Mickiewiczowska Wilija pokocha┼éa Niemen, a Litwinka „ukocha┼éa cudzego m┼éodzie┼äca”, opu┼Ťci┼éa ojczyzn─Ö, by p├│┼║niej p┼éaka─ç „w samotniczej wie┼╝y”. Ks. Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źius w swoim t┼éumaczeniu zmieni┼é sens. W swoim t┼éumaczeniu porusza aktualn─ů w ko┼äcu XIX i na pocz─ůtku XX wieku kwesti─Ö czysto┼Ťci narodowej, czyli rasowej (czy Hitler i Goebbels weszli p├│┼║niej w buty ks. Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źiusa?!) w┼Ťr├│d Litwin├│w i nawo┼éuje ich, aby nie zawierali zwi─ůzk├│w ma┼é┼╝e┼äskich z kobietami obcej narodowo┼Ťci, pisz─ůc: „Litwin bowiem nie szuka mi┼éo┼Ťci za g├│r─ů i lasem ciemnym”, tj. w obcych krajach, lecz we w┼éasnym kraju...” (Mieczys┼éaw Jackiewicz Literatura polska na Litwie XVI-XX wieku Bia┼éystok 1993).
Koleg─ů Ma─Źiulis-Ma─Źiulevi─Źiusa w seminarium kowie┼äskim by┼é wspomniany wy┼╝ej Aleksandras Dambrauskas (1860-1938), p├│┼║niejszy ksi─ůdz i pisarz. On tak┼╝e zanim wst─ůpi┼é do seminarium duchownego mia┼é powo┼éanie w innym kierunku – w 1880-81 studiowa┼é matematyk─Ö na Uniwersytecie w Petersburgu. Studia by┼éy za kosztowne, wi─Öc wst─ůpi┼é do seminarium duchownego. By┼é on skrajnym rasist─ů jednym z szermierzy has┼éa: „Litwa dla Litwin├│w”: w 1902 r. pisa┼é, ┼╝e Litwinem jest tylko ten, kto zna j─Özyk litewski.
Podobnie rzecz si─Ö mia┼éa w seminarium duchownym w Sejnach na Suwalszczy┼║nie. To w┼éa┼Ťnie litewska cz─Ö┼Ť─ç Suwalszczyzny sta┼éa si─Ö kolebk─ů nacjonalizmu litewskiego. Jej teren pokrywa┼é si─Ö z obszarem utworzonej w 1818 r. diecezji augustowskiej/sejne┼äskiej ze stolic─ů biskupi─ů w Sejnach. Bardzo du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç diecezji stanowi┼éa w wi─Ökszo┼Ťci etnicznie litewska p├│┼énocna Suwalszczyzna, z g┼é├│wnymi miastami Mariampol, Kalwaria, Wy┼ékowyszki. Po┼éudniowa Suwalszczyzna z miastami Suwa┼éki, August├│w, ┼üom┼╝a, Kolno, Szczuczyn, Wysokie Mazowieckie by┼éa etnicznie czysto polska. Wszyscy biskupi sejne┼äscy do 1893 r. byli Polakami. W 1897 r. biskupem sejne┼äskim zosta┼é pochodz─ůcy z Litwy ksi─ůdz litewski Antoni Baranowski, w latach 1884-97 biskup sufragan ┼╝mudzki. Z pomoc─ů w┼éadz carskich od ostatniej dekady XIX w. przewag─Ö w diecezji sejne┼äskiej mia┼éo duchowie┼ästwo litewskie o obliczu antypolskim i chocia┼╝ w Sejnach Litwin├│w by┼éo niewielu, po wzi─Öciu w swoje r─Öce tutejszego seminarium duchownego i kurii biskupiej (polski ks. Romuald Ja┼ébrzykowski by┼é jedynym kanonikiem kapitu┼éy katedralnej w Sejnach) uczynili z miasteczka prawdziw─ů stolic─Ö nacjonalizmu litewskiego w zaborze rosyjskim. Pod naciskiem rosyjskim, ale tak┼╝e litewskich wyk┼éadowc├│w do seminari├│w przyjmowano bardzo ma┼éo polskich kandydat├│w do stanu kap┼éa┼äskiego. Chocia┼╝ etnicznie polskie wschodnie Mazowsze wchodzi┼éo w sk┼éad diecezji sejne┼äskiej i w┼Ťr├│d Polak├│w nigdy nie brakowa┼éo i nie brakuje powo┼éa┼ä kap┼éa┼äskich, to „W┼Ťr├│d 24-ch seminarzyst├│w jednego kursu znajdowa┼é si─Ö jeden tylko Polak – przysz┼éy biskup Romuald Ja┼ébrzykowski” (E. ┼╗agiell „Kultura” Nr 4 1973, Pary┼╝). Dosz┼éo do tego, ┼╝e ksi─Ö┼╝a litewscy byli kierowani do czysto polskich parafii w polskiej cz─Ö┼Ťci diecezji sejne┼äskiej. W pami─Öci Polak├│w wielu z nich nie zapisa┼éo si─Ö dobrze. W 1910 r. biskupem sejne┼äskim zosta┼é nacjonalista litewski ks. Antoni Kara┼Ť/Antanas Karosas (1856-1947). Biskup Baranowski by┼é ┼╝yczliwie ustosunkowany do Polski i Polak├│w oraz unii polsko-litewskiej. Kara┼Ť by┼é odwrotno┼Ťci─ů tego, by┼é za┼╝artym nacjonalist─ů i w okresie sprawowania przez niego urz─Ödu biskupiego, a poprzednio litewskiego administratora diecezji (wikariusza kapitulnego) w latach 1903-1910 ks. J├│zefa Antonowicza diecezja by┼éa faktycznie w szponach Szatana. Prawie wszyscy tamtejsi ksi─Ö┼╝a litewscy byli zaanga┼╝owani w brutalnej i czasami krwawej walce z tamtejszymi polskimi katolikami. Warto tu wspomnie─ç, ┼╝e Antoni Kara┼Ť przed obj─Öciem stolca biskupiego w Sejnach by┼é od 1906 r. biskupem sufraganem diecezji ┼éucko-┼╝ytomierskiej na Ukrainie, kt├│ra by┼éa etnicznie polska. Przez cztery lata jad┼é polski chleb, bo na niego pracowali Polacy. Pomimo tego zion─ů┼é wprost zwierz─Öc─ů nienawi┼Ťci─ů do Polak├│w i wszystkiego co polskie. Tak┼╝e w okresie mi─Ödzywojennym jako najpierw – do 1926 r. biskup litewskiej cz─Ö┼Ťci diecezji sejne┼äskiej, a nast─Öpnie – do 1947 r. jako biskup nowo utworzonej z jej litewskiej cz─Ö┼Ťci diecezji w Wy┼ékowyszkach.
To g┼é├│wnie ksi─Ö┼╝a litewscy, bo mieli najwi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci ku temu, prowadzili bezwzgl─Ödn─ů, cz─Östo wr─Öcz brutaln─ů – cz─Östo po┼é─ůczone z rozlewem krwi walk─Ö z Polakami i polsko┼Ťci─ů w ko┼Ťcio┼éach na Litwie. Du┼╝o wi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci od ┼Ťwieckich polityk├│w litewskich w tym okresie (do 1915 r.). Oto tylko kilka przyk┼éad├│w spo┼Ťr├│d wielu setek jakie mia┼éy miejsce na terenie ca┼éej Litwy – z terenu litewskiej cz─Ö┼Ťci diecezji sejne┼äskiej: „(Polacy z ko┼Ťcio┼é├│w na Litwie) byli wypierani przewa┼╝aj─ůc─ů si┼é─ů litewsk─ů... lecz nie przez rozumne ust─Öpstwa a jedynie pod gro┼║b─ů twardych pi─Ö┼Ťci litewskich, a ┼éatwe w tej dziedzinie zwyci─Östwa Litwin├│w tak ich rozzuchwala┼éy, ┼╝e dzisiaj gwa┼étownie i zupe┼énie wypieraj─ů j─Özyk polski z tych nawet ko┼Ťcio┼é├│w, w kt├│rych on obok j─Özyka litewskiego powinien mie─ç nale┼╝ne mu prawa u┼╝ywalno┼Ťci..”. (H. Wisner). To dzia┼éo si─Ö na Litwie zamieszka┼éej w wi─Ökszo┼Ťci przez Litwin├│w. I trzeba tu mocno podkre┼Ťli─ç, ┼╝e j─Özyk litewski nie by┼é nigdy dyskryminowany w tych ko┼Ťcio┼éach i nie tylko ko┼Ťcio┼éach.
Wiar─Ö katolick─ů przynie┼Ťli na Litw─Ö duchowni polscy, po chrzcie Litwy, dokonanym w 1387 r. Ten chrzest i chrzty dokonywane w najbli┼╝szych kilkudziesi─Öciu latach dotyczy┼éy g┼é├│wnie szlachty i mieszczan litewskich, kt├│rych w tamtym czasie pierwszym j─Özykiem by┼é j─Özyk ruski, kt├│ry by┼é j─Özykiem urz─Ödowym Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego, gdy┼╝ bardzo prymitywny j─Özyk litewski by┼é j─Özykiem wy┼é─ůcznie ch┼éopstwa, chocia┼╝ wielu szlachcic├│w i mieszczan litewskich mog┼éo go mniej lub wi─Öcej zna─ç przez styczno┼Ť─ç z ch┼éopstwem litewskim. Dlatego pierwsze nabo┼╝e┼ästwa odprawiane by┼éy zapewne w j─Özyku ruskim. Kiedy chrystianizacja obj─Ö┼éa masy litewskie j─Özykiem nabo┼╝e┼ästw by┼é tak┼╝e j─Özyk litewski, a od XV-XVI w. tak┼╝e polski, jak chocia┼╝by w Wilnie, gdzie od unii polsko-litewskiej (1385) mieszka┼éo zawsze sporo Polak├│w. Chocia┼╝ z biegiem czasu prawie ca┼éa szlachta i mieszcza┼ästwo litewskie uleg┼éo polonizacji, znajomo┼Ť─ç j─Özyka litewskiego w duszpasterstwie wiejskim by┼éa niezb─Ödna. I cho─ç wi─Ökszo┼Ť─ç ksi─Ö┼╝y na Litwie a┼╝ do XX w. by┼éa Polakami, prawie wszyscy, nawet ci przybyli na Litw─Ö z ziem etnicznie polskich, znali mniej lub bardziej j─Özyk litewski i pos┼éug─Ö duszpastersk─ů w parafiach litewskich prowadzili w j─Özyku litewskim. Potwierdza to chocia┼╝by praca ks. dra Tadeusza Kasabu┼éy J─Özyk litewski w duszpasterstwie w dekanatach Kowno i Kupiszki w drugiej po┼éowie XVIII wieku (Soter Nr 33/2010). Henryk Wisner dodaje: „Zapomniany dzi┼Ť pisarz Teodor Tripplin w─Ödruj─ůc w roku 1856 po ┼╗mudzi zauwa┼╝y┼é, ┼╝e j─Özyk litewski jest tam w powszechnym u┼╝yciu, rozbrzmiewa w szko┼éach, ko┼Ťcio┼éach, stanowi j─Özyk kaza┼ä i pie┼Ťni”. Podobnie by┼éo na litewskiej cz─Ö┼Ťci Suwalszczyzny. „Prowadz─ůcy swe badania etnograficzne w po┼éowie XIX w. Oskar Kolberg zanotowa┼é, ┼╝e w okolicach W┼éadys┼éawowa i Gryszkobodzi, w dwu rozleg┼éych parafiach, tylko jednostki i to s┼éabo znaj─ů j─Özyk polski. W ko┼Ťciele dominowa┼é litewski”. W Wilnie, gdzie pod koniec XIX w. osiedli┼éo si─Ö kilkuset Litwin├│w, w┼éadze ko┼Ťcielne w 1902 r. utworzy┼éy przy ko┼Ťciele ┼Ťw. Miko┼éaja parafi─Ö litewsk─ů. Natomiast dla kolonii litewskiej w Petersburgu decyzj─ů arcybiskupa Szymona Koz┼éowskiego kazania w j─Özyku litewskim od 1896 r. by┼éy g┼éoszone w ko┼Ťciele ┼Ťw. Katarzyny, kt├│ra mia┼éa charakter polski. To nacjonalist├│w litewskich jednak nie zadowala┼éo. Chcieli wi─Öcej, du┼╝o wi─Öcej. I to tego do czego nie mieli ┼╝adnego prawa.
Ot├│┼╝ auszrowcy (pionierzy litewskiego nacjonalizmu i polako┼╝erstwa) na samym pocz─ůtku swej dzia┼éalno┼Ťci g┼éosili, ┼╝e Litwinem jest tylko ten, kto zna j─Özyk litewski. Kiedy zorientowali si─Ö, ┼╝e przez takie okre┼Ťlenie Litwina przekre┼Ťlili swe – i tak ca┼ékowicie ubzdurane – prawa do bycia jedynymi spadkobiercami po Wielkim Ksi─Östwie Litewskim, w kt├│rym 80% ludno┼Ťci stanowili nie-Litwini, w├│wczas zamieszkuj─ůcych tam Bia┼éorusin├│w (40% ludno┼Ťci WKL) zacz─Öli nazywa─ç „zes┼éowianizowanymi Litwinami” (H. Wisner), a osoby m├│wi─ůce na co dzie┼ä po polsku (25% ludno┼Ťci WKL) spolonizowanymi Litwinami, kt├│rych maj─ů prawo zrobi─ç ponownie Litwinami. Tak podchodz─ůc do spraw etnicznych i zdaj─ůc sobie spraw─Ö z tego, ┼╝e nie zdo┼éaj─ů zlitwinizowa─ç prawos┼éawnych Bia┼éorusin├│w, kt├│rych by┼éo w├│wczas ponad dwa razy wi─Öcej ni┼╝ wszystkich Litwin├│w, ich przysz┼ée pa┼ästwo litewskie mia┼éo obejmowa─ç poza ziemiami etnicznie litewskimi polsk─ů etnicznie cz─Ö┼Ť─ç Suwalszczyzny z guberni suwalskiej, ca┼é─ů guberni─Ö wile┼äsk─ů i grodzie┼äsk─ů (m.in. polskie Podlasie z Bia┼éymstokiem, polsk─ů cz─Ö┼Ť─ç Polesia m.in. z Bia┼é─ů Podlask─ů oraz Polesie w┼éa┼Ťciwe z Brze┼Ťciem nad Bugiem). Na tych terenach (poza cz─Ö┼Ťci─ů guberni wile┼äskiej) Litwini nigdy czy od setek lat nie mieszkali. Trzeba wi─Öc by┼éo przyst─ůpi─ç do brutalnej metody ich litewszczenia. Tak rozpocz─Öli nacjonali┼Ťci litewscy b├│j o ko┼Ťcio┼éy na Suwalszczy┼║nie i Wile┼äszczy┼║nie. ┼╗─ůdali wprowadzenia do nich j─Özyka litewskiego i przej─Öcia ich w wy┼é─ůczne posiadanie litewskie. W etnicznie polskich parafiach, gdzie nie by┼éo w og├│le Litwin├│w sugerowali zast─ůpienie polskiego j─Özyka nabo┼╝e┼ästw j─Özykiem rosyjskim, aby nikt na Litwie nie m├│wi┼é po polsku (H. Wisner).
Auszrowcy i nacjonalistyczni ksi─Ö┼╝a-politycy w sutannach, sprawuj─ůcy rz─ůd dusz w swoich parafiach, poprowadzili do prawdziwego boju o wy┼é─ůcznie narodowe litewskie ko┼Ťcio┼éy na ca┼éej Litwie „katolicki” mot┼éoch litewski, czyli swoich litewskich parafian. Parafie litewskie by┼éy ju┼╝ w litewskich r─Ökach, wi─Öc ten b├│j toczono w mieszanych parafiach polsko-litewskich, kt├│rych proboszczami byli Litwini i gdzie by┼éa chocia┼╝ garstka Litwin├│w. Awantury, b├│jki, nawet fa┼észowanie wykaz├│w, kt├│re mia┼éy ┼Ťwiadczy─ç o stosunkach narodowo┼Ťciowych w parafiach, wydawa┼éy si─Ö dla Litwin├│w ┼Ťrodkami godziwymi. Domagaj─ůc si─Ö wprowadzenia j─Özyka litewskiego do ko┼Ťcio┼é├│w na terenie etnicznie mieszanym polsko-litewskim, i to nawet w tych, w kt├│rych parafianie stanowili wy┼é─ůcznie Polacy, Litwini powo┼éywali si─Ö na dekret soboru trydenckiego (1563). 13 X 1906 r. Litwini wys┼éali papie┼╝owi Piusowi X memoria┼é, w kt├│rym skar┼╝ono si─Ö na rzekom─ů dyskryminacj─Ö Litwin├│w w Ko┼Ťciele, ┼╝a┼éo┼Ťnie lamentuj─ůc w nim na wrednych Polak├│w: Apie lenku kalb─ů lietuvos baznyciose, opracowany w j─Özyku ┼éaci┼äskim, litewskim i polskim (Internet: wersja polska) Zgodnie z jego brzemieniem strona duszpasterska winna odbywa─ç si─Ö w j─Özyku ludu. W odpowiedzi Stolica Apostolska stwierdzi┼éa, ┼╝e „stosowany by─ç winien j─Özyk b─Öd─ůcy j─Özykiem wi─Ökszo┼Ťci”, co Litwin├│w nie zadowoli┼éo, bo chcieli litwinizacji wszystkich parafii na terenie, kt├│ry oni uwa┼╝ali za ziemie litewskie (H. Wisner). Taka odpowied┼║ nie zadowoli┼éa tak┼╝e Polak├│w, gdy┼╝ wcale nie by┼éa sprawiedliwym rozwi─ůzaniem kwestii. Czy tylko dlatego, ┼╝e w danej parafii mieszka┼éo 1500 Litwin├│w i 1000 Polak├│w, to Polacy nie mieli prawa modli─ç si─Ö po polsku?! Gdzie w tej sprawie jest Duch ┼Üwi─Öty, kt├│ry „kieruje nim (Ko┼Ťcio┼éem), naucza go, broni od b┼é─Öd├│w i u┼Ťwi─Öca” (Katechizm religii katolickiej Warszawa 1957, str. 42). Przecie┼╝ to wyra┼║ny b┼é─ůd, kt├│ry nie u┼Ťwi─Öca Ko┼Ťcio┼éa!
Zapocz─ůtkowany przez ksi─Ö┼╝y litewskich b├│j o ko┼Ťcio┼éy podzieli┼é parafian i niejednokrotnie przybiera┼é formy nie licuj─ůce z powag─ů miejsca i celu. Bowiem Polacy, szczeg├│lnie w parafiach w kt├│rych stanowili wi─Ökszo┼Ť─ç nie my┼Ťleli rezygnowa─ç z nabo┼╝e┼ästw w j─Özyku polskim. Jednocze┼Ťnie wydawane przez ksi─Ö┼╝y litewskich czasopismo „Zvaigzde” (Nr 51 1905) zwolennik├│w zaprzestania walk w ko┼Ťcio┼éach i pojednania z Polakami nazwa┼éo „judaszami narodu litewskiego”.
Najwi─Öksze nasilenie konflikt o ko┼Ťcio┼éy przybra┼é w parafiach polsko-litewskich w guberni suwalskiej – na pograniczu etnicznie mieszanym oraz wile┼äskiej – w powiatach trockim i ┼Ťwi─Öcia┼äskim i nawet lidzkim, mimo ┼╝e le┼╝a┼é poza stref─ů zwartego j─Özyka litewskiego - parafie by┼éy tu czysto polskie (H. Wisner).
Latem 1904 r. dosz┼éo do g┼éo┼Ťnego konfliktu w Ber┼╝nikach na polskiej Suwalszczy┼║nie (powiat Sejny), w kt├│rej w┼Ťr├│d parafian by┼éo 2549 Polak├│w i tylko 491 Litwin├│w (Ks. Witold Jemielity Parafie polsko-litewskie na Suwalszczy┼║nie w latach 1919-1939 Studia E┼éckie 8/2006). Z poduszczenia litewskiego proboszcza tej parafii z nominacji w┼éadzy carskiej dosz┼éo do szeregu otwartych krwawych b├│jek, podczas kt├│rych zgin─ů┼é cz┼éowiek, przez co ko┼Ťci├│┼é zosta┼é zamkni─Öty 1 listopada na okres trzech lat... Do wyj─ůtkowo ostrego starcia dosz┼éo tak┼╝e w Kalwarii Suwalskiej w 1906... ko┼éo Mariampola, gdzie postrzelony zosta┼é przez Litwina miejscowy Polak... W Wy┼ékowyszkach z bocznej bramy ko┼Ťcio┼éa parafialnego zosta┼é usuni─Öty napis w j─Özyku polskim „Dajcie cze┼Ť─ç Panu”.... W 1910 r. Polacy skar┼╝yli si─Ö, ┼╝e Litwini wyp─Ödzaj─ů ich z ko┼Ťcio┼éa i „wprost zabijaj─ů” w ┼Ťwi─ůtyni” (Jaros┼éaw Schabie┼äski Konflikt o j─Özyk nabo┼╝e┼ästw w diecezji sejne┼äskiej i pr├│by jego rozwi─ůzywania „Rocznik Augustowsko-Suwalski” t. IX 2009). Piastuj─ůcy urz─ůd administratora diecezji sejne┼äskiej nacjonalista litewski i wr├│g Polak├│w, ks. J├│zef Antonowicz w 1909 r. wyda┼é zarz─ůdzenie, by w Wiszty┼äcu msza dla Polak├│w by┼éa odprawiana tylko raz w miesi─ůcu, co wywo┼éa┼éo op├│r polskich parafian i doprowadzi┼éo do star─ç Polak├│w z Litwinami 3 IV 1910 r. Proboszcz ko┼Ťcio┼éa parafialnego w Piwoszunach ko┼éo Olity, ks. Alfons Petrulis, kt├│ry by┼é Litwinem, tak┼╝e doprowadzi┼é do ostrego konfliktu mi─Ödzy litewskimi a polskimi parafianami. Urz─ůdza┼é w plebanii „wieczorynki”, gdzie jego siostrzenica uczy┼éa ta┼äc├│w litewskich, a on sam u┼Ťwiadamia┼é zebranych parafian narodowo, uwa┼╝aj─ůc ich wszystkich za Litwin├│w, „a niesfornych cz─Östowa┼é... pi─Ö┼Ťci─ů”, czyli bi┼é! Kuria biskupia bada┼éa tak┼╝e inny incydent zwi─ůzany z ks. Petrulisem. Chodzi┼éo o incydent zwi─ůzany z wezwaniem jego do umieraj─ůcej Polki w gospodarstwie w okolicy Klidzi. Ks. Petrulis wchodz─ůc do sypialni powiedzia┼é po litewsku „Tebūna pagarbintas Jėzus Kristus” (Niech b─Ödzie pochwalony Jezus Chrystus), na co domownicy odpowiedzieli mu po polsku. Strasznie si─Ö tym oburzy┼é i krzykn─ů┼é: „Dlaczego nie odpowiadacie po litewsku?”. Umieraj─ůca zacz─Ö┼éa j─Öcze─ç i b┼éaga─ç s┼éabym g┼éosem, aby jej spowiedzi nie odmawia┼é. Gdy ks. Petrulis zbli┼╝y┼é si─Ö i ponownie us┼éysza┼é j─Özyk polski, zagrozi┼é, ┼╝e wyjedzie natychmiast. Biedna kobieta odby┼éa jak potrafi┼éa spowied┼║ ┼éamanym j─Özykiem litewskim (Zbigniew Siemienowicz B┼é─ůdz─ůca Pogo┼ä – relacje polsko-litewskie „Kurier Wile┼äski”, Wilno, 10.9.2010).
„Podobnie, cho─ç na mniejsz─ů skal─Ö, zaj┼Ťcia ogarn─Ö┼éy ca┼ée kresy litewskie od Kalwarii a┼╝ po Jeziorosy na granicy ┼éotewskiej… Najbardziej przykre formy przybiera┼éa ona na wschodnich kresach litewskiego obszaru j─Özykowego na Wile┼äszczy┼║nie… gdzie ┼╝ywio┼é litewski… najwi─Öksze poni├│s┼é straty” (J. Ochma┼äski). Ksi─Ö┼╝a litewscy starali si─Ö ten fakt zmieni─ç brutaln─ů si┼é─ů, kt├│ra mia┼éa przywr├│ci─ç litewski charakter tej ziemi. Tak┼╝e i bardzo litewska ┼╗mud┼║, gdzie Polacy byli kropl─ů w morzu, nie by┼éa pozbawiona antypolskich wybryk├│w ksi─Ö┼╝y. Np. litewski proboszcz w parafii w Poniewie┼╝u, ks. J├│zef Stachowski m├│wi┼é w 1911 r., ┼╝e „lepsze jest Ojcze Nasz zm├│wione po litewsku ni┼╝ 100 ca┼éych pacierz po polsku” i w tym┼╝e roku doprowadzi┼é do ostrego konfliktu mi─Ödzy Polakami a Litwinami na terenie swojej parafii. Polako┼╝erstwo ksi─Ö┼╝y litewskich by┼éo tak wielkie, ┼╝e wraz z listem protestacyjnym podpisanym przez 1141 Polak├│w z Poniewie┼╝a wr─Öczonym 26 XII 1911 r. biskupowi ┼╝mudzkiemu podj─Öli oni my┼Ťl zbudowania w┼éasnego ko┼Ťcio┼éa, aby zerwa─ç wszelki zwi─ůzek z polako┼╝ercz─ů parafi─ů litewsk─ů. Og├│┼éem do powstania pa┼ästwa litewskiego w 1918 r. litewscy proboszczowie doprowadzili do likwidacji nabo┼╝e┼ästw polskich w ponad 150 ko┼Ťcio┼éach (H. Wisner).
Od ko┼äca XIX w. wiele tysi─Öcy Polak├│w i sporo Litwin├│w emigrowa┼éo za chlebem do Ameryki. Zgodnie z tradycj─ů Rzeczypospolitej liczniejsi i lepiej zorganizowani Polacy ameryka┼äscy udzielali poparcia Litwinom. Np. w 1894 r. Sejm Zwi─ůzku Narodowego Polskiego w Cleveland wprowadzi┼é przedstawiciela Litwin├│w dra Kodisa do „Rz─ůdu Centralnego” i zdecydowa┼é, ┼╝e organ Zwi─ůzku „Zgoda” umieszcza─ç b─Ödzie r├│wnie┼╝ artyku┼éy w j─Özyku litewskim. Harmonijne wsp├│┼é┼╝ycie polsko-litewskie w Ameryce rozwali┼é przyby┼éy do Ameryki na pocz─ůtku lat 90. XIX wieku litewski ksi─ůdz katolicki przesi─ůkni─Öty auszrowskim nacjonalizmem Aleksander Burba/Aleksandras Burba. Po obj─Öciu stanowiska proboszcza polsko-litewskiego ko┼Ťcio┼éa w Plymouth w Pensylwanii wraz z socjalist─ů litewskim i bezbo┼╝nikiem (!), autorem antychrze┼Ťcija┼äskiej ksi─ů┼╝ki Tikyba ar moksklas (Wiara i nauka, 1895; ksi─ů┼╝ka pot─Öpiona przez litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki) Jonasem ┼áliūpasem przyst─ůpi┼é nie tylko do depolonizacji katolik├│w litewskich (litewska Wikipedia, W. Sukiennicki), ale tak┼╝e do uczynienia z nich wrog├│w Polak├│w. Tak si─Ö sta┼éo i tak jest po dzi┼Ť dzie┼ä. Ameryka┼äscy Litwini s─ů takimi samymi polako┼╝ercami jak na Litwie, a dzisiaj polako┼╝ercami s─ů tak┼╝e Litwini, kt├│rzy po 2004 r. wyjechali do Wielkiej Brytanii (przyk┼éady w Internecie).
Ksi─Ö┼╝a litewscy nie omieszkali wci─ůgn─ů─ç w t─Ö swoj─ů walk─Ö z Polakami/katolikami polskimi samego Watykanu i rz─ůdu carskiego. S┼éali do Watykanu skargi i paszkwile na biskupa wile┼äskiego Edwarda Roppa (1903-07), a potem na jej administratora (1907-18), bpa Kazimierza Michalkiewicza (w sk┼éad diecezji wile┼äskiej wchodzi┼éa ┼Ťrodkowo-wschodnia cz─Ö┼Ť─ç p├│┼║niejszej Litwy Kowie┼äskiej). Od tamtej pory po pontyfikat Jana Paw┼éa II Litwini stali si─Ö w Watykanie znani jako szanta┼╝y┼Ťci (ponawiali szanta┼╝e przy kilku innych okazjach przez ponad 70 lat). Po raz pierwszy szanta┼╝owali Stolic─Ö Apostolsk─ů w memorandum oskar┼╝aj─ůcym biskupa Roppa wobec papie┼╝a Piusa X, w kt├│rym zawarli gro┼║by przej┼Ťcia wielu katolik├│w litewskich na prawos┼éawie, o ile j─Özyk polski nie zostanie wyrugowany z ko┼Ťcio┼é├│w, a w jego miejsce nie zostanie wprowadzony j─Özyk litewski (Aldona Gaigalaite Klerikalizmas Lietuvoje 1917–1940 m. Wilno 1970). Walka o j─Özyk litewski jak podkre┼Ťla Gaigalaite, by┼éa w tym czasie dla litewskich dzia┼éaczy katolickich nie tylko celem, lecz i ┼Ťrodkiem „zdobycia autorytetu i rozszerzenia wp┼éyw├│w w┼Ťr├│d mas ludowych” – tak┼╝e w┼Ťr├│d Polak├│w, z kt├│rych poprzez narzucenie im j─Özyka litewskiego chciano zrobi─ç Litwin├│w.
W walce z Polakami i polsko┼Ťci─ů na Litwie katolicy litewscy, tak ksi─Ö┼╝a, litewska chrze┼Ťcija┼äska demokracja jak i wielu wiernych nie omieszka┼éo r├│wnie┼╝ korzysta─ç z pomocy wielowiekowych wrog├│w Polski i Polak├│w – Rosji i Niemiec. Skar┼╝ono si─Ö wi─Öc na bpa Edwarda Roppa nie tylko w Watykanie, ale r├│wnie┼╝ wobec rz─ůdu carskiego i jednocze┼Ťnie obiecywano w┼éadzom w Petersburgu, i┼╝ w wypadku otrzymania autonomii „Litwini sami zatroszcz─ů si─Ö o wyparcie j─Özyka polskiego z ko┼Ťcio┼é├│w na Litwie”. Dzi─Öki staraniom ksi─Ö┼╝y litewskich w┼éadze carskie zezwoli┼éy na budow─Ö ko┼Ťcio┼éa w Su┼╝anach ko┼éo Wilna, zastrzegaj─ůc, ┼╝e nabo┼╝e┼ästwa maj─ů by─ç w nim odprawiane jedynie po litewsku, chocia┼╝ by┼éo tu bardzo wielu Polak├│w. Litewscy katolicy nawi─ůzali tak┼╝e wsp├│┼éprac─Ö (tak┼╝e na odcinku walki z Polakami) z Niemcami. Ta wsp├│┼épraca znacznie wzros┼éa podczas I wojny ┼Ťwiatowej, kiedy to od 1915 do 1919 r. wojska niemieckie okupowa┼éy Litw─Ö. Bardzo blisko wsp├│┼épracowa┼é z nimi od 1914 r. biskup ┼╝mudzki Franciszek Karewicz. Zw┼éaszcza jego zwi─ůzki z Matthiasem Erzbergerem wywar┼éy du┼╝y wp┼éyw na rozw├│j stosunk├│w niemiecko-litewskich w tym okresie. Za spraw─ů Litwin├│w, g┼é├│wnie Karewicza i cz┼éonka wile┼äskiej kapitu┼éy, ks. J├│zefa Kuchty, Niemcy 19 VI 1918 r. aresztowali i wywie┼║li do klasztoru benedykty┼äskiego Maria Laach w Nadrenii administratora diecezji wiele┼äskiej, kanonika gremialnego i protonotariusza apostolskiego, ks. Kazimierza Michalkiewicza. Antypolsk─ů polityk─Ö okupant├│w niemieckich na Litwie i polskim Wilnie oraz wsp├│┼épracuj─ůcych z nimi nacjonalist├│w litewskich popiera┼é nuncjusz apostolski w Bawarii, kt├│rego jurysdykcja rozci─ůga┼éa si─Ö w├│wczas na ca┼ée Niemcy i tereny okupowanej przez nie Litwy Eugenio Pacelli (p├│┼║niejszy prohitlerowski papie┼╝ Pius XII) (PSB t. 20).
W zbiorach archiwum biskupstwa wile┼äskiego sprzed I wojny ┼Ťwiatowej jest bardzo wiele dowod├│w na antypolsk─ů, a tym samym antychrze┼Ťcija┼äsk─ů postaw─Ö wielu ksi─Ö┼╝y litewskich prze┼╝artych nacjonalizmem.


Cz─Ö┼Ť─ç 2

Prze┼Ťladowanie Polak├│w-katolik├│w na Litwie Kowie┼äskiej w latach 1918-1940



Narodzony pod koniec XIX w. i wspierany przez Rosj─Ö i Niemcy – dw├│ch najwi─Ökszych wrog├│w Polski i narodu polskiego - separatystyczny ruch litewski, d─ů┼╝y┼é nie tylko do zerwania 500-letniej harmonijnej unii z Polsk─ů, ale tak┼╝e do zag┼éady Polak├│w i polsko┼Ťci na Litwie. Urzeczywistni┼éo to ich marzenie w spos├│b wyj─ůtkowo brutalny powsta┼ée w 1918 r. niepodleg┼ée pa┼ästwo litewskie – Republika Litewska. Kiedy w 1918 r. na Litwie Kowie┼äskiej mieszka┼éo 200-250 tysi─Öcy Polak├│w, to po pi─Ö─çdziesi─Öciu latach prze┼Ťladowa┼ä pozosta┼éo ich ok. 2500. Starczy┼éy dwa pokolenia, aby zniszczy─ç 250-tysi─Öczn─ů spo┼éeczno┼Ť─ç polsk─ů na Litwie Kowie┼äskiej! To niebywa┼éa rzecz w skali ┼Ťwiatowej. ┼Üwiadcz─ůca o wyj─ůtkowo brutalnej – nie przebieraj─ůcej w ┼Ťrodkach walce Litwin├│w z Polakami, kt├│r─ů prowadzi┼é rz─ůd litewski wesp├│┼é z litewskim Ko┼Ťcio┼éem „katolickim”. Ko┼Ťci├│┼é ten by┼é nawet gorszy w walce z Polakami od w┼éadz litewskich, bowiem w┼éadze w Kownie musia┼éy si─Ö jako tako liczy─ç z w┼éadzami polskimi, gdy┼╝ w Polsce mieszka┼éo 90 000 Litwin├│w, kt├│rzy domagali si─Ö swoich praw. Natomiast biskupi litewscy nie musieli si─Ö liczy─ç ani z Warszaw─ů, ani z Watykanem, a biskup├│w polskich sprawa Polak├│w na Litwie nie interesowa┼éa, bo zabrania┼éo im to prawo kanoniczne, wed┼éug kt├│rego biskup jest panem „┼╝ycia i ┼Ťmierci” na terenie swojej diecezji – mo┼╝e robi─ç co mu si─Ö rzewnie podoba. Bardzo to niedemokratyczne, a przede wszystkim niechrze┼Ťcija┼äskie. Demokracji w Ko┼Ťciele katolickim nigdy nie by┼éo i nie ma. Jednak powinien nie tylko naucza─ç, ale tak┼╝e przestrzega─ç przykazania mi┼éo┼Ťci bli┼║niego. Bo bez przestrzegania tego przykazania nie ma chrze┼Ťcija┼ästwa. Ko┼Ťci├│┼é staje si─Ö po prostu jeszcze jednym przedsi─Öbiorstwem biznesowym. Bardzo dochodowym. Bo bogactwo Ko┼Ťcio┼éa katolickiego jest wr─Öcz astronomiczne. Pomimo tego z g┼éodu umiera ka┼╝dego roku kilka milion├│w katolik├│w, bo ich wsp├│┼ébracia w Chrystusie nie potrafi─ů ich nakarmi─ç i napoi─ç, bo tych uczynk├│w mi┼éosiernych co do cia┼éa niewielu biskup├│w i duchownych przestrzega, a przez to samo i wiernych.

……….

Aby zrozumieć lepiej zachowywanie się Litwinów w okresie istnienia Litwy Kowieńskiej (a także i dzisiaj), czyli od kiedy powstało w Europie państwo litewskie pomocnym jest poznanie ich charakteru.
W Warszawie w latach 1880-1900 wyszed┼é drukiem „S┼éownik Geograficzny Kr├│lestwa Polskiego i innych kraj├│w s┼éowia┼äskich”, licz─ůcy 15 bardzo du┼╝ego formatu i grubych tom├│w (po ponad 900 stron ka┼╝dy tom). Jest to praca zbiorowa pod redakcj─ů Bronis┼éawa Chlebowskiego. Has┼éo o ┼╗mudzi/Litwie w XIV tomie (1895) opracowa┼é Aleksander Dowojna-Sylwestrowicz (1857-1911), kt├│ry pochodzi┼é z ┼üapka┼Ť w powiecie szawelskim, a wi─Öc osoba pochodz─ůca ze ┼╗mudzi. Nacjonalistom litewskim sprzyja┼é fakt, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç maj─ůtk├│w ziemskich na Litwie by┼éa w r─Ökach Polak├│w, a ch┼éopi litewscy byli ma┼éorolni i w wi─Ökszo┼Ťci analfabetami (z winy w┼éadz carskich!), kt├│rymi ┼éatwo by┼éo manipulowa─ç – nastawia─ç przeciwko lepiej uprzywilejowanym Polakom. Dodatkowo Litwini, kt├│rzy ucz─Öszczali do szk├│┼é, ucz─Öszczali do szk├│┼é rosyjskich (bo innych nie by┼éo), a tam podlegali wyj─ůtkowo brutalnej antypolskiej propagandzie. Tym bardziej, ┼╝e nacjonalist├│w litewskich, pochodz─ůcych z ch┼éopstwa, popiera┼éo w nienawi┼Ťci do Polak├│w katolickie duchowie┼ästwo litewskie, kt├│re r├│wnie┼╝ w wi─Ökszo┼Ťci pochodzi┼éo z rodzin ch┼éopskich (w 1897 r. spo┼Ťr├│d 105 kleryk├│w w seminarium duchownym w Kownie 84 pochodzi┼éo z rodzin ch┼éopskich oraz 7 z miast i 14 z rodzin szlacheckich, czyli polskich) i pod wzgl─Ödem wykszta┼écenia, wed┼éug A. Dowojny-Sylwestrowicza, sta┼éo bardzo nisko. By┼éo niewiele bardziej wykszta┼écone od swoich rodzic├│w analfabet├│w, ale za to przesi─ůkni─Öte rosyjsk─ů antypolsk─ů propagand─ů. Najgorsi w ka┼╝dym narodzie s─ů nacjonali┼Ťci-p├│┼éanalfabeci, szczeg├│lnie ksi─Ö┼╝a p├│┼éanalfabeci w tym tak┼╝e w sprawach duchowych. Jak pisze Dowojna-Sylwestrowicz, w 1865 r. z nakazu w┼éadz carskich w seminarium usuni─Öto j─Özyk polski jako j─Özyk wyk┼éadowy, zast─Öpuj─ůc go ┼╝mudzkim/litewskim (dwie osoby ┼Ťwieckie wyk┼éada┼éy j─Özyk rosyjski oraz histori─Ö – skrajnie antypolsk─ů! i geografi─Ö Rosji). Jeszcze przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů j─Özyk litewski by┼é bardzo prymitywny – to po pierwsze, a po drugie prawie ┼╝e nie by┼éo literatury teologicznej w tym j─Özyku, a katolickiej w j─Özyku rosyjskim. St─ůd kler litewski by┼é niedouczony i sta┼é na bardzo niskim poziomie. Ma┼éo o┼Ťwiecony Ko┼Ťci├│┼é litewski by┼é w szponach dewotek. Jak pisze Dowojna-Sylwestrowicz: „Lud ┼╝mudzki odznacza si─Ö pobo┼╝no┼Ťci─ů, kt├│ra cz─Östo, jak zwykle z klas ma┼éo o┼Ťwieconych, jest oparta bardziej na formach zewn─Ötrznych ni┼╝ na istocie samej religii. To te┼╝ formalizm ten wytworzy┼é tu w┼Ťr├│d kobiet, g┼é├│wnie po miasteczkach (tj. wi─Ökszych wsiach), liczn─ů klas─Ö tzw. dewotek, kt├│re staj─ů si─Ö plag─ů miejscow─ů”. Inn─ů ujemn─ů cech─ů Litwin├│w wed┼éug Dowojny-Sietrze┼äcewicza jest rozpowszechnione pieniactwo, ci─ůganie si─Ö po s─ůdach: „wynajduj─ů rozmaite powody do spraw s─ůdowych”. Do tego nale┼╝a┼éo by doda─ç bardzo uparty charakter i wyj─ůtkowo du┼╝e pija┼ästwo (m├│wi┼éo si─Ö o Litwinach – „zapijaczony nar├│d”), a w┼Ťr├│d bardziej o┼Ťwieconych Litwin├│w wyst─Öpuj─ůca u nich mania wielko┼Ťci historycznej Litwy – jej historii, kt├│ra by┼éa de facto histori─ů nie Litwy a Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego, zdominowanego w 80% przez Bia┼éorusin├│w i Polak├│w, w kt├│rym etniczni Litwini odgrywali bardzo minimaln─ů rol─Ö, podobnie jak i sama Litwa, tj. etniczne ziemie litewskie. W kontaktach z nie-Litwinami potrafi─ů zachowywa─ç si─Ö po grubia┼äsku/chamsku: by─ç agresywni, z┼éo┼Ťliwi, plu─ç jadem w rozmowach – st─ůd wzi─Ö┼éo si─Ö bardzo stare powiedzenie: „kiedy gadzina uk─ůsi ┼╗mudzina - od jadu ┼╗mudzina zdycha gadzina” (tj. Litwina, bo do XX w. wyraz „Litwin” odnosi┼é si─Ö do wszystkich mieszka┼äc├│w dawnego Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego, a wi─Öc tak┼╝e do Bia┼éorusin├│w i Polak├│w; st─ůd np. marsz. J├│zef Pi┼ésudski, urodzony w pobli┼╝u Wilna, nazywa┼é siebie „Litwinem”). Narodowa pisarka Litwy - Julija Beniu┼íevi─Źiūtė-┼Żymantienė, nieprzypadkowo tworz─ůca pod pseudonimem ┼Żemaitė ostrzega┼éa „tam mieszka ciemny, z┼éy nar├│d” – ale w tym wypadku mia┼éa na my┼Ťli ┼╗mudzin├│w. No i na koniec: od kiedy Litwini maj─ů w┼éasne pa┼ästwo s─ů tak┼╝e ma┼éo demokratycznym i nietolerancyjnym spo┼éecze┼ästwem. Litwini od XX w. s─ů prawdziw─ů zaka┼é─ů ludzko┼Ťci! I my┼Ťl─Ö, ┼╝e ta ksi─ů┼╝ka to udowodni.
Prostactwo i chamstwo Litwin├│w mia┼éo du┼╝y wp┼éyw na ich zachowania i to bynajmniej nie tylko wobec Polski i Polak├│w, czego najlepszym przyk┼éadem by┼éy pe┼éne konflikt├│w stosunki dyplomatyczne litewsko-watyka┼äskie. By┼éy one prowadzone w ma┼éo dyplomatyczny spos├│b - w formie raczej ┼╝─ůdania, naszpikowanego gro┼║bami i szanta┼╝em, co cechowa┼éo stosunki litewsko-watyka┼äskie od chwili powstania pa┼ästwa litewskiego i po nawi─ůzaniu konkordatu przez oba pa┼ästwa. Kowno w swoich stosunkach ze Stolic─ů Apostolsk─ů domaga┼éo si─Ö od niej spe┼énienia wszystkich jego ┼╝─ůda┼ä, a jak zaistnia┼éy jakie┼Ť problemy to gro┼╝ono i szanta┼╝owano tym, ┼╝e stosunki te zostan─ů zerwane, ┼╝e Litwa nie zawrze konkordatu ze Stolic─ů Apostolsk─ů, ┼╝e katolicy litewscy od┼é─ůcz─ů si─Ö od Rzymu itd. St─ůd dopiero 25 X 1922 r. zosta┼é mianowany pierwszy delegat apostolski na Litwie – abp Antonio Zecchini TJ, ale d┼éugo w Kownie nie zabawi┼é. Zawarcie przez Polsk─Ö i Watykan konkordatu w 1925 r. i utworzenie metropolii wile┼äskiej w ramach polskiej prowincji ko┼Ťcielnej, doprowadzi┼éo prawie do zerwania stosunk├│w dyplomatycznych mi─Ödzy Litw─ů i Watykanem. Je┼Ťli one by┼éy utrzymane na lodowatym poziomie to tylko dlatego, ┼╝e rz─ůd i Ko┼Ťci├│┼é litewski d─ů┼╝yli do utworzenia litewskiej prowincji ko┼Ťcielnej, kt├│rej dotychczas nie by┼éo. W zwi─ůzku z zawarciem konkordatu i utworzeniem litewskiej prowincji ko┼Ťcielnej w 1927 r. Watykan mianowa┼é 10 III 1927 r. abpa Lorenzo Schioppa internuncjuszem apostolskim na Litwie, jednak z powodu ci─ůg┼éych i zwi─ůzanych teraz tak┼╝e z nim zadra┼╝nie┼ä litewsko-watyka┼äskich by┼é on zmuszony do zrezygnowania z tej funkcji ju┼╝ 27 V 1928 r. Po nim pierwszym nuncjuszem watyka┼äskim na Litwie zosta┼é 17 V 1928 r. bp Riccardo Bartoloni. Tak┼╝e i on musia┼é zrezygnowa─ç z tej godno┼Ťci 12 VI 1931 r. (Litwini zawsze stawiali spraw─Ö na ostrzu no┼╝a: albo spe┼énicie to co chcemy, a jak nie to zabieramy zabawki; a wszystko to zawsze zakrapiane szanta┼╝em). Od tej pory do lutego 1940 r. nie by┼éo na Litwie przedstawiciela Stolicy Apostolskiej. Stosunki mi─Ödzy Litw─ů a Watykanem by┼éy prawie, ┼╝e zamro┼╝one. St─ůd niekt├│rzy historycy litewscy uwa┼╝ali, ┼╝e w┼éa┼Ťciwie by┼éy zerwane (A. Gaigalaite Klerikalizmus Lietuvoje 1917-1940 Wilno 1970). Do nowych zadra┼╝nie┼ä w tych stosunkach – w┼éa┼Ťnie z powodu chamskiego zachowania Kowna w kontaktach z Watykanem dosz┼éo po zaj─Öciu Wilna przez Litw─Ö w 1939 r. (P. ┼üossowski Litwa a sprawy polskie 1939 – 1940 Warszawa 1985), o czym poni┼╝ej.
Natomiast uni┼╝ono┼Ť─ç kar┼éa cechowa┼éa stosunki Litwy z Berlinem i Moskw─ů.

