Wtorek 26 Pa┼║dziernika 2021r. - 299 dz. roku,  Imieniny: Ewarysta, Lucyny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 10.07.20 - 21:47     Czytano: [895]

Dział: Zakamarki historii

Bitwa o Angli─Ö i polscy piloci RAF





10 lipca 1940 roku, rozpocz─Ö┼éa si─Ö pierwsza faza Bitwy o Angli─Ö, nazywana r├│wnie┼╝ faz─ů wst─Öpn─ů.

Sze┼Ť─ç faz Bitwy
W tej fazie Luftwaffe, operuj─ůca si┼éami 2., 3. i 5. Floty Powietrznej z lotnisk we Francji, Danii, Belgii i Norwegii, rozpocz─Ö┼éa ataki na angielsk─ů ┼╝eglug─Ö na kanale La Manche oraz przeprowadzi┼éa szereg atak├│w maj─ůcych na celu rozpoznanie angielskiego systemu obrony powietrznej i sprawdzenie czasu reakcji Royal Air Force na wtargni─Öcie w angielsk─ů przestrze┼ä powietrzn─ů niemieckich samolot├│w.
Druga faza Bitwy rozpocz─Ö┼éa si─Ö 8 sierpnia 1940 roku, kiedy to Luftwaffe rozszerzy┼éa swe dzia┼éania o ataki skierowane przeciwko brytyjskiemu lotnictwu oraz portom. Niemcy d─ů┼╝yli do zniszczenia lotnictwa RAF. Niemieckie bombowce prowadzi┼éy w tym czasie nocne ataki na cele wojskowe, kt├│re by┼éy preludium p├│┼║niejszego nocnego Blitzu.

Trzecia faza rozpocz─Ö┼éa si─Ö 24 sierpnia, kiedy to po kilku dniach z┼éej pogody Luftwaffe powr├│ci┼éa nad Wyspy Brytyjskie. Teraz jej taktyka uleg┼éa zmianie. Niemieckie formacje bombowe, w eskorcie my┼Ťliwc├│w, przeprowadzi┼éy szereg atak├│w przeciwko angielskiemu lotnictwu i zak┼éadom przemys┼éowym o ┼╝ywotnym znaczeniu dla obrony Wielkiej Brytanii. Podczas zaci─Ötych powietrznych pojedynk├│w Luftwaffe i RAF walczy┼éy o panowanie w powietrzu. W jednym z nalot├│w na Londyn zgin─Öli liczni cywile, co poci─ůgn─Ö┼éo za sob─ů odwetowy angielski atak bombowy na Berlin.

Czwarta faza rozpocz─Ö┼éa si─Ö 7 wrze┼Ťnia 1940 roku. Dow├│dztwo Luftwaffe uzna┼éo, ┼╝e RAF zosta┼é wystarczaj─ůco os┼éabiony. Niemieckie bombowce uderzy┼éy na cele cywilne, chc─ůc z┼éama─ç morale Brytyjczyk├│w. Luftwaffe rozpocz─Ö┼éa dzienne i nocne naloty na Londyn, anga┼╝uj─ůc wszystkie posiadane bombowce. 7 wrze┼Ťnia Herman G├Âring wys┼éa┼é do ataku na Londyn armad─Ö powietrzn─ů z┼éo┼╝on─ů z 1.000 maszyn. RAF nie zdo┼éa┼é odeprze─ç tego ataku, miasto zosta┼éo zbombardowane. Wbrew pozorom zmiana niemieckiej taktyki okaza┼éa si─Ö korzystna dla RAF, kt├│ry zdo┼éa┼é odbudowa─ç swe si┼éy obronne (lotniska i stacje radarowe). Wzmocniona zosta┼éa r├│wnie┼╝ obrona przeciwlotnicza Londynu.
W pi─ůtej fazie Bitwy, trwaj─ůcej od 1 do 31 pa┼║dziernika 1940 roku, Luftwaffe prowadzi┼éa nocne naloty bombowe oraz dzienne ataki n─Ökaj─ůce z wykorzystaniem Jabo – ma┼éych formacji samolot├│w my┼Ťliwsko-bombowych.
Listopad i grudzie┼ä 1940 roku to ostatnia, sz├│sta faza Bitwy. Wehrmacht oficjalnie nadal prowadzi┼é przygotowania do inwazji na Wielk─ů Brytani─Ö, ale psuj─ůca si─Ö pogoda i plany Adolfa Hitlera ataku na wsch├│d Europy doprowadzi┼éy do zako┼äczenia niemieckiej ofensywy lotniczej.