……….

W 1918 r. z pomoc─ů Niemiec powsta┼éo pa┼ästwo litewskie – Republika Litewska. Litwini, tak nacjonali┼Ťci rz─ůdz─ůcy krajem jak i ca┼éy litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki mogli teraz prowadzi─ç nie tylko ju┼╝ jawnie, ale tak┼╝e niczym ju┼╝ niepohamowan─ů dzia┼éalno┼Ť─ç maj─ůc─ů na celu ca┼ékowite zniszczenie spo┼éeczno┼Ťci polskiej na Litwie Kowie┼äskiej, zgodn─ů zreszt─ů z ich politycznym credem, kt├│rym tak w polityce zagranicznej jak i wewn─Ötrznej by┼é wprost wyj─ůtkowo za┼╝arty i brutalny antypolonizm. St─ůd stosunki polsko-litewskie a┼╝ do marca 1938 r. by┼éy wyj─ůtkowo bardzo z┼ée, kiedy to Polska powiedzia┼éa „Basta!” dyktatorowi w Kownie. I zgodnie ze stanowiskiem rz─ůdu litewskiego nic nigdy nie mia┼éo ich polepszy─ç, kt├│re ca┼ékowicie popiera┼é Ko┼Ťci├│┼é litewski. Aby do ich polepszenia nie dopu┼Ťci─ç wmawiano Litwinom, ┼╝e Litwa jest w stanie wojny z Polsk─ů, kt├│ra chce podbi─ç ich kraj, co trzyma┼éo Litwin├│w w antypolskim napi─Öciu. Polska mog┼éa ┼éatwo wygra─ç wojn─Ö z male┼äk─ů Litw─ů, ale Warszawa, oderwana od powsta┼éej rzeczywisto┼Ťci, bo marz─ůca ci─ůgle o ponownym braterskim wsp├│┼é┼╝yciu Litwin├│w z Polakami – Litwy z Polsk─ů, wcale nie chcia┼éa podboju czy ukarania Litwy za chocia┼╝by jej wspieranie Zwi─ůzku Sowieckiego w wojnie z Polsk─ů w 1920 r. Zaniecha┼éa tego, pozwalaj─ůc tym samym Litwie na prowadzenie wyj─ůtkowo z┼éo┼Ťliwej antypolskiej polityki w Europie i na gorsze od pruskiego i rosyjskiego traktowanie tamtejszych Polak├│w. Niestety, jak pokazuje historia Polski, Polacy byli i s─ů cz─Östo najwi─Ökszymi wrogami Polski i narodu polskiego! A prawie zawsze prowadzili i prowadz─ů g┼éupi─ů polityk─Ö zagraniczn─ů. To tylko dlatego Polska – przez kilka wiek├│w najwi─Öksze pa┼ästwo Zachodniej Europy w 1795 r. znikn─Ö┼éa z mapy politycznej Europy.
W okresie istnienia Litwy Kowie┼äskiej (1918-40) Litwini stali si─Ö polako┼╝ercami do ostatnich mo┼╝liwych granic. To polako┼╝erstwo u nich – rzekomych katolik├│w sta┼éo si─Ö tak wielkie, ┼╝e stanowi ono po dzi┼Ť dzie┼ä jestestwo duszy litewskiej. Odwa┼╝ny historyk litewski Alfredas Bumblauskas tak t┼éumaczy┼é t─Ö ci─Ö┼╝k─ů zapad┼éo┼Ť─ç psychiczn─ů w audycji „Komentarze tygodnia” w prywatnej litewskiej stacji telewizyjnej TV3: „Ca┼éa nasza litewska to┼╝samo┼Ť─ç jest antypolska. My, wsp├│┼éczesny nar├│d litewski, urodzili┼Ťmy si─Ö jako antypolacy. Najwa┼╝niejsi XIX-wieczni tw├│rcy naszej to┼╝samo┼Ťci narodowej m├│wili, ┼╝e podstawowym d─ů┼╝eniem tworz─ůcego si─Ö narodu litewskiego powinno by─ç wyzwolenie si─Ö spod dominacji polskiej (zasianie nienawi┼Ťci do Polski i Polak├│w i wszystkiego co polskie)...”. Zdaniem Bumblauskasa ka┼╝dy humanista i naukowiec litewski powinien zada─ç sobie pytanie, co osobi┼Ťcie zrobi┼é, by przezwyci─Ö┼╝y─ç te uformowane w okresie mi─Ödzywojennym antypolskie stereotypy we wszystkich naukach, a w tym i w polityce. Jego zdaniem w tej dziedzinie nie zrobiono nic albo bardzo ma┼éo (Kresy24.pl 18.5.2011) i dlatego ta nienormalna i niezdrowa nienawi┼Ť─ç do Polski i Polak├│w jest ci─ůgle ┼╝ywa na Litwie i u prawie wszystkich Litwin├│w. Powtarzam: ta nienormalna i niezdrowa nienawi┼Ť─ç do Polski i Polak├│w zakwit┼éa na przedwojennej Litwie pod fachowym okiem ogrodnika, kt├│rym by┼é (i ci─ůgle jest) litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki. Bo to on – jego psim obowi─ůzkiem by┼éo (i jest) dbanie o zdrowie moralne narodu, pono─ç prawie w ca┼éo┼Ťci „katolickiego”, o to, aby Litwini byli prawdziwymi chrze┼Ťcijanami. Tymczasem on wsp├│lnie ze ┼Ťwieckimi nacjonalistami odcz┼éowieczy┼é spo┼éecze┼ästwo litewskie, co szczeg├│lnie sta┼éo si─Ö smutnym faktem w okresie II wojny ┼Ťwiatowej, kiedy to prawie wszyscy Litwini postawili na hitlerowskie Niemcy i z wielk─ů energi─ů i po┼Ťwi─Öceniem wspiera┼éy ich zbrodnie przeciwko Polakom, ┼╗ydom (Holokaust – Niemcy tylko przygl─ůdali si─Ö jak Litwini wymordowali 200 000 ┼╗yd├│w litewskich oraz w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie), Rosjanom i Bia┼éorusinom. W tym upadku moralnym, w tym bandytyzmie i ludob├│jstwie Litwini mogli konkurowa─ç jedynie z hitlerowcami okupuj─ůcymi Polsk─Ö w latach 1939-1945 i z okupuj─ůcym polskie Ziemie Wschodnie w latach 1939-41 Zwi─ůzkiem Sowieckim. Nast─ůpi┼éo totalne odcz┼éowieczenie tego ma┼éego narodku. A mia┼éo ono pocz─ůtek w┼éa┼Ťnie na Litwie Kowie┼äskiej, gdzie Polak dla nacjonalistycznego rz─ůdu litewskiego nie by┼é cz┼éowiekiem. R├│wnie┼╝ Polak-katolik dla Litwina-„katolika” tak┼╝e nie by┼é cz┼éowiekiem i chyba katolikiem! By┼éo to widoczne na ka┼╝dym kroku w miejscach publicznych w┼é─ůcznie z ko┼Ťcio┼éami, je┼Ťli Litwin wiedzia┼é, ┼╝e ma do czynienia z Polakiem. Szczeg├│lnie widoczne to by┼éo w Sejmie litewskim (Seimas). Jak wspomina polski pose┼é Wiktor Budzy┼äski: „Nikt z Litwin├│w (w Sejmie) nie wita┼é si─Ö z nami, nie nawi─ůzywa┼é znajomo┼Ťci, nawet z najbli┼╝szych s─ůsiaduj─ůcych foteli. Ka┼╝dy omija┼é Frakcj─Ö nasz─ů lub poszczeg├│lnych jej cz┼éonk├│w, spotykanych na korytarzach, w obawie o pos─ůdzenie go o jak─ů┼Ť znajomo┼Ť─ç” (P. ┼üossowski). Co wi─Öcej, polskich pos┼é├│w nagminnie wyzywano, a nawet w 1922 r. pobito pos┼éa ┼Ünielewskiego, a w innego pos┼éa polskiego, ks. Bronis┼éawa Lausa rzuci┼é krzes┼éem pose┼é Jonas Bildu┼ías. W┼Ťr├│d pos┼é├│w litewskich, kt├│rzy bojkotowali pos┼é├│w polskich w Sejmie litewskim by┼éa du┼╝a gromadka litewskich ksi─Ö┼╝y katolickich i du┼╝o wi─Öcej ich zwolennik├│w. No i oczywi┼Ťcie nic nie zareagowali na pobicie pos┼éa ┼Ünielewskiego i rzucenie krzes┼éem w ksi─Ödza (!) Bronis┼éawa Lausa, uwa┼╝aj─ůc zapewne, ┼╝e ksi─Ö┼╝om litewskim tak wolno post─Öpowa─ç, ┼╝e maj─ů na to przyzwolenie od Boga. Gorzej, podczas posiedzenia litewskiego Sejmu Ustawodawczego 6 VII 1921 r. dzia┼éacz mniejszo┼Ťci polskiej w przedwojennej Litwie i pose┼é na ten Sejm z listy polskiej, ksi─ůdz (!) Bronis┼éaw Laus zosta┼é publicznie nazwany przez pos┼éa litewskiej chadecji, ksi─Ödza (!) Mykolasa Krupavi─Źiusa "wsz─ů" (Bronis┼éaw Laus Wikipedia); podobnym epitetem ten ksi─ůdz-pose┼é obdarzy┼é w├│wczas wszystkich Polak├│w mieszkaj─ůcych na Litwie: „wszy naszego litewskiego narodu”. Oto prawdziwy w tamtych latach kap┼éan litewski – pono─ç s┼éuga Boga i g┼éosiciel Jego przykazania mi┼éo┼Ťci ka┼╝dego cz┼éowieka! Jak m├│wi─ů Rosjanie: „Naplu─ç i przykry─ç”. Nienawi┼Ť─ç do Polak├│w, szczeg├│lnie na Litwie s─ůczy┼éy wszystkie czasopisma litewskie, w┼Ťr├│d kt├│rych jednak prym wiod┼éy tzw. czasopisma katolickie, przechowywane dzisiaj w szeregu bibliotekach na Litwie.
Rz─ůd litewski staraj─ůc si─Ö o mi─Ödzynarodowe uznanie dla Litwy Kowie┼äskiej 12 V 1922 r. wyda┼é tzw. deklaracj─Ö o ochronie mniejszo┼Ťci narodowych, kt├│r─ů 4 XII 1923 r. aprobowa┼é Sejm litewski i 11 XII 1923 r. Rada Ligi Narod├│w w Genewie. Deklaracja ta okaza┼éa si─Ö nic nieznacz─ůcym ┼Ťwistkiem papieru, bowiem katolickim nacjonalistom litewskim rz─ůdz─ůcy Litw─ů (Litw─ů do 1926 r. rz─ůdzi┼éa partia chadecka, czyli katolicka) i katolickiemu Ko┼Ťcio┼éowi litewskiemu kierowanemu tak┼╝e do 1926 r. przez biskupa ┼╝mudzkiego/kowie┼äskiego Pranci┼íkusa Karevi─Źiusa przy┼Ťwieca┼éy zupe┼énie inne plany odno┼Ťnie mniejszo┼Ťci narodowych, a przede wszystkim wobec Polak├│w, zamieszkuj─ůcych Litw─Ö Kowie┼äsk─ů. Polacy po prostu mieli znikn─ů─ç na terytorium Litwy Kowie┼äskiej, bo tego domaga┼éa si─Ö patologiczna nienawi┼Ť─ç nacjonalist├│w litewskich do Polski i Polak├│w, w tym prawie wszystkich ksi─Ö┼╝y litewskich, szczeg├│lnie m┼éodych, wychowank├│w zlitwinizowanych w ducha nacjonalistycznym seminari├│w duchownych w Sejnach i Kownie. To by┼éa ich swoista droga do boga. Ale nie chrze┼Ťcija┼äskiego, ani nawet nie Dievasa – poga┼äskiego litewskiego boga - opiekuna ┼Ťwiat┼éa niebia┼äskiego, boga pokoju i przyja┼║ni, ani Perkunasa – boga sprawiedliwo┼Ťci, a tylko do Velinasa (Velniasa) - diab┼éa, z┼éego i strasznego w┼éadcy kr├│lestwa podziemi/piek┼éa. St─ůd w 1922 r. W┼éadys┼éaw Studnicki pisa┼é: „duchowie┼ästwo na Litwie przepojone jest zoologicznym nacjonalizmem”, czyli ide─ů dalek─ů od nauki Jezusa Chrystusa.
O niskim poziomie chrze┼Ťcija┼äskiego wykszta┼écenia kleru litewskiego potwierdzi┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç na Litwie w roli wizytatora apostolskiego (czyli Stolicy Apostolskiej) w latach 1925-26 abpa Jerzego Matulewicza. W jego biogramie czytamy: „Osobi┼Ťcie sk┼éoni┼é kilku kap┼éan├│w, aby powr├│cili do praktyki codziennego odprawiania mszy ┼Ťw.; natomiast ksi─Ö┼╝y zlaicyzowanych, kt├│rzy stali na czele r├│┼╝nych partii politycznych i pracowali w rz─ůdzie, wezwa┼é do powrotu do zaj─Ö─ç duszpasterskich”. Ponadto, na odbytym zje┼║dzie podni├│s┼é na duchu i lepiej zorientowa┼é w sprawach duszpasterskich dziekan├│w diecezji ┼╝mudzkiej” (Hagiografia polska, t. 2, Pozna┼ä 1972). Dlatego nie mo┼╝na si─Ö dziwi─ç, ┼╝e tacy „ksi─Ö┼╝a” – nacjonali┼Ťci w szponach Szatana jako proboszczowie mieli najwi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci ku temu, prowadzili bezwzgl─Ödn─ů, cz─Östo wr─Öcz brutaln─ů – cz─Östo po┼é─ůczon─ů z rozlewem krwi walk─Ö z Polakami i polsko┼Ťci─ů w ko┼Ťcio┼éach na Litwie. Tym bardziej, ┼╝e w pa┼ästwie litewskim mieli na to przyzwolenie od biskup├│w i w┼éadz litewskich.
Dzia┼éalno┼Ť─ç uzdrowieniowa abpa Jerzego Matulewicza niewiele poprawi┼éa sytuacj─Ö panuj─ůc─ů w litewskich seminariach duchownych i w Ko┼Ťciele litewskim. Bowiem powo┼éania kap┼éa┼äskie w okresie mi─Ödzywojennym r├│wnie┼╝ cz─Östo nie wyp┼éywa┼éy z g┼é─Öbokiej wiary, a tylko z pazerno┼Ťci (dla ┼╝ycia w dobrobycie) i robienia kariery, albo z ch─Öci spokojnego i dostatniego ┼╝ycia. Ten ostatni pow├│d potwierdza praca Paw┼éa Chudzika Kryzys w┼Ťr├│d braci maria┼äskich na Litwie w latach 1933-38 (w:) Ephemerides Marianorum. Studia historyczno-teologiczne Nr 1 (2012). Ot├│┼╝ podczas wielkiego kryzysu gospodarczego na ┼Ťwiecie na pocz─ůtku lat 30. XX w. kilkadziesi─ůt m┼éodzie┼äc├│w wst─ůpi┼éo do nowicjatu zakonu marian├│w w Mariampolu na litewskiej Suwalszczy┼║nie jednak, kiedy po kilku latach sytuacja gospodarcza na Litwie si─Ö poprawi┼éa, prawie wszyscy opu┼Ťcili zakon. Z pewno┼Ťci─ů podobnie by┼éo w innych zakonach litewskich. S┼éu┼╝enie Bogu i ludziom by┼éo na ostatnim miejscu tak podczas wst─Öpowania do seminarium jak i w p├│┼║niejszej pracy „duszpasterskiej” w┼Ťr├│d tych, kt├│rzy doczekali wy┼Ťwi─Öcenia.
Najlepszymi tego przyk┼éadami, a zarazem najg┼éo┼Ťniejszymi w├│wczas by┼éy przypadki znanego poety i pisarza, ks. Vincasa Mykolaitisa-Putinasa (1893-1967), kt├│ry w 1935 r. zrzuci┼é sutann─Ö i o┼╝eni┼é si─Ö oraz ks. Jonasa Ragauskasa, wy┼Ťwi─Öconego na kap┼éana tak┼╝e w 1935 r. i w latach 1944-48 profesora seminarium duchownego w Kownie. Wierz─ůc w trwa┼ée zwyci─Östwo komunizmu na Litwie w 1948 r. nie tylko ┼╝e zrzuci┼é sutann─Ö, ale tak┼╝e rozpocz─ů┼é dzia┼éalno┼Ť─ç antyreligijn─ů: z profesora seminarium duchownego zamieni┼é si─Ö w zawodowego lektora ateizmu i wyda┼é 7 antyreligijnych ksi─ů┼╝ek oraz przet┼éumaczy┼é z polskiego na litewski antyreligijn─ů ksi─ů┼╝k─Ö Zenona Kosidowskiego Opowie┼Ťci biblijne (ciekawe, ┼╝e byli seminarzy┼Ťci i ksi─Ö┼╝a przez sw─ů wiedz─Ö teologiczn─ů i poznane sekrety kap┼éa┼ästwa s─ů w swojej dzia┼éalno┼Ťci ateistycznej i antyko┼Ťcielnej najbardziej przekonywuj─ůcy). Takich przypadk├│w by┼éa ca┼éa masa. Wracaj─ůc do Vincasa Mykolaitisa to cho─ç w ko┼äcowym okresie studi├│w seminaryjnych targa┼éy nim w─ůtpliwo┼Ťci co do w┼éasnego powo┼éania, ostatecznie w 1915 r. przyj─ů┼é ┼Ťwi─Öcenia kap┼éa┼äskie, jednak nie podj─ů┼é pracy duszpasterskiej (Wikipedia). Dwa lata przed zrzuceniem sutanny, w 1933 r. napisa┼é powie┼Ť─ç Altorių ┼íe┼íėly (W cieniu o┼étarzy). Jest ona oparta na w┼éasnych prze┼╝yciach autora. Bohater ksi─ů┼╝ki Ludwik Vasaris trafia do seminarium duchownego przypadkowo, g┼é├│wnie z woli rodzic├│w i tam staje przed nim problem powo┼éania kap┼éa┼äskiego. Analizuj─ůc prze┼╝ycia m┼éodego seminarzysty, kt├│ry nie mo┼╝e sobie poradzi─ç z rozwi─ůzaniem tego problemu we w┼éasnym sumieniu, autor ukazuje drog─Ö, kt├│ra - mimo i┼╝ pozosta┼é cz┼éowiekiem wierz─ůcym - doprowadzi┼éa go p├│┼║niej do decyzji zerwania ze stanem kap┼éa┼äskim. Powie┼Ť─ç ukaza┼éa si─Ö po raz pierwszy w przek┼éadzie polskim w 1938 r., a nast─Öpnie w 1959 r. Nawisem m├│wi─ůc Mykolaitis by┼é doskona┼éym znawc─ů literatury polskiej oraz prze┼éo┼╝y┼é na litewski Konrada Wallenroda i Pana Tadeusza A. Mickiewicza.
Ca┼éy okres istnienia Litwy Kowie┼äskiej (1918-40) by┼é drog─ů krzy┼╝ow─ů dla tamtejszych Polak├│w i ponownym krzy┼╝owaniem Jezusa Chrystusa przez Ko┼Ťci├│┼é litewski, bezprawnie nazywaj─ůcy siebie katolickim. Jednak chyba najgorsze by┼éy lata 1918 - 1926, to jest, kiedy u w┼éadzy na Litwie by┼éa chadecja (katolicy) i w okresie sprawowania urz─Ödu biskupa ┼╝mudzkiego (ostatniego) przez Franciszka Karewicza/Pranci┼íkus Karevi─Źius w latach 1914-26. Urodzi┼é si─Ö on na ┼╗mudzi w 1861 r. jako Franciszek Karewicz i zmar┼é w Mariampolu 30 V 1945 r. Uko┼äczy┼é studia teologiczne w Cesarskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu. Powsta┼éa ona w 1833 r. z wydzia┼éu teologicznego w┼éa┼Ťnie zamkni─Ötego przez carat polskiego Uniwersytetu Wile┼äskiego i r├│wnie┼╝ polskiego G┼é├│wnego Seminarium Wile┼äskiego najpierw jako Wile┼äska Rzymsko-Katolicka Akademia Duchowna. W 1842 r. na polecenie w┼éadz carskich przeniesiono j─ů do Petersburga i zosta┼éa podporz─ůdkowana arcybiskupowi mohylewskiemu (by┼éo to arcybiskupstwo polskie). Po likwidacji w 1867 r. Warszawskiej Akademii Duchownej jej student├│w przeniesiono do petersburskiej akademii. J─Özykiem wyk┼éadowym by┼éa ┼éacina i j─Özyk rosyjski, jednak dlatego, ┼╝e wszyscy jej rektorzy oraz wi─Ökszo┼Ť─ç profesor├│w i student├│w by┼éa Polakami, panowa┼é w niej duch polski; znajduj─ůca si─Ö w budynku Akademii kaplica by┼éa pw. polskiego ┼Ťwi─Ötego Jana Kantego. Dlatego po bolszewickiej rewolucji pa┼║dziernikowej w 1917 r. Akademia zosta┼éa zamkni─Öta i przeniesiona do Polski, gdzie sta┼éa si─Ö Katolickim Uniwersytetem Lubelskim (1918); w gronie jego wyk┼éadowc├│w znale┼║li si─Ö r├│wnie┼╝ profesorzy Akademii, a zacz─ůtkiem biblioteki uniwersytetu by┼éy ksi─Ögozbiory wyk┼éadowc├│w zakupione przez Karola Jaroszy┼äskiego. Franciszek Karewicz, chocia┼╝ czu┼é si─Ö Litwinem mia┼é wiele powi─ůza┼ä z Polakami, np. w samej Akademii, zosta┼é kanonikiem mohylewskim, jego konsekratorem by┼é arcybiskup mohylewski Wincenty Kulczycki, a wsp├│┼ékonsekratorem biskup Jan Cieplak, p├│┼║niej pierwszy polski arcybiskup wile┼äski. 20 II 1914 r. zosta┼é prekonizowany ostatnim biskupem ┼╝mudzkim (biskupi rezydowali w Kownie), kt├│re swym zasi─Ögiem obejmowa┼éo ponad 70% obszaru Litwy Kowie┼äskiej wraz z jej stolic─ů - Kownem. Biskupstwo ┼╝mudzkie nale┼╝a┼éo do polskiej prowincji ko┼Ťcielnej (w 1421 r. zosta┼éo w┼é─ůczone do metropolii gnie┼║nie┼äskiej, a od 1798 r. do polskiej metropolii mohylewskiej), st─ůd do 1925 r. zaliczany by┼é do grona biskup├│w polskich. Sakr─Ö biskupi─ů przyj─ů┼é 17 V 1914 r., a wi─Öc przed samym wybuchem I wojny ┼Ťwiatowej. W 1915 r. wojska niemieckie zaj─Ö┼éy Litw─Ö. Duchowie┼ästwo ┼╝mudzkie by┼éo ju┼╝ w├│wczas zara┼╝one polako┼╝ercz─ů pandemi─ů. Karewicz jako biskup ┼╝mudzki/kowie┼äski pop┼éyn─ů┼é z pr─ůdem. A ┼╝e, jak m├│wi stare porzekad┼éo: z pr─ůdem p┼éynie zdech┼éa ryba, wi─Öc Karewicz zdech┼é tym samym jako chrze┼Ťcijanin. Sta┼é si─Ö prawdziwym narz─Ödziem w r─Ökach Szatana. Polako┼╝erstwo bi┼éo od niego na mil─Ö. Nawi─ůza┼é wsp├│┼éprac─Ö z niemieckimi panami Litwy – Paulem Hindenburgiem, Erich Ludendorffem – faktycznym panem Litwy i Matthiasem Erzbergerem, wspieraj─ůc ich walk─Ö z Polakami i polsko┼Ťci─ů na Litwie. Po powstaniu pa┼ästwa litewskiego przyj─ů┼é obywatelstwo litewskie i wcze┼Ťniej zlitwinizowa┼é swoje nazwisko na Pranci┼íkus Karevi─Źius. Jednocze┼Ťnie swoje polako┼╝erstwo doprowadzi┼é do zenitu. Jak pisze Z.S. Brzozowski: „Prze┼Ťladowanie Polak├│w od pierwszych lat istnienia Litwy Kowie┼äskiej by┼éo dzie┼éem rz─ůdu i duchowie┼ästwa litewskiego” do 1926 r. b─Öd─ůcego pod dow├│dztwem Pranci┼íkusa Karevi─Źiusa, a nast─Öpnie do 1944 r. arcybiskupa i metropolity kowie┼äskiego Juozasa Skvireckasa. Wszyscy inni biskupi litewscy okresu Litwy Kowie┼äskiej wcale nie byli od nich lepsi.
Oto pe┼éna lista okrytych ha┼äb─ů i grzechem biskup├│w litewskich – os├│b najbardziej odpowiedzialnych za prze┼Ťladowanie polskich katolik├│w na Litwie Kowie┼äskiej: Pranci┼íkus Karevi─Źius (Franciszek Karewicz) - biskup ┼╝mudzki z siedzib─ů w Kownie 1914-26, Juozapas Skvireckas - sufragan ┼╝mudzki w Kownie 1919-26 i arcybiskup kowie┼äski 1926-44 (uciek┼é z Niemcami), Vincentas Brizgys – sufragan kowie┼äski 1940-92, Me─Źislovas Reinys- koadiutor wile┼äski 1926-1940 i sufragan wile┼äski 1940-47 (nominacja ta ┼éama┼éa konkordat Polski z Watykanem z 1925 r.; przed wojn─ů k┼éamano dla zamydlenia oczu rz─ůdu polskiego, ┼╝e jest koadiutorem Wy┼ékowyszek), Antoni Kara┼Ť (Antanas Karosas) – biskup Wy┼ékowyszek, Justinas Staugaitis – biskup Telsz 1926-39, Vincentas Borisevicius - biskup Telsz 1940-46, Juozapas Kukta - biskup Koszedar├│w 1926-42, Kaziemiras Paltarokas - biskup Poniewie┼╝a 1926-58. Byli to nie s┼éudzy Boga, a purpuratowi s┼éudzy Szatana, kt├│rzy, je┼Ťli piek┼éo naprawd─Ö istnieje, tam si─Ö dzisiaj znajduj─ů.
O biskupie sejne┼äskim Antonim Karasiu ju┼╝ pisa┼éem powy┼╝ej. Tutaj tylko dodam, ┼╝e po powstaniu pa┼ästwa litewskiego w 1918 r. przeni├│s┼é na cz─Ö┼Ť─ç litewsk─ů Suwalszczyzny – najpierw do Mariampola, a potem do Wy┼ékowyszek, zabieraj─ůc ze sob─ů bezprawnie, czyli kradn─ůc skarbiec katedry sejne┼äskiej (kt├│ry nigdy nie zosta┼é zwr├│cony Polsce). Przyj─ů┼é obywatelstwo litewskie i zacz─ů┼é u┼╝ywa─ç zlituanizowanego urz─Ödowo nazwiska - Antanas Karosas. Kiedy podczas niemieckiej okupacji Suwalszczyzny podczas I wojny ┼Ťwiatowej Niemcy pozwolili na ponowne otwarcie seminarium duchownego w Sejnach, przyjmowa┼é do niego tylko Litwin├│w, chocia┼╝ w diecezji mieszka┼éo wi─Öcej Polak├│w-katolik├│w ni┼╝ Litwin├│w. Jako rzekomy kap┼éan chrze┼Ťcija┼äski splami┼é si─Ö w├│wczas tym (nie po raz pierwszy w stosunkach z Polakami), ┼╝e gdy „klerycy polscy (z tego seminarium) wracali (z zes┼éania) w Rosji obdarci i wyniszczeni, seminarium zamkn─Ö┼éo przed nimi drzwi, bo nie znali j─Özyka litewskiego” (Ks. Witold Jemielity Parafie polsko-litewskie na Suwalszczy┼║nie w latach 1919-1939 Studia E┼éckie 8/2006). Przys┼éuguje jemu „zaszczytny” tytu┼é pogromcy polskiego katolicyzmu na Suwalszczy┼║nie litewskiej. Jego biskupem pomocniczym by┼é Me─Źislovas Reinys, kt├│ry by┼é cz┼éonkiem skrajnie polako┼╝erczej – do pot─Ögi milionowej organizacji Zwi─ůzek Wyzwolenia Wilna, a w latach 1941-47 bezprawnym arcybiskupem litewskim w Wilnie (prohitlerowski papie┼╝ Pius XII mianowa┼é go wbrew zawartemu z Polsk─ů konkordatowi w 1925 r.!), kt├│ry w latach 1940-47 da┼é si─Ö pozna─ç jako wyj─ůtkowo brutalny prze┼Ťladowca polskich katolik├│w w tym mie┼Ťcie.
O antypolskiej dzia┼éalno┼Ťci bpa Pranci┼íkusa Karevi─Źiusa pisze Krzysztof Buchowski w pracy Polacy w niepodleg┼éym pa┼ästwie litewskim 1918 – 1940 (Bia┼éystok 1999). Pisze m.in., ┼╝e podczas debaty konstytucyjnej w Sejmie Ustawodawczym chadecji, maj─ůcej swe korzenie rzekomo w chrze┼Ťcija┼ästwie i na kt├│r─ů dzia┼éalno┼Ť─ç wielki wp┼éyw mia┼é bp Pranci┼íkus Karevi─Źius, uda┼éo si─Ö Ko┼Ťcio┼éowi przeforsowa─ç ca┼éy szereg zapis├│w, kt├│re podkre┼Ťla┼éy i umacnia┼éy jego rol─Ö i religii katolickiej w ┼╝yciu publicznym. Praktyka rz─ůd├│w chadeckich (rz─ůdzili do 1926 r.) sprawi┼éa, ┼╝e interesy pa┼ästwa, narodu i Ko┼Ťcio┼éa zosta┼éy niemal ze sob─ů uto┼╝samione. Polsko-litewski sp├│r w ko┼Ťcio┼éach w okresie budowy oraz umacniania niepodleg┼éo┼Ťci z impetem przekszta┼éca┼é si─Ö zatem konflikt nie tylko j─Özyka kaza┼ä, ┼Ťpiew├│w i spowiedzi, ale w gwa┼étowny antagonizm z funkcjonariuszami pa┼ästwa przekonanymi o swej misji religijnej, kt├│r─ů na gruncie litewskim uto┼╝samiali z litewskim interesem narodowym. Niby chrze┼Ťcija┼äska Chrze┼Ťcija┼äska Demokracja rz─ůdz─ůca do 1926 r. konsekwentnie pozostawa┼éa ugrupowaniem nacjonalistycznym i – z r├│┼╝nych powod├│w – wyra┼║nie agresywnym w swej antypolskiej retoryce. Obraz sytuacji dodatkowo komplikowa┼é si─Ö gdy idee narodowe, najg┼é─Öbsze przekonania polityczne oraz swoi┼Ťcie pojmowany patriotyzm znajdowa┼éy priorytet w tak delikatnej materii jak─ů jest wiara. W warunkach religii wsp├│lnej dla Litwin├│w i Polak├│w, wsp├│lnych ┼Ťwi─ůty┼ä i wsp├│lnych kap┼éan├│w, dalsza eskalacja konfliktu w ko┼Ťcio┼éach wydawa┼éa si─Ö zatem nieunikniona.
Znakomita wi─Ökszo┼Ť─ç litewskiego duchowie┼ästwa skupia┼éa si─Ö oczywi┼Ťcie wok├│┼é chadecji, kt├│ra by┼éa skrajnie antypolska. W powszechnej opinii g┼é├│wnym o┼Ťrodkiem generuj─ůcym antypolskie nastroje pozostawa┼é tak┼╝e kowie┼äska (┼╝mudzka) kuria biskupia, b─Öd─ůca pos┼éusznym narz─Ödziem w r─Ökach bpa Karevi─Źiusa. Wra┼╝enia te, jak pisze prof. Buchowski, utwierdza┼éy publiczne wyst─ůpienia biskupa, kt├│ry w czasach konfliktu z Polsk─ů okre┼Ťla┼é walk─Ö z polskimi wp┼éywami na Litwie jako podstawowy cel litewskiego duchowie┼ästwa. Dlatego Polacy w parafiach demonstracyjnie bojkotowali jego osob─Ö podczas wizytacji ko┼Ťcio┼é├│w.
Podczas rz─ůd├│w chadecji Ko┼Ťci├│┼é litewski czu┼é si─Ö bezkarny w swych bezwzgl─Ödnych antypolskich akcjach. Kary ze strony biskupiej spotyka┼éy polskich ksi─Ö┼╝y wspieraj─ůcych polsk─ů dzia┼éalno┼Ť─ç. Dlatego w miar─Ö umacniania si─Ö chadecji u w┼éadzy og├│┼é litewskiego duchowie┼ästwa przyst─ůpi┼é do bezwzgl─Ödnej akcji, kt├│rej celem by┼éo ograniczenie resztek polskiego stanu posiadania w Ko┼Ťciele katolickim. Teraz do akcji tej do┼é─ůczyli tak┼╝e ksi─Ö┼╝a, niekiedy polskiego pochodzenia, kt├│rzy do tej pory w konflikcie polsko-litewskim utrzymywali stanowisko neutralne. Byli to ju┼╝ zazwyczaj kap┼éani w ┼Ťrednim lub cz─Ö┼Ťciej starszym wieku i obawiali si─Ö z pewno┼Ťci─ů trudnego dla nich ┼╝ycia pod ka┼╝dym wzgl─Ödem poza Ko┼Ťcio┼éem. Najwy┼╝ej kilkudziesi─Öciu ksi─Ö┼╝y mia┼éo odwag─Ö pozosta─ç Polakami. Takich wysy┼éano w├│wczas do pracy w parafiach czysto litewskich. Tylko nieliczni mogli pracowa─ç w┼Ťr├│d Polak├│w. Tak na pokaz: ┼╝e niby tolerancja obowi─ůzuje na Litwie i w Ko┼Ťciele litewskim.
Zwa┼╝ywszy na ogromn─ů rol─Ö religii, szczeg├│lnie w ┼Ťrodowiskach wiejskich, by┼éo bardziej ni┼╝ pewne, ┼╝e w┼éa┼Ťnie bezwzgl─Ödna akcja maj─ůca na celu eliminacj─Ö resztek polskiego stanu posiadania w Ko┼Ťciele litewskim b─Ödzie najbardziej antagonizowa┼éa litewskich i polskich s─ůsiad├│w. Litewscy biskupi i duchowni tym si─Ö w og├│le nie przejmowali, w my┼Ťl jezuickiego powiedzenia: „Cel u┼Ťwi─Öca ┼Ťrodki”. Nawet ten barbarzy┼äski – z piek┼éa rodem.
Przedstawiciele polskiej spo┼éeczno┼Ťci ju┼╝ w 1923 r. usi┼éowali interweniowa─ç w tych sprawach u biskupa Karevi─Źiusa i nuncjusza papieskiego, arcybiskupa Antoniego Zacchiniego, jednak┼╝e bez wyra┼║nego rezultatu. Polska delegacja - Wiktor Budzy┼äski i Boles┼éaw Lutyk, z ust biskupa us┼éysza┼éa jedynie zdawkowe zaprzeczenia zasadno┼Ťci pretensji, od nuncjusza za┼Ť jedynie wyrazy wsp├│┼éczucia (tyle warte i skuteczne co przys┼éowiowe „umar┼éemu kadzid┼éo) oraz wyra┼║nie akcentowan─ů obaw─Ö, ┼╝e jakakolwiek interwencja w tej sprawie mog┼éaby doprowadzi─ç do zaognienia stosunk├│w kleru litewskiego z Rzymem i stworzenia Ko┼Ťcio┼éa narodowego na Litwie.
Biskup Pranci┼íkus Karevi─Źius maj─ůc pewno┼Ť─ç, ┼╝e ze strony Watykanu nic mu nie grozi, bo wiadomo, ┼╝e w strawach etnicznych konflikt├│w w Ko┼Ťciele katolickim tzw. Stolica Apostolska ZAWSZE jak Pi┼éat obmywa r─Öce, prawie zaraz po powstaniu pa┼ästwa litewskiego usun─ů┼é j─Özyk polski jako przedmiot nauczania w seminarium duchownym w Kownie (w tym przypadku Karevi─Źius post─ůpi┼é gorzej ni┼╝ post─Öpowali Prusacy/Niemcy, tak┼╝e wielcy polako┼╝ercy - niemieccy biskupi Wroc┼éawia, bowiem w tamtejszym seminarium duchownym wyk┼éadany by┼é j─Özyk polski, aby znali go tak┼╝e kap┼éani pracuj─ůcy w parafiach polsko-niemieckich na ┼Ül─ůsku) i razem z biskupem sejne┼äskim Antanasem Karasosem usun─Öli j─Özyk polski prawie we wszystkich ko┼Ťcio┼éach (w ponad 150 – H. Wisner; Maciej Trojnar Spory o polskie nabo┼╝e┼ästwa w ko┼Ťcio┼éach na Litwie 1918-1940 (w:) IV International Lithuania Congress 22-24 of May University of Wroc┼éaw, Poland), gdzie jeszcze si─Ö uchowa┼é oraz z katechizacji (a wi─Öc nie tylko Niemcy zabraniali uczy─ç dzieci polskie religii po polsku). Biskupi litewscy tylko w kilku ko┼Ťcio┼éach, w kt├│rych by┼éo wyj─ůtkowo du┼╝o polskich parafian, pozwolili na odprawianie polskich nabo┼╝e┼ästw, przez co bardzo wiele parafii wi─Öcej polskich ni┼╝ litewskich lub polsko-litewskich zosta┼éo pozbawionych polskich nabo┼╝e┼ästw - ostatnie na ca┼éej Litwie nabo┼╝e┼ästwo polskie w Kownie zlikwidowano w 1937 r., pozbawiaj─ůc tym samym 30 tysi─ůcom (wed┼éug tendencyjnych danych litewskich 16 tys.) polskich katolik├│w w mie┼Ťcie jakiegokolwiek duszpasterstwa polskiego. Biskupi litewscy doprowadzili do tego, ┼╝e na terenach zamieszka┼éych przez Polak├│w nie by┼éo ani jednaj parafii obsadzonej przez ksi─Ödza Polaka (B. Makowski Litwini w Polsce 1920-1939 Warszawa 1986), a polskich ksi─Ö┼╝y, jak ju┼╝ wspomnia┼éem, kierowali do parafii na ┼╗mudzi, gdzie nie by┼éo w og├│le Polak├│w. Np. przyw├│dc─Ö duchowego Polak├│w w Kownie, ks. Polikarpa Maciejowskiego w┼éadze duchowne wysiedli┼éy najpierw do Chwa┼éojni, a nast─Öpnie do wsi Wydsodze, gdzie musia┼é duszpasterzowa─ç ┼╗mudzinom. Na ┼╗mud┼║ wysiedlono w 1924 r. tak┼╝e 11 polskich zakonnic – benedyktynek z jedynego polskiego klasztoru na Litwie – w Kownie. Biskupi natomiast ksi─Ö┼╝y litewskich kierowali do parafii polskich i jednocze┼Ťnie zarz─ůdzili, aby odmawiali jakiejkolwiek pos┼éugi kap┼éa┼äskiej (nawet spowiedzi!) w j─Özyku polskim. Zakaz ten by┼é przestrzegany do tego stopnia, ┼╝e znaj─ůcy j─Özyk polski ksi─Ö┼╝a litewscy odmawiali s┼éuchania spowiedzi w j─Özyku polskim starszych os├│b, kt├│re nie zna┼éy dobrze j─Özyka litewskiego. Nie mog┼éa wreszcie istnie─ç ┼╝adna polska organizacja czy instytucja katolicka. Za┼éo┼╝ony w 1924 r. przez ks. Bronis┼éawa Lausa dwutygodnik katolicki „Dzwon ┼Üwi─ůteczny” m├│g┼é by─ç wydawany w zaledwie 1000 egzemplarzy i w 1937 r. zosta┼é zlikwidowany.
To w┼éa┼Ťnie za urz─Ödowania bpa Karevi─Źiusa dosz┼éo w latach 1924-1926 do prawdziwej antypolskiej ofensywy w ko┼Ťcio┼éach. Nie ulega najmniejszej w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e za ni─ů odpowiedzialni byli ksi─Ö┼╝a litewscy, jako jej inspiratorzy. Jej pocz─ůtkowym sygna┼éem sta┼éa si─Ö wspomniana powy┼╝ej sprawa dziesi─Öciu (w innych ┼║r├│d┼éach 11) polskich zakonnic z klasztoru si├│str benedyktynek w Kownie. Zosta┼é on za┼éo┼╝ony w Kownie w 1650 r. i jako jeden z niewielu klasztor├│w w zaborze rosyjskim nie uleg┼é kasacji; po og┼éoszeniu w 1905 r. przez cara Miko┼éaja II ukazu tolerancyjnego otwarto w nim nowicjat (Encyklopedia Katolicka Tom II Lublin 1976). Jeszcze w 1920 r. zarz─ůdzeniem ├│wczesnego nuncjusza wizytuj─ůcego Litw─Ö, Achille Rattiego, klasztor zosta┼é wy┼é─ůczony spod jurysdykcji biskupa ┼╝mudzkiego i oddany pod zarz─ůd delegatury apostolskiej w Kownie. Prze┼éo┼╝onym zakonnic zosta┼é wyznaczony Polak, ks. Franciszek Pacewicz. Litewskie w┼éadze duchowne i ko┼Ťcielne usilnie zabiega┼éy w Rzymie o likwidacj─Ö klasztoru owej – jak m├│wili - „prawdziwej cz─ůstki Polski w stolicy Litwy”. Niema┼ée znaczenie mia┼é przy tym fakt, i┼╝ niewielki klasztor posiada┼é dobra ziemskie i nieruchomo┼Ťci w Kownie i okolicy. Wreszcie w lutym 1924 r. uzyskano zgod─Ö na przeniesienie si├│str do Chwa┼éoj┼ä (Kolainiai) na ┼╗mudzi.
Jak si─Ö jednak okaza┼éo, sprawa klasztoru dopiero zapocz─ůtkowa┼éa kolejne posuni─Öcia. W okresie od marca do maja 1924 r. w ca┼éym kraju mia┼éy miejsce chuliga┼äskie napady bli┼╝ej niezdentyfikowanych boj├│wek m┼éodzie┼╝owych na polskich ksi─Ö┼╝y, rozp─Ödzanie i zak┼é├│canie mszy w j─Özyku polskim oraz pobicia wiernych w ko┼Ťcio┼éach. W Kownie akcja skoncentrowa┼éa si─Ö na ko┼Ťciele pokarmelickim i ko┼Ťciele ┼Ťw. Teresy oraz w ko┼Ťciele Serca Jezusowego na Sza┼äcach. Naoczny ┼Ťwiadek tych wydarze┼ä W┼éadys┼éaw Wielhorski pisze: „20 stycznia 1924 r. w ko┼Ťciele Karmelickim w Kownie mia┼éo miejsce zak┼é├│cenie ustalonego porz─ůdku nabo┼╝e┼ästw przez band─Ö przybysz├│w. Tym zosta┼é rozpocz─Öty szereg zorganizowanych napa┼Ťci na ko┼Ťcio┼éy (polskie)... 27 stycznia - banda nie dopu┼Ťci┼éa do wyg┼éoszenia kazania polskiego w ko┼Ťciele Karmelickim przez okrzyki, ┼Ťmiechy, popychania... 2 lutego – ta┼╝ banda nie dopu┼Ťci┼éa do ┼Ťpiew├│w polskich suplikacji w tym┼╝e ko┼Ťciele po wotywie. Nieustaj─ůcym rykiem napastnik├│w udaremniono; 17 lutego – napad bandy przeni├│s┼é si─Ö do ko┼Ťcio┼éa ┼Üw. Tr├│jcy. Udaremniono polskie kazanie i ┼Ťpiewy...” (Byt ludno┼Ťci polskiej w pa┼ästwie litewskim w ┼Ťwietle dochodze┼ä jej praw przed Lig─ů Narod├│w (w Genewie) Wilno 1925).
Pos┼éowie polskiej frakcji sejmowej Budzy┼äski i Lutyk natychmiast poprosili o ponown─ů audiencj─Ö u biskupa i przedstawili mu memoria┼é podpisany przez blisko 7000 mieszka┼äc├│w Kowna. Wed┼éug relacji Budzy┼äskiego biskup Karevi─Źius oznajmi┼é, ┼╝e „w odradzaj─ůcym si─Ö pa┼ästwie litewskim nar├│d musi odrobi─ç to, co polonizacja przez stulecia sprawi┼éa” („Dzie┼ä Kowie┼äski” 16.3.1924). Jak wspomina Budzy┼äski: „Odnie┼Ťli┼Ťmy raczej wra┼╝enie, ┼╝e traktowani byli┼Ťmy nie jak przedstawiciele diecezjan Polak├│w przez swojego biskupa, lecz jak antagoni┼Ťci polityczni przez polityka, kt├│ry na przytoczone mu fakty ucisku nie znajduje innych odpowiedzi jak wskazanie w rodzaju zapyta┼ä w rodzaju: „A czym lepszy genera┼é ┼╗eligowski?”, „Czego wy wobec tego chcecie od nas?”. Biskup zastrzeg┼é tak┼╝e, i┼╝ przyjmowa┼é b─Ödzie jedynie indywidualne skargi, dlatego wkr├│tce te┼╝ przesta┼é przyjmowa─ç polskie delegacje z podobnymi memoria┼éami z innych parafii. Awantury w ko┼Ťcio┼éach w niekt├│rych przypadkach sta┼éy si─Ö natomiast pretekstem do przesuwania godzin nabo┼╝e┼ästw odprawianych w j─Özyku polskim na bardzo wczesne godziny ranne lub do wydania zakazu odprawiania mszy po polsku.
Pos┼éowie pr├│bowali tak┼╝e poruszy─ç spraw─Ö zaj┼Ť─ç w ko┼Ťcio┼éach w Sejmie litewskim. Premier i minister sprawiedliwo┼Ťci Antanas Tumenas gwa┼étownie zaatakowa┼é tam pos┼é├│w polskich m├│wi─ůc m.in., ┼╝e „pos┼éowie na mocy Konstytucji s─ů i powinni by─ç przedstawicielami Narodu Litewskiego. Nie powinni by─ç przedstawicielami innego narodu”. Budzy┼äski nawi─ůzuj─ůc do og├│lnej sytuacji pos┼é├│w polskich replikowa┼é: „Dop├│ki milczeli┼Ťmy w Sejmie – byli┼Ťmy dobrzy, lecz gdy ostatecznie zmuszeni byli┼Ťmy podnie┼Ť─ç tu g┼éos w obronie uci┼Ťnionych, zostali┼Ťmy (nazwani) zdrajcami pa┼ästwa”. Swoist─ů zemst─ů rz─ůdu by┼éa specjalna uchwa┼éa Rady Ministr├│w na mocy kt├│rej pozbawiono obywatelstwa i wydalono z Litwy znanego dzia┼éacza polskiego – z Biura Informacyjnego W┼éadys┼éawa Wielhorskiego, kt├│ry informowa┼é o pogromach Polak├│w w ko┼Ťcio┼éach (K. Buchowski).
Zaj┼Ťcia chuliganerii litewskiej w ko┼Ťcio┼éach powtarza┼éy si─Ö przez ca┼éy nast─Öpny rok, szczeg├│lnie wiosn─ů i jesieni─ů, podsycane przez propagand─Ö rz─ůdow─ů i polako┼╝ercze duchowie┼ästwo. I tym razem wykorzystywano je do likwidowania polskich nabo┼╝e┼ästw w kolejnych ko┼Ťcio┼éach. Pogrom dokonany w Kownie w tym┼╝e roku tak opisuje prof. Piotr ┼üossowski: „26 wrze┼Ťnia 1925 r. w ko┼Ťciele ┼Üw. Tr├│jcy w Kownie odby─ç si─Ö mia┼éa w┼éa┼Ťnie jubileuszowa procesja, ale nie dosz┼éo do niej. Na ┼éagodne perswazje ze strony polskiej banda uzbrojona w kije okute w ┼╝elazo, rzuci┼éa si─Ö na Polak├│w ok┼éadaj─ůc ich ze wszystkich stron pi─Ö┼Ťciami i kijami z okrzykiem „Won w ko┼Ťcio┼éa”, „Bij” itd. Powsta┼éa panika. W┼Ťr├│d p┼éaczu i lamentu kobiet i dzieci t┼éum uciekaj─ůc rzuci┼é si─Ö do drzwi. Tymczasem rozjuszeni napastnicy zamkn─Öli wyj┼Ťcie z ko┼Ťcio┼éa, gdzie zacz─Ö┼éa si─Ö dzika rozprawa z bezbronnymi wiernymi Polakami. Pola┼éa si─Ö krew...”.
Spo┼Ťr├│d wielu innych antypolskich akcji bpa Pranci┼íkusa Karevi─Źiusa nale┼╝y wspomnie─ç, ┼╝e w 1924 r. rz─ůd litewski wsp├│lnie z nim planowa┼é urz─ůdza─ç nielegalne pielgrzymki „religijne” przez „zielon─ů” granic─Ö do Polski – do Wilna, na czele kt├│rych mieli i┼Ť─ç ksi─Ö┼╝a w otoczeniu chmary dzieci, tak aby polska stra┼╝ graniczna by┼éa bezradna w ich zatrzymaniu. Ingerowa┼é w├│wczas Watykan i biskupowi Karevi─Źiusowi dano do zrozumienia, ┼╝e Stolica Apostolska jest stanowczo przeciwna „wykorzystywaniu praktyk religijnych dla cel├│w politycznych” i to w dodatku z udzia┼éem dzieci (P. ┼üossowski). Karevi─Źius zgodzi┼é si─Ö na to, aby jego diecezja by┼éa miejscem zsy┼éki dla wysiedlanych z polskich czy mieszanych polsko-litewskich parafii ksi─Ö┼╝y polskich z terenu ca┼éej Litwy Kowie┼äskiej, jak r├│wnie┼╝ zabroni┼é ksi─Ödzu polskiemu z Kowna Bronis┼éawowi Lausowi kandydowania na pos┼éa do Sejmu litewskiego, podczas gdy inni ksi─Ö┼╝a, narodowo┼Ťci litewskiej, mogli bez przeszk├│d ubiega─ç si─Ö o parlamentarne mandaty. Wielu Polak├│w mieszkaj─ůcych na Litwie Kowie┼äskiej, szczeg├│lnie w miastach w latach 20. XX w., nie zna┼éo j─Özyka litewskiego, bo do czasu powstania pa┼ästwa litewskiego by┼é to w nich j─Özyk u┼╝ywany przez garstk─Ö ludzi (dominowa┼éy j─Özyki rosyjski i polski) i przez to nie mog┼éo korzysta─ç z sakramentu pokuty, gdy┼╝ chyba wszyscy ksi─Ö┼╝a litewscy przymuszeni do tego przez bpa Karevi─Źiusa, kt├│rzy wynie┼Ťli znajomo┼Ť─ç j─Özyka polskiego nie tylko z seminari├│w duchownych, odmawia┼éo s┼éuchania spowiedzi w j─Özyku polskim. Czyli biskup i ci ksi─Ö┼╝a bawili si─Ö w Boga, skazuj─ůc ┼Ťwiadomie Polak├│w na wieczne pot─Öpienie!!! – Dzisiaj za to sami smol─ů si─Ö w piekle!
Na 2 VII 1927 r. zapowiedziano odbycie w Wilnie, za zezwoleniem papie┼╝a Piusa XI, koronacji cudownego obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej, jako Kr├│lowej Polski i Wielkiej Ksi─Ö┼╝nej Litewskiej (by┼é to gest Polski w stron─Ö litewskich katolik├│w). Ko┼Ťci├│┼é polski, a tak┼╝e i rz─ůd, uwa┼╝ali, ┼╝e uroczysto┼Ť─ç o charakterze czysto religijnym, je┼Ťli b─Ödzie wsp├│ln─ů manifestacj─ů religijn─ů, mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do zbli┼╝enia katolik├│w polskich i litewskich, a tym samym polsko-litewskiego. Rz─ůd polski na pro┼Ťb─Ö Episkopatu polskiego og┼éosi┼é jako wyraz dobrej woli, ┼╝e w czasie uroczysto┼Ťci granica z Litw─ů zostanie otwarta, tak aby na uroczysto┼Ť─ç mogli przyby─ç p─ůtnicy litewscy. Rz─ůd litewski wraz z dyktatorem Antanasem Smeton─ů przyj─Öli ten gest polskiego Ko┼Ťcio┼éa i rz─ůdu z oburzeniem. Litewska agencja prasowa Elta opublikowa┼éa 27 V 1927 r. komunikat, w kt├│rym pot─Öpi┼éa rzekome wykorzystywanie uczu─ç religijnych dla cel├│w politycznych. Dziennik „Rytas” wezwa┼é 3 czerwca rz─ůd, aby zwr├│ci┼é si─Ö z protestem do Watykanu, ┼╝e wyrazi┼é zgod─Ö na koronacj─Ö obrazu. Katolickie czasopismo „Kelis” lawirowa┼éo pomi─Ödzy niemo┼╝no┼Ťci─ů poparcia inicjatywy polskiej z przyczyn politycznych, a niech─Öci─ů do wyst─Öpowania przeciwko uroczysto┼Ťci o charakterze wy┼é─ůcznie religijnym i nie bez znaczenia tak┼╝e dla wielu katolik├│w litewskich, szczeg├│lnie tych mieszkaj─ůcych w pobli┼╝u granicy polsko-litewskiej (przebiega┼éa ona zaledwie 20 km od Wilna). Do ko┼äca Ko┼Ťci├│┼é litewski nie wyja┼Ťni┼é swego stanowiska w tej sprawie, czym w┼éa┼Ťciwie popar┼é stanowisko rz─ůdu, a wielu ksi─Ö┼╝y litewskich samorzutnie jawnie popiera┼éo bojkot, czym i jedni i drudzy udowodnili, ┼╝e uroczysto┼Ť─ç religijna - kult maryjny musi ust─ůpi─ç polityce. Natomiast rz─ůdowy dziennik „Lietuva” wpad┼é w antypolsk─ů histeri─Ö przed uroczysto┼Ťci─ů, a 2 VII 1927 r., tj. w dniu koronacji, stwierdzi┼é bu┼äczucznie, ┼╝e katolicy litewscy w ceremonii uczestniczy─ç nie b─Öd─ů. Tak┼╝e nieliczni katolicy litewscy w Polsce zbojkotowali uroczysto┼Ť─ç. Wychodz─ůcy w Wilnie „Vilniaus Aidas” nazwa┼é blu┼║nierczo uroczysto┼Ť─ç „maskarad─ů i demonstracj─ů polityczn─ů” (M. Ka┼éuski Litwa. 600-lecie chrze┼Ťcija┼ästwa 1387-1987 Veritas, Londyn 1987, str. 83).
4 IV 1926 r. zosta┼éa utworzona litewska prowincja ko┼Ťcielna, a biskupstwo ┼╝mudzkie/kowie┼äskie zosta┼éo arcybiskupstwem i metropoli─ů, kt├│rej podlega┼éy nowo utworzone biskupstwa w Wy┼ékowyszkach, Koszedarach, Poniewie┼╝u i Telszach. Skompromitowany jako duszpasterz katolicki biskup Karevi─Źius, kt├│ry zadziera┼é tak┼╝e z Watykanem, szczeg├│lnie w okresie stara┼ä o litewsk─ů prowincj─Ö ko┼Ťcieln─ů, zosta┼é wys┼éany na emerytur─Ö, a pierwszym arcybiskupem metropolit─ů zosta┼é ks. Juozas Skvireckas. Ludno┼Ť─ç polska z nadziej─ů przyj─Ö┼éa nominacj─Ö Skvireckasa na arcybiskupa licz─ůc na to, ┼╝e nast─ůpi normalizacja ko┼Ťcielnych stosunk├│w polsko-litewskich. Niestety ju┼╝ najbli┼╝sze miesi─ůce udowodni┼éy, ┼╝e na ┼╝adn─ů zmian─Ö nie ma co liczy─ç. W 1926 i w 1927 r. dosz┼éo do ponownych atak├│w na polskie nabo┼╝e┼ästwa w ko┼Ťcio┼éach, w kt├│rych jeszcze by┼éy odprawiane i do pocz─ůtku lat 30. Niemal ca┼ékowicie wyparto j─Özyk polski w ko┼Ťcio┼é├│w. W ko┼Ťciele w Bir┼╝ach w 1928 r. zlikwidowano czytanie ewangelii po polsku. Wychodz─ůca w Bir┼╝ach gazeta „Bir┼╝u Zinios” pisa┼éa, ┼╝e to skandal, aby w ko┼Ťciele litewskim czytana by┼éa Ewangelia po polsku dla tamtejszych polskich parafian (K. Bychowski). Ostatnie polskie nabo┼╝e┼ästwa na Litwie Kowie┼äskiej – w ko┼Ťciele ┼Ťw. Teresy w Kownie – zosta┼éy zlikwidowane w 1937 r. Przywr├│cono odprawiania polskich mszy po nawi─ůzaniu przez Polsk─ů i Litw─Ö stosunk├│w dyplomatycznych w marcu 1938 r.
Piotr ┼üossowski pisze: Odnosi si─Ö wra┼╝enie – ┼╝e walka o ko┼Ťcio┼éy, o nabo┼╝e┼ästwa litewskie, by┼éa tylko form─ů dzia┼éania, a nie celem g┼é├│wnym. Np. w sprawie klasztoru benedyktynek z Kownie chodzi┼éo o dokonanie zmian w kurii, o zlikwidowanie wa┼╝nego o┼Ťrodka polskiego katolicyzmu, kt├│ry sta┼é na drodze podj─Ötej polityki litwinizacji (za ks. T. Krahelem).
W szponach Szatana byli nie tylko biskupi litewscy, ale jak ju┼╝ pisa┼éem tak┼╝e zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç litewskich ksi─Ö┼╝y katolickich.
Jak wiemy, wielu ksi─Ö┼╝y litewskich nale┼╝a┼éo do tw├│rc├│w i ojc├│w chrzestnych nacjonalizmu litewskiego o zdecydowanie antypolskim obliczu i do 1915 r. to w┼éa┼Ťnie przede wszystkim oni, gdy┼╝ ┼Ťwieckich nacjonalist├│w by┼éo w├│wczas niewielu i nie mieli wi─Ökszego wp┼éywu na spo┼éecze┼ästwo litewskie jeszcze w├│wczas w bardzo du┼╝ym odsetki propolskie, byli odpowiedzialni za sianie nienawi┼Ťci do Polak├│w i wszystkiego co polskie na Litwie. Uzyskanie przez Litw─Ö w┼éasnej pa┼ästwowo┼Ťci da┼éo im, a przez nich Ko┼Ťcio┼éowi litewskiemu pot─Ö┼╝ny or─Ö┼╝ w walce z polsko┼Ťci─ů na terenie Litwy Kowie┼äskiej. Ksi─Ö┼╝a litewscy atakowali teraz Polak├│w bez opami─Ötania i podjudzali Litwin├│w do atak├│w na polskich katolik├│w. To g┼é├│wnie oni, bo biskup├│w by┼éo tylko kilku, w przedwojennej Litwie zasiali w duszy, umy┼Ťle i czynach wszystkich Litwin├│w wprost zwierz─Öc─ů nienawi┼Ť─ç do Polski, i Polak├│w, a przede wszystkim do Polak├│w mieszkaj─ůcych na Litwie i do wszystkiego co jest polskie na litewskiej ziemi. To w┼éa┼Ťnie spo┼Ťr├│d tych ksi─Ö┼╝y wywodzili si─Ö wszyscy przedwojenni biskupi litewscy. I powtarzam: wszyscy oni byli polako┼╝ercami w┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e takimi byli w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci ksi─Ö┼╝a litewscy, szczeg├│lnie ciemnie i grubia┼äscy w zachowaniu wiejscy plebani – niedouczeni w Pi┼Ťmie ┼Üwi─Ötym i bez kultury osobistej, kt├│rej nie mogli wynie┼Ť─ç w wiejskich chat (podobnie i politycy litewscy), kt├│rzy stanowili prawie 90% litewskiego duchowie┼ästwa, bo w miastach niewielu mieszka┼éo Litwin├│w i w szko┼éach rosyjskich wychowanych na anty-Polak├│w. Pisali┼Ťmy ju┼╝ o tym, ┼╝e urodzony w biednej i prymitywnej rodzinie ch┼éopskiej ksi─ůdz i pose┼é litewskiej partii chadeckiej (katolickiej) Mykolas Krupavi─Źius podczas posiedzenia Sejmu 6 VII 1921 r. nazwa┼é polskiego pos┼éa, ks. Bronis┼éawa Lausa „wsz─ů”, a wszystkich Polak├│w na Litwie „wszami naszego narodu litewskiego” (to on jako minister rolnictwa w latach 1923-26 odebra┼é Polakom na Litwie prawie ca┼é─ů ziemi─Ö bez odszkodowania, ┼éami─ůc – jako ksi─ůdz! – przykazanie „Nie kradnij”). Ks. Mikolas Krupavi─Źius nie by┼é jedynym „s┼éug─ů Bo┼╝ym” nazywaj─ůcym polskich katolik├│w „wszami”. Mykolas├│w Krupavi─Źius├│w by┼éo setki! Ta ksi─ů┼╝ka by┼éaby grubsza od Pisma ┼Üwi─Ötego jakby┼Ťmy chcieli wymieni─ç wszystkie ┼éajdactwa-zbrodnie ksi─Ö┼╝y litewskich pope┼énione na polskich katolikach na Litwie. Musimy si─Ö ograniczy─ç wi─Öc do kilku (tak jak to si─Ö czyni cz─Östo w s─ůdzie) dowod├│w/przyk┼éad├│w. I tak np. w lipcu 1919 r. w Mereczu dosz┼éo do antypolskiego incydentu. So┼étys o nazwisku Janulis oraz jego syn otrzymali od litewskich w┼éadz kar─Ö po 25 uderze┼ä stemplem na go┼ée cia┼éo za to, ┼╝e otwarcie deklarowali narodowo┼Ť─ç polsk─ů. Wyrok zosta┼é wykonany naprzeciwko okien plebanii miejscowej parafii katolickiej. W tym okresie s┼éu┼╝yli tam proboszcz Rylikowski (Rybikowski) i ksi─ůdz Bakszyn (Bakszyc). Obaj uwa┼╝ali si─Ö za Litwin├│w i z nieukrywan─ů wrogo┼Ťci─ů odnosili si─Ö do Polak├│w. W czasie egzekucji stali w oknach plebanii, u┼Ťmiechali si─Ö z zadowoleniem i komentowali: Polakom tak i trzeba. Wkr├│tce potem, w dniach 7, 8 i 9 lipca 1919 r. Merecz zosta┼é zaj─Öty przez dwa szwadrony polskie, kt├│re przyby┼éy z nieodleg┼éych teren├│w znajduj─ůcych si─Ö pod polsk─ů administracj─ů. Dowiedziawszy si─Ö od miejscowych mieszka┼äc├│w o incydencie, ┼╝o┼énierze polscy postanowili zabra─ç obu ksi─Ö┼╝y ze sob─ů w celu oddania ich w r─Öce sprawiedliwo┼Ťci. Wydarzenie to spotka┼éo si─Ö z rewan┼╝em ze strony litewskiej – komenda litewska aresztowa┼éa grup─Ö 40 mieszkaj─ůcych w Mereczu Polak├│w. Poniewa┼╝ nie uda┼éo im si─Ö postawi─ç ┼╝adnych zarzut├│w, Litwini wydali im polecenie posprz─ůtania pomieszczenia pe┼énego odchod├│w, ┼Ťpiewaj─ůc podczas wykonywania tej czynno┼Ťci pie┼Ť┼ä „Bo┼╝e, co┼Ť Polsk─Ö”. Zdarzenie to wstrz─ůsn─Ö┼éo mieszka┼äcami Merecza, w tym tak┼╝e porz─ůdnymi Litwinami i ┼╗ydami (Joanna Gierowska-Ka┼é┼éaur: Rozdzia┼é VIII. Program ZCZW w odniesieniu do ziem Litwy i Bia┼éorusi (w:) Joanna Gierowska-Ka┼é┼éaur Zarz─ůd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 wrze┼Ťnia 1920), Instytut Historii PAN, Warszawa 2003 i Lietuvos Mokslu Akademijos Biblioteka, Fond 13, Ap. 1 B. 103, k. 10, Notatka o zaj┼Ťciach w Mereczu 8 i 9 lipca do wiadomo┼Ťci Stra┼╝y Kresowej w Wilnie, Wikipedia).
Wyj─ůtkow─ů bezczelno┼Ťci─ů popisywa┼é si─Ö ks. Mirski, proboszcz parafii Wieprze ko┼éo Wi┼ékomierza. Przyst─Öpuj─ůcych do komunii wielkanocnej parafian pyta┼é w 1921 i 1923 r., na jakie ugrupowanie zamierzaj─ů odda─ç g┼éos w najbli┼╝szych wyborach do parlamentu litewskiego. Je┼Ťli spowiadaj─ůcy si─Ö odpowiada┼é, ┼╝e na list─Ö polsk─ů, ks. Mirski przerywa┼é spowied┼║ s┼éowami: „To jed┼║ spowiada─ç si─Ö do Warszawy”. Wieprza┼äscy parafianie wielokrotnie sk┼éadali na r─Öce biskupa ┼╝mudzkiego Karevi─Źiusa zbiorowe pro┼Ťby o odwo┼éanie szowinistycznego proboszcza. Zawsze bezskutecznie (Jeremi Sidorkiewicz „Kurier Wile┼äski” 23.3.2011). Ksi─Ö┼╝a g┼éosili, nawet z ambon ko┼Ťcielnych, has┼éa nienawi┼Ťci do Polak├│w, zatruwaj─ůc tym jadem dusz─Ö ludu litewskiego. Ks. Juozas Tumas (1869-1933), poeta i wieszcz litewski – znany jako Vaisgantas twierdzi┼é, ┼╝e gdyby nie by┼éo sprawy wile┼äskiej, nale┼╝a┼éoby znale┼║─ç inny pretekst, kt├│ry pozwoli┼éby na wywo┼éanie zatargu z Polsk─ů (Z.Sz. Brzozowski).
O stanie ducha Polak├│w Kowie┼äszczyzny p┼ék Leon Mitkiewicz, attach├ę wojskowy RP w Kownie w latach 1938-39, pisa┼é w swoich Wspomnieniach kowie┼äskich (Londyn 1968): „…starsi... przewa┼╝nie robotnicy i w┼éo┼Ťcianie Polonii litewskiej, wypytywali o warunki ┼╝ycia szerokich mas w Polsce, o mo┼╝liwo┼Ťci pracy i zarobk├│w. Nie narzekali przy tym na sw├│j los, chocia┼╝ niejeden z nich wygl─ůda┼é bardzo ubogo - i co by┼éo dla mnie niezmiernie wa┼╝ne - nie wyra┼╝ali ┼╝adnych ch─Öci emigracji. Najbardziej interesowa┼éo ich, czy Polska pogodzi si─Ö z Litw─ů, poruszali r├│wnie┼╝ kwesti─Ö Wilna i czy b─Ödzie mo┼╝na swobodnie przeje┼╝d┼╝a─ç przez granic─Ö do Ostrej Bramy, do cudownego obrazu Matki Boskiej. Chcieliby r├│wnie┼╝, aby na Litwie by┼éy polskie szko┼éy pocz─ůtkowe, a w ko┼Ťcio┼éach katolickich spowiedzi, kazania i ┼Ťpiewy w j─Özyku polskim. Pewna starsza kobieta, szlachcianka z okolic Poniewie┼╝a, m├│wi┼éa trzymaj─ůc mnie za r─Ökaw: „Ja nie mog─Ö, panie, inaczej ┼Ťpiewa─ç Zdrowa┼Ť Maryja jak tylko po naszemu, ja nie rozumiem po litewsku. Do spowiedzi chadza─ç nie mog─Ö, bo kunigas (ksi─ůdz) nie gada po naszemu”. O trwaniu Polak├│w przy polsko┼Ťci na Litwie Kowie┼äskiej Zygmunt Brzozowski pisze: „Pracuj─ůc teraz (podczas wojny) w Kownie przekona┼éem si─Ö jak tu du┼╝o by┼éo Polak├│w pomimo 20-letniej eksterminacyjnej polityce Litwin├│w…”.
Po ataku Zwi─ůzku Sowieckiego na Polsk─Ö 17 IX 1939 r. chc─ůc unikn─ů─ç niewoli sowieckiej, granic─Ö litewsk─ů przekroczy┼éo oko┼éo 14 tysi─Öcy polskich ┼╝o┼énierzy (P. ┼üossowski) i oko┼éo 20 tysi─Öcy cywilnych uchod┼║c├│w. Dla uchod┼║c├│w wojskowych w┼éadze litewskie utworzy┼éy szereg specjalnych oboz├│w w Birsztynach, Bir┼╝ach, Kalwarii (Suwalskiej), Ko┼éotowie, Olicie, Po┼é─ůdze, Rakiszkach, Wojtkuszkach ko┼éo Wi┼ékomierza i w samym Wi┼ékomierzu. Bardzo du┼╝o internowanych ┼╝o┼énierzy uda┼éo si─Ö zbiec do wojska polskiego na Zachodzie – Francji i Anglii (Z. Brzozowski); pozostali wpadli w ┼éapy NKWD i zostali wywiezieni w g┼é─ůb Rosji, gdzie wielu z nich zosta┼éo zamordowanych. W wielu polskich prolitewskich, czyli tendencyjnych artyku┼éach i publikacjach czyta si─Ö o nadspodziewane poprawnym ustosunkowaniu si─Ö Litwin├│w do polskich uchod┼║c├│w. Okazuje si─Ö jednak, ┼╝e odnoszenie si─Ö Litwin├│w do tych Polak├│w, szczeg├│lnie do cywilnych uchod┼║c├│w nie zawsze by┼éo poprawne.
Ot├│┼╝ we wspomnieniach Stanis┼éawa Jankowskiego „Agatona” pt. Z fa┼észywym ausweisem w prawdziwej Warszawie (Warszawa 1980), w rozdziale „Litwa, ojczyzna nie moja” czytamy o tym, ┼╝e oddzia┼é ┼╝o┼énierzy polskich, w kt├│rym znajdowa┼é si─Ö Jankowski, wieziony przez Litwin├│w do obozu jenieckiego w Po┼é─ůdze, zosta┼é w Poniewie┼╝u wrogo przyj─Öty przez miejscow─ů ludno┼Ť─ç: „Otoczyli nas gestykuluj─ůc i wykrzykuj─ůc. Wygra┼╝ali nam pi─Ö┼Ťciami. Kto┼Ť rzuci┼é kamieniem w nasz samoch├│d... Wyratowa┼é nas z opresji dow├│dca szaulis├│w, zaalarmowany zbiegowiskiem na rynku. Przecisn─ů┼é si─Ö do nas z kilku swoimi lud┼║mi. Co┼Ť t┼éumaczy┼é, przekonywa┼é. Gdy to nie poskutkowa┼éo, szaulisi zdj─Öli karabiny przewieszone przez plecy. Kamieniem nikt wi─Öcej nie rzuci┼é, ale nienawistne okrzyki wt├│rowa┼éy nam, gdy┼Ťmy pod eskort─ů przeje┼╝d┼╝ali przez wrogi szpaler”. O wrogim nastawieniu Litwin├│w do uchod┼║c├│w pisze w swoich wspomnieniach tak┼╝e Zygmunt Brzozowski, naoczny ┼Ťwiadek tych incydent├│w. Tak┼╝e m├│j znajomy w Australii, p. Antoni Mackiewicz rodem z Litwy Kowie┼äskiej m├│wi┼é mi, ┼╝e kiedy polskich ┼╝o┼énierzy prowadzono do obozu w Wi┼ékomierzu, ludno┼Ť─ç litewska plu┼éa na nich i ich wyzywa┼éa. R├│wnie┼╝ senator J├│zef Godlewski, kt├│ry zna┼é j─Özyk litewski w swoich wspomnieniach pisze, ┼╝e jak jecha┼é autobusem w Kownie to jeden Litwin s┼éysz─ůc go m├│wi─ůcego po polsku z drugim Polakiem obruszy┼é si─Ö g┼éo┼Ťno, ┼╝e „tym Polakom, wrogom, daj─ů w┼éadze prawo pobytu, objadania i skrywania si─Ö przed wojn─ů”, a w Polpielanach, gdzie musia┼é si─Ö zameldowa─ç jako uchod┼║ca polski, komendant miejscowej policji, nie wiedz─ůc ┼╝e zna litewski, krzycza┼é: „Licho nada┼éo tu tych Polak├│w, co Wilno Litwie zabrali, kto ich tutaj wzywa┼é i po co w┼éadze zezwalaj─ů im za┼Ťmieca─ç Litw─Ö”.
Je┼Ťli chodzi o cywilnych uchod┼║c├│w polskich to, jak pisze Zygmunt Brzozowski, spo┼éecze┼ästwo litewskie w pierwszym okresie w stosunku do nich wykazywa┼éo du┼╝o ┼╝yczliwo┼Ťci i zrozumienia. Wyczuwa┼éo si─Ö w┼Ťr├│d Litwin├│w (ale nie bezrozumnych i antypolskich polityk├│w litewskich) niepok├│j o los samej Litwy. Tak by┼éo do momentu zaj─Öcia Wilna przez Litw─Ö pod koniec pa┼║dziernika 1939 r., ofiarowanego im przez Stalina (w┼éa┼Ťciwie by┼éa to „po┼╝yczka”, bo po o┼Ťmiu miesi─ůcach Wilno i ca┼éa Litwa zosta┼éy w┼é─ůczone do Zwi─ůzku Sowieckiego). Los cywil├│w polskich by┼é nie do pozazdroszczenia. W┼éadze litewskie bardzo niezadowolone z ich pobytu w Wilnie (najch─Ötniej przekazali by ich w r─Öce sowieckie i niemieckie, co zreszt─ů w┼éa┼Ťciwie pr├│bowali robi─ç, co potwierdza Krzepkowski) ma┼éo im pomaga┼éy w ich trudnych warunkach bytowych. Gdyby nie pomoc ameryka┼äskiej misji pomocy w Kownie i Czerwonego Krzy┼╝a, a przede wszystkim Polak├│w mieszkaj─ůcych na Litwie Kowie┼äskiej (B. Wierzbia┼äski, Z. Brzozowski), to przymierali by z g┼éodu i zimna.
Na takich zawzi─Ötych wrog├│w Polski i Polak├│w wychowali Litwin├│w nacjonali┼Ťci i ksi─Ö┼╝a litewscy rz─ůdz─ůcy Litw─ů i Ko┼Ťcio┼éem litewskim w latach 1918-40, kt├│rzy uwa┼╝ali siebie za chrze┼Ťcijan!
Po zaj─Öciu Wilna Litwini od listopada 1939 do stycznia 1940 r. prowadzili rozmowy ze Stolic─ů Apostolsk─ů w sprawie arcybiskupstwa wile┼äskiego. Podczas tych rozm├│w 5 XII 1939 r. pose┼é litewski przy Watykanie Stanislovas Girdvainis w imieniu rz─ůdu i Ko┼Ťcio┼éa litewskiego wyst─ůpi┼é z oficjalnym ┼╝─ůdaniem usuni─Öcia arcybiskupa wile┼äskiego Romualda Ja┼ébrzykowskiego i mianowanie w jego miejsce Litwina oraz przy┼é─ůczenia archidiecezji wile┼äskiej do litewskiej prowincji ko┼Ťcielnej, obiecuj─ůc za to popraw─Ö stosunk├│w Litwy z Watykanem. Nie da┼éy one jednak spodziewanych rezultat├│w z powodu sposobu prowadzenia tych rozm├│w przez Litwin├│w podczas wszystkich rozm├│w Litwy z Watykanem w okresie mi─Ödzywojennym. By┼éy one prowadzone w ma┼éo dyplomatyczny spos├│b - w formie raczej ┼╝─ůdania, naszpikowanego gro┼║bami i szanta┼╝em. Kowno w swoich stosunkach ze Stolic─ů Apostolsk─ů domaga┼éo si─Ö od niej spe┼énienia wszystkich jego ┼╝─ůda┼ä, a jak zaistnia┼éy jakie┼Ť problemy to gro┼╝ono i szanta┼╝owano tym, ┼╝e stosunki te zostan─ů zerwane, ┼╝e Litwa nie zawrze konkordatu ze Stolic─ů Apostolsk─ů, ┼╝e katolicy litewscy od┼é─ůcz─ů si─Ö od Rzymu itd. W odpowiedzi watyka┼äski sekretarz stanu, kard. Luigi Maglione, oburzony zuchwa┼éym zachowaniem si─Ö pos┼éa Girdvainisa oraz pomny poprzednich litewskich gr├│┼║b i szanta┼╝y wobec Watykanu i w┼éa┼Ťciwie przez ca┼éy czas niedobrych stosunk├│w Litwy ze Stolic─ů Apostolsk─ů, odpowiedzia┼é rz─ůdowi litewskiemu: „Rz─ůd w Kownie powinien przyj─ů─ç do wiadomo┼Ťci, ┼╝e Stolica Apostolska nie lata za armiami i zmienia biskup├│w w nast─Öpstwie okupacji wojskowej nowych terytori├│w, nale┼╝─ůcych do innych pa┼ästw” („Luigi Maglione” angielska Wikipedia; polska Wikipedia ten fakt przemilcza!). Jednak rz─ůd litewski nie my┼Ťla┼é rezygnowa─ç z walki o przy┼é─ůczenie archidiecezji wile┼äskiej do litewskiej prowincji ko┼Ťcielnej i do obsadzenia jej duchownymi litewskimi. Wierzono, ┼╝e Watykan podporz─ůdkuje si─Ö jednak zaistnia┼éej sytuacji politycznej w Europie. I nie pomylili si─Ö. W walce z polskim katolicyzmem w Wilnie i na terenie archidiecezji wile┼äskiej w granicach Litwy rz─ůd i Ko┼Ťci├│┼é litewski uzyskali jednak cz─Ö┼Ťciowe poparcie ze strony proniemieckiego i antypolskiego papie┼╝a Piusa XII, wierz─ůcego w tysi─ůcletnie panowanie Rzeszy Niemieckiej i w to, ┼╝e Polski jako pa┼ästwa ju┼╝ nigdy nie b─Ödzie. Dlatego bezceremonialnie postanowi┼é z┼éama─ç konkordat zawarty z Polsk─ů w 1925 r. Nie mog─ůc jednak usun─ů─ç z wile┼äskiej stolicy biskupiej arcybiskupa Romualda Ja┼ébrzykowskiego, mianowa┼é litewskiego duchownego, polityka i znanego tak┼╝e w Watykanie polako┼╝erc─Ö Mecislovasa Reinysa drugim, tytularnym arcybiskupem i sufraganem wile┼äskim, doprowadzaj─ůc do bezprecedensowej sytuacji w Ko┼Ťciele, gdy w Wilnie by┼éo dw├│ch rzymskokatolickich arcybiskup├│w – polski i litewski, a ko┼Ťci├│┼é zosta┼é podzielony na dwie zwalczaj─ůce si─Ö cz─Ö┼Ťci.
W polskim Wilnie w 1939 r. mieszka┼éo 209 000 ludzi, z kt├│rych zaledwie 1643 os├│b uwa┼╝a┼éo si─Ö za Litwin├│w. Mieli oni swoj─ů w┼éasn─ů litewsk─ů parafi─Ö – ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Miko┼éaja. Wszystkie inne parafie katolickie w mie┼Ťcie by┼éy czysto polskie. Po przej─Öciu przez Litwin├│w Wilna z r─ůk sowieckich w pa┼║dzierniku 1939 r., rz─ůd i Ko┼Ťci├│┼é litewski postanowili zlikwidowa─ç polski charakter ko┼Ťcio┼é├│w w Wilnie i na przyznanej im cz─Ö┼Ťci diecezji wile┼äskiej (wok├│┼é Wilno by┼éo 44 parafii czysto polskich).
To nie garstka mieszkaj─ůcych w Wilnie Litwin├│w przyst─ůpi┼éa do walki o ko┼Ťcio┼éy wile┼äskie – o odebranie im polskim parafianom. T─Ö walk─Ö rozpocz─ů┼é Ko┼Ťci├│┼é litewski, a konkretnie arcybiskup Kowna Juozapas Skvireckas. To on wyda┼é rozporz─ůdzenie dla ksi─Ö┼╝y litewskich, aby organizowali ka┼╝dej niedzieli masowe „pielgrzymki” wiernych do Wilna. 21 I 1940 r. nast─ůpi┼é atak „pielgrzym├│w” z Kowna, a de facto zwyk┼éych bandzior├│w litewskich na ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Rafa┼éa w Wilnie, kt├│rzy uniemo┼╝liwili odprawianie w nim tej niedzieli polskich nabo┼╝e┼ästw. Bandy Litwin├│w zak┼é├│ca┼éy porz─ůdek nabo┼╝e┼ästw, przerywaj─ůc je ┼Ťpiewem litewskich pie┼Ťni ┼Ťwieckich, terroryzowa┼éy, a nawet bi┼éy modl─ůc─ů si─Ö ludno┼Ť─ç polsk─ů (Ks. Tadeusz Krahel Archidiecezja wile┼äska w: ┼╗ycie religijne w Polsce pod okupacj─ů 1939-1945 1992). Od tej niedzieli a┼╝ do pierwszych dni maja 1940 r. prawie co niedziela dochodzi┼éo do organizowanych przez przyb┼é─Öd├│w litewskich z Litwy Kowie┼äskiej awantur i b├│jek w wielu ko┼Ťcio┼éach wile┼äskich. W niedziele 7, 14, 21 i 28 IV oraz 2 V 1940 r. dosz┼éo do tak krwawych walk Litwin├│w i wspomagaj─ůcej ich konnej policji litewskiej z Polakami podczas mszy polskich w Bazylice (katedrze), ┼╝e w┼éadze ko┼Ťcielne by┼éy zmuszone j─ů zamkn─ů─ç. Wtedy boj├│wkarze kowie┼äscy napadli na ko┼Ťcio┼éy ┼Ťw. Kazimierza, ┼Ťw. Katarzyny i pofranciszka┼äski. W czasie bijatyki z Polakami w ko┼Ťciele ┼Ťw. Kazimierza w niedziel─Ö 5 maja, Litwini pobili dotkliwie attache nuncjatury watyka┼äskiej w Kownie, ks. dra Peroni, kt├│ry przyby┼é do Wilna incognito, aby zapozna─ç si─Ö z sytuacj─ů w mie┼Ťcie – w ko┼Ťcio┼éach wiele┼äskich, gdy┼╝ boj├│wkarze wzi─Öli go za polskiego ksi─Ödza. Wybuch┼é skandal dyplomatyczny, a Watykan dowiedzia┼é si─Ö, w jaki spos├│b Litwini post─Öpuj─ů z polskimi katolikami. W┼éadze litewskie dopiero w├│wczas nakaza┼éy zaprzestania napad├│w i okupacji ko┼Ťcio┼é├│w wile┼äskich przez litewskich „katolickich” bandzior├│w z Kowna. Obszernie o tym pisze historyk i cz┼éonek Komitetu Historycznego Polskiej Akademii Nauk, profesor Piotr ┼üossowski w pracy Litwa a sprawy polskie 1939-1940 (Warszawa 1985) oraz ja w Sprawach kresowych bez cenzury Tom I (Toru┼ä 2018).
Na zaj─Ötych przez Litw─Ö terenach polskiej Wile┼äszczyzny (w┼é─ůcznie z Wilnem) w┼éadze litewskie wsp├│lnie z Ko┼Ťcio┼éem litewskim narzuci┼éy polskim ksi─Ö┼╝om, z kt├│rych prawie nikt nie zna┼é j─Özyka litewskiego, prowadzenie ksi─ůg i wyci─ůg├│w metrykalnych w j─Özyku litewskim z obowi─ůzkiem litwinizowania imion i nazwisk polskich, a szko┼éom polskim, za wzorem Prusak├│w! (Wrze┼Ťnia), starano si─Ö narzuci─ç nauk─Ö religii w j─Özyku litewskim. Wielu polskich ksi─Ö┼╝y i zakonnik├│w wyp─Ödzono z Wilna i Wile┼äszczyzny, albo wysiedlili ich w g┼é─ůb Litwy, jak np. ks. Manturzyka z Podbrodzia k. Wilna. W maju 1940 r. zaplanowano masowe aresztowanie ksi─Ö┼╝y polskich. Przed wej┼Ťciem wojsk sowieckich na Litw─Ö 15 VI 1940 r. zd─ů┼╝ono aresztowa─ç nast─Öpuj─ůcych kap┼éan├│w: Adama Kulesz─Ö, Witolda Pietkuna, Lucjana Pere┼Ťwiet-So┼étana, Piotra Wojno-Ora┼äskiego, Wiktora Szymczukiewicza, kt├│rych deportowano do Liszkowa na Litwie Kowie┼äskiej.
Policja litewska, kt├│r─ů Polacy nazywali kalakutasami (lit. – indykami, bo byli upstrzeni kolorowymi pi├│rami) bi┼éa brutalnie Polak├│w przy pierwszej lepszej okazji lub nawet bez niej (Mieczys┼éaw Krzepkowski W Wilnie. Ze wspomnie┼ä „Rocznik Historii Czasopi┼Ťmiennictwa Polskiego” IX 4 Warszawa 1974). Aresztowano wielu Polak├│w. W og├│le dokuczano Polakom na co dzie┼ä przez chamskie poni┼╝anie i w og├│le na ka┼╝dym kroku (np. w urz─Ödach), obrzydzaj─ůc im ┼╝ycie. Kiedy podczas awantur zgin─ů┼é litewski policjant, to „przechodniom ko┼éo cmentarza, gdzie by┼é pochowany ├│w policjant, kazano czo┼éga─ç si─Ö na kolanach od bramy cmentarnej do jego grobu” (Z. Brzozowski).
We wrze┼Ťniu 1939 r. Litwa i Litwini dzi─Ökowali Bogu za upadek Polski. Przez swe zwyrodnia┼ée do ostatnich granic polako┼╝erstwo pozbawili si─Ö sami logicznego my┼Ťlenia i nie zdawali sobie sprawy, ┼╝e jednocze┼Ťnie dzi─Ökowali Bogu za upadek Litwy – za utracenie przez ni─ů niepodleg┼éo┼Ťci. Bowiem 15 VI 1940 r. diabli wzi─Öli Litw─Ö. Armia Czerwona zaj─Ö┼éa ca┼éy kraj bez oddania ani jednego strza┼éu: tch├│rze – nie potrafili stan─ů─ç w obronie swego kraju, a dyktator Litwy Antanas Smetona jak szczur z ton─ůcego statku uciek┼é do Niemiec! Litwa popad┼éa w niewol─Ö sowieck─ů. 3 VIII 1940 r. zosta┼éa oficjalnie w┼é─ůczona do Zwi─ůzku Sowieckiego, w kt├│rego niewoli by┼éa do 1990 r., z przerw─ů na lata 1941-44, kiedy by┼éa pod okupacj─ů niemieck─ů. Kara Bo┼╝a spotka┼éa tych obrzydliwych, wr─Öcz plugawych nacjonalist├│w-polako┼╝erc├│w. Szkoda, ┼╝e kara ta trwa┼éa tak kr├│tko! Bo za wszystkie zbrodnie pope┼énione na Polakach zas┼éugiwali na kar─Ö do┼╝ywocia. Bowiem wypuszczeni przedwcze┼Ťnie z sowieckiego wi─Özienia okazali si─Ö by─ç – ponownie razem z litewskim Ko┼Ťcio┼éem katolickim recydywistami. Dzisiaj unicestwiaj─ů Polak├│w i polsko┼Ť─ç w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie (W┼éadys┼éaw Korowajczyk Litwa unicestwia polsko┼Ť─ç „Tygodnik Polski” 30.4.2003, Melbourne, za „Nasz─ů Polsk─ů).
To co Ko┼Ťci├│┼é litewski wyprawia┼é z polskimi katolikami na Litwie Kowie┼äskiej, a potem w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie jest nie tylko czarn─ů plam─ů na historii katolicyzmu etnicznie litewskiego, ale tak┼╝e ca┼éego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. Watykan dobrze wiedzia┼é co si─Ö dzieje, jednak milcza┼é. A milcz─ůc bra┼é grzech na swoje sumienie. To samo dotyczy polskiego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, kt├│ry nie ma odwagi stan─ů─ç w obronie krzywdzonych Rodak├│w-katolik├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie. To bardzo niechrze┼Ťcija┼äskie zachowanie! Mo┼╝liwe, ┼╝e jako jedyny w Polsce i na ┼Ťwiecie Polak-katolik, kt├│ry chce by─ç prawdziwym chrze┼Ťcijaninem ma to odwag─Ö powiedzie─ç.