Polscy lotnicy w Bitwie …
Pierwsi polscy lotnicy dotarli na Wyspy Brytyjskie ju┼╝ w grudniu 1939 roku. W lutym 1940 roku rozpocz─Öli szkolenie lotnicze, g┼é├│wnie w kierunku tworzenia formacji bombowych. W kwietniu znaczn─ů ich cz─Ö┼Ť─ç skierowano na szkolenie w charakterze pilot├│w my┼Ťliwskich, gdy┼╝ dow├│dztwo RAF uzna┼éo za konieczne wzmocnienie si┼é Fighter Command.

Podczas pierwszej fazy Bitwy polskie dywizjony lotnicze znajdowa┼éy si─Ö na etapie formowania, ale polscy piloci walczyli w sk┼éadzie dywizjon├│w brytyjskich. Pierwszym polskim pilotem w angielskiej formacji by┼é sier┼╝. Wojciech Klozi┼äski, kt├│ry 2 czerwca 1940 roku otrzyma┼é przydzia┼é do 54 Dywizjonu RAF. 16 lipca kolejni polscy piloci trafili do 145 Dywizjonu, byli to kpt. Wilhelm Pankratz i por. Antoni Ostowicz. Ju┼╝ 19 lipca Antoni Ostowicz odni├│s┼é pierwsze polskie zwyci─Östwo w Bitwie niszcz─ůc bombowiec Heinkel He-111. W pierwszej fazie Bitwy o Angli─Ö w angielskich dywizjonach s┼éu┼╝y┼éo dwudziestu pi─Öciu polskich pilot├│w. 15 sierpnia 1940 roku zosta┼é w┼é─ůczony do walki 302 Dywizjon, pierwsza polska jednostka, kt├│ra osi─ůgn─Ö┼éa gotowo┼Ť─ç bojow─ů. 30 sierpnia 1940 roku gotowo┼Ť─ç bojow─ů osi─ůgn─ů┼é 303 Dywizjon i wzi─ů┼é udzia┼é w walkach najbardziej kluczowym momencie Bitwy. R├│wnie┼╝ polskie dywizjony bombowe 300 i 301 wzi─Ö┼éy udzia┼é w Bitwie o Wielk─ů Brytani─Ö, noc─ů 14-15 wrze┼Ťnia atakowa┼éy barki desantowe w Boulogne, Calais i Dunkierce.

W Bitwie o Angli─Ö walczy┼éo 143 polskich pilot├│w my┼Ťliwskich, kt├│rzy s┼éu┼╝yli w kilku brytyjskich dywizjonach my┼Ťliwskich oraz w polskich dywizjonach 302 i 303. Polscy lotnicy stanowili 13% liczby pilot├│w walcz─ůcych w okresie najwi─Ökszego nat─Ö┼╝enia Bitwy, a w pa┼║dzierniku ten odsetek, z uwagi na straty osobowe RAF, zwi─Ökszy┼é si─Ö do 20%. Dow├│dztwo Fighter Command oficjalnie zaliczy┼éo polskim pilotom zniszczenie 203 samolot├│w Luftwaffe (liczba ta jest stale weryfikowana), a Dywizjon 303 zg┼éosi┼é zniszczenie 126 samolot├│w wroga i zosta┼é uznany za najskuteczniejsz─ů jednostk─Ö Bitwy. Polscy piloci zestrzelili 16,3% samolot├│w Luftwaffe zniszczonych podczas Bitwy o Angli─Ö.

… i w kraju rz─ůdzonym przez komunist├│w
Po zako┼äczeniu II wojny ┼Ťwiatowej ok. 3.000 lotnik├│w Polskich Si┼é Powietrznych zdecydowa┼éo si─Ö na powr├│t do Polski. W┼Ťr├│d nich znale┼║li si─Ö r├│wnie┼╝ weterani Bitwy o Angli─Ö. W┼éadze komunistycznej Polski zach─Öca┼éy ich do powrotu, oficjalnie oferuj─ůc weryfikacj─Ö i uznanie posiadanych stopni wojskowych oraz oferuj─ůc mo┼╝liwo┼Ť─ç s┼éu┼╝by w ludowym Wojsku Polskim. Cz─Ö┼Ť─ç z nich otrzyma┼éa wy┼╝sze stanowiska dow├│dcze, np. pp┼ék Szczepan ┼Ücibor zosta┼é mianowany komendantem Oficerskiej Szko┼éy Lotniczej w D─Öblinie, pp┼ék Bernard Adamecki komendantem Technicznej Szko┼éy Lotniczej, a pp┼ék Stanis┼éaw Skalski obj─ů┼é stanowisko inspektora do spraw techniki pilota┼╝u. Nieoficjalnie wszyscy zostali obj─Öci sta┼é─ů inwigilacj─ů Urz─Ödu Bezpiecze┼ästwa. Komuni┼Ťci podejrzewali, ┼╝e w┼Ťr├│d nich mog─ů znajdowa─ç si─Ö agenci obcych wywiad├│w zbieraj─ůcy informacje o polskim potencjale militarnym i gospodarce. Cze┼Ť─ç z nich zosta┼éa aresztowana i na podstawie fikcyjnych zarzut├│w s─ůdzona. Na sze┼Ťciu z nich wykonano wyrok ┼Ťmierci. Wielu z nich uniemo┼╝liwiono dalsz─ů prac─Ö w lotnictwie wojskowym i cywilnym.