Cz─Ö┼Ť─ç 3

Prze┼Ťladowanie Polak├│w-katolik├│w w archidiecezji wile┼äskiej od II wojny ┼Ťwiatowej



Pod koniec XIX w. narodzi┼é si─Ö wspierany przez Rosj─Ö i Niemcy – dw├│ch najwi─Ökszych wrog├│w Polski i narodu polskiego separatystyczny ruch litewski, d─ů┼╝─ůcy nie tylko do zerwania 500-letniej harmonijnej unii z Polsk─ů, ale tak┼╝e do zag┼éady Polak├│w i polsko┼Ťci na Litwie. Urzeczywistni┼éo to na Litwie Kowie┼äskiej w spos├│b wyj─ůtkowo brutalny powsta┼ée w 1918 r. niepodleg┼ée pa┼ästwo litewskie. Kiedy w 1918 r. na Litwie Kowie┼äskiej mieszka┼éo 200-250 tysi─Öcy Polak├│w, to po pi─Ö─çdziesi─Öciu latach prze┼Ťladowa┼ä pozosta┼éo ich ok. 2500. Starczy┼éy dwa pokolenia, aby zniszczy─ç 250-tysi─Öczn─ů spo┼éeczno┼Ť─ç polsk─ů na Litwie Kowie┼äskiej! To niebywa┼éa rzecz w skali ┼Ťwiatowej. ┼Üwiadcz─ůca o wyj─ůtkowo brutalnej – nie przebieraj─ůcej w ┼Ťrodkach walce Litwin├│w z Polakami.
Terenem, gdzie odrodzeniowy ruch litewski najbardziej bezpo┼Ťrednio zetkn─ů┼é si─Ö z polsko┼Ťci─ů by┼é Ko┼Ťci├│┼é. Oba narody litewski i polski by┼éy katolickie i modli┼éy si─Ö w tych samych ko┼Ťcio┼éach. Separatyzm litewski spowodowa┼é strukturalny wstrz─ůs w Ko┼Ťciele katolickim na Litwie, poniewa┼╝ w┼Ťr├│d Litwin├│w zrodzi┼é si─Ö Kain, kt├│ry postanowi┼é nie tylko przep─Ödzi─ç ze ┼Ťwi─ůty┼ä na Litwie Polaka Abla, ale tak┼╝e go zabi─ç. Ko┼Ťci├│┼é litewski by┼é gorszy w sianiu nienawi┼Ťci do Polak├│w i w ich prze┼Ťladowaniu od rz─ůd├│w litewskich. Bowiem w rz─ůdzie litewskim by┼éo pe┼éno ateist├│w, a biskupi i ksi─Ö┼╝a litewscy pono─ç chrze┼Ťcijanie (mi┼éujcie si─Ö nawzajem) stali si─Ö istnymi diab┼éami w sutannach. Ich sumienia obci─ů┼╝a wi─Ökszy grzech od grzechu rz─ůdz─ůcych. Szczeg├│┼éowo te sprawy omawiane s─ů w ca┼éej tej ksi─ů┼╝ce.
W pa┼║dzierniku 1939 r. Litwa dosta┼éa w prezencie od antychrysta Stalina, tyrana Zwi─ůzku Sowieckiego, kt├│ry 17 wrze┼Ťnia tego roku napad na Polsk─Ö, arcypolskie pod ka┼╝dym wzgl─Ödem Wilno i Wile┼äszczyzn─Ö, gdzie Litwin├│w prawie nie by┼éo od kilkuset lat. Od tej pory, a szczeg├│lnie od 1944 r. rz─ůdz─ůcy w Wilnie komuni┼Ťci litewscy do 1989 r. jak i litewscy nacjonalistyczni administratorzy przefarbowani na czerwono, a od 1989 r. arcybiskupi wile┼äscy i ich nacjonalistyczni hunwejbinowie w sutannach niszcz─ů teraz Polak├│w i polskich katolik├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie. Tego faktu nikt i nic nie zakryje! Bo w dzisiejszym ┼Ťwiecie niczego nie da si─Ö ukry─ç. Wszystko jest rejestrowane nie tylko w mediach i ksi─ů┼╝kach, ale tak┼╝e w prywatnych telefonach kom├│rkowych.

……….

W 1939 r. kolejnym papie┼╝em zosta┼é kard. Eugenio Pacelli (1876-1958). Znany by┼é ze swego germanofilstwa, a b─Öd─ůc daleki od sympatii wobec Polski i Polak├│w, w przeddzie┼ä wojny zasugerowa┼é rz─ůdowi polskiemu, aby przyj─ů┼é dyktat Hitlera (Zygmunt Zieli┼äski Papiestwo i papie┼╝e dw├│ch ostatnich wiek├│w PAX, Warszawa 1983, str. 490-491), kt├│ry podczas ca┼éej II wojny ┼Ťwiatowej nigdy nie stan─ů┼é w obronie mordowanych przez hitlerowc├│w Polak├│w, co wi─Öcej nawet w obronie mordowanych ksi─Ö┼╝y polskich (2647 ksi─Ö┼╝y: Bp Wincenty Urban Ostatni etap dziej├│w Ko┼Ťcio┼éa w Polsce przed nowym tysi─ůcleciem (1815-1965) Rzym 1966)). Polski na mapie politycznej Europy znowu nie by┼éo, upad┼éa tak┼╝e Francja, los Wielkiej Brytanii wisia┼é na w┼éosku, a hitlerowskie Niemcy wsz─Ödzie triumfowa┼éy, st─ůd Pius XII wierzy┼é w to, ┼╝e hitlerowska Rzesza Niemiecka b─Ödzie trwa┼éa 1000 lat, tak jak g┼éosi┼éa jej propaganda nazistowska. Wierzy┼é tak┼╝e, ┼╝e Polski ju┼╝ nigdy nie b─Ödzie. M├│g┼é wi─Öc nie liczy─ç si─Ö z pa┼ästwem, kt├│rego ju┼╝ nie by┼éo i z podpisanym z rz─ůdem polskim konkordatem w 1925 r. Tote┼╝ kiedy 16 II 1940 r. zmar┼é polski biskup pomocniczy wile┼äski Kazimierz Michalkiewicz (Polak) i kiedy rz─ůd litewski za┼╝─ůda┼é od Watykanu mianowania nowym biskupem pomocniczym Wilna Litwina, Pius XII bez wahania 9 VII 1940 r. mianowa┼é na ten urz─ůd obywatela litewskiego, by┼éego litewskiego ministra spraw zagranicznych i biskupa Mecislovasa Reinysa, obrzydliwego polako┼╝erc─Ö, kt├│remu jednocze┼Ťnie nada┼é godno┼Ť─ç arcybiskupa tytularnego, aby by┼é r├│wny polskiemu metropolicie wile┼äskiemu, abp Romualdowi Ja┼ébrzykowskiemu (dziwne to posuni─Öcie, bowiem Wilno sta┼éo si─Ö jedynym miastem na ┼Ťwiecie z dwoma arcybiskupami ┼éaci┼äskimi)! Co wi─Öcej, na wypadek wakansu stolicy biskupiej w Wilnie, abp Reinys otrzymywa┼é prawa administratora apostolskiego z uprawieniami biskupa rezydencjalnego (T. Krahel Archidiecezja wile┼äska w: ┼╗ycie religijne w Polsce pod okupacj─ů 1939-1935 Katowice 1992). Tym samym polskie Wilno zosta┼éo bezprawnie powi─ůzane z Ko┼Ťcio┼éem litewskim. Trzeba by┼éo tylko czeka─ç albo spowodowa─ç okazj─Ö (zabicie abpa Ja┼ébrzykowskiego, czego Pius XII nie wyklucza┼é) do przej─Öcia przez Reinysa pe┼énej w┼éadzy ko┼Ťcielnej w Wilnie z b┼éogos┼éawie┼ästwem Watykanu. Nuncjusz na Litwie ks. Luigi Centoz, nawet nie kontaktowa┼é si─Ö w tej sprawie z aktualnie urz─Öduj─ůcych arcybiskupem wile┼äskim Romualdem Ja┼ébrzykowskim (rzecz zupe┼énie niebywa┼éa!), formalnie – dla zachowania przyj─Ötego zwyczaju. T─ů nominacj─ů Pius XII obrazi┼é Polak├│w, zadrwi┼é z nas – z naszych cierpie┼ä i zawartego konkordatu z Polsk─ů, zgodnie z kt├│rym obywatel obcego pa┼ästwa nie m├│g┼é by─ç mianowany na biskupa w Polsce! Zadrwi┼é przede wszystkim z Polak├│w mieszkaj─ůcych w Wilnie, kt├│rzy pami─Ötali Reinysa jak mieszka┼é w Wilnie w latach 1916-22, do kt├│rego przyby┼é tu po zaj─Öciu miasta przez wojsko niemieckie, aby z pomoc─ů niemieck─ů walczy─ç z polskim Wilnem i kt├│ry za swoj─ů wyj─ůtkowo zajad┼é─ů dzia┼éalno┼Ť─ç antypolsk─ů i przeciwko katolikom polskim zosta┼é z miasta wydalony na Litw─Ö. Jego dzia┼éalno┼Ť─ç w Wilnie po 1940 r. tylko pog┼é─Öbi┼éa ┼╝al spo┼éecze┼ästwa polskiego do Piusa XII (Marian Ka┼éuski Litwa 600-lecie chrze┼Ťcija┼ästwa. 1387 – 1987, Veritas, Londyn 1987). Ambasada polska przy Stolicy Apostolskiej, w zwi─ůzku z t─ů nominacj─ů, wystosowa┼éa pismo do Sekretariatu Stanu, w kt├│rym t─Ö nominacj─Ö potraktowa┼éa w┼éa┼Ťnie jako naruszenie konkordatu polsko-watyka┼äskiego (T. Krahel jw.). Fakt naruszenia konkordatu przez Watykan wykorzysta┼é p├│┼║niej komunistyczny rz─ůd warszawski, kiedy w 1945 r. oficjalnie zrywa┼é go z Watykanem, w kt├│rym to akcie mia┼é poparcie milion├│w Polak├│w, oburzonych antypolskim post─Öpowaniem Piusa XII podczas wojny. P├│┼║niej propaganda katolicka zacz─Ö┼éa przedstawia─ç i nadal przedstawia BEZPODSTAWNIE Piusa XII jako przyjaciela Polski i Polak├│w (najbardziej zak┼éaman─ů z wszystkich historii jest prawdopodobnie historia Ko┼Ťcio┼éa katolickiego!). Tymczasem by┼é to, jak dotychczas ostatni antypolski papie┼╝, zakochany bezprzytomnie w Niemcach (nawet jego gosposia w Watykanie by┼éa Niemk─ů – s. Pascalina – Eric Frattini Papie┼╝e… Warszawa 2014), kt├│ra mia┼éa du┼╝o do powiedzenia w sprawach ko┼Ťcielnych), kt├│ry m.in. zupe┼énie milcza┼é w sprawie niszczenia Ko┼Ťcio┼éa polskiego i mordowania polskich ksi─Ö┼╝y (2647!, z tego 69 zosta┼éo zamordowanych w archidiecezji wile┼äskiej) przez hitlerowskie Niemcy podczas wojny. Propaganda katolicka w Polsce twierdzi, ┼╝e prowadzi┼é cich─ů dyplomacj─Ö. Tylko ┼╝e nigdy nie przedstawiono ┼╝adnych dowod├│w na to – bo ich po prostu nie ma, bo gdyby by┼éy to by je pokazano historykom, a szczeg├│lnie krytykom Piusa XII. To niewybaczalna plama na jego sumieniu! Tymczasem Watykan stara si─Ö go wynie┼Ť─ç na o┼étarze – z upad┼éego kap┼éana zrobi─ç ┼Ťwi─Ötego, a polscy biskupi to popieraj─ů! (Wikipedia).
O wprost zwyrodnia┼éej niech─Öci Reinysa do Polak├│w ┼Ťwiadczy tak┼╝e i to, ┼╝e po przyje┼║dzie do Wilna nie zamieszka┼é w pa┼éacu biskupim, do czego mia┼é prawo jako biskup sufragan, ale na plebanii jedynego w Wilnie ko┼Ťcio┼éa litewskiego – ┼Ťw. Miko┼éaja, gdy┼╝ mieszkaj─ůc w pa┼éacu biskupim przebywa┼é by w znienawidzonym przez siebie ┼Ťrodowisku polskim. Za okupacji sowieckiej Reinys nie m├│g┼é za wiele podskakiwa─ç. Po zaj─Öciu Wilna przez Niemcy hitlerowskie w czerwcu 1941 r., kt├│rych sta┼é si─Ö wiernym s┼éug─ů, przyst─ůpi┼é z ich pomoc─ů (dali mu woln─ů r─Ök─Ö do rozprawy z polskim Ko┼Ťcio┼éem w Wilnie – Z. Brzozowski) do brutalnej walki z polskim katolikami na terenie archidiecezji wile┼äskiej. Nast─ůpi─ç to jednak mog┼éo po odsuni─Öciu od w┼éadzy abpa Romualda Ja┼ébrzykowskiego, co zosta┼éo ju┼╝ ukartowane wsp├│lnie z Watykanem i Niemcami. Na pro┼Ťb─Ö Reinysa niespodziewanie i bez specjalnej przyczyny 3 III 1941 r. gestapo uwi─Özi┼éo 13 polskich profesor├│w i 81 alumn├│w wile┼äskiego Seminarium Duchownego oraz Wydzia┼éu Teologicznego, a tak┼╝e 14 polskich ksi─Ö┼╝y pracuj─ůcych w Wilnie i 2 ksi─Ö┼╝y zwi─ůzanych z Seminarium Duchownym. Jednego dnia znalaz┼éo si─Ö w wi─Özieniu 29 kap┼éan├│w i 81 kleryk├│w. Nast─Öpnie 22 III 1942 r. gestapo aresztowa┼éo metropolit─Ö wile┼äskiego, arcybiskupa Romualda Ja┼ébrzykowskiego i kanclerza Kurii Arcybiskupiej, ks. Adama Sawickiego. Zostali internowani w klasztorze litewskich marian├│w w Mariampolu na Litwie Kowie┼äskiej i przebywali tam do 5 sierpnia 1944 roku. Dopiero wtedy abp Ja┼ébrzykowski powr├│ci┼é do swojej stolicy biskupiej w Wilnie, kt├│re w lipcu 1944 roku zaj─Ö┼éa Armia Czerwona. Z kolei 26 III 1942 r. zostali uwi─Özieni polscy zakonnicy (ok. 60) i prawie wszystkie polskie zakonnice z Wilna (ok. 230). P├│┼║niej uwi─Öziono jeszcze polskie dominikanki wile┼äskie. Wszystkie te osoby by┼éy Polakami, a wi─Öc by┼é to wielki cios dla polskiego Ko┼Ťcio┼éa w Wilnie. W aresztowaniu ich uczestniczy┼éa znana ze zwierz─Öcej wprost nienawi┼Ťci do Polak├│w i bestialstwa litewska policja – Sauguma, wsp├│┼épracuj─ůca z Niemcami, w┼Ťr├│d kt├│rej – oczywi┼Ťcie – by┼éo wielu rzekomych katolik├│w, no bo prawie wszyscy Litwini to rzekomo katolicy albo ludzie bawi─ůcy si─Ö w katolik├│w. ┼╗e za tymi zbrodniami sta┼é Reinys/Litwini pisze historyk archidiecezji wile┼äskiej, ks. Tadeusz Krahel. Odno┼Ťnie Seminarium Duchownego, pisze: „Wiele wskazuje na to, ┼╝e spowodowali to Litwini, kt├│rym nie podoba┼éo si─Ö "Polskie Seminarium", jak je nazywali („W S┼éu┼╝bie Mi┼éosierdzia”, Bia┼éystok, Nr 3 2007). Natomiast w numerze 7 2008 tego pisma pisze: „W dniu 22 III 1942 r. gestapo wywioz┼éo z Wilna Arcybiskupa Ja┼ébrzykowskiego i kanclerza Kurii Arcybiskupiej, ks. Adama Sawickiego, do klasztoru Ksi─Ö┼╝y Marian├│w w Mariampolu... Tymczasem w nocy z 22 na 23 III 1943 r. mia┼é miejsce nalot samolot├│w sowieckich na Wilno i jedna z bomb trafi┼éa w plebani─Ö (litewskiej) parafii ┼Ťw. Miko┼éaja. Od tej bomby 23 marca zgin─ů┼é (litewski proboszcz tego ko┼Ťcio┼éa) ks. Krzysztof Czybiras, a abp Reinys i (i inny litewski ksi─ůdz) Wincenty Taszkun zostali ranni. Ten ostatni pod wra┼╝eniem ┼Ťmierci ks. Czybirasa oraz odniesionych ran przez siebie i abpa Reinysa, w szpitalu przy ko┼Ťciele ┼Ťw. Jakuba, mia┼é powiedzie─ç do piel─Ögniarki: „To bombardowanie Wilna i ┼Ťmier─ç ks. Czybirasa to kara Bo┼╝a za nasze knowania (przeciwko Polakom). Wszystko wskazuje wi─Öc na to, ┼╝e pewne czynniki litewskie pertraktowa┼éy z Niemcami w sprawie zamkni─Öcia Seminarium Duchownego w Wilnie, a mo┼╝e i w sprawie odsuni─Öcia od w┼éadzy Arcybiskupa Ja┼ébrzykowskiego. Te sprawy jednak wymagaj─ů pog┼é─Öbionych bada┼ä”.
Nie owijajmy wi─Öc tej zbrodni w bawe┼én─Ö, tylko dlatego, ┼╝e pope┼éni┼é j─ů Ko┼Ťci├│┼é katolicki i dlatego, ┼╝e jest w zwyczaju ukrywanie wszelkich grzech├│w Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. Zbrodnia, je┼Ťli dokonana nawet przez ksi─Ödza/biskupa czy Ko┼Ťci├│┼é musi by─ç pot─Öpiona, je┼Ťli Ko┼Ťci├│┼é ma by─ç wiarygodny i by─ç prawdziwie chrze┼Ťcija┼äski. Powiedzmy wi─Öc prawd─Ö w oczy: r─Öce duchownych litewskich, a ju┼╝ na pewno abpa Reinysa s─ů zbroczone w krwi polskich ksi─Ö┼╝y, zakonnik├│w i zakonnic, kt├│rzy i kt├│re straci┼éy ┼╝ycie w wyniku tej akcji (np. prze┼éo┼╝ona dominikanek z Wilna, s. Julia Rodzi┼äska znalaz┼éa si─Ö potem w obozie koncentracyjnym w Stutthofie i tam zam─Öczona odda┼éa swoje ┼╝ycie 20 II1945 r.; prowadzi┼éa bardzo szerok─ů dzia┼éalno┼Ť─ç charytatywn─ů i spo┼éeczn─ů w Wilnie, a potem da┼éa dowody wielkiego po┼Ťwi─Öcenia dla wsp├│┼éwi─Ö┼║ni├│w w obozie; zosta┼éa zaliczona do b┼éogos┼éawionych m─Öczennik├│w przez papie┼╝a Jana Paw┼éa II w 1999 r.). ┼╗e w og├│le Ko┼Ťci├│┼é litewski pope┼éni┼é i pope┼énia straszliwe zbrodnie i uczynki wobec Ko┼Ťcio┼éa polskiego i Polak├│w sprzeczne z nauk─ů Ko┼Ťcio┼éa. I przyszed┼é czas, aby go za te niecne uczynki rozliczy─ç w duchu chrze┼Ťcija┼äskiej sprawiedliwo┼Ťci.
Oczywi┼Ťcie zaraz po aresztowaniu i internowaniu abpa Romualda Ja┼ébrzykowskiego abp Reinys powiadomi┼é o tym kard. Maglione i pyta┼é, w jakim charakterze ma rz─ůdzi─ç archidiecezj─ů, jako administrator czy wikariusz generalny. Wynika┼éo to z tego, ┼╝e podczas wspomnianego nalotu sowieckiego na Wilno, zosta┼éy stracone dokumenty i on sam trafi┼é na miesi─ůc do szpitala. Kard. Maglione pismem z 17 VI 1942 r. powiadomi┼é go, ┼╝e ma rz─ůdzi─ç jako administrator apostolski i z uprawnieniami, jakie przys┼éuguj─ů biskupom rezydencjalnym (T. Krahel jw.). Litwin, abp Reinys za zgod─ů Watykanu uzyska┼é wi─Öc pe┼éni─Ö w┼éadzy w polskim w ┼Ťwietle prawa mi─Ödzynarodowego Wilnie i archidiecezji wile┼äskiej. Maj─ůc t─Ö w┼éadz─Ö z miejsca usun─ů┼é Patronat Polski z Msza┼éu i Brewiarza („Kurier Wile┼äski” 23.3.2011). W miejsce polskiego seminarium duchownego otworzy┼é nowe, ale tylko dla kleryk├│w narodowo┼Ťci litewskiej i bia┼éoruskiej – oczywi┼Ťcie za wzorem hitlerowc├│w (s┼éynne z lat okupacji niemieckiej: Nur f├╝r Deutsche – Tylko dla Niemc├│w). Polak nie m├│g┼é zosta─ç kap┼éanem, bo prawdziwym kap┼éanem bo┼╝ym m├│g┼é by─ç – wed┼éug abpa Reinysa – tylko nacjonalista litewski! Rektorem tego seminarium (45 seminarzyst├│w przywiezionych do Wilna z Litwy Kowie┼äskiej) zosta┼é tak┼╝e wsp├│┼épracuj─ůcy z Niemcami ks. Vladyslovas Tulaba, szanowany po wojnie w Watykanie rektor Kolegium Litewskiego ┼Ťw. Kazimierza w Rzymie. W wielu domach zakonnych w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie w miejsce Polak├│w prze┼éo┼╝onymi zostali zakonnicy litewscy (┼╗ycie religijne w Polsce pod okupacj─ů niemieck─ů 1939-1945 Warszawa 1982).
Aresztowanie przez Gestapo i litewsk─ů Saugum─Ö wielu ksi─Ö┼╝y polskich w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie otworzy┼éo szeroko drog─Ö abp Reinysowi do litwinizacji dotychczas bardzo polskiego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego na Wile┼äszczy┼║nie, z czego skwapliwie skorzysta┼é. Na ich miejsce sprowadzi┼é z Litwy Kowie┼äskiej 25 ksi─Ö┼╝y litewskich (15 osiedli┼éo si─Ö w Wilnie, a 10 na prowincji), kt├│rych tamtejsi biskupi mu nie ┼╝a┼éowali. Wszak mieli oni za zadanie depolonizowanie Wilna i Wile┼äszczyzny. A to dla nich by┼éa sprawa wa┼╝niejsza od wiary w samego Boga, a tym samym wa┼╝niejsza od przykazania mi┼éo┼Ťci bli┼║niego! Opr├│cz przyby┼éych ksi─Ö┼╝y z Litwy s┼éu┼╝y┼éo nie Bogu, a abp Reinysowi ok. 50 ksi─Ö┼╝y litewskich mieszkaj─ůcych w Polsce przed wojn─ů. Oto jeden z wielu przyk┼éad├│w jakimi pseudochrze┼Ťcijanami by┼éo wielu litewskich kap┼éan├│w arcybiskupa Reinysa w polskim Wilnie i na polskiej Wile┼äszczy┼║nie. Oddajmy g┼éos historykowi, ks. Tadeuszowi Krahelowi: „Ksi─ůdz Ambro┼╝y Jakowanis (1886-1944). Kap┼éan ten by┼é postaci─ů tragiczn─ů. Zgin─ů┼é z wyroku Wojskowego S─ůdu Specjalnego Armii Krajowej... W 1934 zosta┼é proboszczem parafii w J─Öczmieniszkach niedaleko Wilna, kt├│ra liczy┼éa 2500 wiernych narodowo┼Ťci polskiej. Bardzo trudne czasy dla wiernych tej parafii nasta┼éy w czasie drugiej wojny ┼Ťwiatowej. W jesieni 1942 r. z teren├│w na p├│┼énoc od Wilna, w tym z parafii podbrzeskiej, mejszago┼éskiej i j─Öczmieniskiej zacz─Öto wysiedla─ç Polak├│w, a na ich miejsce sprowadzano rodziny litewskie... Wysiedlania by┼éy bardzo brutalne i przeprowadza┼éa je na Wile┼äszczy┼║nie policja litewska. Niestety, proboszcz parafii J─Öczmieniszki, ks. Jakowanis, nie stan─ů┼é na wysoko┼Ťci swego zadania. Wsp├│┼épracowa┼é on z policj─ů litewsk─ů i okaza┼é wielk─ů nie┼╝yczliwo┼Ť─ç dla wyrzucanych rodzin polskich. Zreszt─ů jego szowinizm antypolski znany by┼é ju┼╝ przed wojn─ů. Dzia┼éalno┼Ť─ç antypolska i kolaboracja z policj─ů litewsk─ů (Saugum─ů) sk┼éoni┼éy sztab Okr─Ögu Wile┼äskiego Armii Krajowej do zbadania sprawy i wp┼éyni─Öcia na ks. Jakowanisa, by zaprzesta┼é tego rodzaju dzia┼éa┼ä. Po przybyciu na teren parafii J─Öczmieniszki zrobiono wywiad, kt├│ry potwierdzi┼é zarzuty wobec miejscowego proboszcza. Po po┼éudniu pierwszego dnia ┼Ťwi─ůt Wielkanocnych (w 1944 roku) grupa operatywna, w sk┼éad kt├│rej wchodzi┼éo m.in. dw├│ch oficer├│w kontrwywiadu, przyby┼éa na plebani─Ö. Ksi─ůdz Jakowanis przyj─ů┼é ich wrogo i usi┼éowa┼é zniszczy─ç jakie┼Ť kartki. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e by┼é to „kolejny numerowany donos na polskich parafian z J─Öczmieniszek, adresowany do Saugumy”. W donosie tym chcia┼é przes┼éa─ç wykaz mieszka┼äc├│w swojej parafii, nale┼╝─ůcych do siatki konspiracyjnej AK i wrogich wobec niemieckiego okupanta. Lista zawiera┼éa kilkadziesi─ůt nazwisk i gdyby trafi┼éa w r─Öce litewskiej policji i gestapo, by┼éaby wyrokiem ┼Ťmierci dla tych ludzi i by─ç mo┼╝e grozi┼éaby zes┼éaniem do oboz├│w koncentracyjnych ich rodzin. Proboszcza wzi─Öto poza J─Öczmieniszki i decyzj─ů Wojskowego S─ůdu Specjalnego AK zapad┼é wyrok ┼Ťmierci i konfident zosta┼é rozstrzelany...”. Sw├│j artyku┼é o ks. Jakowanisie ks. Krahel zako┼äczy┼é tak─ů oto uwag─ů: „┼╗yciorys ten jest smutny i tragiczny. Pokazuje on, do czego mo┼╝e doj┼Ť─ç, gdy si─Ö odejdzie od idea┼é├│w kap┼éa┼ästwa na rzecz szowinizmu narodowego” („W S┼éu┼╝bie Mi┼éosierdzia” Nr 3 2009). Jak wielkim szowinist─ů litewskim i wrogiem Polski i Polak├│w by┼é abp Reinys ┼Ťwiadczy tak┼╝e i to, ┼╝e obj─ůwszy w┼éadz─Ö w archidiecezji wile┼äskiej zasuspendowa┼é kap┼éan├│w polskich z tej archidiecezji, kt├│rzy w wyniku II wojny ┼Ťwiatowej znale┼║li si─Ö w Wojsku Polskim na Zachodzie, walcz─ůcym o ponownie niepodleg┼é─ů Polsk─Ö (Zenon Fija┼ékowski Ko┼Ťci├│┼é katolicki na ziemiach polskich w latach okupacji hitlerowskiej Warszawa 1983). Obszernie o zbrodniach Ko┼Ťcio┼éa Litewskiego i abp Reinysa pisz─Ö w I tomie „Spraw kresowych bez cenzury” Toru┼ä 2017, str. 536-586).
W zwi─ůzku z setn─ů rocznic─ů urodzin metropolity wile┼äskiego, arcybiskupa Romualda Ja┼ébrzykowskiego, 14 XI 1976 r. biskup Edward Kisiel, administrator ├│wcze┼Ťnie istniej─ůcej w Ko┼Ťciele w Polsce cz─Ö┼Ťci archidiecezji wile┼äskiej, ods┼éoni┼é i po┼Ťwi─Öci┼é w prokatedrze bia┼éostockiej (obecnie ko┼Ťci├│┼é katedralny archidiecezji bia┼éostockiej) dwie tablice granitowe z nazwiskami 69 kap┼éan├│w i 2 alumn├│w polskich archidiecezji wile┼äskiej, kt├│rzy zostali um─Öczeni w latach 1939-45 przez okupant├│w sowieckich i niemieckich/litewskich.
Po zaj─Öciu Wilna przez Armi─Ö Czerwon─ů w lipcu 1944 r. Mecislovas Reinys pozosta┼é w Wilnie, chocia┼╝ do miasta – do swych owieczek w 1944 r. powr├│ci┼é arcybiskup Romuald Ja┼ébrzykowski wraz z innymi ksi─Ö┼╝mi polskimi, kt├│rzy rozpocz─Öli znowu prac─Ö w nowej sytuacji. Wznowi┼éo dzia┼éalno┼Ť─ç nawet seminarium duchowne i Wydzia┼é Teologiczny. Arcybiskup i polscy ksi─Ö┼╝a byli jednak niewygodni dla litewskiej w┼éadzy sowieckiej i plan├│w Moskwy, gdy┼╝ Wilno zosta┼éo teraz prawdziwie stolic─ů sowieckiej Litwy. A litewska w┼éadza sowiecka nie tylko by┼éa wrogiem Ko┼Ťcio┼éa, ale, tak jak nacjonali┼Ťci litewscy, wrogiem Polak├│w i wszystkiego co polskie w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie. Wielu tzw. komunist├│w by┼éo de facto nacjonalistami przefarbowanymi na czerwono. 25 I 1945 r. zosta┼é aresztowany przez NKWD abp Romuald Ja┼ébrzykowski i kanclerz Kurii, ks. Adam Sawicki. Umieszczono ich w wi─Özieniu przy ul. Ofiarnej. Abpa Ja┼ébrzykowskiego po miesi─ůcu zwolniono z wi─Özienia i w lipcu wydalono do stalinowskiej Polski w nowych granicach. Arcybiskup osiad┼é w Bia┼éymstoku, kt├│ry nale┼╝a┼é do archidiecezji wile┼äskiej i tu zorganizowa┼é wile┼äsk─ů Kuri─Ö Arcybiskupi─ů i seminarium duchowne oraz zarz─ůdza┼é, a potem jego nast─Öpcy nale┼╝─ůc─ů do Polski cz─Ö┼Ťci─ů archidiecezji wile┼äskiej (5,5 tys. km kw., 63 parafie), a teoretycznie do 1991 r. ca┼é─ů archidiecezj─ů wile┼äsk─ů. Zmar┼é w Bia┼éymstoku 19 VI 1955 r. W latach 1945-47 z archidiecezji wile┼äskiej wchodz─ůcej w sk┼éad Litwy wyjecha┼éy, zazwyczaj pod przymusem, og├│┼éem do stalinowskiej Polski 752 osoby duchowne – ksi─Ö┼╝a, zakonnicy, siostra zakonne i alumni seminarium duchownego; zdecydowan─ů wi─Ökszo┼Ť─ç z nich stanowili katolicy (Jan Czerniakiewicz Repatriacja ludno┼Ťci polskiej z ZSRR 1944-1948 Warszawa 1987). W cz─Ö┼Ťci archidiecezji wile┼äskiej w┼é─ůczonej do Sowieckiej Litwy pozosta┼éo ci─ůgle sporo ksi─Ö┼╝y, zakonnik├│w i si├│str zakonnych (musia┼éy chodzi─ç po cywilnemu i mieszka─ç osobno). Postanowili tu pozosta─ç i prowadzi─ç prac─Ö duszpastersk─ů w┼Ťr├│d pozosta┼éych Polak├│w. Adam Hlebowicz w ksi─ů┼╝ce Ko┼Ťci├│┼é odrodzony (Gda┼äsk 1993) wymienia nazwiska 61 ksi─Ö┼╝y polskich, kt├│rzy po wojnie pracowali i zmarli w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie i 4 na Litwie Kowie┼äskiej oraz nazwiska 18 ksi─Ö┼╝y polskich, kt├│rzy pracowali po wojnie na Litwie i opu┼Ťcili j─ů z r├│┼╝nych przyczyn; 12 z nich wyjecha┼éo do Polski w latach 1947-48 i 1956-57; byli to w wi─Ökszo┼Ťci ksi─Ö┼╝a zwolnieni z ┼éagr├│w. W pierwszych latach po wojnie w 80 ko┼Ťcio┼éach w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie by┼éy odprawiane polskie nabo┼╝e┼ästwa. W 1991 r. by┼éo ju┼╝ tylko w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie ju┼╝ tylko 15 polskich ksi─Ö┼╝y i 30 parafii, w kt├│rych odprawiane by┼éy msze ┼Ťw. wy┼é─ůcznie po polsku. Na Litwie Kowie┼äskiej duszpasterstwo polskoj─Özyczne by┼éo ograniczone tylko do Kowna i W─Ödziago┼éy, nie by┼éo go natomiast w miejscowo┼Ťciach, w kt├│rych mieszka┼éo du┼╝o Polak├│w: ┼üopie, Kiejdany czy Jan├│w. Brak ksi─Ö┼╝y polskich by┼é wynikiem niech─Ötnego przyjmowania do jedynego na Litwie seminarium duchownego w Kownie polskich kandydat├│w, co usprawiedliwiano ma┼é─ů ilo┼Ťci─ů miejsc dla m┼éodzie┼╝y litewskiej i zastanawiaj─ůco cz─Östego relegowania przyj─Ötych ju┼╝ polskich kandydat├│w, kt├│rych zast─Öpowali litewscy kandydaci. W seminarium nie wprowadzono nauki j─Özyka polskiego, przynajmniej dla tych student├│w, kt├│rzy mieli potem pracowa─ç na Wile┼äszczy┼║nie. Sytuacja taka powodowa┼éa, ┼╝e coraz cz─Ö┼Ťciej do parafii z wi─Ökszo┼Ťci─ů polsk─ů kierowano litewskich ksi─Ö┼╝y, nie znaj─ůcych dobrze j─Özyka polskiego, nierzadko nie potrafi─ůcych w pe┼éni zrozumie─ç potrzeb swoich parafian. Natomiast nielicznych polskich ksi─Ö┼╝y cz─Östokro─ç wysy┼éano do parafii czysto litewskich, np. przez 5 lat (1976-81) w Poniewie┼╝u na Litwie Kowie┼äskiej pracowa┼é ks. Aleksander Kaszkiewicz rodem z podwile┼äskich Ejszyszek, kt├│rego skierowano do Wilna dopiero na interwencj─Ö ko┼Ťcieln─ů z zewn─ůtrz (A. Hlebowicz). Polscy ksi─Ö┼╝a mieli ci─Ö┼╝kie ┼╝ycie, b─Öd─ůc prze┼Ťladowani przez w┼éadze sowieckiej Litwy i administracj─Ö ko┼Ťcieln─ů w Wilnie, opanowan─ů teraz przez Litwin├│w. Byli np. cz─Östo dotkliwie bici przez „nieznanych sprawc├│w”, np. jesieni─ů 1980 r. zosta┼é pobity proboszcz z Bia┼éej Waki, 95-letni ks. Leopold Chomski.
Jednocze┼Ťnie w latach 1945-46 komuni┼Ťci litewscy wyp─Ödzili wi─Ökszo┼Ť─ç Polak├│w z Wilna - 107 tys. i 90 tys. z litewskiej cz─Ö┼Ťci polskiej Wile┼äszczyzny. Jednak a┼╝ do lat 80. XX w. wi─Ökszo┼Ť─ç praktykuj─ůcych katolik├│w w archidiecezji wile┼äskiej nadal stanowili Polacy, pomimo wyp─Ödzenia do Polski Ludowej w latach 1957-58 dodatkowo oko┼éo 47 tys. Polak├│w; w 1959 r. by┼éo na Litwie 235 tys. Polak├│w, a w 1989 r. 247 tys.
W Wilnie pozosta┼é abp Mecislovas Reinys, kt├│ry po wyp─Ödzeniu abpa Ja┼ébrzykowskiego ponownie by┼é administratorem litewskiej cz─Ö┼Ťci arcybiskupstwa wile┼äskiego. Jego rz─ůdy by┼éy kr├│tkie. 18 VII 1947 r. zosta┼é aresztowany przez NKWD. Skazany na 10 lat wi─Özienia, by┼é wi─Öziony we W┼éodzimierzu ko┼éo Moskwy, gdzie zmar┼é jak jaki┼Ť pies pod p┼éotem 8 II 1953 r. Tak los ukara┼é go za polako┼╝erstwo. Tymczasem nacjonali┼Ťci litewscy i Ko┼Ťci├│┼é litewski uwa┼╝aj─ů abpa Reinysa za bohatera narodowego, wielkiego kap┼éana-m─Öczennika. W 2009 r. Poczta Litewska wyda┼éa znaczek z podobizn─ů Reinysa z okazji 125 rocznicy jego urodzin. Jednak wprost niebywa┼é─ů bezczelno┼Ťci─ů ze strony Ko┼Ťcio┼éa litewskiego s─ů jego starania w Watykanie o wyniesienie Reinysa na o┼étarze (angielska wersja internetowej Wikipedii, polska Wikipedia przemilcza ten fakt, bo Polacy nie powinni o tym wiedzie─ç: maj─ů si─Ö o tym dowiedzie─ç po fakcie wyniesienia na o┼étarze, jak jakie┼Ť protesty niewiele ju┼╝ pomog─ů!).
Po abp Mecislovasie Reinysie archidiecezj─ů wiele┼äsk─ů zarz─ůdzali tylko wikariusze generalni, bo nale┼╝a┼éa ona ci─ůgle do polskiej prowincji ko┼Ťcielnej (do 1991 r.): 1946-49 Edmundas Basys, 1949 Juozapas Vaiciunas, 1949-58 biskup poniewieski Kazimieras Paltorakas jako zarz─ůdca, 1958-61 bp Julijonas Stepanovicius jako administrator i ponownie wikariusze generalni: 1961-79 Ceslovas Krivaitis i 1979-89 Algirdas Gutauskas.
Komuni┼Ťci litewscy drog─ů administracyjna niszczyli struktury administracyjne i organizacyjne Ko┼Ťcio┼éa wile┼äskiego. Zamkni─Öto wi─Ökszo┼Ť─ç ko┼Ťcio┼é├│w wile┼äskich (ponad 20) i tylko kilka na prowincji (bo kraj by┼é ca┼ékowicie katolicki i nawet w┼éadza komunistyczna musia┼éa si─Ö z tym liczy─ç). Jednak doprowadzono do tego, ┼╝e dzia┼éalno┼Ť─ç religijna ogranicza┼éa si─Ö wy┼é─ůcznie do mo┼╝no┼Ťci odprawiania mszy ┼Ťw. Komuni┼Ťci litewscy (nie rosyjscy!) w katedrze urz─ůdzili galeri─Ö obraz├│w, ko┼Ťcio┼éy: Augustian├│w zamieniono na sk┼éad materia┼é├│w do rozbudowy sieci elektrycznej, ┼Ťw. Bart┼éomieja magazyn, nast─Öpnie warsztat rze┼║biarski, Bernardyn├│w na sk┼éad Instytutu Sztuki i pracowni─Ö rze┼║biarsk─ů, ┼Ťw. Ignacego na sk┼éad dekoracji studium kinematograficznego i restauracj─Ö, Serca Jezusowego na klub budowla┼äc├│w, ┼Ťw. Jakuba na sk┼éad dekoracji opery i baletu, ┼Ťw. Jana (akademicki) zosta┼é najpierw sk┼éadem papieru, a potem muzeum „my┼Ťli post─Öpowej” i sal─Ö koncertow─ů, ┼Ťw. Jerzego na sk┼éad makulatury/ksi─ů┼╝ek, ┼Ťw. Katarzyny na sk┼éad produkt├│w mi─Ösnych, nast─Öpnie muzeum sztuki, ┼Ťw. Kazimierza na magazyn, potem restauracj─Ö i muzeum ateizmu, Bonifratr├│w na sal─Ö koncertow─ů, ┼Ťw. Micha┼éa (Bernardynek) by┼é sk┼éadem, nast─Öpnie sal─ů wystawow─ů budownictwa, Franciszkan├│w na archiwum centralne, ┼Ťw. Stefana na sk┼éad cementu i innych materia┼é├│w budowlanych, ┼Ťw. Tr├│jcy by┼é sal─ů sportow─ů, nast─Öpnie pracowni─ů muzeum historycznego i etnograficznego, Trynitarzy na sk┼éad wojskowy, Wszystkich ┼Üwi─Ötych na sk┼éad produkt├│w ┼╝ywno┼Ťciowych, nast─Öpnie na wystaw─Ö sztuki ludowej, Wizytek na wi─Özienie dla nieletnich (Adam Hlebowicz Ko┼Ťci├│┼é odrodzony Gda┼äsk 1993). W zabranym Pa┼éacu Arcybiskupim, wzniesionym w latach 1932–35 wed┼éug projektu Stefana Nar─Öbskiego, znalaz┼éo siedzib─Ö Prezydium Najwy┼╝szego Sowietu Litewskiej Republiki.
Niestety komunistyczna antykatolicka polityka na Litwie nie zbli┼╝y┼éa do siebie katolik├│w polskich i litewskich. I to wy┼é─ůcznie z winy Litwin├│w i duchownych litewskich, kt├│rzy teraz pod ka┼╝dym wzgl─Ödem dominowali w arcybiskupstwie wile┼äskim, szczeg├│lnie w Kurii. Wydawana poza zasi─Ögiem cenzury w latach 1972-89 przez katolik├│w litewskich g┼éo┼Ťna „Kronika Ko┼Ťcio┼éa Litewskiego na Litwie” nigdy nie informowa┼éa opinii publicznej o problemach polskich katolik├│w na Litwie, a nieliczne, najcz─Ö┼Ťciej anonimowe wzmianki o Polakach, mia┼éy niech─Ötny do nich stosunek (A. Hlebowicz). Ci─ůgle paranoicznym celem Ko┼Ťcio┼éa litewskiego by┼éo zniszczenie polskiego katolicyzmu w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie. Tote┼╝ napi─Öcia polsko-litewskie w sferze ko┼Ťcielnej by┼éy tam i w├│wczas ci─ůgle aktualne i og├│lnie Polacy skar┼╝yli si─Ö na nieprzychylny stosunek do nich hierarchii litewskiej i wielu ksi─Ö┼╝y litewskich. W 1975 r. na 9 czynnych ko┼Ťcio┼é├│w w Wilnie, w pi─Öciu odprawiano msze ┼Ťw. dla Litwin├│w i Polak├│w, w dw├│ch tylko dla Litwin├│w i tak┼╝e dw├│ch tylko dla Polak├│w: ko┼Ťcio┼éy ┼Ťw. Ducha i ┼Ťw. Rafa┼éa. Potem Polacy mieli i nadal maj─ů tylko ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Ducha. W latach 80. ksi─Ö┼╝a litewscy czynili starania, aby z parafii dwuj─Özycznych i z Ostrej Bramy wyrugowa─ç j─Özyk polski.
W 1981 r. dotar┼é na Zach├│d dokument zatytu┼éowany List otwarty w sprawie religijnych praw Polak├│w na Litwie, kt├│ry opublikowa┼é „Tydzie┼ä Polski” w Londynie z 7 II 1981 r. Jego autorzy opisuj─ů ci─Ö┼╝k─ů sytuacj─Ö Polak├│w-katolik├│w na Wile┼äszczy┼║nie i na koniec b┼éagaj─ů biskup├│w litewskich o przydzielanie do 40 czysto polskich parafii na Wile┼äszczy┼║nie polskich ksi─Ö┼╝y (a nie kierowanie ich do parafii czysto litewskich) lub ksi─Ö┼╝y znaj─ůcych j─Özyk polski i o nie odrzucanie kandydat├│w z polskich rodzin do seminarium duchownego w Kownie (bo w Wilnie zosta┼éo zamkni─Öte przez komunist├│w). Niestety, postulaty katolik├│w polskich na Wile┼äszczy┼║nie zosta┼éy zupe┼énie zignorowane przez biskup├│w litewskich. A jak „List otwarty” dotar┼é do Watykanu to z pewno┼Ťci─ů od razu wyl─ůdowa┼é w koszu na ┼Ťmieci. Dlatego po pi─Öciu latach od opublikowania „Listu otwartego” czytamy w paryskiej „Kulturze” (Nr 9/468 1986) o nadal pogarszaj─ůcej si─Ö religijnej sytuacji Polak├│w na Wile┼äszczy┼║nie, gdzie ksi─Ö┼╝a litewscy okrutnie post─Öpuj─ů z Polakami-katolikami (np. w Wilnie zabrano Polakom ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Rafa┼éa). Ko┼äcz─ůc t─Ö relacj─Ö sta┼éy wsp├│┼épracownik „Kultury” J├│zef Mirski pisze: „Trudno jest pisa─ç o wymienionych wy┼╝ej faktach. Lecz te┼╝ nie mo┼╝na o nich milcze─ç w┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e w interesie Litwin├│w i Polak├│w le┼╝y zrozumienie wzajemnie i przyja┼║┼ä. Nie mo┼╝na jej jednak budowa─ç na przemilczaniu tego, co w ni─ů uderza i s┼éu┼╝y wzbudzaniu wrogo┼Ťci. Bo cho─ç jest to dzie┼éem ludzi o ograniczonych umys┼éach, u kt├│rych motywacja etniczna g├│ruje nad etyczn─ů, to jednak rzutuje to na ca┼éo┼Ť─ç obu spo┼éeczno┼Ťci, litewskiej i polskiej. Katolicy litewscy zyskali sobie sympati─Ö w ┼Ťwiecie dzi─Öki swojej odwadze w obronie praw ludzi wierz─ůcych. Dzia┼éania, o kt├│rych by┼éa tu mowa sympati─Ö t─Ö podwa┼╝aj─ů, nie tylko w┼Ťr├│d Polak├│w. S┼éu┼╝─ů te┼╝ nie dobru Litwy i Ko┼Ťcio┼éa katolickiego w tym kraju, lecz polityce kogo┼Ť innego, kto po mistrzowsku stosuje zasad─Ö „divide et impera””.
W 1990/91 r. upad┼é Zwi─ůzek Sowiecki co przynios┼éo ze sob─ů odrodzenie si─Ö pa┼ästwa litewskiego.
Polacy na Litwie ┼╝yli teraz nadziej─ů, ┼╝e nar├│d litewski, do┼Ťwiadczony niewol─ů sowieck─ů, kt├│ra mia┼éa do pewnego stopnia tak┼╝e oblicze antylitewskie oraz „polski” papie┼╝ na tronie Piotrowym w Watykanie (Jan Pawe┼é II od 1978 r.) poprawi─ů ich los – ich status w Ko┼Ťciele litewskim. Nic takiego nie nast─ůpi┼éo! Chocia┼╝ Litwa jest niby pa┼ästwem demokratycznym, cz┼éonkiem Rady Europy, Unii Europejskiej i NATO i pomimo tego, ┼╝e w 1994 r. rz─ůdy Polski i Litwy podpisa┼éy traktat, w kt├│rym Polska uzna┼éa obecn─ů granic─Ö polsko-litewsk─ů, czyli uzna┼éa przynale┼╝no┼Ť─ç Wilna do Litwy, i w kt├│rym „zapisane s─ů wa┼╝ne sprawy dla mniejszo┼Ťci polskiej na Litwie” („Gazeta Wyborcza” 16.2.2011), rz─ůd litewski, Litwini i Ko┼Ťci├│┼é litewski nadal nie nale┼╝─ů do przyjaci├│┼é Polski i Polak├│w. S─ů ci─ůgle niepoprawnymi obrzydliwymi polonofobami i ci─ůgle walcz─ů brutalnie z Polakami w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie.
I tak twierdzi nie ┼╝aden Polak, a tylko historyk litewski Alfredas Bumblauskas. W audycji „Komentarze tygodnia” w prywatnej litewskiej stacji telewizyjnej TV3 powiedzia┼é: „Ca┼éa nasza litewska to┼╝samo┼Ť─ç jest antypolska. My, wsp├│┼éczesny nar├│d litewski, urodzili┼Ťmy si─Ö jako antypolacy. Najwa┼╝niejsi XIX-wieczni tw├│rcy naszej to┼╝samo┼Ťci narodowej m├│wili, ┼╝e podstawowym d─ů┼╝eniem tworz─ůcego si─Ö narodu litewskiego powinno by─ç wyzwolenie si─Ö spod dominacji polskiej (zasianie nienawi┼Ťci do Polski i Polak├│w i wszystkiego co polskie). St─ůd, przy najmniejszym pretek┼Ťcie, Litwini tak ┼éatwo wpadaj─ů w z┼éo┼Ť─ç na swojego strategicznego s─ůsiada - Polsk─Ö." Zdaniem Bumblauskasa ka┼╝dy humanista i naukowiec litewski powinien zada─ç sobie pytanie, co osobi┼Ťcie zrobi┼é, by przezwyci─Ö┼╝y─ç te uformowane w okresie mi─Ödzywojennym antypolskie stereotypy we wszystkich naukach, a w tym i w polityce. Jego zdaniem w tej dziedzinie nie zrobiono nic albo bardzo ma┼éo (Kresy24.pl 18.5.2011).
Jak wida─ç po ich owocach, nie tylko ka┼╝dy humanista i naukowiec litewski, ale przede wszystkim ka┼╝dy katolicki biskup i ksi─ůdz litewski powinien zada─ç sobie pytanie, co zrobi┼é, by przezwyci─Ö┼╝y─ç antypolskie stereotypy w katolickiej spo┼éeczno┼Ťci litewskiej. Nic, dos┼éownie nic! Bowiem Ko┼Ťci├│┼é litewski, tak jak i rz─ůd litewski, ci─ůgle uwa┼╝aj─ů za sw├│j cel litwinizacj─Ö Polak├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie i zniszczenie wszelkich znajduj─ůcych si─Ö tam ┼Ťlad├│w polsko┼Ťci. Biskupi i kap┼éani litewscy w ko┼Ťcio┼éach Wilna i Wile┼äszczyzny realizuj─ů ten program skwapliwie i to przy milcz─ůcej zgodzie... Watykanu lub nawet z jego pomoc─ů i milcz─ůcych biskupach polskich, kt├│rzy na ka┼╝dym kroku tr─ůbi─ů wbrew prawdzie, ┼╝e polski Ko┼Ťci├│┼é katolicki sta┼é ZAWSZE z narodem polskim (mo┼╝na tu postawi─ç chocia┼╝by to pytanie: za co wi─Öc Polacy wieszali polskich biskup├│w w okresie powstania ko┼Ťciuszkowskiego w 1794 r.?!).
┼╗e Ko┼Ťci├│┼é litewski stawia na zniszczenie Polak├│w i polsko┼Ťci na w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie potwierdza wiele fakt├│w tak tu wymienionych, jak i wszystkie inne, kt├│re nie spos├│b tu wymieni─ç, ale kt├│re mo┼╝na znale┼║─ç w prasie polskiej wydawanej w Wilnie.

……….

Wyb├│r Polaka na papie┼╝a w 1978 r. by┼é niemi┼éym zaskoczeniem dla rz─ůdu sowieckiego, a na Litwie zosta┼é przyj─Öty z trwog─ů przez tamtejszych dygnitarzy partyjnych i z mieszanymi uczuciami przez katolik├│w litewskich, z powodu ci─ůgn─ůcych si─Ö od prawie stu lat animozji polsko-litewskich. Nielegalnie wydawana „Kronika Ko┼Ťcio┼éa Litewskiego” napisa┼éa, ┼╝e „wyb├│r nape┼énia nas nadziej─ů…”, licz─ůc na to, ┼╝e Jan Pawe┼é II b─Ödzie walczy┼é o wi─Öksze prawa dla katolik├│w w pa┼ästwach obozu komunistycznego. Natomiast emigracja litewska, kt├│ra wynios┼éa z przedwojennej i wojennego czasu Litwy wrogo┼Ť─ç do Polski i Polak├│w (w┼Ťr├│d niej by┼éo bardzo wiele os├│b kolaboruj─ůcych z Niemcami podczas wojny) przyj─Ö┼éa wyb├│r Jana Paw┼éa II z nieufno┼Ťci─ů i raczej bu┼äczucznie, ┼╝─ůdaj─ůc od papie┼╝a przy┼é─ůczenia Wilna do litewskiej prowincji ko┼Ťcielnej, kapelusza kardynalskiego dla Litwina, wi─Öcej audycji litewskich w Radiu Watyka┼äskim oraz wymuszenia (!) u w┼éadz sowieckich zgody na wydawanie legalnej prasy katolickiej na Litwie, powi─Ökszenie seminarium duchownego w Kownie i przyznanie wolno┼Ťci wyznawania religii, dodaj─ůc: „O tym nowy Papie┼╝ powinien wiedzie─ç i odpowiednio post─Öpowa─ç, gdy┼╝ tylko konkretne posuni─Öcia przekonaj─ů Litwin├│w, ┼╝e G┼éowa Ko┼Ťcio┼éa narodowo┼Ťci polskiej mo┼╝e si─Ö wznie┼Ť─ç ponad uprzedzenia nacjonalistyczne” („Kultura” Nr 4/379 1979, Pary┼╝). Niemcy mieli wi─Öcej kultury i nie ┼╝─ůdali od papie┼╝a Jana Paw┼éa II oddania im przez Polsk─Ö Ziem Zachodnich (Marian Ka┼éuski Litwa. 600-lecie chrze┼Ťcija┼ästwa 1387-1987 Londyn 1987).
Niestety, papie┼╝ Jan Pawe┼é II uleg┼é szanta┼╝owi litewskiemu. Kiedy jako Polak kardyna┼é Karol Wojty┼éa wspiera┼é Polak├│w na Wschodzie, w tym tak┼╝e na Litwie i np. tak┼╝e pami─Ö─ç o polskim Wilnie, to po wyborze na papie┼╝a odwr├│ci┼é si─Ö ca┼ékowicie od spraw polskich katolik├│w na Litwie, Bia┼éorusi i Ukrainie. Po wst─ůpieniu na tron Piotrowy sta┼é si─Ö obywatelem Pa┼ästwa Watyka┼äskiego i wiernym jego patriot─ů – i tylko jego patriot─ů. Od tej pory mia┼é s┼éu┼╝y─ç tylko interesom Ko┼Ťcio┼éa i by─ç pasterzem wszystkich katolik├│w. Polacy nie mieli by─ç prawa uprzywilejowanym narodem – wsp├│lnot─ů katolick─ů. Nie by┼éo by nic w tym z┼éego (bo papie┼╝ musi by─ç ojcem wszystkich katolik├│w), gdyby Jan Pawe┼é II nie chcia┼é si─Ö podoba─ç wszystkim polskim wrogom przez wspieranie ich antypolskich posuni─Ö─ç, szczeg├│lnie litewskich i ukrai┼äskich grekokatolik├│w. Ca┼éa ta jego dzia┼éalno┼Ť─ç jest nie tylko ukrywana przed spo┼éecze┼ästwem polskim i nie tylko przez Ko┼Ťci├│┼é polski, kt├│ry mia┼é obowi─ůzek strzec „dobrego imienia” papie┼╝a w┼Ťr├│d Polak├│w przez ukrywanie prawdy o jego antypolskich poci─ůgni─Öciach, ale tak┼╝e przez wszystkie polskie partie polityczne rz─ůdz─ůce Polsk─ů po 1989 r., prowadz─ůce polsk─ů polityk─Ö wschodni─ů zgodnie z wytycznymi polityki wschodniej dla Polski przez Jerzego Giedroycia - wspierania Litwin├│w, Ukrai┼äc├│w i Bia┼éorusin├│w nawet kosztem ┼╝ywotnych interes├│w narodu polskiego poprzez spe┼énianie wszystkich ┼╝─ůda┼ä tych narod├│w odno┼Ťnie Polski i Polak├│w oraz polskiej przesz┼éo┼Ťci na Kresach, aby w ten spos├│b zbudowa─ç antyrosyjski sojusz tych pa┼ästw, ale tak┼╝e z Jana Paw┼éa II czyni si─Ö wielkiego patriot─Ö polskiego i wielkiego dobroczy┼äc─Ö Polski. Tymczasem jedyn─ů rzecz─ů, kt├│r─ů zrobi┼é dla Polski/narodu polskiego by┼éo jego otwarte poparcie idei niezale┼╝nych, wolnych zwi─ůzk├│w zawodowych, czyli polskiej Solidarno┼Ťci, co w jakim┼Ť stopniu, ale na pewno nie decyduj─ůcym, przyczyni┼éo si─Ö do upadku system├│w komunistycznych w pa┼ästwach bloku wschodniego. Tak, zrobi┼é to m.in. dla Polski, ale przede wszystkim dla Ko┼Ťcio┼é├│w katolickich w Europie Wschodniej. Oczywi┼Ťcie tak┼╝e i polskiego, o kt├│rego interesy dba┼é jak tylko m├│g┼é do ko┼äca ┼╝ycia (np. postara┼é si─Ö o konkordat, wspania┼éy dla Ko┼Ťcio┼éa – polskiego i Watykanu, jednak niekoniecznie korzystny dla Polski, dokona┼é potrzebnego nowego podzia┼éu administracyjnego Ko┼Ťcio┼éa). Jan Pawe┼é II nie zrobi┼é natomiast niczego dobrego dla Polonii – polskich emigrant├│w mieszkaj─ůcych na ca┼éym ┼Ťwiecie, kt├│rzy podlegali miejscowym biskupom, w og├│le nie troszcz─ůcych si─Ö o potrzeby polskich katolik├│w (to by┼éo powodem powstania Polskiego Ko┼Ťcio┼éa Narodowego w Ameryce niezale┼╝nego od Rzymu). Pracuj─ůcy w Australii w latach 50. XX w. ks. Konrad Trzeciak odnotowa┼é w swoich wspomnieniach, ┼╝e podczas konferencji biskup├│w australijskich w sprawie potrzeb duszpasterskich przybywaj─ůcych w├│wczas masowo do Australii emigrant├│w biskup z Brisbane powiedzia┼é, ┼╝e je┼Ťli emigrantom nie podoba si─Ö Ko┼Ťcio┼éa australijskiego zmierzaj─ůcego do ich szybkiej asymilacji, to mog─ů nie chodzi─ç do ko┼Ťcio┼éa, grunt ┼╝eby dzieci swoje wysy┼éali do szk├│┼é katolickich/┼éo┼╝yli na utrzymanie Ko┼Ťcio┼éa (Marian Ka┼éuski Polonia katolicka w Australii… Toru┼ä 2010). Polonia ameryka┼äska licz─ůca 8-10 mln os├│b od dawna i podczas pontyfikatu Jana Paw┼éa II narzeka┼éa na brak biskup├│w polskich, a p├│┼║niej na ich tak ma┼é─ů liczb─Ö biskup├│w, kt├│rzy by j─ů reprezentowali w episkopacie ameryka┼äskim, troszcz─ůc si─Ö o ich potrzeby. Polscy katolicy w USA stanowili ok. 12-15% katolik├│w w tym kraju; trzymaj─ůc si─Ö proporcji powinno by─ç ponad 30 biskup├│w polskiego pochodzenia. Jednak wobec sprzeciwu g┼é├│wnie irlandzko-niemieckiego episkopatu ameryka┼äskiego by┼éo ich zazwyczaj zaledwie kilku. Jan Pawe┼é II nie chc─ůc sobie zrazi─ç przedstawicieli irlandzko-niemieckiego episkopatu w zasadzie utrzyma┼é ten stan rzeczy (tak┼╝e jego nast─Öpcy). By┼é brak biskup├│w polskich w Kanadzie, Brazylii, Argentynie, Francji, Anglii czy nawet w Niemczech. Jednak najgorzej Jan Pawe┼é II potraktowa┼é Polak├│w mieszkaj─ůcych na Litwie, Bia┼éorusi, Ukrainie i Rosji.
Po upadku Zwi─ůzku Sowieckiego w 1991 r. Jan Pawe┼é II widz─ůc w tym korzy┼Ťci dla Ko┼Ťcio┼éa katolickiego d─ů┼╝y┼é do utworzenia narodowych Ko┼Ťcio┼é├│w katolickich: bia┼éoruskiego i ukrai┼äskiego przez brutaln─ů (!) asymilacj─Ö tamtejszych polskich katolik├│w, co nie spos├│b nie uzna─ç za antypolskie poci─ůgni─Öcie. Watykan ju┼╝ od czas├│w carskich uwa┼╝a┼é, ┼╝e przez likwidacj─Ö polskiego katolicyzmu na Kresach i powstanie w jego miejsce narodowych Ko┼Ťcio┼é├│w – bia┼éoruskiego i ukrai┼äskiego ┼éatwiej b─Ödzie prowadzi─ç akcj─Ö nawracania prawos┼éawnych Bia┼éorusin├│w i Ukrai┼äc├│w, a nawet Rosjan na katolicyzm. A po zamachu na jego osob─Ö na placu ┼Ťw. Piotra w Rzymie 13 V 1981 r., dokonanym przez tureckiego zamachowca Ali Ağc─Ö, Jan Pawe┼é II mia┼é obsesj─Ö na punkcie nawr├│cenia Rosji. Uwa┼╝a┼é je za swoj─ů misj─Ö ┼╝yciow─ů. Bowiem papie┼╝ wierzy┼é, ┼╝e swoje ocalenie nie zawdzi─Öcza┼é tylko szcz─Ö┼Ťciu – wyrazi┼é to s┼éowami: „Jedna r─Öka strzela┼éa, a inna kierowa┼éa kul─Ö”. Dlatego ┼╝e zamach mia┼é miejsce 13 maja, podobnie jak pierwsze objawienie Matki Boskiej w F├ítimie w 1917 r., zwi─ůza┼é je z nim. A ┼╝e Matka Boska m├│wi┼éa tam o nawr├│ceniu Rosji, wi─Öc uzna┼é, ┼╝e to on ma doprowadzi─ç do jej nawr├│cenia (Wikipedia). Rosja po upadku komunizmu w 1991 r. si─Ö nawr├│ci┼éa – powr├│ci┼éa do swojego historycznie prawos┼éawia i nikt z Rosjan nie chcia┼é i nie chce w og├│le s┼éysze─ç o jakim┼Ť nawr├│ceniu si─Ö na katolicyzm, bo uwa┼╝aj─ů, ┼╝e tak┼╝e prawos┼éawie prowadzi do Boga i ┼╝e ono jest ich religi─ů. A Matka Boska nawet nie doprowadzi┼éa do wizyty Jana Paw┼éa II w Rosji, kt├│rej tak bardzo pragn─ů┼é i o kt├│r─ů si─Ö stara┼é, chocia┼╝ danym mu by┼éo odwiedzi─ç inne komunistyczne kraje, jak np. Kub─Ö.
Jan Pawe┼é II znaj─ůc litewskie ┼╝─ůdania kierowane do niego i uwagi Litwin├│w odno┼Ťnie swego polskiego pochodzenia, zaraz po obj─Öciu tronu Piotrowego przyj─ů┼é bardzo ┼╝yczliw─ů postaw─Ö wobec Litwin├│w i postulat├│w litewskich, powoli realizuj─ůc ich szanta┼╝owe ┼╝yczenia. Zapewne wp┼éyw na to mia┼éa bardzo proniemiecka i prolitewska (i skrajnie antypolska!) postawa papie┼╝a Piusa XII, a przez to i wielu dygnitarzy watyka┼äskich. Wykorzystuj─ůc to emigracja litewska wystara┼éa si─Ö o to, aby w Watykanie, w podziemiach bazyliki ┼Ťw. Piotra, w 1970 r. zosta┼éa zbudowana Kaplica Litewska. W o┼étarzu umieszczono – oczywi┼Ťcie - mozaik─Ö przedstawiaj─ůc─ů Ostrobramsk─ů Matk─Ö Mi┼éosierdzia, kt├│r─ů czcili g┼é├│wnie Polacy, a nie Litwini, kt├│rych w Wilnie by┼éo zawsze bardzo ma┼éo; tak wi─Öc i tu Litwini wprowadzili polityk─Ö: mia┼éa ona podkre┼Ťla─ç, ┼╝e Wilno jest litewskie, a MB Ostrobramska ich i tylko ich ikon─ů. Aby przypodoba─ç si─Ö Litwinom papie┼╝ Jan Pawe┼é II na samym pocz─ůtku swego pontyfikatu powiedzia┼é, ┼╝e „po┼éowa mego serca jest na Litwie”, chocia┼╝ do tej pory z Litw─ů, Litwinami, Wilnem czy kultem Matki Boskiej Ostrobramskiej nie mia┼é nic czy bardzo niewiele wsp├│lnego, parokrotnie odwiedzi┼é Kaplic─Ö Litewsk─ů ju┼╝ w pierwszych latach pontyfikatu, pochodz─ůcego z litewskiego ┼Ťrodowiska emigracyjnego ksi─Ödza litewskiego Audrysa Ba─Źkisa mianowa┼é w. 1979 r. zast─Öpc─ů sekretarza Rady Spraw Publicznych Ko┼Ťcio┼éa, a w 1988 r. nuncjuszem w Holandii, a ameryka┼äskiego arcybiskupa pochodzenia litewskiego Paula Marcinkusa mianowa┼é Pro-Prezydentem Miasta Watykanu, trzeci─ů najwa┼╝niejsz─ů osob─ů w Watykanie po papie┼╝u i sekretarzu stanu (w 1982 r. Marcinkus zosta┼é uwik┼éany w finansowy skandal zwi─ůzany z bankructwem Banco Ambrosiano: David Yallop: Pot─Öga i chwa┼éa. W mrocznym sercu Watykanu Jana Paw┼éa II Krak├│w 2011), zacz─ů┼é utrzymywa─ç wyj─ůtkowo serdeczne stosunki z biskupami litewskimi, w 1988 r. mianowa┼é duchownego Vincentasa Sladkevi─Źiusa 27 V przewodnicz─ůcym Konferencji Episkopatu Litwy, 28 VI 1988 r. pierwszym w dziejach kardyna┼éem narodowo┼Ťci litewskiej, a jak zosta┼é przez papie┼╝a 10 marca 1989 r. mianowany arcybiskupem Kowna, to w podzi─Öce papie┼╝owi na prze┼éomie 1991-1992 r. z ko┼Ťcio┼éa Wniebowzi─Öcia NMP (tzw. ko┼Ťci├│┼é Witolda) w Kownie usun─ů┼é polskie epitafium hrabi├│w Tyszkiewicz├│w (Juliusz Jadecki Fikcje i fakty – „Magazyn Wile┼äski” Nr 17 1993), w 1984 r. z okazji 500 rocznicy ┼Ťmierci ┼Üwi─Ötego Kazimierza (w┼éa┼Ťc. Kazimierz Jagiello┼äczyk 1458 Krak├│w - 1484 Grodno), polskiego kr├│lewicza, od 1481 r. namiestnika kr├│lewskiego w Koronie Kr├│lestwa Polskiego, ┼Ťwi─Ötego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego (1602), patrona Polski i Litwy (od pocz─ůtku w tej kolejno┼Ťci) papie┼╝ Jan Pawe┼é II og┼éosi┼é g┼é├│wnym patronem Litwy, a Poczta Watyka┼äska wyda┼éa znaczek pocztowy przedstawiaj─ůcy ┼Ťw. Kazimierza wy┼é─ůcznie jako patrona Litwy (napis), w 1987 r. doprowadzi┼é nie tylko do beatyfikacji pierwszego „Litwina”, czy raczej Litwina i Polaka w jednej osobie – abpa Jerzego Matulewicza/Jurgisa Matulevi─Źiusa (nigdy nie u┼╝ywa┼é nazwiska w litewskiej pisowni!) ale tak┼╝e og┼éosi┼é go jednym z patron├│w Litwy – tylko Litwy, chocia┼╝ ┼╝ycie abpa Matulewicza by┼éo wi─Öcej zwi─ůzane z Polsk─ů, Polakami i polskim Ko┼Ťcio┼éem.
Pod koniec lat 80. XX w. trz─ůs┼é si─Ö w posadach Zwi─ůzek Sowiecki. Papie┼╝ Jan Pawe┼é II uzna┼é, ┼╝e mo┼╝e bez przeszk├│d mianowa─ç biskup├│w na jego terenie. W ten spos├│b w marcu 1989 r. Jan Pawe┼é II spe┼éni┼é g┼é├│wne ┼╝─ůdanie Litwin├│w – przeprowadzi┼é jeszcze wtedy cz─Ö┼Ťciow─ů reorganizacj─Ö administracji ko┼Ťcielnej na Litwie Sowieckiej dokonuj─ůc oficjalnej nominacji litewskiego duchownego, ks. Julionasa Stepanoviciusa na arcybiskupa wile┼äskiego („Tygodnik Powszechny” 25.3.1989), czym w┼éa┼Ťciwie tak┼╝e z┼éama┼é polsko-watyka┼äski konkordat z 1925 r., bowiem archidiecezja wile┼äska ci─ůgle wtedy – do 1991 r. nale┼╝a┼éa do polskiej prowincji ko┼Ťcielnej. Jednocze┼Ťnie dla Bia┼éorusi mianowa┼é biskupem polskiego kap┼éana z Wilna Tadeusza Kondrusiewicza, uprzednio (w 1988 r.) przenosz─ůc go z Wilna do Grodna. Zaistnia┼éa wtedy okazja, aby razem z ks. Julionasem Stepanoviciusem mianowa─ç jako jego biskupa pomocniczego (sufraganem) bardzo zas┼éu┼╝onego polskiego kap┼éana z Wile┼äszczyzny, ks. J├│zefa Obrembskiego, w latach 1950-2002 proboszcza parafii pw. Wniebowzi─Öcia Naj┼Ťwi─Ötszej Maryi Panny w Mejszagole – legend─Ö Wile┼äszczyzny, patriarch─Ö kap┼éan├│w polskich na Litwie, kap┼éana, kt├│ry nie k┼éania┼é si─Ö i nie ba┼é komunist├│w, m.in. pomaga┼é ksi─Ö┼╝om ukrywaj─ůcym si─Ö przed siepaczami komunistycznymi (. Ks. Jaros┼éaw W─ůsowicz SDB w Internetowym „Przystanku Historii” (19.6.2020) pisze: „By┼é na Litwie niekwestionowanym autorytetem dla Polak├│w i wiernych innych narodowo┼Ťci. Nazywano go patriarch─ů kap┼éan├│w Wile┼äszczyzny i jeszcze za ┼╝ycia by┼é otoczony legend─ů. Przeszed┼é do historii jako wychowawca kilku pokole┼ä naszych rodak├│w, kt├│rzy po 1945 r. pozostali na swojej ojcowi┼║nie”. Uczestniczy┼é cz─Östo jako ┼Ťwiadek w dokonywanych przez nich potajemnych ┼Ťwi─Öceniach kap┼éan├│w, kt├│rzy po uko┼äczeniu podziemnego seminarium mieli pracowa─ç w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach Zwi─ůzku Sowieckiego. Wielokrotnie przes┼éuchiwali go funkcjonariusze sowieckiej s┼éu┼╝by bezpiecze┼ästwa, grozi┼éo mu nawet zes┼éanie na Syberi─Ö, ale szcz─Ö┼Ťliwie unikn─ů┼é tego (Deon.pl). Jak bardzo by┼é zas┼éu┼╝onym kap┼éanem dowodzi to, ┼╝e po upadku Zwi─ůzku Sowieckiego odwiedzali go prezydenci Polski Lech Kaczy┼äski i Bronis┼éaw Komorowski, cz─Östym go┼Ťciem u niego by┼é poprzedni nuncjusz papieski arcybiskup Peter Stephan Zurbriggen, ambasadorzy Polski na Litwie (w 2008 r. ambasador Janusz Skolimowski wr─Öczy┼é ks. Obrembskiemu pierwsz─ů na Litwie kart─Ö Polaka), biskupi. Je┼Ťli mianowanie ks. Obrembskiego nie by┼éo do przyj─Öcia przez Litwin├│w, to Jan Pawe┼é II powinien mianowa─ç go wtedy biskupem honorowym/tytularnym. Uczyni┼é to z podobnie zas┼éu┼╝onym kap┼éanem polskim (S┼éuga Bo┼╝y Ko┼Ťcio┼éa katolickiego) pracuj─ůcym na terenie archidiecezji lwowskiej ks. Rafa┼éem Kiernickim, w┼éa┼Ťc. W┼éadys┼éawem Kiernickim (1912 - 1995), kt├│rego w wieku 79 lat (!) mianowa┼é biskupem pomocniczym lwowskim. W przypadku ks. J├│zefa Obrembskiego Jan Pawe┼é II „zapomnia┼é” o czym naucza┼é jego Ko┼Ťci├│┼é – o sprawiedliwym wynagradzaniu za prac─Ö. Bo i tym razem poszed┼é na r─Ök─Ö antypolskim szowinistom litewskim. Na co nie zdoby┼é si─Ö Watykan, ignoruj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç ks. Obrembskiego i polski Ko┼Ťci├│┼é katolicki, kt├│ry faktycznie by┼é parobkiem Jana Paw┼éa II – bezwzgl─Ödnym wykonawc─ů jego nawet antypolskich posuni─Ö─ç (w Polsce ca┼ékowicie przemilczanych!), zdobyli si─Ö polscy ┼Ťwieccy chrze┼Ťcijanie, a przez nich Polska. W uznaniu wybitnych zas┼éug dla ochrony dziedzictwa kulturowego i narodowego Polak├│w na Litwie, za zaanga┼╝owanie w dzia┼éania na rzecz pojednania i rozwoju przyjaznych relacji Polak├│w i Litwin├│w oraz dzia┼éalno┼Ť─ç charytatywn─ů ks. J├│zef Obr─Öbski zosta┼é odznaczony: w 1992 r. - Z┼éot─ů Oznak─ů Orderu Zas┼éugi Rzeczypospolitej Polskiej (r├│wnowa┼╝n─ů z Krzy┼╝em Oficerskim Orderu Zas┼éugi Rzeczypospolitej Polskiej), w 1994 r. – Krzy┼╝em Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski – za wybitne zas┼éugi w pracy duszpasterskiej w┼Ťr├│d Polak├│w zamieszka┼éych w Republice Litewskiej, w 2001 r. – Krzy┼╝em Komandorskim z Gwiazd─ů Orderu Zas┼éugi Rzeczypospolitej Polskiej – za wybitne zas┼éugi i zaanga┼╝owanie w dzia┼éalno┼Ťci na rzecz normowania stosunk├│w polsko-litewskich w 2011 r. Krzy┼╝em Wielkim Orderu Zas┼éugi Rzeczypospolitej Polskiej. Niestety, Litwini nie przyznali ks. Obremskiemu ┼╝adnego odznaczenia, okazuj─ůc tym swoj─ů ma┼éo┼Ť─ç. Po ┼Ťmierci ks. J├│zefa Obrembskiego proboszczem mejszagolskim w latach 2011-16 by┼é znany, ceniony i zas┼éu┼╝ony kap┼éan polski na Wile┼äszczy┼║nie ks. J├│zef Aszkie┼éowicz, nast─Öpnie proboszcz parafii ┼Ťw. Micha┼éa Archanio┼éa w Butryma┼äcach i parafii ┼Ťw. Wniebowzi─Öcia Naj┼Ťwi─Ötszej Maryi Panny w Podborzu. Osoba, kt├│ra sw─ů prac─ů kap┼éa┼äsk─ů z pewno┼Ťci─ů zas┼éu┼╝y┼éa na przyznanie jej przez arcybiskupa wile┼äskiego Gintaras Gru┼ías tytu┼éu honorowego kanonika. Niestety, litewski arcybiskup wile┼äski o tym nawet nie pomy┼Ťla┼é, bo ks. Aszkie┼éowicz to Polak. Tytu┼é ten zosta┼é natomiast nadany ks. Aszkie┼éowiczowi w 2018 r. przez diecezj─Ö grodzie┼äsk─ů na dzisiejszej Bia┼éorusi za prac─Ö i zas┼éugi dokonane przez ks. Aszkie┼éowicza na jej terenie (L24.lt 11.5.2018).
Nowo mianowany przez Jana Paw┼éa II biskup wile┼äski Julionas Stepanovicius odwdzi─Öczy┼é si─Ö „polskiemu” papie┼╝owi Janowi Paw┼éowi w ten spos├│b, ┼╝e podj─ů┼é decyzj─Ö o uczynieniu z arcypolskiej katedry wile┼äskiej w biegu dziej├│w Narodowej Katedry Litewskiej, w kt├│rej nie ma miejsca na msze w j─Özyku polskim i ┼╝e w r├│wnie┼╝ arcypolskim ko┼Ťciele ┼Ťw. Kazimierza w Wilnie nabo┼╝e┼ästwa b─Öd─ů si─Ö odbywa─ç tylko w j─Özyku litewskim i rosyjskim, z wykluczeniem polskiego, chocia┼╝ w Wilnie mieszka┼éo KILKASET razy wi─Öcej polskich katolik├│w ni┼╝ rosyjskich oraz nie zezwoli┼é w 1989 r. na odprawienie w Dzie┼ä Zaduszny nabo┼╝e┼ästwa ku czci Polak├│w pomordowanych w podwile┼äskich Ponarach przez Niemc├│w i Litwin├│w (J. Jadecki, jw.). Abp Julionas Stepanovicius by┼é nieodrodnym synem przedwojennych biskup├│w litewskim – stuprocentowym polako┼╝erc─ů – s┼éug─ů Szatana. Nie tylko czyni┼é katedr─Ö wile┼äsk─ů litewskim prawie ┼╝e poga┼äskim chramem narodowym i przez to bez dost─Öpu do niego Polak├│w, ale jak prawdziwy barbarzy┼äska zakry┼é lub poniszczy┼é zabytkowe tablice i inne rzeczy tylko dlatego, ┼╝e mia┼éy polskie napisy. Udowadnia to znany pisarz litewski Tomas Venclowa w rozmowie z tygodnikiem „Newsweek” (Co gryzie Litwina „Express Wieczorny” 10.8.2008 za „Newsweek”) m├│wi─ůc: „Zna┼éem dobrze ksi─Ödza Vasiliauskasa, pierwszego proboszcza katedry wile┼äskiej po zwr├│ceniu jej Ko┼Ťcio┼éowi. On tego ukrywania polskich napis├│w nie chcia┼é, nie zgadza┼é si─Ö z ├│wczesnym arcybiskupem wile┼äskim. Ale arcybiskup postawi┼é na swoim… (czu┼é) sta┼é─ů niech─Ö─ç do Polak├│w” (i to by┼é chrze┼Ťcijanin?!). Za jego rz─ůd├│w dosz┼éo do usuni─Öcia j─Özyka polskiego z ko┼Ťcio┼é├│w w ┼Üwi─Öcianach i Jewiach, chocia┼╝ mieszka┼éo tam du┼╝o Polak├│w (A. Hlebowicz).
W latach 1989-91 polityka Watykanu wobec Ko┼Ťcio┼éa katolickiego na Litwie nie by┼éa jeszcze dok┼éadnie sprecyzowana. Tote┼╝ w tym okresie Ko┼Ťci├│┼é polski okazywa┼é zainteresowanie polskimi katolikami na Litwie. M.in. wys┼éano sporo polskich ksi─ů┼╝ek katolickich (modlitewniki, Katechizm, ┼Ťpiewniki) i do Wilna uda┼éo si─Ö kilku biskup├│w polskich, m.in. Henryk Gulbinowicz i Edward Materski (obaj pochodzili z Wilna) i doprowadzili do pewnych ust─Öpstw ze strony kurii wile┼äskiej wobec katolik├│w polskich, szczeg├│lnie biskupa sufragana Juozasa Tunaitisa. Biskup ten zgodzi┼é si─Ö na przyjazd z Polski kilku duszpasterzy, kt├│rzy mogli obj─ů─ç najbardziej potrzebuj─ůce polskich kap┼éan├│w plac├│wki w Kalwarii Wile┼äskiej i Ejszyszkach, na lektorat j─Özyka polskiego w seminarium kowie┼äskim oraz na za┼éo┼╝enie Katolickiego Stowarzyszenia Polak├│w na Litwie, zajmuj─ůcego si─Ö dzia┼éalno┼Ťci─ů charytatywn─ů w┼Ťr├│d Polak├│w i katechizacj─ů (A. Hlebowicz). Po ┼Ťmierci Julionasa Stepanoviciusa w 1991 r. nowym arcybiskupem wile┼äskim zosta┼é taki sam jak on nacjonalista litewski Audrys Ba─Źkis i odwil┼╝ dla polskich katolik├│w w archidiecezji wile┼äskiej si─Ö sko┼äczy┼éa, tym bardziej, ┼╝e papie┼╝ Jan Pawe┼é II popar┼é polityk─Ö wynaradowienia Polak├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie.
Mianowanie ks. Stepanoviciusa arcybiskupem wile┼äskim zaowocowa┼éo oderwaniem archidiecezji wile┼äskiej od polskiej prowincji ko┼Ťcielnej w 1991 r. i w┼é─ůczeniem arcybiskupstwa litewskiego w sk┼éad litewskiej prowincji ko┼Ťcielnej. Nacjonali┼Ťci litewscy dopi─Öli swego i triumfowali. Jan Pawe┼é II, z urodzenia Polak, sta┼é si─Ö tym samym grabarzem polskiej archidiecezji wile┼äskiej, kt├│ra odegra┼éa wielk─ů rol─Ö w historii Ko┼Ťcio┼éa polskiego: dzisiaj przedstawia si─Ö je jako histori─Ö Ko┼Ťcio┼éa litewskiego, g┼é├│wnie przez g┼éupi─ů – na chama robion─ů pr├│b─Ö jej litwinizowania/fa┼észowania historii i robienia z Polak├│w Litwin├│w, co cz─Östo odbywa si─Ö za zgod─ů Ko┼Ťcio┼éa polskiego, rzekomo patriotycznego i rzekomo zawsze b─Öd─ůcego z narodem polskim (w co mo┼╝e uwierzy─ç tylko osoba nie znaj─ůca historii Polski). A mo┼╝na by┼éo tego unikn─ů─ç, gdyby Jan Pawe┼é II nie utworzy┼é w 1991 r. z polskiej cz─Ö┼Ťci archidiecezji wile┼äskiej nowej diecezji archidiecezji bia┼éostockiej, a tylko archidiecezj─Ö bia┼éostocko-wile┼äsk─ů, kt├│ra by┼éaby spadkobierczyni─ů polskich dziej├│w biskupstwa, a nast─Öpnie archidiecezji wile┼äskiej w latach 1388-1945. Niestety, ani papie┼╝, ani biskupi polscy o tym nie pomy┼Ťleli (to samo nale┼╝a┼éo zrobi─ç z arcybiskupstwem lwowski – z polskiej jego cz─Ö┼Ťci powinno zosta─ç utworzone biskupstwo zamojsko-lwowskie; poszli na r─Ök─Ö Litwinom i Ukrai┼äcom kosztem polskiej historii katolickiej na Kresach). Nast─Öpc─ů abpa Stepanowiciusa na wile┼äskiej stolicy biskupiej Jan Pawe┼é II mianowa┼é swego watyka┼äskiego pupila Audrysa Ba─Źkisa, kt├│rego nast─Öpnie uczyni┼é kardyna┼éem. By┼é on synem Stasysa Antanasa Ba─Źkisa (1906-1999), litewskiego dyplomata i dzia┼éacz emigracyjny, przyw├│dca litewskiej emigracji w latach 1983–1987 - polako┼╝ercy. A ┼╝e „niedaleko pada jab┼éko od jab┼éoni” synem zosta┼é wychowany na przyk┼éadnego polako┼╝erc─Ö. Tak zwany kap┼éan Audrys Ba─Źkis ca┼é─ů swoj─ů dzia┼éalno┼Ťci─ů w Wilnie udowodni┼é to bez najmniejszego wstydu. By┼é zas┼éu┼╝onym s┼éug─ů Szatana walcz─ůcym z polskim katolicyzmem w archidiecezji wile┼äskiej: wiedzia┼é bowiem, ┼╝e ze strony Watykanu ma woln─ů r─Ök─Ö w sprawach polskich katolik├│w, ┼╝e mo┼╝e liczy─ç nawet na poparcie Jana Paw┼éa II. Najlepszym na to dowodem jest to, ┼╝e Ba─Źkis w brutalny spos├│b zabra┼é z ko┼Ťcio┼éa polskiego ┼Ťw. Ducha obraz Jezusa Mi┼éosiernego, zwi─ůzany ze ┼Ťw. Faustyn─ů Kowalsk─ů i z okresem jej pobytu w Wilnie, gdy┼╝ ko┼Ťci├│┼é ten stawa┼é si─Ö polskim sanktuarium zwi─ůzanym kultem z t─ů ┼Ťwi─Öt─ů, a Ba─Źkis nie chcia┼é nowego polskiego sanktuarium w Wilnie. Pozwolenie na to wyj─ůtkowo bolesne antypolskie poci─ůgni─Öcie udzieli┼é mu „polski” papie┼╝ Jan Pawe┼é II! (Tadeusz Andrzejewski Patowa sytuacja Tygodnik Wile┼äszczyzny 22-28.4.2004).
Jest przykrym faktem, ┼╝e Jan Pawe┼é II popieraj─ůc antypolsk─ů polityk─Ö wschodni─ů Jerzego Giedroycia szed┼é zawsze na r─Ök─Ö antypolskiemu Ko┼Ťcio┼éowi litewskiemu i przez to, chocia┼╝ by┼é polskiego pochodzenia nigdy nie stan─ů┼é w obronie Polak├│w – polskich katolik├│w na Litwie przed prze┼Ťladowaniami ze strony Ko┼Ťcio┼éa litewskiego! Natomiast wr─Öcz oburzaj─ůce jest to, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é litewski w walce z Polakami w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie mia┼é sprzymierze┼äca w Watykanie. I ┼╝e ten fakt tolerowa┼é Episkopat Polski i ukrywany jest po dzi┼Ť dzie┼ä przed spo┼éecze┼ästwem polskim. Powtarzam to po raz kolejny, ┼╝e polscy biskupi lubi─ů szasta─ç k┼éamliwym sloganem (k┼éamliwym, gdy┼╝ bardzo wiele fakt├│w temu zaprzecza), ┼╝e „Polski Ko┼Ťci├│┼é by┼é zawsze z narodem polskim”. Wi─Öc dlaczego nie martwi go w og├│le prze┼Ťladowanie polskich katolik├│w na dzisiejszej Litwie?!
Oto dwa najbardziej oburzaj─ůce przyk┼éady na uleg┼éo┼Ť─ç Jana Paw┼éa II wobec wrogich Polakom biskup├│w litewskich i Ko┼Ťcio┼éa litewskiego.
Najwi─Ökszym skandalem na tle nietolerancji etnicznej w Ko┼Ťciele litewskim jak i Litwie, kt├│ra ledwo co odzyska┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç, i to z udzia┼éem papie┼╝a Jana Paw┼éa II, by┼éa sprawa odmowy przez rz─ůd litewski i Ko┼Ťci├│┼é litewski osobnego spotkania si─Ö z Polakami podczas pobytu papie┼╝a Jana Paw┼éa II w Wilnie w 1993 r. By┼éo to skandalem z tego powodu, ┼╝e na Litwie – w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie mieszka┼éo w├│wczas ok. 250 000 Polak├│w, z czego ok. 110 000 w Wilnie, kt├│re by┼éo pierwszym etapem jego podr├│┼╝y, a tak┼╝e dlatego ┼╝e Jan Pawe┼é II podczas swych pielgrzymek po ┼Ťwiecie (ponad 100 podr├│┼╝y) spotyka┼é si─Ö ZAWSZE z lokaln─ů Poloni─ů, nawet je┼Ťli to by┼éa ma┼éa grupa os├│b. Np. w spotkaniu papie┼╝a z Polakami w Gwatemali wzi─Ö┼éo udzia┼é zaledwie 100 os├│b, czyli tyle ilu tam mieszka Polak├│w. O spotkanie papie┼╝a z Polakami na Litwie zabiega┼éo wiele polskich ┼Ťrodowisk (Ojciec ┼Üw. nie wyr├│┼╝ni Polak├│w S┼éowo. Dziennik Katolicki 28.1.1993). Bowiem na takie spotkanie nie zgadza┼é si─Ö rz─ůd litewski jak r├│wnie┼╝ biskupi litewscy, oczywi┼Ťcie z powodu swojej wielkiej „mi┼éo┼Ťci” do Polak├│w. Papie┼╝ nie chc─ůc dra┼╝ni─ç tak ich jak i w og├│le polako┼╝erczych Litwin├│w postanowi┼é nie spotyka─ç si─Ö osobno z Polakami. Wybuch┼éy z tego powodu skandal sta┼é si─Ö tak g┼éo┼Ťny i ostry, ┼╝e informacje o nim posz┼éy w ┼Ťwiat. Jan Pawe┼é II ostatecznie by┼é zmuszony spotka─ç si─Ö z Polakami w Wilnie. Jednak, aby to spotkanie „nie rzuca┼éo si─Ö w oczy” ┼Ťwiatowym mediom i by┼éo jak najmniej liczne, Ko┼Ťci├│┼é litewski zgodzi┼é si─Ö jedynie na to, aby urz─ůdzono je w niedu┼╝ym ko┼Ťciele polskim ┼Ťw. Ducha w Wilnie, w kt├│rym mog┼éo si─Ö pomie┼Ťci─ç zaledwie najwy┼╝ej 1000 os├│b (Odnie┼Ťli┼Ťmy zwyci─Östwo! Merkuriusz Ziem Wschodnich Rzeczypospolitej Nr 4 1993). Tak wi─Öc w spotkaniu mog┼éa wzi─ů─ç udzia┼é jedynie ma┼éa garstka Polak├│w mieszkaj─ůcych na Litwie; w australijskim Melbourne, gdzie mieszka zaledwie 20 000 Polak├│w, spotkanie z papie┼╝em odby┼éo si─Ö na wielkim stadionie MCG! B─Öd─ůc w katedrze wile┼äskiej papie┼╝ nie powiedzia┼é ani jednego s┼éowa po polsku, chocia┼╝ w ┼Ťwi─ůtyni by┼éo bardzo du┼╝o Polak├│w.
Podczas pielgrzymki po Litwie, na G├│rze Krzy┼╝y ko┼éo Szawli (┼╗mud┼║) papie┼╝ Jan Pawe┼é II zrobi┼é drugi oburzaj─ůcy uk┼éon w stron─Ö nacjonalist├│w litewskich. W kazaniu w┼Ťr├│d m─Öczennik├│w z okresu komunistycznego wymieni┼é nazwisko abpa Mecislovasa Reinysa, m├│wi─ůc, ┼╝e s─ů to kandydaci na o┼étarze. Litwini to podchwycili i od tego czasu czynione s─ů starania w Watykanie o beatyfikacj─Ö abpa Reinysa (angielska wersja internetowej Wikipedii, polska t─Ö spraw─Ö przemilcza, aby Polacy o tym nie wiedzieli!). Czy jego ┼Ťmier─ç w sowieckim wi─Özieniu zmy┼éa z niego haniebn─ů antypolsk─ů dzia┼éalno┼Ť─ç z okresu II wojny ┼Ťwiatowej?! - Je┼Ťli jaki┼Ť papie┼╝ odwa┼╝y si─Ö wynie┼Ť─ç go na o┼étarze, to w├│wczas powinien mie─ç odwag─Ö og┼éosi─ç go patronem polako┼╝erc├│w! Jednak lata lec─ů i jak dotychczas nie ma ani ┼Ťwi─Ötego, ani nawet b┼éogos┼éawionego Reinysa. Domy┼Ťlam si─Ö, ile trudu zadaj─ů sobie duchowni litewscy i kuriali┼Ťci watyka┼äscy, aby zak┼éama─ç biografi─Ö abpa Reinysa, aby z czarnej owcy zrobi─ç bia┼éego go┼é─ůbka, aby z polako┼╝ercy zrobi─ç go┼é─ůbka pokoju, aby sfabrykowa─ç jaki┼Ť „cud”.
Papie┼╝ Jan Pawe┼é II wybra┼é jako intencj─Ö modlitw na XXII ┼Üwiatowy Dzie┼ä Pokoju 1989, kt├│ry jest obchodzony w Ko┼Ťciele 1 stycznia ka┼╝dego roku, temat: „Poszanowanie praw mniejszo┼Ťci warunkiem rozwoju pokoju”, kt├│ry jest jakby naturalnym przed┼éu┼╝eniem intencji modlitw o pok├│j na ┼Ťwiecie z 1988 r.: „Wolno┼Ť─ç religijna warunkiem pokoju”. W zwi─ůzku z tym, ┼╝e wolno┼Ťci religijnej Polakom na Litwie nie chce zapewni─ç Ko┼Ťci├│┼é litewski, b─Öd─ůcy na us┼éugach szowinist├│w litewskich, prawdziwi chrze┼Ťcijanie uznali, ┼╝e skandaliczny konflikt mi─Ödzy katolikami polskimi a litewskimi powinna nareszcie rozwi─ůza─ç Stolica Apostolska, wykorzystuj─ůc powstanie niezale┼╝nej Litwy w 1991 r. Dlatego, jak czytamy w dokumencie Zwi─ůzku Ziem Wschodnich RP w Melbourne w Australii pt. O prawa dla Polak├│w-katolik├│w w Wilnie („Tygodnik Polski” 15.7.1989) po oddaniu administracji arcybiskupstwa wile┼äskiego w r─Öce ca┼ékowicie litewskie, chocia┼╝ w tej diecezji ok. 40-50% praktykuj─ůcych katolik├│w stanowi─ů Polacy, nadszed┼é czas, aby Watykan tak┼╝e ugruntowa┼é i zagwarantowa┼é tak wielkiej masie Polak├│w-katolik├│w w archidiecezji wile┼äskiej opiek─Ö duszpastersk─ů w ich j─Özyku. Najlepszym rozwi─ůzaniem b─Ödzie mianowanie Polaka biskupem sufraganem (pomocniczym) wile┼äskim (kt├│rego otrzymali Litwini pod naciskiem Watykanu w 1940 r.) i zabezpieczenie praw polskich katolik├│w w ramach Ko┼Ťcio┼éa litewskiego, a gdyby tego nie mo┼╝na by┼éo zrealizowa─ç, w├│wczas nale┼╝a┼éoby odseparowa─ç katolik├│w polskich od Ko┼Ťcio┼éa litewskiego i mianowanie dla nich administratora apostolskiego z tytu┼éem biskupa, co by┼éo ju┼╝ w przesz┼éo┼Ťci praktykowane przez Stolic─Ö Apostolsk─ů. Sugestie te s─ů ca┼ékowicie usprawiedliwione i mo┼╝liwe do zrealizowania, i s─ů warunkiem rozwoju pokoju mi─Ödzy Polakami i Litwinami na Litwie, zgodnie z tym co napisa┼é litewski humanista Tomas Venclova: „musimy zdoby─ç si─Ö na przyznanie, ┼╝e Wilno i Wile┼äszczyzna by┼éy przez wiele stuleci – i pozostan─ů – co najmniej dwukulturowym. Nie jest to powodem do utyskiwa┼ä. Wprost przeciwnie, daje szans─Ö wsp├│lnego wzbogacenia…” (List otwarty do Litwin├│w i Polak├│w na Litwie „Kultury” Nr 3/1989, Pary┼╝). R├│wnie┼╝ znany i ceniony dzia┼éacz polski w Wilnie dr Jan Mincewicz, podczas pobytu papie┼╝a Jana Paw┼éa II w Bia┼éymstoku w 1993 r., zwr├│ci┼é si─Ö do niego z pro┼Ťb─ů o mianowanie polskiego biskupa pomocniczego w Wilnie, ale rzekomo polski papie┼╝ Jan Pawe┼é II chc─ůc ponownie przypodoba─ç si─Ö Litwinom, a w┼éa┼Ťciwie nacjonalistom litewskim, nigdy tego nie uczyni┼é (zmar┼é w 2005 r.). Z kolei jego nast─Öpc├│w ta sprawa nic nie obchodzi┼éa i nie obchodzi. Bowiem w tradycji Watykanu jest niewtr─ůcanie si─Ö w konflikty etniczne mi─Ödzy katolikami (zawsze w tych sprawach obmywa┼é r─Öce jak Pi┼éat), chyba ┼╝e sprawa dotyczy mo┼╝nych tego ┼Ťwiata. Wtedy zawsze zabierali g┼éos z poparciem dla tego mo┼╝nego. Tak by┼éo np. z papie┼╝em Grzegorzem XVI, kt├│ry zamiast stan─ů─ç w obronie prze┼Ťladowanych Polak├│w i prze┼Ťladowanego r├│wnie┼╝ Ko┼Ťcio┼éa polskiego, w swojej encyklice Cum primum og┼éoszonej 9 VI 1832 r. pot─Öpi┼é polskie powstanie z 1830 r. przeciwko PRAWOS┼üAWNEMU cesarzowi Rosji, maj─ůce na celu obalenie legalnej w┼éadzy i pot─Öpi┼é je (wed┼éug nauki Ko┼Ťcio┼éa „ka┼╝da w┼éadza pochodzi od Boga”) i napomnia┼é polskich biskup├│w oraz duchowie┼ästwo, aby podporz─ůdkowali si─Ö w┼éadzy zaborc├│w oraz aby zach─Öcali do tego lud (Wikipedia). Dlatego wszelkie skargi kierowane do Watykanu na prze┼Ťladowane przez biskup├│w danej grupy etnicznej w─Ödruj─ů zawsze, ale to zawsze do kosza na ┼Ťmieci. A ┼╝e ka┼╝dy biskup odpowiada za sw─ů dzia┼éalno┼Ť─ç na terenie powierzonej mu diecezji „tylko przed Bogiem i papie┼╝em”, wi─Öc de facto staje si─Ö udzielnym ksi─Öciem, na kt├│rego, jakby zaistnia┼éa taka konieczno┼Ť─ç, nie ma ┼╝adnego kija: bo B├│g za daleko i w og├│le nie bierze udzia┼éu w ┼╝yciu ludzko┼Ťci (Ko┼Ťci├│┼é usprawiedliwia to nast─Öpuj─ůco: Pan B├│g nierychliwy, ale sprawiedliwy”, a na t─Ö sprawiedliwo┼Ť─ç mamy czeka─ç do s─ůdu ostatecznego, czyli „czekaj tatka latka”), a papie┼╝ w takich sprawach zawsze obmywa r─Öce, zapominaj─ůc o S┼éowie Bo┼╝ym: „Dobry pasterz dwa o owieczki swoje”. Biskupi mog─ů wi─Öc dowolnie prze┼Ťladowa─ç podleg┼é─ů im grup─Ö etniczn─ů. Z czego litewscy biskupi wile┼äscy korzystaj─ů pe┼én─ů gar┼Ťci─ů. Dla mnie jako Polaka i katolika trudno zaakceptowa─ç g┼éuche milczenie Ko┼Ťcio┼éa POLSKIEGO w sprawie prze┼Ťladowania POLSKICH katolik├│w na Litwie. To milczenie Ko┼Ťcio┼éa polskiego wo┼éa o pomst─Ö do nieba!