Urz─ůd Bezpiecze┼ästwa, poza prowadzeniem indywidualnych rozpracowa┼ä obejmuj─ůcych poszczeg├│lne osoby, ju┼╝ w 1948 roku przyst─ůpi┼é ca┼éo┼Ťciowego do rozpracowywania ┼Ťrodowiska by┼éych lotnik├│w RAF. W dniach 12-13 lipca 1949 roku w Ministerstwie Bezpiecze┼ästwa Publicznego odby┼éa si─Ö odprawa, na kt├│rej kierownicy poszczeg├│lnych Sekcji II-ich Wydzia┼é├│w I-ych WUBP otrzymali polecenie wszcz─Öcia rozpracowania obiektowego o kryptonimie „Mewa”. W zainteresowaniu UB znalaz┼éo si─Ö ok. 650 by┼éych ┼╝o┼énierzy Polskich Si┼é Powietrznych na Zachodzie, kt├│rzy zostali poddani inwigilacji obejmuj─ůcej ich ┼╝ycie prywatne i zawodowe. Informacje na ich temat zbierano z wykorzystaniem wielu tajnych wsp├│┼épracownik├│w, poddawano sta┼éemu przegl─ůdowi ich korespondencj─Ö oraz ┼Ťledzono ich z wykorzystaniem technik obserwacji operacyjnej. Na fali zmian, jakie mia┼éy miejsce w Polsce, zrezygnowano z prowadzenia rozpracowania operacyjnego „Mewa” w 1953 roku. Zebrana dokumentacja zosta┼éa zarchiwizowana, cz─Ö┼Ť─ç wykorzystano przy rozpracowaniu os├│b.

Archiwum Instytutu Pami─Öci Narodowej dysponuje szeregiem materia┼é├│w dotycz─ůcych polskich lotnik├│w walcz─ůcych w Polskich Si┼éach Powietrznych. G┼é├│wn─ů cz─Ö┼Ť─ç z nich stanowi─ů dokumenty operacyjne prowadzonych spraw, m.in. RO „Mewa” (AIPN BU 00231/1 t. 1-24), dokumenty dotycz─ůce spraw poszczeg├│lnych lotnik├│w (Stanis┼éawa Skalskiego, Wac┼éawa Kr├│la czy Witolda ┼üokuciewskiego). W wielu z tych teczek znajduj─ů si─Ö dokumenty osobiste i zdj─Öcia zatrzymane przez Urz─ůd Bezpiecze┼ästwa podczas przeprowadzanych rewizji lub pozyskane w ramach perlustracji korespondencji.
W naszym zasobie znajduje si─Ö r├│wnie┼╝ szereg materia┼é├│w fotograficznych przekazanych ze zbior├│w Archiwum Wytw├│rni Film├│w Dokumentalnych w Warszawie, Stowarzyszenia Weteran├│w Armii Polskiej w Ameryce oraz prywatnych kolekcji przekazanych w ramach projektu Archiwum Pe┼énego Pami─Öci. Ciekaw─ů cz─Ö┼Ťci─ů zbioru s─ů materia┼éy polskiej opozycji z lat 80-tych XX wieku nawi─ůzuj─ůce do dzia┼éalno┼Ťci Polskich Si┼é Zbrojnych na Zachodzie, np. znaczki pocztowe.

Autor: WIESŁAW KACZMARCZYK
Całe opracowanie wraz ze zdjęciami na Portalu Przystanek Historia

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

26 Pa┼║dziernika 1983 roku
Zmarł Alfred Tarski, polski matematyk, jeden z najwybitniejszych logików wszechczasów (ur. 1901)


26 Pa┼║dziernika 1990 roku
Zmarła Barbara Ludwiżanka, polska aktorka, żona Władysława Hańczy (ur. 1908)


Zobacz wi─Öcej