……….

Sprawa prze┼Ťladowania polskich katolik├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie przez litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki da┼éa o sobie zna─ç ze zdwojon─ů si┼é─ů po og┼éoszeniu przez lidera Zwi─ůzku Sowieckiego Michai┼éa Gorbaczowa w 1987 r. tzw. g┼éasnosti, kt├│ra mia┼éa prowadzi─ç „do uzyskania jawno┼Ťci ┼╝ycia publicznego i otwarcia informacyjnego na ┼Ťwiat”. W wyniku g┼éasnosti przeprowadzono m.in. zniesienie cenzury. G┼éasnost zapocz─ůtkowa┼éa r├│wnie┼╝ proces formowania si─Ö w Zwi─ůzku Radzieckim spo┼éecze┼ästw obywatelskich. A wi─Öc tak┼╝e polskiego spo┼éecze┼ästwa obywatelskiego na Litwie. Tamtejsi Polacy zacz─Öli domaga─ç si─Ö wi─Ökszych praw narodowych na gruncie pa┼ästwowym i religijnym. Litwini, kt├│rymi kierowa┼é og├│lnonarodowy ruch Sajudis, walcz─ůcy o te same prawa ani my┼Ťleli o przyznaniu tych praw Polakom na Litwie. W Sajudisie w imieniu Ko┼Ťcio┼éa litewskiego, kt├│ry uwa┼╝a┼é go za swego ambasadora, antypolskie stanowisko reprezentowa┼é ks. Vaclovas Aliulis MIC (Bernardinai.lt 17.2.2020).
Sprawy i troski polskich katolik├│w na Litwie sta┼éy si─Ö g┼éo┼Ťne nie tylko na Litwie, ale tak┼╝e w Polsce, g┼é├│wnie w prasie.
J├│zefa Hennelowa w ukazuj─ůcym si─Ö w Krakowie katolickim „Tygodniku Powszechnym” z 4 XII 1988 r. w artykule zatytu┼éowanym W cieniu Rossy pisze: „Litewsko-polskie wsp├│┼é┼╝ycie kszta┼étowa─ç b─Ödzie w ogromnej mierze tak┼╝e i katolicyzm … Powinien wszak ┼é─ůczy─ç. A tymczasem jest w┼éa┼Ťnie jednym ze ┼║r├│de┼é konfliktu”.
Spraw─ů t─ů zainteresowa┼é si─Ö Jan Pawe┼é Gawlik, znany eseista, teatrolog, krytyk teatralny, publicysta, dramaturg, pisz─ůc w „┼╗yciu Literackim (Sprawa Jana Ciechanowicza Nr 42 1991): „…z perspektywy Wilna pojawiaj─ů ci─Ö cienie nietolerancji… A nas – Polak├│w i Litwin├│w – nie sta─ç na konflikty. ┼ü─ůczy nas wsp├│lnota, nie sprzeczno┼Ť─ç interes├│w. Przysz┼éo┼Ť─ç, kt├│ra si─Ö rysuje w ramach wsp├│lnej i wolnej Europy, Europy Ojczyzn, powinna by─ç przysz┼éo┼Ťci─ů wsp├│┼épracy i tolerancji, rzetelno┼Ťci i prawdy – wszystkich wobec wszystkich. A to, co si─Ö w tej sprawie nad Wili─ů dzi┼Ť dzieje, nie zawsze ma, niestety, taki charakter. By─ç mo┼╝e i my nie jeste┼Ťmy bez winy. By─ç mo┼╝e stajemy si─Ö uczuleni na sposoby post─Öpowania litewskich w┼éadz i litewskiego spo┼éecze┼ästwa, bo lepiej widzi si─Ö i czuje przejawy niech─Öci ni┼╝ lojalno┼Ťci i dobrej woli z przeciwnej strony. Ale gdy napi─Öcia przenosz─ů si─Ö na miejsca kult├│w religijnych, gdy pr─Ö┼╝ny litewski Ko┼Ťci├│┼é katolicki staje si─Ö terenem relacjonowanych tu uczule┼ä, a wierni zbieraj─ů podpisy przeciwko odprawianiu w ich ┼Ťwi─ůtyniach nabo┼╝e┼ästw w j─Özyku polskim, litewska za┼Ť hierarchia lokuje ksi─Ö┼╝y-Polak├│w w parafiach litewskich, ksi─Ö┼╝y Litwin├│w w parafiach polskich, a b─Öd─ůcy zawsze bastionem polsko┼Ťci polski Ko┼Ťci├│┼é katolicki na Litwie prze┼╝ywa wraz z wiernymi swoje trudne dni, to nie jest to dobrze i nie powinni┼Ťmy udawa─ç, ┼╝e nic si─Ö nie dzieje”.
Natomiast Jerzy T. Zalesiak pisze: „…Ko┼Ťci├│┼é litewski zszed┼é na pozycje narodowe, gdy tymczasem Polacy wile┼äscy tradycyjnie przywi─ůzani s─ů do Ko┼Ťcio┼éa Powszechnego. Na co dzie┼ä p┼éac─ů oni bardzo wysok─ů cen─Ö za to… Na Litwie nie dos┼éyszano g┼éosu Papie┼╝a Jana Paw┼éa II w Or─Ödziu „Poszanowanie mniejszo┼Ťci warunkiem pokoju” z 8 grudnia 1988 r. i nie podj─Öto dzie┼éa naprawy: szanowanie wolno┼Ťci religijnej jednostek w ich ┼╝yciu zbiorowym, nieskr─Öpowanego sprawowania kultu wiary, stworzenia warunk├│w do religijnego wykszta┼écenia. Dzisiaj jest wi─Öcej ni┼╝ pewne, ┼╝e ponad trzystutysi─Öczna polska spo┼éeczno┼Ť─ç na Wile┼äszczy┼║nie nie mo┼╝e oczekiwa─ç od hierarchii Ko┼Ťcio┼éa litewskiego rozwi─ůzania jej najbardziej ┼╝ywotnych potrzeb religijnych” (J─Özyk liturgii – tylko cz─Ö┼Ť─ç problemu „S┼éowo. Dziennik Katolicki” 20.3.1995).
Jeszcze bardziej na temat prze┼Ťladowania polskich katolik├│w przez litewskich biskup├│w wile┼äskich, kt├│rzy jednocze┼Ťnie o┼Ťmielaj─ů si─Ö krytykowa─ç przedwojennego polskiego arcybiskupa wile┼äskiego Romualda Ja┼ébrzykowskiego za rzekome prze┼Ťladowanie litewskich katolik├│w na Wile┼äszczy┼║nie (czyni┼é to np. abp Julionas Stepanovicius, kt├│ry w ten spos├│b usprawiedliwia┼é wykluczenie mszy polskich w katedrze i ko┼Ťciele ┼Ťw. Kazimierza) pisa┼éy i pisz─ů polskie gazety wydawane na Litwie. Np. Jeremi Sidorkiewicz w polskim „Kurierze Wile┼äskim” z 23 marca 2011 r. pisze: „Dzisiejsi litewscy hierarchowie ko┼Ťcielni r├│wnie┼╝ nie raz pokazali niech─Ötne Polakom oblicze”. I dodaje „Polacy nie powinni jednak biernie poddawa─ç si─Ö dyktatowi nacjonalist├│w w sutannach. Warto pisa─ç zbiorowe petycje z ┼╝─ůdaniem nabo┼╝e┼ästw w j─Özyku polskim nawet do Benedykta XVI. Jest to sprawa honoru i godno┼Ťci ludzkiej. Kto nie szanuje siebie samego, szanowany przez innych nie b─Ödzie”.
Nie spos├│b w tym rozdziale przedstawi─ç wszystkie krzywdy jakie spotka┼éy i spotykaj─ů polskich katolik├│w na Litwie.
Dlatego, ┼╝e wszyscy papie┼╝e od 1918 r. nie przejmowali si─Ö i nie przejmuj─ů losem polskich katolik├│w na Litwie, wi─Öc po wyt─Öpieniu polskich katolik├│w na Litwie Kowie┼äskiej, obecnie do wyt─Öpienia Polak├│w-katolik├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie, kt├│re to miasto i ziemi─Ö sprezentowa┼é Litwinom Stalin po napadzie na Polsk─Ö we wrze┼Ťniu 1939 r., to wed┼éug nich zbo┼╝ne dzie┼éo prowadzili i prowadz─ů litewscy arcybiskupi-metropolici Wilna: Julijonas Steponavi─Źius 1989-91, Audrys Ba─Źkis 1991-2013 i obecnie Gintaras Gru┼ías - skrajni nacjonali┼Ťci litewscy wrogo ustosunkowani do Polski, Polak├│w i wszystkiego co polskie na terenie arcybiskupstwa wile┼äskiego. Jak ju┼╝ pisa┼éem, Julijonas Steponavi─Źius zaraz po odzyskaniu katedry wile┼äskiej uczyni┼é z niej - tej wielowiekowej arcypolskiej ┼Ťwi─ůtyni b─Öd─ůcej pod patronatem patrona Polski – ┼Ťw. Stanis┼éawa i z grobami kr├│l├│w i kr├│lowych Polski oraz kr├│lewicza ┼Ťw. Kazimierza, tak┼╝e patrona Polski, wzniesion─ů w obecnym kszta┼écie przez polskich architekt├│w Wawrzy┼äca Gucewicza i Micha┼éa Szulca, w kt├│rej na o┼étarzu g┼é├│wnym jest ci─ůgle obraz Zamordowanie ┼Ťw. Stanis┼éawa przez Boles┼éawa ┼Ümia┼éego polskiego malarza Franciszka Smuglewicza, kt├│r─ů ca┼éy nar├│d polski po wielkiej powodzi w 1931 r. uratowa┼é przed niechybnym zawaleniem si─Ö (Marian Ka┼éuski Polskie Wilno 1919 – 1939 Toru┼ä 2019) LITEWSK─ä ┼Ťwi─ůtyni─ů narodow─ů, tym samym zamkni─Öt─ů dla polskich katolik├│w w Wilnie; msze odprawiane s─ů wy┼é─ůcznie po litewsku. Usuni─Öto ze ┼Ťwi─ůtyni prawie wszystkie pami─ůtki polskie, m.in. zamurowano nagrobek przedwojennego arcybiskupa wile┼äskiego Jana Cieplaka, m.in. m─Öczennika wi─Özie┼ä sowieckich oraz usuni─Öto tablic─Ö upami─Ötniaj─ůc─ů kr├│la W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼é─Ö – pierwszego budowniczego katedry wile┼äskiej! (M. Kosman Orze┼é i Pogo┼ä), a prochy biskupa W┼éadys┼éawa Bandurskiego – honorowego kapelana Legion├│w Polskich i biskupa polowego Wojska Polskiego w 1996 r. za abpa Ba─Źkisa, wyp─Ödzono do Warszawy. W ┼Ťwi─ůtyni bo┼╝ej Litwini umie┼Ťcili natomiast bardzo brzydko namalowane portrety nacjonalist├│w litewskich (widzia┼éem te kicze podczas pobytu w Wilnie w 2002 r.). Fakt uczynienia z katedry wile┼äskiej chramu litewskiego na po┼éy poga┼äskiego tak skomentowa┼é znany poeta i pisarz litewski Tomas Venclova w swym „Li┼Ťcie otwartym do Litwin├│w i Polak├│w na Litwie”, zamieszczonym w paryskiej „Kulturze” (Nr 3/1989): „Przera┼╝aj─ů mnie ludzie, kt├│rzy sprzeciwiaj─ů si─Ö dopuszczeniu mszy polskiej w katedrze wile┼äskiej, ostatnio zwr├│conej wierz─ůcym w wyniku presji ca┼éej ludno┼Ťci kraju. M├│wi si─Ö o „┼Ťwi─ůtyni narodowej”, gdzie powinien brzmie─ç wy┼é─ůcznie j─Özyk litewski. Jest to rzecz─ů skandaliczn─ů, bo samo poj─Öcie ┼Ťwi─ůtyni „narodowej” jest niechrze┼Ťcija┼äskie, przeciwne idei braterstwa oraz wsp├│lnego przyznawania si─Ö do warto┼Ťci ponadnarodowych, uniwersalnych… (Ko┼Ťci├│┼é polski dopu┼Ťci┼é j─Özyk litewski do prokatedry w Sejnach). Czy musimy teraz odwdzi─Öcza─ç si─Ö za ten gest Ko┼Ťcio┼éa polskiego gestem wyra┼║nie wrogim?... Postawa ci─ůg┼éego prowokowania Polak├│w jest bezp┼éodna, destruktywna i niebezpieczna”. Napisa┼éa to Litwin i osoba ┼Ťwiecka. Tymczasem Watykan id─ůc na r─Ök─Ö nacjonalistom litewskim zaakceptowa┼é uczynienie z katedry wile┼äskiej chramu litewskiego. Natomiast biskupi polscy w tej sprawie skulili ogon pod siebie.
Z kolei abp Ba─Źkis uczyni┼é z katedry wile┼äskiej chram bo┼╝ka nacjonalizmu litewskiego. Tym bo┼╝kiem dla nacjonalist├│w litewskich jest wsp├│┼étw├│rca niepodleg┼éo┼Ťci Jonas Basanavi─Źius (zm. 1927), kt├│ry by┼é zaciek┼éym polonofobem. To on pierwszy powiedzia┼é jak┼╝e k┼éamliwe s┼éowa: „Ka┼╝dy, kto zna si─Ö na przesz┼éo┼Ťci Litwy, wie, ┼╝e w szeregu wrog├│w narodu litewskiego Polacy zajmuj─ů pierwsze miejsce” i nawo┼éywa┼é do „przerobienia Ko┼Ťcio┼éa (na Litwie) w litewski narodowy, kt├│ry b─Ödzie lekiem na przekl─Öt─ů polonizacj─Ö”. Poza tym by┼é raczej ateist─ů czy osob─ů dalek─ů od praktykowania wiary katolickiej. Tymczasem w katedrze wile┼äskiej ustawiono na widocznym miejscu jego popiersie i to w rozmiarach wi─Ökszych od figury jakiegokolwiek ┼Ťwi─Ötego, a nawet i Chrystusa. Pomnik cz┼éowieka nic nie maj─ůcego wsp├│lnego z wiar─ů i z mi┼éo┼Ťci─ů do bli┼║niego, a wr─Öcz przeciwnie, pa┼éaj─ůcego ogniem nienawi┼Ťci do drugiego cz┼éowieka, do Polak├│w (Zbigniew Siemienowicz B┼é─ůdz─ůca Pogo┼ä – relacje polsko-litewskie Kurier Wile┼äski 10.9.2010). Bowiem w Ko┼Ťciele katolickim jest tak, ┼╝e ordynariusz diecezji jest „panem ┼╝ycia i ┼Ťmierci” – mo┼╝e robi─ç co mu si─Ö rzewnie podoba i wara innym do tego, co samo w sobie jest skandalem, a przede wszystkim niechrze┼Ťcija┼äskie. A je┼Ťli kto┼Ť widzi z┼éo w Ko┼Ťciele, to nie ma prawa milcze─ç. Je┼Ťli milczy, to bierze na swoje sumienie grzechy upad┼éego biskupa! Przestaje by─ç nie tylko nast─Öpc─ů Aposto┼é├│w, ale r├│wnie┼╝ chrze┼Ťcijaninem!
W pierwszej cz─Ö┼Ťci tej ksi─ů┼╝ki pisa┼éem obszernie o tym, ┼╝e przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů duchowie┼ästwo litewskie, a w okresie mi─Ödzywojennym Ko┼Ťci├│┼é litewski na r├│wni z nacjonalistami by┼é najwi─Ökszym wrogiem Polak├│w i j─Özyka polskiego. W okresie mi─Ödzywojennym biskupi litewscy nie tylko zlikwidowali w prawie stu procentach odprawianie polskich mszy ┼Ťw. w ko┼Ťcio┼éach na Litwie, ale tak┼╝e w og├│le usun─Öli j─Özyk polski z ko┼Ťcio┼é├│w, zabraniaj─ůc na przyk┼éad s┼éuchania spowiedzi w j─Özyku polskim, nawet w przypadku os├│b starszych, kt├│re nie mia┼éy okazji nauczy─ç si─Ö j─Özyka litewskiego, a w p├│┼║niejszym wieku nie by┼éy w stanie opanowa─ç bardzo trudnego j─Özyka litewskiego. Przez 22 lata (1991-2013) arcybiskup wile┼äski Audrys Ba─Źkis nie chcia┼é i nie nauczy┼é si─Ö j─Özyka polskiego, chocia┼╝ co najmniej po┼éow─Ö ludzi ucz─Öszczaj─ůcych do ko┼Ťcio┼éa stanowili i zapewne nadal stanowi─ů Polscy (litewski portal internetowy „Delfi” w kwietniu 2010 r. poda┼é, ┼╝e wed┼éug przeprowadzonych bada─ç zaledwie 16% Litwin├│w zadeklarowa┼éo chodzenie do ko┼Ťcio┼éa) z nienawi┼Ťci do po┼éowy swoich „owieczek”. Abp Ba─Źkis id─ůc w ┼Ťlady przedwojennych biskup├│w litewskich postanowi┼é wyrugowa─ç j─Özyk polski z ko┼Ťcio┼é├│w na terenie arcybiskupstwa wile┼äskiego. I ca┼éy czas wytrwale do tego d─ů┼╝y┼é.
W zachowaniu czy podtrzymywaniu polsko┼Ťci w┼Ťr├│d Polak├│w poza granicami dzisiejszej Polski wa┼╝n─ů rol─Ö odgrywa┼é i odgrywa j─Özyk polski. Wsp├│lnoty polskie pozbawione polskiego duszpasterza i polskich nabo┼╝e┼ästw wynaradawiaj─ů si─Ö ju┼╝ w drugim pokoleniu. Zdaj─ů sobie spraw─Ö z tego litewscy biskupi wile┼äscy i ca┼é─ů gar┼Ťci─ů – bez ┼╝adnych skrupu┼é├│w wykorzystywali i wykorzystuj─ů to w walce z polskim katolicyzmem na terenie arcybiskupstwa. Od czas├│w sowieckich likwiduj─ů polskie nabo┼╝e┼ästwa. Zmar┼éych ksi─Ö┼╝y polskich zast─Öpuj─ů proboszczami litewskimi, chocia┼╝ na etnicznej Litwie wyst─Öpuje drastyczny brak ksi─Ö┼╝y. Wed┼éug artyku┼éu Petrasa Gaucasa pt. J─Özyk liturgii w ko┼Ťcio┼éach archidiecezji wile┼äskiej („Lietuvos Aidas” 6.1.1995) w 1994 r. na 100 czynnych w Wilnie i na terenie diecezji wile┼äskiej ko┼Ťcio┼é├│w, w 32 nabo┼╝e┼ästwa by┼éy odprawiane po polsku, w 29 po litewsku, w 38 po litewsku i po polsku. W 1994 r. w parafiach autor artyku┼éu przyznaje, ┼╝e w grupie ko┼Ťcio┼é├│w dwuj─Özycznych s─ů takie, w kt├│rych Litwini stanowi─ů zaledwie 7% og├│┼éu parafian. Jednak nale┼╝─ůc do grupy katolik├│w panuj─ůcego narodu maj─ů zabezpieczone nabo┼╝e┼ästwa w ojczystym j─Özyku, czego nie mo┼╝na powiedzie─ç o parafiach z nabo┼╝e┼ästwami tylko litewskimi, chocia┼╝ Polacy cz─Östo stanowi─ů w nich du┼╝o, du┼╝o wi─Öcej ni┼╝ 7% wiernych. W parafiach dwuj─Özycznych ewangelia jest czytana po litewsku, za┼Ť kazania wyg┼éaszane s─ů po litewsku i polsku, z tym, ┼╝e ksi─Ö┼╝a litewscy pos┼éuguj─ů si─Ö cz─Östo j─Özykiem rzekomo polskim, ca┼ékowicie niezrozumia┼éym przez Polak├│w (Aleksander Dawidowicz W sprawie Polak├│w na Wile┼äszczy┼║nie „Nowy ┼Üwiat”, Warszawa 25-26.7.1992). W praktyce jednak, jak zaznacza Gaucas j─Özyk liturgii nale┼╝y od ksi─Ödza. Gdy ksi─ůdz ma przypisane dwie czy trzy parafie, to w├│wczas nie ma czasu na dwuj─Özyczn─ů liturgi─Ö i msze odprawiane s─ů po litewsku, co wykorzystuj─ů ksi─Ö┼╝a litewscy, kt├│rzy z regu┼éy pracuj─ů w takich parafiach. Ksi─Ö┼╝a ci w wielu wypadkach prowadz─ů g┼é├│wnie dzia┼éalno┼Ť─ç nie duszpastersk─ů, ale polityczn─ů, skierowan─ů na lituanizacj─Ö spo┼éeczno┼Ťci polskiej, g┼é├│wnie polskich dzieci” (A. Dawidowicz). Czasami przy komunikowaniu wiernych pos┼éuguje ksi─Ödzu litewskiemu ministrant trzymaj─ůcy chor─ůgiewk─Ö o barwach narodowych Litwy. Poza tym ksi─Ö┼╝a litewscy w ksi─Ödze metrykalnej wpisuj─ů imi─Ö chrzczonego dziecka polskiego nie po polsku tylko po litewsku (Jerzy T. Zalesiak J─Özyk liturgii – to tylko cz─Ö┼Ť─ç problemu „S┼éowo. Dziennik Katolicki” 20.3.1995). Gorzej, w Druskiennikach, Marcinka┼äcach, Olanach, Ignalinie, Rymszanach, Duksztach i kilkunastu innych parafiach, w kt├│rych Polacy stanowi─ů du┼╝y odsetek wiernych, nie maj─ů oni mo┼╝liwo┼Ťci modlenia si─Ö w tych ko┼Ťcio┼éach po polsku. Dzia┼éacz spo┼éeczno┼Ťci polskiej w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie i w latach 1992-96 pose┼é na Sejm litewski Zbigniew Siemienowicz w „Kurierze Wile┼äskim” (B┼é─ůdz─ůca Pogo┼ä – relacje polsko-litewskie 10.9.2010) pisze, ┼╝e niekt├│rzy ksi─Ö┼╝a litewscy potrafi─ů zwalcza─ç nawet polskie s┼éowo w ko┼Ťciele: „W wielu ko┼Ťcio┼éach zaniechano nie tylko kaza┼ä polskich, ale nawet odczytywania po polsku polskiej ewangelii”. Carskie og┼éoszenie w ├│wczesnym Wilnie, kt├│re ostrzega┼éo Polak├│w: „Goworit polskij wospreszczaetsia” (m├│wienie po polsku zabronione) od┼╝y┼éo na dzisiejszej Litwie – w pa┼ästwie niby demokratycznym i tolerancyjnym oraz katolickim, nale┼╝─ůcym z polsk─ů pomoc─ů do Unii Europejskiej i NATO. Na odbytym w dniach 6-8 V 2016 r. Narodowym Kongresie Mi┼éosierdzia w Wilnie, 90 tys. Polak├│w mieszkaj─ůcych w Wilnie, „nie mia┼éo okazji us┼éysze─ç j─Özyka ojczystego w modlitwach og├│lnych… Polskie ┼Ťrodowisko zn├│w si─Ö czuje pokrzywdzone, poniewa┼╝ po raz kolejny to, co jest polskie, jest traktowane po macoszemu” - pisze w „Tygodniku Wile┼äszczyzny” Teresa Worobiej i dodaje (Bowiem litewscy) „organizatorzy nie zatroszczyli si─Ö o to, ┼╝eby chocia┼╝ cz─ůstk─Ö koronki do Bo┼╝ego Mi┼éosierdzia, kt├│r─ů modlono si─Ö w sobot─Ö na Placu Katedralnym podczas nabo┼╝e┼ästwa pokutnego, odm├│wi─ç w j─Özyku polskim, przecie┼╝ w diecezji wile┼äskiej sporo wiernych jest polskoj─Özycznych. Tym bardziej, ┼╝e jest to j─Özyk, w kt├│rym Jezus j─ů podyktowa┼é ┼Ťw. Faustynie. Mimo ┼╝e Kongres Mi┼éosierdzia odbywa┼é si─Ö na poziomie og├│lnokrajowym, to wiernym, przyby┼éym ze ┼╗mudzi, czy Kowie┼äszczyzny, chyba nie przeszkadza┼éoby kilka s┼é├│w wypowiedzianych w j─Özyku polskim” („Tygodnik Wile┼äszczyzny”, „Kresy.pl., „L24.lt 6.8.2016). W 1994 r. w┼Ťr├│d ok. 250 tys. katolik├│w polskich pracowa┼éo zaledwie 24 ksi─Ö┼╝y polskich, w tym wielu w podesz┼éym wieku. Bowiem w okresie sowieckim do jedynego seminarium duchownego na Litwie – w Kownie przyjmowano bardzo niewielu polskich kandydat├│w do kap┼éa┼ästwa. W pierwszych latach po odzyskaniu przez Litw─Ö niepodleg┼éo┼Ťci by┼éo jeszcze gorzej. W 1989/90 roku nie przyj─Öto do seminarium ani jednego z 6 polskich kandydat├│w (Piotr B┼éaszczykowski Epopeja Polak├│w Ziemi Wile┼äskiej Gda┼äsk 1990). W Polsce od 1932 r. istnieje Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej – chrystusowcy, czyli rzymskokatolickie zgromadzenie zakonne, kt├│rego celem jest apostolstwo poprzez prac─Ö duszpastersk─ů na rzecz Polak├│w mieszkaj─ůcych poza granicami kraju. Chrystusowcy prowadz─ů duszpasterstwo w┼Ťr├│d Polak├│w w kilkudziesi─Öciu krajach, w tam w dalekiej Australii, gdzie mieszkam. Mogliby pracowa─ç tak┼╝e w┼Ťr├│d polskich katolik├│w na Litwie, jednak biskupi litewscy nie wyra┼╝aj─ů na to zgody, gdy┼╝ ksi─Ö┼╝a z Polski byliby psychicznie od nich niezale┼╝ni i ocalali by polsko┼Ť─ç, kt├│r─ů oni chc─ů koniecznie zniszczy─ç (P. B┼éaszczykowski). W takiej sytuacji ksi─Ö┼╝a z Polski udawali si─Ö na wyjazd na Wile┼äszczyzn─Ö na wakacje, aby m├│c odprawia─ç polskie nabo┼╝e┼ästwa w tamtejszych parafiach pe┼énych Polak├│w. Nieliczni ksi─Ö┼╝a polscy uzyskali zgod─Ö na prac─Ö duszpastersk─ů na Wile┼äszczy┼║nie. W┼Ťr├│d nich by┼é m.in. ks. Dariusz Sta┼äczyk. Przyby┼é na Wile┼äszczyzn─Ö w 1991 r. i pracowa┼é w parafiach w Kalwarii Wile┼äskiej, Taboryszkach i Szumsku. By┼é dobrym kap┼éanem, ale tak┼╝e zas┼éu┼╝onym dzia┼éaczem spo┼éecznym i obro┼äc─ů polsko┼Ťci. Nie podoba┼éo si─Ö to arcybiskupowi Ba─Źkisowi, kt├│ry go odwo┼éa┼é 10 lipca 1996 r. ze stanowiska proboszcza czysto polskiej parafii szumskiej. Wywo┼éa┼éo to g┼éo┼Ťny sprzeciw parafian i w og├│le Polak├│w na Wile┼äszczy┼║nie oraz w Polsce. Biskup radomski Edward Materski (kt├│ry urodzi┼é si─Ö w Wilnie) w o┼Ťwiadczeniu wydrukowanym w katolickim dzienniku „S┼éowo” napisa┼é, ┼╝e nie odwo┼éuje z Litwy ┼╝adnego z ksi─Ö┼╝y radomskich, w tym ksi─Ödza Dariusza Sta┼äczyka. Dzia┼éacze polscy na Wile┼äszczy┼║nie zwr├│cili si─Ö z pro┼Ťb─ů o pomoc do Nuncjusza Apostolskiego na Litwie i nawet niedawny i znany ze swej pro litewsko┼Ťci ambasador RP w Wilnie Widacki popar┼é akcj─Ö na rzecz zatrzymania na Litwie ks. Sta┼äczyka. Protestowa┼éa prasa polska na Litwie, m.in. „Nasza Gazeta”. Abpa Ba─Źkis zosta┼é zmuszony do zmiany swej decyzji. Ksi─ůdz Dariusz Sta┼äczyk pracowa┼é nast─Öpnie w parafii ┼Ťw. Siostry Faustyny na Antokolu (Wilno). Ca┼éym sercem wspiera┼é i pomaga┼é Polakom na Wile┼äszczy┼║nie. Inicjowa┼é i prowadzi┼é budow─Ö wielu obiekt├│w sakralnych /wcze┼Ťniej w Polsce by┼é wsp├│┼ébudowniczym Bazyliki - sanktuarium Matki Bo┼╝ej Ostrobramskiej w Skar┼╝ysku-Kamiennej –kopia Ostrej Bramy w Wilnie), z jego inicjatywy powsta┼é pierwszy na Litwie pomnik Jana Paw┼éa II w Kowalczukach, gdzie tak┼╝e wybudowa┼é nowy ko┼Ťci├│┼é. By┼é gorliwym obro┼äc─ů i ambasadorem kultu Bo┼╝ego Mi┼éosierdzia na Litwie oraz miejsca objawie┼ä na Antokolu w Wilnie, gdzie znajduje si─Ö klasztor ┼Ťw. Faustyny Kowalskiej. W 2003 r. zosta┼é Polakiem Roku na Litwie i otrzyma┼é tytu┼é Honorowego Obywatela Rejonu Wile┼äskiego. W 2016 r. zosta┼é odznaczony przez Prezydenta RP Krzy┼╝em Oficerskim Orderu Zas┼éugi Rzeczypospolitej Polskiej za wybitne zas┼éugi w krzewieniu polskiej kultury i tradycji narodowych oraz za dzia┼éalno┼Ť─ç na rzecz polskich mniejszo┼Ťci narodowych (Urszula G─ůssowska Wile┼äskie racje i ┼╝ale „My┼Ťl Polska o Kresach” Nr 9 1996). Ksi─ůdz Dariusz Sta┼äczyk by┼é komendantem Wile┼äskiego Hufca Maryi im. Pani Ostrobramskiej. Przed 150-t─ů rocznic─ů wybuchu Powstania Styczniowego 1863 r. w┼éadze litewskie g┼éo┼Ťno zach─Öca┼éy do uczczenia tej rocznicy, jednak w ┼╝aden spos├│b zainteresowanym ┼Ťrodowiskom nie okaza┼éy wsparcia. Przeciwnie, kiedy Wile┼äski Hufca Maryi im. Pani Ostrobramskiej 22 stycznia br. 2013 r., akurat w dzie┼ä wybuchu powstania, poprowadzi┼é w ulicami Wilna Marsz Wolno┼Ťci dla uczczenia tej rocznicy, kt├│ry zako┼äczono msz─ů ┼Ťw. na G├│rze Trzykrzyskiej, celebrowan─ů przez komendanta Hufca, ks. Dariusza Sta┼äczyka. Harcerzy nie by┼éo sta─ç na zap┼éacenie a┼╝ 2500 lit├│w (kilkaset dolar├│w) za prawo do „Parady Wolno┼Ťci”, a tym bardziej do zap┼éacenia 200 000 lit├│w za obs┼éug─Ö i ochron─Ö parady. Tymczasem kilka dni wcze┼Ťniej samorz─ůd wile┼äski wyda┼é zezwolenie na zorganizowanie w Wilnie parady r├│wno┼Ťci „Za r├│wno┼Ť─ç" („U┼ż lygyb─Ö"). W tym wypadku koszty obs┼éugi i ochrony parady zosta┼éy pokryte z kieszeni podatnika. Ksi─ůdz Sta┼äczyk, dostrzegaj─ůc w tym ogromn─ů niesprawiedliwo┼Ť─ç (r├│wnie┼╝ wobec m┼éodzie┼╝y i warto┼Ťci chrze┼Ťcija┼äskich), uzna┼é, ┼╝e tym razem przeciwstawi si─Ö literze prawa, za co zosta┼é poci─ůgni─Öty do odpowiedzialno┼Ťci karnej (youtube Rozprawa ksi─Ödza D. Sta┼äczyka www.wilnoteka.lt 21.2.2013). Prze┼Ťladowany przez Litwin├│w ks. Sta┼äczyk po 25 latach pracy w┼Ťr├│d Polak├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie opu┼Ťci┼é czy raczej zosta┼é zmuszony do opuszczenia Litwy.
Poza katedr─ů wile┼äsk─ů polskich nabo┼╝e┼ästw nie dopuszcza si─Ö tak┼╝e do tak bardzo polskich historycznie dw├│ch innych ko┼Ťcio┼é├│w wile┼äskich: w zwr├│conym przez litewskie w┼éadze komunistyczne katolikom ko┼Ťciele ┼Ťw. Kazimierza (bastionu polskich jezuit├│w na Litwie) i ┼Ťw. Anny i tak jest po dzi┼Ť dzie┼ä. W ko┼Ťciele ┼Ťw. Kazimierza postanowiono obok mszy litewskich odprawia─ç tak┼╝e msze w j─Özyku rosyjskim. W tej sprawie wypowiedzia┼é si─Ö znany w├│wczas dzia┼éacz Polak├│w na Wile┼äszczy┼║nie Jan Ciechanowicz z Polskiej Partii Praw Cz┼éowieka w jej oficjalnym o┼Ťwiadczeniu zatytu┼éowanym „Bez j─Özyka polskiego”, w kt├│rym czytamy m.in.: „…Na fali gorbaczowskiej pierestrojki wiernym w roku 1989 uda┼éo si─Ö Ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Kazimierza odzyska─ç i po gruntownym remoncie w 1991 r. zacz─ů┼é on ponownie pe┼éni─ç sobie w┼éa┼Ťciwe funkcje. Ale tylko cz─Ö┼Ť─ç (litewska) tych, kt├│rzy walczyli o zwrot ┼Ťwi─ůtyni Bo┼╝ej, cieszy si─Ö dzi┼Ť z odniesionego zwyci─Östwa; inna (polska) zosta┼éa w spos├│b poni┼╝aj─ůcy godno┼Ť─ç ludzk─ů tej mo┼╝liwo┼Ťci pozbawion─ů. Post─Öpowanie takie r├│wnoznaczne jest z umieszczeniem na bramie ko┼Ťcio┼éa tabliczek: „Tolko dla Russkich” oraz „Tik Lietuvimas”. Nawet w ko┼Ťciele, podobnie jak i w o┼Ťwiacie i innych sferach, szowini┼Ťci litewscy preferuj─ů Rosjan i dyskryminuj─ů Polak├│w. Pod adresem wi─Öc litewskiego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego wypada z┼éo┼╝y─ç gratulacje z powodu „godnej” kontynuacji zar├│wno nazistowskiej, jak i neobolszewickiej tradycji: podobnie jak w ci─ůgu dziesi─Öcioleci funkcjonowania Muzeum Ateizmu Litewskiej SRR (w ko┼Ťciele ┼Ťw. Kazimierza) kierowali i pracowali w nim wy┼é─ůcznie Litwini, ┼╗ydzi i Rosjanie, tak┼╝e i dzi┼Ť wst─Öp do skradzionej Polakom ┼Ťwi─ůtyni maj─ů zagwarantowany tylko te „wybrane” narody, ci za┼Ť, kt├│rzy ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Kazimierza wznie┼Ťli i ozdobili, nie s─ů puszczani w jego progi. Wydaje si─Ö wszelako, ┼╝e w post─Öpowaniu takim wi─Öcej jest poga┼äskiej nienawi┼Ťci co do polsko┼Ťci i prowincjonalnego szowinizmu ni┼╝ chrze┼Ťcija┼äskiego uniwersalizmu i europejsko┼Ťci, kt├│re powinny cechowa─ç duchownych katolickich”.
Prawie sto tysi─Öcy Polak├│w w Wilnie ma do swojej wy┼é─ůcznej dyspozycji tylko jeden ko┼Ťci├│┼é – ┼Ťw. Ducha, a do wi─Ökszo┼Ťci parafii na Wile┼äszczy┼║nie biskupi litewscy kieruj─ů ksi─Ö┼╝y litewskich, cz─Östo nacjonalist├│w, kt├│rzy, jak np. proboszczowie w Dziewieniszkach i Oranach usun─Öli pomniki polskie z dziedzi┼äc├│w ko┼Ťcielnych. W Oranach dokona┼é tego mianowany przez abp Ba─Źkisa w 2004 r. na stanowisko proboszcza jego kolega, znany litewski szowinista, ksi─ůdz Valentinas Virvi─Źius. Przyst─ůpi┼é tu od razu do robienia antypolskich porz─ůdk├│w: zburzy┼é 4-metrowy pomnik-kolumn─Ö upami─Ötniaj─ůcy polskich ┼╝o┼énierzy poleg┼éych w latach 1919-1923, kt├│ry sta┼é na dziedzi┼äcu ko┼Ťcio┼éa. Ten pono─ç katolicki kap┼éan – s┼éuga Chrystusa, „kochaj─ůcy” ka┼╝dego bli┼║niego 16 II 2010 r. pope┼éni┼é samob├│jstwo. Pomimo tego, ┼╝e samob├│jstwo w katolicyzmie jest uznawane za grzech ┼Ťmiertelny, kt├│ry skazuje samob├│jc─Ö na wieczne pot─Öpienie, ora┼äski proboszcz zosta┼é pochowany ze wszystkimi honorami katolickimi, a w uroczysto┼Ťciach po┼╝egnalnych wzi─ů┼é udzia┼é sam arcybiskup wile┼äski, kardyna┼é Audrys Ba─Źkis („Kurier Wile┼äski” 19.2.2010). Przecie┼╝ trzeba by┼éo podzi─Ökowa─ç za prac─Ö dobremu polako┼╝ercy.
Jak ju┼╝ wspomnia┼éem, w 2005 r. dosz┼éo do ostrego konfliktu mi─Ödzy polskimi katolikami w Wilnie, a arcybiskupem Audrysem Backisem, kt├│ry w spos├│b wyj─ůtkowo brutalny nakaza┼é wynie┼Ť─ç z polskiego ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Ducha znany dzisiaj na ca┼éym ┼Ťwiecie (dos┼éownie: w swoich w─Ödr├│wkach po ┼Ťwiecie widzia┼éem ten obraz w wielu ko┼Ťcio┼éach w wielu pa┼ästwach; jest on tak┼╝e w wielu ko┼Ťcio┼éach australijskich) obraz Jezu Ufam Tobie, namalowany w 1934 r. przez polskiego malarza Eugeniusza Kazimirowskiego wed┼éug wskaz├│wek przebywaj─ůcej w├│wczas w klasztorze wile┼äskim ┼Ťwi─Ötej Faustyny Kowalskiej, usuwaj─ůc z niego jednocze┼Ťnie polski napis Jezu Ufam Tobie. Obraz zosta┼é umieszczony w innym ko┼Ťciele, aby nie by┼é uto┼╝samiany z polskim katolicyzmem (Polakom ukradziono obraz „Goniec” 30.9. – 6.10.2005, Kanada).
W 2009 r. Wile┼äska Kuria Arcybiskupia odrzuci┼éa pro┼Ťb─Ö Spo┼éecznego Komitetu Uczczenia Pami─Öci J├│zefa Mackiewicza o umieszczenie pami─ůtkowej tablicy na budynku nale┼╝─ůcym obecnie do niej, a w kt├│rym w okresie mi─Ödzywojennym mie┼Ťci┼éa si─Ö redakcja redagowanego przez jego brata – Stanis┼éawa Cat-Mackiewicza „S┼éowa”, jednego z najwa┼╝niejszych – opiniotw├│rczych dziennik├│w polskich. Komitet wyrazi┼é ubolewanie podstaw─ů Kurii Arcybiskupiej. Swoj─ů inicjatyw─ů chcia┼é bowiem do┼éo┼╝y─ç cegie┼ék─Ö do polsko-litewskiego pojednania. W jego uzasadnieniu pisa┼é m.in.: „Uwa┼╝amy, ┼╝e wmurowanie w Wilnie tablicy utrwalaj─ůcej pami─Ö─ç postaci J├│zefa Mackiewicza i jego starszego brata Stanis┼éawa b─Ödzie s┼éu┼╝y┼éo w przysz┼éo┼Ťci przyjaznej koegzystencji naszych narod├│w oraz stanowi┼éo cenn─ů pami─ůtk─Ö historyczn─ů dla wielu Polak├│w i Litwin├│w, niezale┼╝nie od ich miejsca zamieszkania” („Kurier Wile┼äski”; Kresy.pl 2.10.2009).
W 2018 r. polskim ko┼Ťciele w Turgielach na Litwie dosz┼éo do szokuj─ůcego incydentu. Grupa litewskich aktor├│w przebranych za ksi─Ö┼╝y wtargn─Ö┼éa do ┼Ťwi─ůtyni zak┼é├│caj─ůc msz─Ö ┼Ťw. Proponowali alternatywny litewski spos├│b wiary. Cel by┼é tylko jeden – zadrwi─ç z uczu─ç religijnych zgromadzonych Polak├│w (przecie┼╝ mogli swoje przedstawienie cyrkowe odby─ç w ko┼Ťciele litewskim)” (PAP, Polsat News, wPolityce 16.8.2018). Do sieci trafi┼éo wideo dokumentuj─ůce prowokacj─Ö. Jak podkre┼Ťla redakcja strony „Wile┼äski Pegaz z u┼Ťmiechem i smutkiem” na Facebooku, to ju┼╝ kolejny przypadek atakowania modl─ůcych si─Ö w ko┼Ťcio┼éach Polak├│w przez Litwin├│w. „Wile┼äski Pekaz” zauwa┼╝a dalej: „Takie rzeczy s─ů mo┼╝liwe tylko w polskich ko┼Ťcio┼éach na Litwie, bo kiedy Polacy z Litwy zwracaj─ů si─Ö o pomoc do prezydenta i premiera Polski, Polska milczy i tylko polski MSZ t┼éumaczy, ┼╝e prze┼Ťladowania Polak├│w nie zmieni─ů stosunk├│w Polski i Litwy, ┼╝e wszystkie prze┼Ťladowania Polak├│w i polsko┼Ťci na Litwie to wewn─Ötrzna sprawa Litwy… i Polski to nie dotyczy, i dodaje: podnoszenie kwestii Polak├│w na Litwie mo┼╝e stanowi─ç istotne zagro┼╝enie dla bezpiecze┼ästwa Polski, co jest zgodne z doktryn─ů opracowan─ů przez Biuro Bezpiecze┼ästwa Narodowego. W┼éadze zamieszka┼éego przez Polak├│w rejonu solecznickiego, na terenie, kt├│rego znajduj─ů si─Ö Turgiele, s─ů oburzone zachowaniem litewskich aktor├│w. Twierdz─ů, ┼╝e naruszona zosta┼éa konstytucja i prawo wolno┼Ťci religijnej. Zgodnie z kodeksem karnym aktorom grozi kara w postaci prac publicznych, grzywna b─ůd┼║ kara pozbawienia wolno┼Ťci. Turgielanie oczekuj─ů nie tylko dzia┼éa┼ä policji, ale tak┼╝e reakcji litewskich w┼éadz ko┼Ťcielnych i pa┼ästwowych. Jak informuje w czwartek polski portal wilnoteka.lt, b─Öd─ůca w r─Ökach tylko Litwin├│w kuria wile┼äska odm├│wi┼éa komentowania incydentu w Turgielach. Rzeczniczka kurii Santa Kanczyte o┼Ťwiadczy┼éa, ┼╝e „nie ma tu nic do komentowania i nie warto la─ç wody na m┼éyn tej reklamy”. „Nie jest to jakie┼Ť wa┼╝ne wydarzenie” doda┼éa”. A teraz pomy┼Ťlmy sobie co by by┼éo, gdyby grupa polskich aktor├│w dokona┼éa profanacji w ko┼Ťciele litewskim w Pu┼äsku ko┼éo Sejn. Rz─ůd i Ko┼Ťci├│┼é litewski darli by si─Ö na ca┼éy ┼Ťwiat o nietolerancji Polak├│w. Tymczasem polski rz─ůd i Ko┼Ťci├│┼é zamkn─Öli g─Öb─Ö na k┼é├│dk─Ö w sprawie profanacji polskiego ko┼Ťcio┼éa w Turgielach na Litwie. No bo przecie┼╝ tak polski rz─ůd jak i Ko┼Ťci├│┼é nie mog─ů si─Ö wtr─ůca─ç w wewn─Ötrzne sprawy litewskie.
Cmentarz na Rossie, na kt├│rym spoczywa setki wybitnych wilnian, jest zaniedbywany przez litewskie w┼éadze pa┼ästwowe i Wilna, gdy┼╝ nie jest to cmentarz litewski, a tylko polski. To panteon polsko┼Ťci Wilna i czwarty polski panteon narodowy (nie ma natomiast panteonu litewskiego w Wilnie!). Podobnie jest z Ostr─ů Bram─ů w Wilnie, w kt├│rej znajduje si─Ö cudowny obraz MB Ostrobramskiej. To tak┼╝e ca┼ékowicie polska pami─ůtka – polskiego katolicyzmu i dlatego Litwini i obecny arcybiskup Wilna (zrezygnowa┼é w 2013 z urz─Ödu – M.K.), Audrys Ba─Źkis, znany z szowinizmu litewskiego i antypolskiej postawy nie troszcz─ů si─Ö o Ostr─ů Bram─Ö, a jedynie o to jak zniszczy─ç jej polski charakter. Na jego polecenie przyst─ůpiono wi─Öc do jej „remontu”, kt├│ry okaza┼é si─Ö zwyk┼éym wandalizmem i antypolsk─ů hucp─ů. Departament Ochrony Zabytk├│w przy Ministerstwie Kultury Litwy okre┼Ťli┼é dokonany remont w kaplicy Matki Boskiej Ostrobramskiej „przera┼╝aj─ůcym wandalizmem” i za┼╝─ůda┼é wstrzymania dalszych prac („Rzeczpospolita” 25.2.2010). Zaplanowano m.in. przebudow─Ö samej kaplicy i cofni─Öcie o oko┼éo 3-4 metr├│w w g┼é─ůb Cudownego Obrazu. Taka ingerencja spowodowa┼éaby bowiem, ┼╝e po ponad 400 latach Cudowny Obraz Matki Bo┼╝ej Ostrobramskiej znikn─ů┼éby z oczu wiernych modl─ůcych si─Ö z ulicy. A wierni ci to g┼é├│wnie Polacy, co rzuca si─Ö w oczy mieszka┼äcom Wilna i turystom, co dra┼╝ni szowinist├│w litewskich. Z „Naszego Dziennika” (1.3.2010) dowiadujemy si─Ö, ┼╝e po "remoncie" z kaplicy Matki Bo┼╝ej Ostrobramskiej zgin─Ö┼éa cz─Ö┼Ť─ç wot├│w sk┼éadanych od setek lat przez polskich pielgrzym├│w. Poza tym przesuwaj─ůc obraz w g┼é─ůb kaplicy arcybiskup Backis zaplanowa┼é zlikwidowanie skarbca, w kt├│rym od wiek├│w przechowywane si─Ö cenne wota – polskie wota, kt├│re s─ů polskimi pami─ůtkami narodowymi. Litwini weszli w posiadanie POLSKIEGO w ca┼éym tego s┼éowa znaczeniu Wilna w 1939 r. Sprezentowa┼é im miasto J├│zef Stalin po wsp├│lnym z Hitlerem podboju Polski we wrze┼Ťniu 1939 r. Litwini i Ko┼Ťci├│┼é litewski przyw┼éaszczyli sobie wszystko w mie┼Ťcie co nale┼╝a┼éo PRAWNIE do Polak├│w. W tym tak┼╝e Ostr─ů Bram─Ö i jej polskie pami─ůtki. Je┼Ťli Litwini chc─ů te pami─ůtki jak prawdziwi barbarzy┼äcy zniszczy─ç, to tak rz─ůd jak i Ko┼Ťci├│┼é polski powinny energicznie za┼╝─ůda─ç przekazania Ko┼Ťcio┼éowi polskiemu tych pami─ůtek. To jest psim obowi─ůzkiem polskiego rz─ůdu i polskiego Ko┼Ťcio┼éa! Te polskie pami─ůtki narodowe powinny znale┼║─ç si─Ö w Polsce!
I jeszcze jedna sprawa. Arcybiskupem Wilna od 2013 r. jest Gintaras Linas Gru┼ías, kt├│ry ma do pomocy a┼╝ dw├│ch biskup├│w pomocniczych, chocia┼╝ arcybiskupstwo wile┼äskie jest raczej ┼Ťredniej wielko┼Ťci (ma tylko 95 parafii i tylko 171 ksi─Ö┼╝y): Arūnasa Poni┼íkaitisa (od 2010 r.) i Dariusa Trijonisa (od 2017 r.). Oczywi┼Ťcie ca┼éa ta nie┼Ťwi─Öta tr├│jca to Litwini – nacjonali┼Ťci litewscy. Tymczasem w arcybiskupstwie wile┼äskim oko┼éo 40% katolik├│w to Polacy. Jak ju┼╝ pisa┼éem, sprawiedliwie by by┼éo, aby jeden z biskup├│w pomocniczych by┼é Polakiem, kt├│ry dba┼éby o interesy polskich katolik├│w w archidiecezji wile┼äskiej. Zaistnia┼éa taka sytuacja w 2020 r., kt├│ra powinna zadowoli─ç i Polak├│w i Litwin├│w. Dobrym kandydatem na sufragana wile┼äskiego i opiekuna polskich katolik├│w na terenie archidiecezji wile┼äskiej by┼é Algirdas Jurevi─Źius (ur. 1972), litewski duchowny katolicki, od 2004 r. wikariusz generalny diecezji koszedarskiej. Jego matka, Helena, by┼éa/jest Polk─ů i nauczy┼éa go j─Özyka polskiego, a podczas studi├│w teologicznych we Frankfurcie (Niemcy) w latach 1998-2001 pomaga┼é w polskim duszpasterstwie w ko┼Ťciele St. Laurentius (┼Ťw. Wawrzy┼äca) w Bad Soden i okolicy (Internet: Polska Misja Katolicka w Hanau – Fulda). By┼é wi─Öc dobrym kandydatem na biskupa pomocniczego w Wilnie (matka Polka, znajomo┼Ť─ç j─Özyka polskiego), ale nacjonalistyczni biskupi litewscy na to si─Ö nie zgodzili – bo Wilno musi by─ç „Tik Lietuvimas”, czyli tylko dla Litwin├│w, Watykan im ulega, a Ko┼Ťci├│┼é polski ma gdzie┼Ť t─Ö spraw─Ö. A ja si─Ö pytam: gdzie w tym wszystkim jest chrze┼Ťcija┼ästwo? Papie┼╝ Franciszek mianowa┼é go w 2020 r. biskupem telszewskim (┼╗mud┼║), czyli z dala od Polak├│w. Trudno si─Ö wi─Öc dziwi─ç temu, ┼╝e coraz wi─Öcej katolik├│w na ┼Ťwiecie – miliony ka┼╝dego roku! - przestaje uwa┼╝a─ç Ko┼Ťci├│┼é katolicki za chrze┼Ťcija┼äski, a tym bardziej za ┼Ťwi─Öty i przechodzi do sekt, kt├│rych liczba cz┼éonk├│w ro┼Ťnie jak na dro┼╝d┼╝ach.
Bezczelno┼Ť─ç i antypolsko┼Ť─ç Ko┼Ťcio┼éa litewskiego jest bezgraniczna. Jest faktem historycznym i dobrze udokumentowanym, ┼╝e Litwini, czyli litewscy katolicy z b┼éogos┼éawie┼ästwem kleru litewskiego (!) brali udzia┼é w zag┼éadzie ┼╗yd├│w (oraz Polak├│w) podczas niemieckiej okupacji Litwy Kowie┼äskiej oraz Wilna i Wile┼äszczyzny (┼╗ydzi tutejsi mieli obywatelstwo polskie i cz─Ö┼Ť─ç z nich uwa┼╝a┼éa si─Ö za Polak├│w). Razem z Niemcami zamordowali 250 000 tamtejszych ┼╗yd├│w. Tymczasem jak podaje „Kronika Sejmowa” (Stycze┼ä 2020, str. 125) „Litewski pose┼é partii rz─ůdz─ůcej Arunas Gumuliauskas przygotowuje rezolucj─Ö, w kt├│rej ma si─Ö pojawi─ç zapis, ┼╝e ani Litwa, ani nar├│d litewski nie uczestniczy┼é w Holocau┼Ťcie…” (bo nar├│d litewski jest bez ┼╝adnej skazy, a k┼éamanie w ┼╝ywe oczy to litewska specjalno┼Ť─ç!). Z kolei z internetowej angielskiej Wikipedii dowiadujemy si─Ö (Wikipedia litewska i polska ten fakt ukrywaj─ů przed Polakami), ┼╝e biskupi litewscy Teofilius Matulionis and Vincentas Borisevi─Źius w 1990 r. rozpocz─Öli w Watykanie starania o kanonizacj─Ö biskupa Me─Źislovasa Reinysa, jednego z najwi─Ökszych litewskich polako┼╝erc├│w XX wieku, kt├│ry bez w─ůtpienia ma polsk─ů krew na r─Ökach, w tym szeregu ksi─Ö┼╝y polskich! (sprawy te omawia szczeg├│┼éowo ks. Tadeusz Krahel w serii artyku┼é├│w opublikowanych w 2007 r. na ┼éamach wydawanego w Bia┼éymstoku miesi─Öcznika „W S┼éu┼╝bie Mi┼éosierdzia” oraz Marian Ka┼éuski w I tomie Spraw kresowych – bez cenzury Toru┼ä 2017, str. 536-586).
Podobnych przyk┼éad├│w mo┼╝na by by┼éo podawa─ç w niesko┼äczono┼Ť─ç. S─ů one zarejestrowane w czasopismach polskich wydawanych w Wilnie.
Najwymowniejszym dokumentem m├│wi─ůcym o tym jak Ko┼Ťci├│┼é litewski t─Öpi polski katolicyzm w archidiecezji wile┼äskiej jest wys┼éany w czerwcu 2005 r. do arcybiskupa wile┼äskiego A.J. Backisa przez polskich katolik├│w w Wilnie „List otwarty do J. E. Kardyna┼éa Audrysa Juozasa Ba─Źkisa Arcybiskupa Metropolity Wile┼äskiego”, kt├│ry opublikowa┼é „Tygodnik Wile┼äszczyzny” z 12-18 maja, a nast─Öpnie „Kurier Wile┼äski” z 14-16 maja, kt├│ry w Polsce – przez polskie g┼é├│wne media w ramach rzekomej przyja┼║ni polsko-litewskiej prawdopodobnie zosta┼é zupe┼énie przemilczany. Dlatego przytaczam go tu w ca┼éo┼Ťci jako wa┼╝ny dokument odnosz─ůcy si─Ö do najnowszych stosunk├│w polsko-litewskich – tych prawdziwych, a nie zak┼éamanych:
„Jego Eminencjo,
Wierni narodowo┼Ťci polskiej w okresie bolszewizmu, pomimo prze┼Ťladowa┼ä, trwali w wierze swych ojc├│w, utrzymywali ko┼Ťcio┼éy i bronili ksi─Ö┼╝y bez wzgl─Ödu na ich narodowo┼Ť─ç.
S─ůdzili┼Ťmy, ┼╝e gdy Litwa odzyska niepodleg┼éo┼Ť─ç, nastanie okres rozwoju i rozkwitu Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego na Litwie, ┼╝e hierarchia ko┼Ťcielna oceni nasze po┼Ťwi─Öcenie i Polacy na Litwie b─Öd─ů mogli bez przeszk├│d si─Ö modli─ç (w swoim j─Özyku). Szczeg├│lne nadzieje ┼╝ywili┼Ťmy w stosunku do Jego Eminencji jako osoby nieska┼╝onej nacjonalizmem litewskim, wychowanej w tradycjach chrze┼Ťcija┼äskiej Europy (ks. Ba─Źkis wychowa┼é si─Ö na emigracji, od 1964 r. pracowa┼é w Watykanie, w latach 1988-91 by┼é nuncjuszem apostolskim w Holandii i w 1991 r. przyby┼é do Wilna; by┼é pupilkiem Jana Paw┼éa II – wida─ç, ┼╝e papie┼╝ postawi┼é na z┼éego konia; czyli wrogo┼Ť─ç do Polak├│w Ba─Źkis wypi┼é z mlekiem matki wychowanej na Litwie Kowie┼äskiej – M.K.). Z ┼╝alem w sercu stwierdzamy, ┼╝e postawa i dzia┼éalno┼Ť─ç, jak─ů Jego Eminencja i szczeg├│lnie wikariusz Metropolity Wile┼äskiego ks. pra┼éat Kestutis Latoza prowadz─ů w stosunku do nas, wiernych narodowo┼Ťci polskiej, jest dla nas krzywdz─ůca.
┼Üwiadczy o tym, mi─Ödzy innymi, brak nabo┼╝e┼ästw w j─Özyku polskim w Archikatedrze Wile┼äskiej, ostatnio odmowna odpowied┼║ Jego Eminencji na pro┼Ťb─Ö nawet o jednorazow─ů Msz─Ö ┼Ťw. w intencji Papie┼╝a Jana Paw┼éa II w 30. dniu po jego ┼Ťmierci, brak tych┼╝e nabo┼╝e┼ästw i uroczysto┼Ťci po polsku podczas obchod├│w 400-lecia ┼Ťw. Kazimierza, faktyczne wyp─Ödzenie (polskich) dominikan├│w o. Witolda i o. Dariusza z (polskiego) ko┼Ťcio┼éa Ducha ┼Üwi─Ötego, brak rozk┼éad├│w nabo┼╝e┼ästw w j─Özyku polskim np. przy wej┼Ťciu do ko┼Ťcio┼éa Wszystkich ┼Üwi─Ötych, ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa. W ko┼Ťciele ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa, polskiemu ch├│rowi ko┼Ťcielnemu zabrania si─Ö ┼Ťpiewa─ç na g┼éosy – przez co ubli┼╝a si─Ö godno┼Ťci ludzkiej, poni┼╝a si─Ö wiernych. W czasie bierzmowania w roku ubieg┼éym kilkuset dzieci w polskim ko┼Ťciele Ducha ┼Üwi─Ötego Kardyna┼é by┼é nieobecny.
Przyjmujemy to jako ignorancj─Ö w stosunku do wiernych Polak├│w ze strony Kardyna┼éa. Siostry benedyktynki, wile┼äskie Polski, czekaj─ů wci─ů┼╝ na zwrot ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Katarzyny i klasztoru. W jednym z wywiad├│w Kardyna┼é powiedzia┼é, ┼╝e nie b─Ödzie tworzy─ç nowej parafii (dla Polak├│w). Wi─Öc lepiej sprzeda─ç lub odda─ç je w dzier┼╝aw─Ö, a siostry niech ┼éaskawie czekaj─ů kolejne 25 lat?
A los innych klasztor├│w czy┼╝ nie jest podobny? Ca┼ékowitej ruinie uleg┼é klasztor polskich bernardynek przy ko┼Ťciele ┼Ťw. Micha┼éa. Jak m├│wi w jednym z wywiad├│w cz┼éonek Pa┼ästwowej Komisji Ochrony Zabytk├│w przy Sejmie Republiki Litewskiej Grazina Dramait, Kuria planowa┼éa odda─ç ten budynek we w┼éadanie w┼éa┼Ťcicieli pobliskiego hotelu „Mabre”.
Jedena┼Ťcie lat parafianie ko┼Ťcio┼éa Ducha ┼Üwi─Ötego czekaj─ů i nie mog─ů us┼éysze─ç brzmienia s┼éynnych organ├│w, kt├│re wci─ů┼╝ znajduj─ů si─Ö w renowacji u niejakiego Gucasa…
Czy nieprzyj─Öcie do seminarium duchownego dw├│ch braci franciszkan├│w narodowo┼Ťci polskiej nie by┼éo dyskryminacj─ů? Czy zamkni─Öcie wst─Öpu do klasztoru s. Faustyny (Kowalskiej) pielgrzymom z Polski nie jest dyskryminacj─ů? A znikanie (polskich) dzie┼é sztuki z ko┼Ťcio┼é├│w wile┼äskich?
Ko┼Ťci├│┼é powinien by─ç instytucj─ů, kt├│ra chroni swoje dziedzictwo i zapewnienie tego na terenie Archidiecezji Wile┼äskiej jest obowi─ůzkiem w┼éa┼Ťnie Jego Eminencji.
W Ko┼Ťciele Katolickim obowi─ůzuj─ů zasady hierarchii, obowi─ůzuje Kodeks Prawa Kanonicznego. Czy Kodeks Prawa Kanonicznego obowi─ůzuje r├│wnie┼╝ Jego Eminencj─Ö? Czy dekrety z 2004.03.08 Nr 42 i Nr 43 odno┼Ťnie rekonsekracji ko┼Ťcio┼éa Tr├│jcy ┼Üwi─Ötej i przekazaniu obrazu Jezusa Mi┼éosiernego do Wile┼äskiej Kurii Diecezjalnej s─ů zgodne z tym prawem? Uwa┼╝amy, ┼╝e decyzje w Ko┼Ťciele powinny by─ç wywa┼╝one, poparte wa┼╝kimi argumentami. Czy obecny ko┼Ťci├│┼éek Mi┼éosierdzia Bo┼╝ego mo┼╝e pomie┼Ťci─ç 2-3 tys. wiernych, kt├│rzy si─Ö gromadz─ů na nabo┼╝e┼ästwa w ko┼Ťciele Ducha ┼Üwi─Ötego w czasie Tygodnia Mi┼éosierdzia Bo┼╝ego?
Jego Eminencja wcale nie liczy si─Ö ze zdaniem wiernych. Nie tylko niekt├│re wypowiedzi Jego Eminencji przed kamerami telewizyjnymi, ale te┼╝ w wywiadach prasowych rozmijaj─ů si─Ö z prawd─ů. Chrystus powiedzia┼é: Nie wy mnie, lecz ja was wybra┼éem, nie wy mnie s┼éu┼╝ycie, lecz ja przyszed┼éem s┼éu┼╝y─ç wam. Czy tak jest w przypadku Kardyna┼éa? Sk─ůd ten brak mi┼éo┼Ťci i szacunku dla wiernych? Mo┼╝e st─ůd, ┼╝e Jego Eminencja jest zarz─ůdc─ů ogromnych ko┼Ťcielnych d├│br sakralnych i materialnych i dysponuje nimi wed┼éug w┼éasnego uznania?
B├│g wszystko widzi: i nasze intencje Jego Eminencji. W sytuacji, gdy codziennie s─ů naruszane prawa wiernych narodowo┼Ťci polskiej, gdy Jego Eminencja czyni wszystko, by tych wiernych nastawi─ç przeciwko sobie, a przez to i przeciwko Ko┼Ťcio┼éowi Katolickiemu, nie mo┼╝emy milcze─ç i zwracamy si─Ö do Ksi─Ödza Kardyna┼éa o zaprzestanie tych dzia┼éa┼ä, o liczenie si─Ö ze zdaniem wiernych, o odpowiedzialny stosunek do powierzonych Kardyna┼éowi przez Ojca ┼Üwi─Ötego obowi─ůzk├│w. Je┼╝eli Ksi─ůdz Kardyna┼é nie zmieni swego post─Öpowania, zwr├│cimy si─Ö do Stolicy Apostolskiej z pro┼Ťb─ů o zmian─Ö Metropolity Archidiecezji Wile┼äskiej.
Niniejszy list wysy┼éamy r├│wnie┼╝ do przedstawicieli zorganizowanej spo┼éeczno┼Ťci polskiej: Zwi─ůzkowi Polak├│w na Litwie, Katolickiemu Stowarzyszeniu Polak├│w na Litwie, pos┼éom na Sejm Litwy z pro┼Ťb─ů o po┼Ťrednictwo we wsp├│lnym poszukiwania rozwi─ůza┼ä tych, jak┼╝e bolesnych dla nas spraw.
Z wyrazami chrze┼Ťcija┼äskiej mi┼éo┼Ťci i wielkiej nadziei.
Parafianie ko┼Ťcio┼éa pw. Odnalezienia Krzy┼╝a ┼Ťw. i ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa”.
List ten abp Ba─Źkis na pewno „wyrzuci┼é do kosza” albo jak m├│wili Polacy w Wilnie: „wytar┼é sobie nim ty┼éek” i do ko┼äca swej w┼éadzy arcybiskupiej w Wilnie, czyli do 2013 r. kontynuowa┼é antypolski kurs w Ko┼Ťciele wile┼äskim. Chocia┼╝ by┼é arcybiskupem wile┼äskim przez 22 lata w diecezji, w kt├│rej Polacy stanowi─ů ok. 40% wiernych, nigdy nie nauczy┼é si─Ö nawet jako tako po polsku bo nie chcia┼é. Czy to nie by┼éa pogarda i buta oraz nietolerancja, rasizm i deptanie nauki Chrystusa ze strony tego purpurata okazywane polskim katolikom na terenie archidiecezji wile┼äskiej?! Czy po ┼Ťmierci tak┼╝e i on zostanie przez Watykan wyniesiony na o┼étarze Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, tym bardziej, ┼╝e od czasu pontyfikatu Jana Paw┼éa II wynosi si─Ö na o┼étarze zwyk┼éych grzesznik├│w, jak np. ukrai┼äskich biskup├│w-nacjonalist├│w i polako┼╝erc├│w Josifa Jozafata Kocy┼éowskiego i Andreja Szeptyckiego (┼╝aden nacjonalista nie powinien by─ç wynoszony na o┼étarze!; czy Polacy maj─ů si─Ö modli─ç do tych dw├│ch jawnych polako┼╝erc├│w tylko dlatego, ┼╝e tak chc─ů Ukrai┼äska Cerkiew Grekokatolicka i Watykan, kt├│ry za to dosta┼é pieni─ůdze?; zobacz: Marian Ka┼éuski Sprawy kresowe bez cenzury. Tom I Toru┼ä 2017, str. 193-208)? Bo Watykan r├│wnie┼╝ nic nie zareagowa┼é, czyli uzna┼é, ┼╝e nie ma problemu i ┼╝e kardyna┼é Ba─Źkis spe┼énia nale┼╝ycie pos┼éug─Ö kap┼éa┼äsk─ů.
W Warszawie w 2019 r. w t┼éumaczeniu na j─Özyk polski (z francuskiego) ukaza┼éa si─Ö ksi─ů┼╝ka Martela Frederica Sodoma. Hipokryzja i w┼éadza w Watykanie (640 stron), w kt├│rej autor pisze – przekonywaj─ůco dowodzi (przez cztery lata zbiera┼é materia┼é), ┼╝e 80% duchownych zatrudnionych w Watykanie to upadli kap┼éani. O nic nie oskar┼╝am kardyna┼éa Audrysa Ba─Źkisa, bo nie ma na to dowod├│w. Ale faktem jest, ┼╝e w latach 1964-73 i 1988-91 pracowa┼é w Watykanie – w s┼éu┼╝bie dyplomatycznej Stolicy Apostolskiej, w latach 1973-88 pozostawa┼é zwi─ůzany z Rad─ů Spraw Publicznych Ko┼Ťcio┼éa przy watyka┼äskim Sekretariacie Stanu, a od 1979 r. by┼é zast─Öpc─ů sekretarza Rady Spraw Publicznych Ko┼Ťcio┼éa. Czy┼╝by nale┼╝a┼é do grona upad┼éych duchownych zatrudnionych w Watykanie lub do katolickiej mafii (Matthias Mettner Katolicka mafia Warszawa 1995) i st─ůd by┼é nietykalny? Inaczej trudno zrozumie─ç postaw─Ö Watykanu w tej sprawie.
Bo┼╝e, Ty to wszystko widzisz i nie reagujesz?
Nast─Öpca abpa Ba─Źkisa na wile┼äskiej stolicy biskupiej, tak┼╝e emigrant, czyli obce cia┼éo w Wilnie (bowiem nie ma ksi─Ö┼╝y litewskich urodzonych w Wilnie, kt├│rzy mogliby zosta─ç biskupami!) i osoba nie znaj─ůca j─Özyka polskiego, Gintaras Gru┼ías (od 2013 r.), latem 2016 r. m.in. zlikwidowa┼é prowadzone od 1989/90 Studia Teologiczne w Wilnie w j─Özyku polskim, kszta┼éc─ůce nauczycieli religii do polskich, rosyjskich i bia┼éoruskich szk├│┼é archidiecezji wile┼äskiej, tak bardzo potrzebnych, gdy┼╝ czasy sowieckie spowodowa┼éy braki kadrowe w tej sferze, szczeg├│lnie w zakresie katechezy w j─Özyku polskim (Litewski arcybiskup likwiduje Centrum Katechetyczne ucz─ůce w j─Özyku polskim L24.lt 6.8.2016). Wcze┼Ťniej, jako sekretarz komitetu organizacyjnego pielgrzymki Jana Paw┼éa II na Litwie w 1993 r. doprowadzi┼é do tego, ┼╝e nie mia┼éo w og├│le doj┼Ť─ç do spotkania „polskiego” papie┼╝a z wile┼äskimi Polakami, pomimo tego, ┼╝e tradycyjnie Jan Pawe┼é II podczas swoich bardzo licznych pielgrzymek po ┼Ťwiecie zawsze spotyka┼é si─Ö z Polakami o czym Litwini bardzo dobrze wiedzieli (niestety, Jan Pawe┼é II id─ůc zawsze na r─Ök─Ö antypolskiemu Ko┼Ťcio┼éowi litewskiemu, zaakceptowa┼é antypolski plan pielgrzymki na Litwie. A Watykan tego wrogiego Polakom na Litwie duchownego wyni├│s┼é do godno┼Ťci arcybiskupa wile┼äskiego, pe┼énego polskich katolik├│w. Gdzie w tym poci─ůgni─Öciu by┼éa moralno┼Ť─ç chrze┼Ťcija┼äska?! A biedni polscy ksi─Ö┼╝a pracuj─ůcy w┼Ťr├│d Polak├│w, szczeg├│lnie przybyli z Polski, ci─ůgle nara┼╝ani na wydalenie z archidiecezji s─ů zmuszani do mijania si─Ö z prawd─ů, je┼Ťli s─ů pytani przez polskie media o sytuacj─Ö polskich katolik├│w na Litwie. Np. pracuj─ůcy od 23 lat w Wilnie polski franciszkanin, o. Marek Dettlaff na antenie Polskiego Radia 24 (25.6.2019) przedstawiaj─ůc sytuacj─Ö polskich katolik├│w, kt├│rzy ┼╝yj─ů na Litwie, powiedzia┼é: „Polskie tradycje, w krajach by┼éego Zwi─ůzku Sowieckiego, s─ů chyba najlepiej zachowane w┼éa┼Ťnie tam. Chocia┼╝ nasi rodacy musz─ů walczy─ç, by zachowa─ç to, co polskie. Wynika to z pewnych nieporozumie┼ä mi─Ödzynarodowych. Maj─ů tu znaczenie tak┼╝e bardzo silne wp┼éywy Rosji…” (Internet). A wi─Öc za prze┼Ťladowanie polskich katolik├│w na Litwie nie s─ů obwiniani duchowni litewscy i Litwini, a tylko… jakie┼Ť nieporozumienia mi─Ödzynarodowe i Rosjanie, kt├│rzy nie rz─ůdz─ů Litw─ů ju┼╝ od 30 lat! Dosta┼éem ostatnio list (21.12.2019) z informacj─ů, ┼╝e: „Sytuacja si─Ö troch─Ö poprawia dla polskich katolik├│w w Wilnie. W Seminarium Wile┼äskim rektor, prefekt i wi─Ökszo┼Ť─ç profesor├│w, i alumn├│w to Polacy”. Ale zapewne tylko dlatego, ┼╝e, nie ma powo┼éa┼ä kap┼éa┼äskich w┼Ťr├│d m┼éodych „katolik├│w” litewskich oraz wystarczaj─ůcej liczby teolog├│w litewskich i seminarium wile┼äskiemu – w stolicy Litwy - grozi┼éo zamkni─Öcie. Bior─ůc jednak pod uwag─Ö ci─ůg┼é─ů wrogo┼Ť─ç hierarchii litewskiej do Polak├│w – polskich katolik├│w, mo┼╝na przypuszcza─ç, ┼╝e za wzorem przedwojennych biskup├│w litewskich abp Gru┼ías nowo wy┼Ťwi─Öconych ksi─Ö┼╝y polskiego pochodzenia b─Ödzie kierowa┼é do parafii litewskich zamiast polskich. Czyli nic si─Ö nie zmieni i lituanizacja polskich parafii na terenie Wile┼äszczyzny b─Ödzie dalej kontynuowana, a wstyd z likwidacji pono─ç litewskiego seminarium wile┼äskiego oszcz─Ödzony.
Celem Ko┼Ťcio┼éa litewskiego, podobnie jak to by┼éo za czas├│w Litwy Kowie┼äskiej, jest ca┼ékowita depolonizacja Ko┼Ťcio┼éa w archidiecezji wile┼äskiej, do czego d─ů┼╝─ů wytrwale litewscy biskupi wile┼äscy. To jest dla niego sprawa priorytetowa, a nie na przyk┼éad religijno┼Ť─ç Litwin├│w (tylko 16% Litwin├│w chodzi do ko┼Ťcio┼éa!) czy zastraszaj─ůce pija┼ästwo w┼Ťr├│d Litwin├│w – katolik├│w litewskich. Na 191 kraj├│w, uj─Ötych w rankingu ┼Üwiatowej Organizacji Zdrowia z lat 2010 – 2015, Litwa znajduje si─Ö na niechlubnym 3 miejscu ze ┼Ťrednim rocznym spo┼╝yciem czystego alkoholu na poziomie 16,2 litr├│w (Polska na 21 miejscu ze ┼Ťrednio 11,5 litrami czystego alkoholu na osob─Ö; przed Polsk─ů jest nie tylko Rosja i Ukraina, ale tak┼╝e np. Czechy i Australia); najnowsze dane m├│wi─ů, ┼╝e Litwa wysun─Ö┼éa si─Ö na 1 miejsce, a Litwini s─ů nazywani zapijaczonym narodem – zapijaczonymi katolikami. Przez alkoholizm Litwa przoduje tak┼╝e w ┼Ťwiatowej statystyce samob├│jstw (Co gryzie Litwina „Express Wieczorny” 10.8.2008). Ko┼Ťci├│┼é litewski i jego ksi─Ö┼╝a nie s─ů dla Litwin├│w ┼╝adnym przyk┼éadem moralnym (sianie nienawi┼Ťci mi─Ödzy mieszka┼äcami Litwy, niemoralno┼Ť─ç, pija┼ästwo, pedofilia, luksusowe ┼╝ycie). Z braku g┼é─Öbokiej wiary wyst─Öpuje chroniczny brak ksi─Ö┼╝y (wed┼éug Catholic Hierarchy w 2017 r. w archidiecezji wile┼äskiej, maj─ůcej 600 tys. katolik├│w, pracowa┼éo zaledwie 174 ksi─Ö┼╝y i by┼éo zaledwie 50 zakonnik├│w i 167 si├│str zakonnych; z braku ksi─Ö┼╝y i przez sprzeciw arcybiskup├│w wobec tworzenia nowych parafii, kt├│re musia┼éyby by─ç polskie, w samym Wilnie jest zaledwie 19 parafii katolickich na 350 tys. wiernych, po 1991 r, zbudowano tylko 1 ko┼Ťci├│┼é; w przedwojennym polskim Wilnie by┼éo 12 parafii dla 135 tys. katolik├│w), coraz wi─Öcej Litwin├│w zrywa z Ko┼Ťcio┼éem (KAI 15.5.2017) albo staje si─Ö ┼Üwiadkami Jehowy (w 2012 r. powsta┼é w Wilnie tak┼╝e polski zb├│r i z pewno┼Ťci─ů niekt├│rzy Polacy wst─ůpili do innych wsp├│lnot protestanckich) i cz┼éonkami kilkunastu innych wsp├│lnot protestanckich, w kt├│rych dostrzegaj─ů wi─Öcej chrze┼Ťcija┼ästwa ni┼╝ w Ko┼Ťciele katolickim oraz kwitnie neopoga┼ästwo: powsta┼éa Romuva – zwi─ůzek wyznaniowy odwo┼éuj─ůcy si─Ö do przedchrze┼Ťcija┼äskich wierze┼ä Ba┼ét├│w.
Wspomniany wy┼╝ej Jerzy T. Zalesiak pisze: „Te i inne przyk┼éady litwinizowania i nietolerancji religijnej wobec Polak├│w mo┼╝na mno┼╝y─ç. Ich liczba dowodzi, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é litewski zszed┼é na po┼╝ycie narodowe… Na Litwie nie dos┼éyszano g┼éosu Papie┼╝a Jana Paw┼éa II w or─Ödziu Poszanowanie mniejszo┼Ťci warunkiem pokoju z 8 grudnia 1996 r. i nie podj─Öto dzie┼éa naprawy: szanowania wolno┼Ťci religijnej jednostek w ich ┼╝yciu zbiorowym, nieskr─Öpowanego sprawowania kultu wiary, stworzenia warunk├│w do religijnego wykszta┼écenia”. W─ůtpliwe, aby wzi─Öli sobie do serca r├│wnie┼╝ s┼éowa papie┼╝a Franciszka, kt├│ry w drugi dzie┼ä ┼Üwi─ůt Bo┼╝ego Narodzenia, obchodzony przez Ko┼Ťci├│┼é jako uroczysto┼Ť─ç ┼Ťwi─Ötego Szczepana - pierwszego m─Öczennika, powiedzia┼é, ┼╝e chrze┼Ťcija┼äski styl ┼╝ycia to ┼éagodno┼Ť─ç, odwaga, pokora i braterstwo (Polsat News 26.12.2019).
Du┼╝a jest w tym wina samej Stolicy Apostolskiej i polskiego Episkopatu, kt├│rzy dla ┼Ťwi─Ötego spokoju i w trosce o dobre imi─Ö Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, jak Pi┼éat obmywaj─ůc r─Öce, nie reaguj─ů wcale na sprzeczne z duchem Ewangelii i nauki Ko┼Ťcio┼éa powszechnego post─Öpowanie Ko┼Ťcio┼éa litewskiego (polscy biskupi tym samym bior─ů na swoje sumienie zag┼éad─Ö Polak├│w i polskiego katolicyzmu w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie; gdzie jest u nich odwaga i braterstwo w odniesieniu do prze┼Ťladowanych rodak├│w-katolik├│w na Litwie?!), kt├│ry przez takie post─Öpowanie wyklucza si─Ö ze wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskiej, staj─ůc si─Ö jakim┼Ť pseudochrze┼Ťcija┼äskim chramem, czyli ┼Ťwi─ůtyni─ů poga┼äsk─ů. Wi─Ökszo┼Ť─ç Litwin├│w powr├│ci┼éa ju┼╝ w┼éa┼Ťciwie do poga┼ästwa! Dla Litwin├│w chrze┼Ťcija┼ästwo sta┼éo si─Ö bardziej kultur─ů ni┼╝ religi─ů. Ko┼Ťci├│┼é litewski sta┼é si─Ö narz─Ödziem w r─Ökach diab┼éa – rozsadnikiem nacjonalizmu i to w najgorszym wydaniu! Dlatego powinien by─ç przez Stolic─Ö Apostolsk─ů, nazywan─ů tak┼╝e ┼Üwi─Öt─ů, oficjalnie wykluczony ze ┼Ťwiatowej wsp├│lnoty katolickiej.
Mog─Ö pr─Ödzej zrozumie─ç, jak rz─ůdy prze┼Ťladuj─ů mniejszo┼Ťci narodowe, bo nacjonalizm i rasizm siedzi w mniejszym lub wi─Ökszym stopniu w ka┼╝dym z nas (tak pokaza┼éy przeprowadzone badania). „Jezus Chrystus wybra┼é dwunastu aposto┼é├│w w tym celu, aby byli ┼Ťwiadkami Jego nauki, ┼╝ycia i cud├│w, a potem uczyni┼é ich pierwszymi kap┼éanami Nowego Testamentu” (Katechizm religii katolickiej Warszawa 1957). Dlatego nie mog─Ö zrozumie─ç i nigdy tego nie zaakceptuj─Ö jak rzekomy chrze┼Ťcijanin, a tym bardziej ksi─Ö┼╝a i biskupi s─ů plugawymi rasistami i Watykan na to nie reaguje. Tak biskupi i duchowni litewscy oraz Watykan ┼Ťwiadomie depcz─ů Powszechn─ů Deklaracj─Ö Praw Cz┼éowieka Organizacji Narod├│w Zjednoczonych uchwalon─ů w 1948 r. To skandal nad skandale! Jednocze┼Ťnie Watykan ma czelno┼Ť─ç apelowa─ç o piln─ů dyskusj─Ö mi─Ödzynarodow─ů wok├│┼é ma┼éo wa┼╝nej sprawy Vincenta Lamberta, pisz─ůc w komunikacie opublikowanym przez Dykasteri─Ö ds. ┼Üwieckich, Rodziny i ┼╗ycia: „Nale┼╝y pilnie rozpocz─ů─ç na szczeblu mi─Ödzynarodowym powa┼╝n─ů i profesjonaln─ů refleksj─Ö nad tym, co dzieje si─Ö w imi─Ö prawa, a co wypacza ├│w relacyjny wymiar cz┼éowiecze┼ästwa!... (i przestrzega), ┼╝e ┼éamanie w ┼Ťwietle prawa podstawowych praw cz┼éowieka wypaczy poczucie sprawiedliwo┼Ťci” (Stacja7.pl 12.7.2019). Hipokryzja Ko┼Ťcio┼éa katolickiego si─Öga dalekich przestworzy! Jako katolik, autor kilku ksi─ů┼╝ek religijnych (w tym dw├│ch o papie┼╝u Janie Pawle II, ┼╝yczliwie przyj─Ötej przez arcybiskupa Filadelfii, kard. Jana Kr├│la), staraj─ůcy si─Ö by─ç prawdziwym chrze┼Ťcijaninem nie mog─Ö tej hipokryzji d┼éu┼╝ej tolerowa─ç. Sam Ko┼Ťci├│┼é naucza, ┼╝e obowi─ůzkiem prawdziwego chrze┼Ťcijanina jest walka ze z┼éem.
Nietolerancja to tak samo ci─Ö┼╝ki grzech jak cz─Östo wyst─Öpuj─ůca w┼Ťr├│d duchownych chrze┼Ťcija┼äskich pedofilia, bardzo nag┼éo┼Ťniana w ostatnich latach. Przecie┼╝ to co robi Ko┼Ťci├│┼é litewski jest jawnym deptaniem nauki Boga i Jezusa Chrystusa! W Starym Testamencie przykazanie mi┼éo┼Ťci Boga uzupe┼énia drugie przykazanie: B─Ödziesz mi┼éowa┼é bli┼║niego Twego jak siebie samego (Kp┼é 19,18). Postaw─Ö oboj─Ötn─ů lub wrog─ů wobec bli┼║nich uznawano za obraz─Ö wyrz─ůdzon─ů Bogu samemu (Rdz 3,12). W or─Ödzie na XXII ┼Üwiatowy Dzie┼ä M┼éodzie┼╝y (2007) papie┼╝ Benedykt XVI napisa┼é:
Drodzy Młodzi!
Z okazji XXII ┼Üwiatowego Dnia M┼éodzie┼╝y, kt├│ry b─Ödzie obchodzony w diecezjach w tegoroczn─ů Niedziel─Ö Palmow─ů, chcia┼ébym, aby┼Ťcie rozwa┼╝yli s┼éowa Jezusa: «Mi┼éujcie si─Ö wzajemnie, tak jak Ja was umi┼éowa┼éem» (por. J 13, 34).
Czy mi┼éo┼Ť─ç jest mo┼╝liwa?
Ka┼╝dy cz┼éowiek pragnie kocha─ç i by─ç kochany. A jednak jak┼╝e trudno jest kocha─ç, ile┼╝ b┼é─Öd├│w pope┼éniamy w mi┼éo┼Ťci, ile┼╝ spotyka nas niepowodze┼ä! Niekt├│rzy wr─Öcz w─ůtpi─ů, ┼╝e mi┼éo┼Ť─ç jest mo┼╝liwa. Niedobory i rozczarowania uczuciowe mog─ů zrodzi─ç my┼Ťl, ┼╝e mi┼éo┼Ť─ç to utopia, nieosi─ůgalne marzenie, ale czy trzeba si─Ö z tym pogodzi─ç? Nie! Mi┼éo┼Ť─ç jest mo┼╝liwa, a celem tego mojego przes┼éania jest rozbudzi─ç w ka┼╝dym z was — kt├│rzy jeste┼Ťcie przysz┼éo┼Ťci─ů i nadziej─ů ludzko┼Ťci — ufno┼Ť─ç w prawdziw─ů, wiern─ů i mocn─ů mi┼éo┼Ť─ç. W mi┼éo┼Ť─ç, kt├│ra rodzi pok├│j i rado┼Ť─ç; w mi┼éo┼Ť─ç, kt├│ra ┼é─ůczy osoby i sprawia, ┼╝e czuj─ů si─Ö one wolne, wzajemnie si─Ö szanuj─ůc…”.
Niech za pi─Öknymi s┼éowami cz─Östo wypowiadanymi przez kap┼éan├│w id─ů czyny. Niech oni sami wezm─ů sobie do serca s┼éowa Benedykta XVI i niech realizuj─ů je w swojej pracy duszpasterskiej, daj─ůc przyk┼éad wiernym.
Adolf Hitler urodzi┼é si─Ö w rodzinie katolickiej i prawdopodobnie by┼é wychowywany w tej wierze. I co? I sta┼é si─Ö jednym z najwi─Ökszych zbrodniarzy w dziejach ludzko┼Ťci. Ile za to jest odpowiedzialna dzia┼éalno┼Ť─ç niekt├│rych przesi─ůkni─Ötych nacjonalizmem ksi─Ö┼╝y niemieckich, kt├│rzy co innego m├│wili z ambony, a co innego robili w sferze mi┼éo┼Ťci bli┼║niego – wie tylko sam B├│g. Z naszej historii wiemy jak Ko┼Ťci├│┼é niemiecki prze┼Ťladowa┼é Polak├│w w zaborze pruskim. Na pocz─ůtku XX w. Ko┼Ťci├│┼é litewski poszed┼é w jego ┼Ťlady – widzia┼é w nim natchnienie i swego mistrza, i w tym nacjonalizmie - w tym bagnie moralnym brnie po dzi┼Ť dzie┼ä.
Jest jeszcze jedna bardzo wa┼╝na sprawa zwi─ůzana z zachowaniem biskup├│w i bardzo wielu kap┼éan├│w litewskich.
W Katechizmie religii katolickiej (Warszawa 1957, str. 5 i 45-46) czytamy: „Aby posi─ů┼Ť─ç Boga, trzeba: 1. Wierzy─ç w to, co B├│g objawi┼é, 2. Czyni─ç to, co B├│g nakaza┼é, czyli zachowywa─ç Jego przykazania… Jezus za┼éo┼╝y┼é Ko┼Ťci├│┼é w tym celu, by Ko┼Ťci├│┼é prowadzi┼é ludzi do zbawienia i rozszerza┼é Kr├│lestwo Bo┼╝e na ziemi”. Podczas ostatniej Wieczerzy Jezus powiedzia┼é: „Id─ůc tedy nauczajcie wszystkie narody, chrzcz─ůc je w imi─Ö Ojca i Syna, i Ducha ┼Üwi─Ötego, nauczaj─ůc je zachowywa─ç wszystko, cokolwiek wam przykaza┼éem” (Mt. 28, 19-20).
A wi─Öc kap┼éan ma by─ç po┼Ťrednikiem mi─Ödzy Bogiem a lud┼║mi. Kap┼éan musi poddawa─ç si─Ö okre┼Ťlonym wymogom religijnym, a wi─Öc samemu przestrzega─ç 10 przykaza┼ä Bo┼╝ych. Ko┼Ťci├│┼é katolicki naucza, ┼╝e ludzie/kap┼éani odrzucaj─ůcy Boga i Jego nauk─Ö zostan─ů umieszczeni w piekle.
Tymczasem mo┼╝emy z czystym sumieniem – w ┼Ťwietle namacalnych fakt├│w stwierdzi─ç, ┼╝e chyba wszyscy katoliccy biskupi litewscy i zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç kap┼éan├│w w odniesieniu do Polak├│w i polskich katolik├│w na Litwie od ponad stu lat ┼éami─ů na ka┼╝dym kroku co najmniej dwa przykazania Bo┼╝e: V: „Nie zabijaj”, gdy┼╝: „Ka┼╝dy, kto nie mi┼éuje brata swego, morderc─ů jest” (I J. 3, 15) i VII: „Nie kradnij – „Nie po┼╝─ůdaj ┼╝adnej rzeczy bli┼║niego swego”.
W ┼Ťwietle przytoczonych przeze mnie powy┼╝szych fakt├│w ┼éamanie V przykazania w odniesieniu do Polak├│w i polskich katolik├│w na Litwie przez Ko┼Ťci├│┼é litewski nie podlega najmniejszej dyskusji. Je┼Ťli chodzi o ┼éamanie VII przykazania, to dotyczy ono m.in. opracowania i wdro┼╝enia w ┼╝ycie przez litewskiego ksi─Ödza katolickiego Mykolasa Krupavi─Źiusa, w latach 1923-26 ministra rolnictwa, skrajnie antypolskiej – wyra┼║nie rasistowskiej reformy rolnej, kt├│ra pozbawi┼éa Polak├│w zazwyczaj bez godziwego lub ┼╝adnego odszkodowania 700 tys. ha grunt├│w rolnych i 500 tys. ha las├│w i przy tym gwa┼écie poczyni┼éa drugi gwa┼ét: tylko ma┼éorolnym gospodarzom polskim ┼Ťwiadomie nie poprawi┼éa po┼éo┼╝enia i nadal ┼╝yli w biedzie (L. Mitkiewicz). Doprowadzi┼éo to do og├│lnego wielkiego zubo┼╝enia Polak├│w na Litwie. Zgodnie z planem ksi─Ödza Krupavi─Źiusa Polacy na Litwie mieli si─Ö sta─ç biednymi i bez ┼╝adnych praw pariasami. Inny przyk┼éad to bezczelna kradzie┼╝ z polskiego ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Ducha obrazu Jezu ufam Tobie przez arcybiskupa wile┼äskiego Ba─Źkisa w 2005 r.
Natomiast Jezus Chrystus ustanowi┼é przykazanie mi┼éo┼Ťci, czyli wed┼éug Ewangelii dwa przykazania zestawione ze sob─ů przez Jezusa Chrystusa: mi┼éo┼Ťci do Boga i mi┼éo┼Ťci bli┼║niego. Zwane s─ů te┼╝ najwi─Ökszym przykazaniem. Ewangelie przedstawiaj─ů przykazanie mi┼éo┼Ťci jako centralny motyw etyki Jezusa. Ustanowienie najwi─Ökszego przykazania wyst─Öpuje w relacji ewangelii synoptycznych. W 22 rozdziale Ewangelii Mateusza Jezus zosta┼é zapytany przez faryzeuszy, kt├│re przykazanie w Prawie jest najwi─Öksze - odpowiedzia┼é: B─Ödziesz mi┼éowa┼é Pana Boga swego ca┼éym swoim sercem, ca┼é─ů swoj─ů dusz─ů i ca┼éym swoim umys┼éem. To jest najwi─Öksze i pierwsze przykazanie. Drugie podobne jest do niego: B─Ödziesz mi┼éowa┼é swego bli┼║niego jak siebie samego. Na tych dw├│ch przykazaniach opiera si─Ö ca┼ée Prawo i Prorocy.
Wspomniany wy┼╝ej ksi─ůdz katolicki Mykolas Krupavi─Źius okaza┼é ca┼ékowit─ů pogard─Ö dla przykazania mi┼éo┼Ťci Jezusa Chrystusa. Bowiem, jak ju┼╝ pisa┼éem, podczas posiedzenia litewskiego sejmu ustawodawczego 6 lipca 1921 r. publicznie nazwa┼é polskiego ksi─Ödza zasiadaj─ůcego w Sejmie litewskim Bronis┼éawa Lausa „wsz─ů” i podobnym epitetem ten grzesznik, cham i rasista w sutannie obdarzy┼é ca┼é─ů mniejszo┼Ť─ç polsk─ů na Litwie – „wszy naszego litewskiego narodu” (Wikipedia). Oczywi┼Ťcie nie by┼éo ┼╝adnego pot─Öpienia ks. Krupavi─Źiusa przez jego biskupa i Ko┼Ťci├│┼é litewski! Z pewno┼Ťci─ů ci s┼éudzy szatana w sutannach cieszyli si─Ö, ┼╝e Krupavi─Źius wypowiedzia┼é g┼éo┼Ťno to, co oni sami my┼Ťleli i Polakach. Nie czyta┼éem nigdzie, ┼╝e polscy biskupi pot─Öpili wypowied┼║ „ks.” Krupavi─Źiusa. Zapewne przez cz─Östo niemoraln─ů solidarno┼Ť─ç kap┼éa┼äsk─ů: bo nie wypada, aby jeden ksi─ůdz krytykowa┼é nawet w s┼éusznej sprawie drugiego kap┼éana. Czy┼╝by?! Nast─Öpcy aposto┼é├│w powinni by─ç nieskazitelni - niemaj─ůcy ┼╝adnej skazy moralnej. Z┼éo jest zawsze z┼éem i zawsze wo┼éa o pomst─Ö do nieba, a ju┼╝ na pewno o pot─Öpienie!
Przez deptanie godno┼Ťci Polak├│w i kradzie┼╝ ich maj─ůtku przez biskup├│w i wi─Ökszo┼Ť─ç litewskich duchownych katolickich zachwia┼éa si─Ö wiara u wielu Polak├│w na Litwie Kowie┼äskiej. Redaktor polskiego dziennika ukazuj─ůcego si─Ö w Kownie – „Dnia Polskiego” Edmund Jakubowski napisa┼é „Rola jak─ů odegra┼é (ks. Krupavi─Źius) wp┼éyn─Ö┼éa na och┼éodzenie w┼Ťr├│d Polak├│w uczu─ç religijnych” (Na Reszt├│wkach „Tygodnik Polski” 20.10.1984). Podobnie dzieje si─Ö tak┼╝e dzisiaj. Wielu Polak├│w przez polako┼╝erstwo biskup├│w i ksi─Ö┼╝y litewskich odchodzi od Ko┼Ťcio┼éa. Nie widz─Ö nigdzie, aby nadal istnia┼éo Katolickie Stowarzyszenie Polak├│w na Litwie. O. Pawe┼é Gu┼╝y┼äski OP m├│wi: „O faktycznej sile Ko┼Ťcio┼éa, jako wsp├│lnoty przede wszystkim religijnej, decyduje jego wierno┼Ť─ç Ewangelii” (Onet.pl 3.1.2020). Bez wierno┼Ťci Ewangelii Ko┼Ťci├│┼é katolicki upada. Ka┼╝dego roku miliony ludzi opuszcza jego szeregi. W┼Ťr├│d nich s─ů tak┼╝e Polacy i Litwini, kt├│rzy nie widz─ů w nim Boga; w litewskim – ci trze┼║wo my┼Ťl─ůcy widz─ů ┼Ťmierdz─ůcy na mil─Ö wprost zwierz─Öcy nacjonalizm (ju┼╝ 300 tys. przesta┼éo by─ç katolikami). M├│wi si─Ö o dechrystianizacji Europy. Wiele innych milion├│w katolik├│w z urodzenia szuka Boga w innych wsp├│lnotach religijnych. Sto lat temu ca┼éa Ameryka ┼üaci┼äska by┼éa katolicka. Dzisiaj, dla przyk┼éadu katolicy stanowi─ů w Brazylii tylko 62% ludno┼Ťci (protestanci 25%), w Argentynie 70% (protestanci 14%), a w Meksyku jest dzisiaj 9 milion├│w protestant├│w (Wikipedia).
Obowi─ůzkiem ksi─Ö┼╝y katolickich jest przybli┼╝a─ç ludzi do Boga, a nie odpycha─ç ich od Niego! Bo to jest robota Szatana. Je┼Ťli tak czyni─ů to grzesz─ů i bior─ů ten grzech na swoje i na sumienie ca┼éego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. Udowadniaj─ů, ┼╝e s─ů narz─Ödziem w r─Ökach diab┼éa (Pawe┼é VI by┼é pierwszym i chyba jedynym papie┼╝em, kt├│ry mia┼é odwag─Ö powiedzie─ç 29 czerwca 1972 r., ┼╝e „wdar┼é si─Ö do Ko┼Ťcio┼éa Bo┼╝ego sw─ůd (dym) szatana”). Je┼Ťli tak czyni─ů, je┼Ťli grzesz─ů, a tym bardziej je┼Ťli bez przerwy grzesz─ů, to nie zas┼éuguj─ů na miano „s┼éug Chrystusa”, na miano chrze┼Ťcijan, na miano cz┼éonk├│w Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. Na te nazwy z pewno┼Ťci─ů nie zas┼éuguj─ů biskupi litewscy i wi─Ökszo┼Ť─ç ich kap┼éan├│w! A przez to samo zas┼éuguj─ů na wykluczenie ze wsp├│lnoty katolickiej.
Znany i ceniony dzia┼éacz polski w Wilnie dr Jan Mincewicz, podczas pobytu papie┼╝a Jana Paw┼éa II w Bia┼éymstoku w 1993 r., zwr├│ci┼é si─Ö do niego z pro┼Ťb─ů o mianowanie polskiego biskupa pomocniczego w Wilnie, ale rzekomo polski papie┼╝ Jan Pawe┼é II chc─ůc przypodoba─ç si─Ö Litwinom, a w┼éa┼Ťciwie nacjonalistom litewskim, nie uczyni┼é tego a┼╝ do swojej ┼Ťmierci w 2005 r. Jego nast─Öpc├│w ta sprawa nic nie obchodzi┼éa i nie obchodzi. Katolik w Ko┼Ťciele katolickim nie ma prawa o nic prosi─ç, a tym bardziej ┼╝─ůda─ç. Musi pos┼éusznie wykonywa─ç polecenia Watykanu, biskup├│w i ksi─Ö┼╝y, uwa┼╝aj─ůcych si─Ö za r├│wnych Bogu. Nawet jak s─ů one w jawnej sprzeczno┼Ťci z nauk─ů Jezusa Chrystusa i samego Ko┼Ťcio┼éa czy, w wypadku Polski i Polak├│w, szkodliwe dla sprawy polskiej i polskich katolik├│w. Taki Ko┼Ťci├│┼é na pewno nie jest Ko┼Ťcio┼éem Jezusa Chrystusa, bo daleko mu do ┼Ťwi─Öto┼Ťci. I tak┼╝e przez to traci wiernych.
Prawdziwi chrze┼Ťcijanie/katolicy uwa┼╝aj─ů za skandaliczne i sprzeczne z nauk─ů Ko┼Ťcio┼éa zachowanie si─Ö Ko┼Ťcio┼éa litewskiego wobec polskich katolik├│w na Litwie i utrzymuj─ů, ┼╝e Stolicy Apostolska powinna zapewni─ç im wolno┼Ť─ç religijn─ů. Stolica Apostolska powinna wy┼é─ůczy─ç polskich katolik├│w na Litwie spod jurysdykcji biskup├│w litewskich i mianowa─ç ordynariusza dla Polak├│w na Litwie z tytu┼éem biskupa. I ten ordynariusz powinien mie─ç stanowcze poparcie ze strony Stolicy Apostolskiej (np. sprawa polskich ko┼Ťcio┼é├│w, kt├│re w 1945 r. prawem kaduka przej─ů┼é Ko┼Ťci├│┼é litewski). By┼éo to ju┼╝ w przesz┼éo┼Ťci praktykowane w innych pa┼ästwach przez Watykan. Np. dnia 5 czerwca 1945 r. Stolica Apostolska zamianowa┼éa ks. abpa J├│zefa Gawlin─Ö ordynariuszem dla Polak├│w w Niemczech i Austrii, z okre┼Ťleniem zakresu jurysdykcji, stwarzaj─ůc kuri─Ö biskupi─ů z pe┼én─ů niezale┼╝n─ů jurysdykcj─ů nad duchowie┼ästwem i wiernymi. Wed┼éug prawa ko┼Ťcielnego kuria podlega┼éa bezpo┼Ťrednio Stolicy Apostolskiej.
Je┼Ťli Watykan tego nie uczyni (kto zna histori─Ö ten wie, ┼╝e podczas tysi─ůclecia katolicyzmu w Polsce, Watykan prawie zawsze nale┼╝a┼é do wrog├│w Polski i narodu polskiego; ta historia, kt├│ra jest ukrywana przed Polakami, jest uczciwie opisana w ksi─ů┼╝ce: Marian Ka┼éuski W┼éochy – druga ojczyzna Polak├│w Toru┼ä 2016, str. 187-227), to polscy katolicy na Litwie powinni sami od┼é─ůczy─ç si─Ö od Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. Pan Jezus nie za┼éo┼╝y┼é Ko┼Ťcio┼éa katolickiego – za┼éo┼╝y┼é Ko┼Ťci├│┼é chrze┼Ťcija┼äski, z┼éo┼╝ony z ludzi przyjmuj─ůcych i piel─Ögnuj─ůcych Jego nauk─Ö. Dlatego poza Ko┼Ťcio┼éem katolickim te┼╝ jest zbawienie. Bowiem nikt nie ma monopolu na wiar─Ö i dzisiaj Ko┼Ťci├│┼é nie jest ju┼╝ potrzebny do zachowania wiary w┼Ťr├│d ludzi naprawd─Ö wierz─ůcych i do uzyskania zbawienia. Szczeg├│lnie tego monopolu nie maj─ů grzesznicy, jak np. upadli ksi─Ö┼╝a i opanowane przez nich lokalne ko┼Ťcio┼éy. Oto przyk┼éad na to: do jego upadku w 1991 r. w Zwi─ůzku Sowieckim, jak np. na Syberii a┼╝ przez siedemdziesi─ůt lat (to trzy pokolenia ludzi) wiara katolicka i innych wyzna┼ä chrze┼Ťcija┼äskich przetrwa┼éa bez biskup├│w, bez ksi─Ö┼╝y i bez ko┼Ťcio┼é├│w, a wi─Öc tak┼╝e bez sakrament├│w. Ci ludzie wierzyli w Boga i do Niego si─Ö modlili. I wszyscy zmarli bez w─ůtpienia dost─ůpili zbawienia. Bo B├│g jest mi┼éosierny i pe┼éen ┼éaski, i sam Ko┼Ťci├│┼é uczy, ┼╝e bez wiary w Boga nie ma zbawienia. Wiara w Boga, po┼é─ůczona z Jego umi┼éowaniem i modlitw─ů do Niego oraz przestrzeganie Jego Dekalogu oraz Jego mi┼éosierdzie s─ů najwa┼╝niejsze. Jest w┼éa┼Ťnie drog─ů do zbawienia. Wszystko inne to zazwyczaj mniej istotne lub ca┼ékowicie zb─Ödne dodatki wymy┼Ťlone przez cz┼éowieka-kap┼éana i cz─Östo wcale nie z my┼Ťl─ů o Bogu, jak np. czy┼Ťciec, kt├│ry ma straszy─ç ludzi i zach─Öca─ç do p┼éatnej modlitwy przez ksi─Ö┼╝y za dusze zmar┼éych (przekupienie Boga nie jest mo┼╝liwe: kto na co zas┼éu┼╝y┼é za ┼╝ycia, temu to b─Ödzie dane; przys┼éowia s─ů m─ůdro┼Ťci─ů ludzi, a jedno z polskich powiedze┼ä m├│wi: „tyle to mu pomo┼╝e co umar┼éemu kadzid┼éo”, czyli nic mu nie pomo┼╝e), i przez to jego istnienie jest odrzucane nie tylko przez wszystkie inne ko┼Ťcio┼éy protestanckie, ale tak┼╝e przez Cerkiew prawos┼éawn─ů, czy wymy┼Ťlone dla wy┼éudzania pieni─Ödzy od wiernych skandaliczne odpusty, kt├│re w XVI w. doprowadzi┼éy do powstania protestantyzmu – do rozbicia chrze┼Ťcija┼ästwa. Na pewno rani Boga nale┼╝enie i chodzenie do Ko┼Ťcio┼éa pseudochrze┼Ťcija┼äskiego, w kt├│rym kap┼éan sieje nienawi┼Ť─ç do drugiego cz┼éowieka (to Ko┼Ťci├│┼é litewski)! A pisze to katolik, kt├│remu – a B├│g mi ┼Ťwiadkiem – na sercu le┼╝y troska o ┼Ťwi─Öto┼Ť─ç i rozw├│j Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. I przez to za sw├│j obowi─ůzek – za sw├│j psi obowi─ůzek uwa┼╝a walk─Ö z wszelkim grzechem, tak┼╝e tym rozpanoszonym w Ko┼Ťciele – nazywanym przecie┼╝ przez sam Ko┼Ťci├│┼é „Ko┼Ťcio┼éem grzesznik├│w” (Jezus: „NIKT z was nie jest bez winy”). Zach─Öt─ů dla mnie do tej walki jest tak┼╝e nauka samego Ko┼Ťcio┼éa: „obowi─ůzkiem chrze┼Ťcijanina jest walka ze z┼éem”.
Z┼éem - grzechem i to wyj─ůtkowo obrzydliwym jest prze┼Ťladowanie polskich katolik├│w na Litwie przez Ko┼Ťci├│┼é litewski, nazywaj─ůcy siebie chrze┼Ťcija┼äskim.
Czas najwy┼╝szy powiedzie─ç biskupom litewskim i Watykanowi: Basta! Wybierajcie ostatecznie Boga czy Szatana. Innej drogi nie ma do bycia chrze┼Ťcijaninem czy antychrystem, kt├│rym jest dzisiaj Ko┼Ťci├│┼é litewski.
Powr├│t do Boga i do mi┼éo┼Ťci bli┼║niego jest jednak ci─ůgle mo┼╝liwy i na pewno wskazany, a przede wszystkim oczekiwany przez Boga, tak dla dobra samego Ko┼Ťcio┼éa jak i wiernych, kt├│rzy przez z┼éo w Ko┼Ťciele nie tylko odchodz─ů od niego, ale cz─Östo trac─ů tak┼╝e wiar─Ö w Boga, a przez to zbawienie. Nie po to Chrystus zmar┼é na krzy┼╝u i za┼éo┼╝y┼é nasz ┼Üwi─Öty Ko┼Ťci├│┼é katolicki.

(Tekst ten wraz z odpowiednim listem zosta┼é wys┼éany 6 I 2020 r. do: abpa Stanis┼éawa G─ůdeckiego – przewodnicz─ůcego Episkopatu Polski (skep1@episkopat.pl), Nuncjatury Stolicy Apostolskiej w Warszawie (nuncjatura@episkopat.pl - ks. pra┼é. Kryspin Dubiel) i do Kurii Arcybiskupiej w Wilnie (curia@vilnensis.lt), a tak┼╝e do kancelarii polskiej Rady Ministr├│w (kontakt@kprm.gov.pl), Ministerstwa Spraw Zagranicznych (sekretariat.minister@msz.gov.pl), bo to jest ich psi obowi─ůzek walczy─ç o prawa Polak├│w na obczy┼║nie, czego jak wida─ç nie robi─ů - tacy to „Polacy”!, oraz Ambasadzie Polskiej w Wilnie (amb.pl@urm.lt), Ambasadzie Litewskiej w Warszawie (ambasada@lietuva.pl) i redakcji „Kuriera Wile┼äskiego” (r.mickiewicz@kurierwilenski.lt.
Nikt z odbior├│w nawet nie raczy┼é potwierdzi─ç jego odbioru. Tacy to Polacy i chrze┼Ťcijanie!!!).

Jeremi Sidorkiewicz w „Kurierze Wile┼äskim” z 23 III 2011 r. pisa┼é: „Dzisiejsi litewscy hierarchowie ko┼Ťcielni r├│wnie┼╝ nie raz pokazali niech─Ötne Polakom oblicze. Polacy nie powinni jednak biernie poddawa─ç si─Ö dyktatowi nacjonalist├│w w sutannach. Warto pisa─ç zbiorowe petycje z ┼╝─ůdania nabo┼╝e┼ästw w j─Özyku polskim nawet do Benedykta XVI. Jest to sprawa honoru i godno┼Ťci ludzkiej. Kto nie szanuje siebie samego, szanowany przez innych nie b─Ödzie”.

Tak, Polacy w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie i og├│lnie Polacy nie maj─ů prawa si─Ö poddawa─ç w walce o prawa cz┼éowieka-Polaka w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie. S┼éuszno┼Ť─ç jest po naszej stronie. Wi─Öcej, po naszej stronie jest sam B├│g i Jezus Chrystus. Spraw─Ö polskich katolik├│w w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie nale┼╝y rozwi─ůza─ç drog─ů pokojow─ů lub rewolucyjn─ů i to jak najszybciej, i w duchu prawdziwie chrze┼Ťcija┼äskim. Tego przede wszystkim od Watykanu spodziewa si─Ö sam B├│g i Jezus Chrystus, kt├│ry przez Ko┼Ťci├│┼é wile┼äski i Watykan jest obecnie ponownie krzy┼╝owany! Je┼Ťli do tego nie dojdzie, to b─Ödzie to najlepszym dowodem na to, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é za┼éo┼╝ony przez Jezusa Chrystusa sta┼é si─Ö przez swych purpurat├│w narz─Ödziem w r─Ökach Szatana!

Marian Kałuski



Podstawowa bibliografia
(poza publikacjami podanymi w pracy)



Ronam Aftanazy Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Tom 3: Wojew├│dztwo trockie,
Ksi─Östwo ┼╗mudzkie…
Wrocław 1992
Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945, t. I-VI, Wrocław 1990-1991
Juliusz Bardach O dawnej i niedawnej Polsce Poznań 1988
Kazimierz Bem Polacy, kalwini┼Ťci, patrioci „Newsweek” 17.1.2018
Bitwy polskie. Leksykon Krak├│w 1999
Grzegorz Błaszczyk Litwa współczesnaWarszawa-Poznań 1992
Krzysztof Bojko Harcerstwo Polskie na Litwie Kowieńskiej 1918 - 1945
Mirosław Boruta Polskie prywatne szkolnictwo powszechne w Republice Litewskiej 1926-1939 (w:) Studia Polonijne tom 12, Lublin 1989
Zygmunt Szcz─Ösny Brzozowski Litwa – Wilno 1910-1845 Pary┼╝ 1987
Krzysztof Buchowski Polacy w niepodległym państwie litewskim 1918-1940 Białystok 1999
Krzysztof Buchowski Panowie i żmogusy. Stosunki polsko-litewskie w międzywojennych karykaturach Białystok 2004
Krzysztof Buchowski Szkice polsko-litewskie czyli o nie┼éatwym s─ůsiedztwie w pierwszej po┼éowie XX wieku Toru┼ä 2005
Krzysztof Buchowski Litwomani i polonizatorzy. Mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej
połowie XX wieku
Białystok 2006
Krzysztof Buchowski Polityka zagraniczna Litwy 1990-2012. Główne kierunki i uwarunkowania Białystok 2013
Krzysztof Buchowski Uwagi o tak zwanych „repatriacjach” ludno┼Ťci polskiej z teren├│w Litwy etnicznej w
latach 1945-1947 (Internet)
Stanisław Buchowski Ziemia Sejneńsko-Suwalska 1918-1920 Sejny 2004
Jan Stanisław Bystroń Dzieje obyczajów w dawnej Polsce. Wiek XVI-XVIII, Tom 1 Warszawa 1960
Ewa Cherner Słownik biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Jednota Litewska i Jednota
Wileńska 1815-1939,
Warszawa 2017
Janusz Cisek S─ůsiedzi wobec wojny 1920 roku Londyn 1990
Ryszard Czarnecki Stosunki polsko-litewskie 1863-1939, odcinki 1-5, „Gazeta Niedzielna” pa┼║dziernik-listopad
1988, Londyn
Jan Czerniakiewicz Repatriacja ludno┼Ťci polskiej z ZSRR 1944-1948 Warszawa 1987
Aleksander ─ćwikiewicz Zapadno-russizm. Narysy z gistoryi gramadzkaj my┼Ťli na Bie┼éarusi u XIX i paczatku XX
w. Minsk 1993
Stanis┼éaw D─ůbrowski (Zbigniew Raszewski red. nacz.) S┼éownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965
Warszawa 1973
Henryk Dominiczak Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-39 Warszawa 1992
Kazimierz Dopierała (red.) Encyklopedia Polskiej Emigracji i Polonii, t. 1-5, Oficyna Wydawnicza Kucharski
Tor uń 2003-2005
Encyklopedia Historii Polski. Dzieje polityczne, t. 1-2, Warszawa 1994
Antoni Fridrich Historia cudownych obraz├│w Naj┼Ťwi─Ötszej Maryi Panny w Polsce 1-2, Krak├│w 1904
Tomasz G─ůsowski, Jerzy Ronikier, Zdzis┼éaw Zblewski Bitwy polskie. Leksykon Krak├│w 1999
Zygmunt Gloger Encyklopedia staropolska, t. 1-4, Warszawa 1974
Ma┼égorzata G┼éowacka-Grajper Zbiorowo┼Ťci polskie w zachodnich republikach by┼éego ZSRR [Polacy na Litwie] Biuro Analiz Sejmowych
Studia BAS Nr 2(34) 2013
Józef Godlewski Na przełomie epok Londyn 1978
Leszek Gondek Dzia┼éalno┼Ť─ç Abwehry na terenie Polski 1933-1939 Warszawa 1974 I. Grek-Pabisowa, I. Maryniakowa Wsp├│┼éczesne gwary
polskie na dawnych kresach północno-wschodnich
Slawistyczny O┼Ťrodek Wydawniczy, Warszawa 1999
Bronis┼éaw Gru┼╝ewski Ko┼Ťci├│┼é ewangelicko-reformowany w Kielmach, Warszawa 1912
Barbara Hołub Przy wileńskim stole Warszawa 1992
Internet: Archiwum Fotografii. Dynamiczny herbarz rodzin polskich
Mieczysław Jackiewicz Literatura polska na Litwie XVI-XX wieku Olsztyn 1993
Mieczysław Jackiewicz Polskie życie kulturalne w Republice Litewskiej 1919-1940 Olsztyn 1997
Mieczysław Jackiewicz Polacy na Litwie 1918-2000, Słownik Biograficzny Warszawa 2002
Bogdan Jagiełło Rok 1863 pod znakiem Orła i Pogoni Warszawa 1992
Edmund Jakubowski Z cyklu gaw─Öd o Polakach na Litwie Kowie┼äskiej „Tygodnik Polski”
Melbourne 1968-88 oraz Kronika litewska Pary┼╝
Paweł Jasienica Rzeczpospolita Obojga Narodów t. 1-3, Warszawa 1967-72
Marian Ka┼éuski Litwa. 600-lecie chrze┼Ťcija┼ästwa 1387-1987 Londyn 1987
Marian Kałuski Sprawy kresowe bez cenzury, T. I-IV, Toruń 2016-2018
Marek Kamiński, Michał J. Zacharias Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1939 Warszawa
1987
L. Kondratas Polacy na Litwie i ich stosunki z Litwinami w ci─ůgu dziej├│w Internet
Konflikt polsko-litewski (1918-1921) Internet
Janusz Kopcia┼é (red.) Suwa┼éki miasto nad Czarn─ů Ha┼äcz─ů Suwa┼éki 2006
Marceli Kosman Historia Białorusi Wrocław 1979
Marceli Kosman Orzeł i Pogoń. Z dziejów polsko-litewskich XIV-XX w. Warszawa 1992
Marceli Kosman Stosunki polsko-litewskie (w:) Polska i jej nowi s─ůsiedzi (1989-1993) Pozna┼ä-Toru┼ä 1994
Stanisław Kot La Reformation dans le Grand-Duche de Lithuanie, facteur d occidentaliation culturalle Bruksela
1953
Kazimierz Krajewski „J─Öli┼Ťmy si─Ö or─Ö┼╝a w duchu jedno┼Ťci z Kr├│lestwem Polskim”. Powstanie Listopadowe na Litwie „Biuletyn IPN” nr 11 (144), 2017
Tomasz Andrzej Krajewski „Niemen - Rzeka Obojga Narod├│w” Internet: W┼éoc┼éawski Klub Wodniak├│w 2006
Walerian Krasiński Zarys dziejów reformacji w Polsce Tom II cz. II Warszawa 1905
Mieczys┼éaw Krzepkowski W Wilnie. Ze wspomnie┼ä „Rocznik Historii Czasopi┼Ťmiennictwa Polskiego IX 4, Warszawa
Tomasz Krzywicki Litwa. Przewodnik, Oficyna Wydawnicza REWASZ, 2005
Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej Warszawa 1994
Dorota Kubiak „Kiejdany na Litwie…” (w:) Internet: Bezbrze┼╝ne my┼Ťli 16.9.2018
J. B. Kucharska Ilustrowany przewodnik po zabytkach na Wileńszczyźnie i Żmudzi Warszawa 2004
W. Kurkiewicz i in. Tysi─ůc lat dziej├│w Polski Warszawa 1961
Linas Kojala, Vilius Ivanauskas Lithuanian Eastern Policy 2004–2014: The Role Theory Approach
Academia.com
Tadeusz Krahel „Diecezja wile┼äska. Studia i szkice” Bia┼éystok 2014
„Archidiecezja wile┼äska w latach II wojny ┼Ťwiatowej. Studia i szkice” Bia┼éystok 2014
Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1-2, Warszawa 1984
„Lithuania” Nr 1 1990, Warszawa
Piotr Łossowski Po tej i tamtej stronie Niemna. Stosunki polsko-litewskie 1883-1939 Warszawa 1985
Piotr Łossowski Polska-Litwa. Ostatnie sto lat Warszawa 1991
Grzegorz Łukomski Walka Rzeczypospolitej o Kresy Północno-Wschodnie 1918-20 Poznań 1994
Grzegorz Łukomski, Bogusław Polak W obronie Wilna, Grodna i Mińska 1918-1920 Koszalin-Warszawa 1994 Grzegorz Łukomski Walka o Wilno Warszawa 1994
Bronisław Makowski Litwini w Polsce 1920-1939 Warszawa 1986
Mała Encyklopedia Wojskowa, t. 1-3, Warszawa 1967-1971
Czesław Miłosz Dolina Issy Paryż 1955
Rodzinna Europa Pary┼╝ 1959
Leon Mitkiewicz Wspomnienia kowieńskie 19138-1939 Londyn 1968
My historyczni, prawdziwi Litwini jeste┼Ťmy Polakami a nie ┼╗mudzinam Internet: Ruch Christus Rex 10.11.2017
Piotr Nitecki Biskupi Ko┼Ťcio┼éa w Polsce. S┼éownik biografiaczny Warszawa 1992
Jerzy Ochmański Historia Litwy Wrocław 1982
Aleksander Olechnowicz Polacy na Litwie Fronda.pl 9.9.2014
Maciej Orzeszko 28 pa┼║dziernika 1939 r. – wkroczenie wojsk litewskich do Wilna. Litewska okupacja
Wileńszczyzny 1939-40
Internet: BLOGPUBLIKA.COM Listopad 13, 2015
Andrzej Paczkowski Prasa polska w latach 1918-1939 Warszawa 1980
Polska i jej dorobek dziejowy w ci─ůgu tysi─ůca lat istnienia. Zarys i encyklopedia spraw polskich, T. 1, Londyn
1956
Władysław Pobóg-Malinowski Najnowsza historia polityczna Polski 1964-1945. Tom drugi Londyn 1956
X. Walerian Meysztowicz Poszło z dymem Londyn 1973
Polacy na Litwie 1918-1939, Salon24 5, 6 pa┼║dziernika 2010
Polski Słownik Biograficzny, t. 1-40, Kraków-Warszawa 1935 -
Grzegorz R─ůkowski Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Litwie, Burchard Edition, Warszawa 1999
Paweł Rokicki Glinciszki i Dubinki. Zbrodnie wojenne na Wileńszczyźnie w połowie 1944 roku i ich konsekwencje we
współczesnych relacjach polsko-litewskich
Warszawa IPN 2015
Andrzej Romanowski Czy Czes┼éaw Mi┼éosz musia┼é pisa─ç po polsku? „Tygodnik Powszechny” nr 26/1996
S─ůsiedzi wobec wojny 1920 roku Londyn 1990
Jaros┼éaw Schabie┼äski Konflikt o j─Özyk nabo┼╝e┼ästw w diecezji sejne┼äskiej i pr├│by jego rozwi─ůzywania „Rocznik Augustowsko-Suwalski” t. IX 2009
J. Siedlecka Po┼é─ůga i okolice: przewodnik turystyczny Warszawa 1998
J. Siedlecki Losy Polak├│w w ZSRR w latach 1939–1986 Wroc┼éaw 1990
Zbigniew Siemienowicz Kim byli nasi przodkowie – obywatele Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego „Kurier
Wile┼äski” Wilno 24.10.2010
Bohdan Skardziński Polskie lata 1919-1920, t. 1-2, Warszawa 1993
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, T. 1-15, Warszawa 1880-1902
A. Srebrakowski Polacy w Litewskiej SSR 1944–1989Toru┼ä 2001
Hipolit Stupnicki Herbarz polski Lw├│w 1855
Wiktor Sukiennicki „Rara avis” czyli o Litwinach m├│wi─ůcych po polsku „Kultura” Nr 12 1972, Pary┼╝
Monika Tomkiewicz Współpraca niemieckiej i litewskiej policji bezpieczeństwa na terenie Komisariatu Rzeszy
Ostland w latach 1941–1944 (zarys problemu).
„Europa Orientalis”. 2, 2010. ISSN 2081-8742
Monika Tomkiewicz Zbrodnia w Ponarach 1941–1944 Warszawa: Instytut Pami─Öci Narodowej, 2008
Maria Barbara Topolska Historia wspólna czy rozdzielna. Polacy, Litwini, Białorusini, Ukraińcy w ich
dziejowym stosunku (XV-XX w.)
Toruń 2015
Bp Wincenty Urban Ostatni etap dziej├│w Ko┼Ťcio┼éa w Polsce przed Nowym Tysi─ůcleciem (1815-1965) Edizioni
Hosianum Roma 1966
Antoni Urbański Memento kresowe Warszawa 1929, 1991
Gakina Va┼í─Źenkaitė Lithuanian-Polish relations after 2004 Academia.com
Władysław Wielhorski Polska a Litwa. Stosunki wzajemne w biegu dziejów Londyn 1947
Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 1-13, Warszawa 1962-1970
Boles┼éaw Wierzbia┼äski Polacy w ┼Ťwiecie Londyn 1946
Wikipedia (polska, litewska, angielska – bardzo wa┼╝ne ┼║r├│d┼éo informacji o Kresach)
Henryk Wisner Wojna nie wojna. Szkice z przesz┼éo┼Ťci polsko-litewskiej Warszawa 1978
Mieczysław Wrzosek Wojny o granice Polski Odrodzonej 1918-1921 Warszawa 1992
Hieronim Eugeniusz Wyczawski OFM (red.) Klasztory bernardyn├│w w Polsce w jej granicach historycznych
Kalwaria Zebrzydowska 1985
Lech Wyszczelski Niemen 1920 Warszawa 1991
Z dziejów wojskowych ziem północno-wschodnich Polski Białystok 1986
E. ┼╗agiell (Edmund Jakubowski) Kronika litewska „Kultura” - roczniki, Pary┼╝
E. ┼╗agiell (Edmund Jakubowski) Dwadzie┼Ťcia lat niepodleg┼éej Litwy (w:) Zeszyty Historyczne. Zeszyt
Dwudziesty Drugi, Pary┼╝ 1972
Jerzy ┼╗enkiewicz Ziemianie na Litwie Kowie┼äskiej. Wykaz cz─Ö┼Ťci maj─ůtk├│w na Litwie Kowie┼äskiej w latach 1919-1939, Internet 2018

Wersja do druku

Lubomir - 14.09.20 22:51
Chcia┼éoby si─Ö krzykn─ů─ç: 'Poeta pami─Öta' - cytuj─ůc fragment znakomitego utworu Czes┼éawa Mi┼éosza. Ale to przecie┼╝ nie o poet─Ö chodzi, ale o badacza dziej├│w polskich na Litwie Wile┼äskiej i Kowie┼äskiej - m├│wi─ůc w wielkim skr├│cie. My┼Ťl─Ö, ┼╝e praca p. Ka┼éuskiego bardzo przybli┼╝a nam zawi┼ée losy Ko┼Ťcio┼éa Powszechnego - na historycznych ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narod├│w.

Wszystkich komentarzy: (1)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

18 Maja 1674 roku
Jan III Sobieski został wybrany królem Polski.


18 Maja 1944 roku
Zdobycie Monte Cassino przez Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Władysława Andersa


Zobacz wi─Öcej