Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 27.03.18 - 18:26     Czytano: [2134]

Franciszek Rembecki

– zapomniany bohater z Pianowa pilot bombowca Dywizjonu 300 „Ziemi Mazowieckiej”
wspomnienie z okazji roku jubileuszowego 100-lecia Odzyskania przez Polsk─Ö Niepodleg┼éo┼Ťci


Pocz─ůtki fascynacji bohaterem

Gdyby nie opowie┼Ťci babci Antoniny Olczak, siostry Franka - pami─Ö─ç o wujku umar┼éaby w rodzinie w 2016 r. wraz z ni─ů. Gdyby nie determinacja Bogus┼éawa Morskiego, jedynego ocala┼éego z Avro Lancastera DV 286 – szcz─ůtki za┼éogi dalej spoczywa┼éyby na dnie holenderskiego jeziora IJsselmeer, nad kt├│rym maszyna zosta┼éa ostrzelana. Gdyby nie film dokumentalny „Requiem dla Or┼é├│w” Zbigniewa Kowalewskiego i nasza p├│┼║niejsza wsp├│┼épraca, nie mog┼éabym dzi┼Ť przypomnie─ç poleg┼éego w akcji pilota Franciszka Rembeckiego.
Ustalanie fakt├│w oraz weryfikacja przekaz├│w rodzinnych to godziny poszukiwa┼ä, rozm├│w, przegl─ůdania archiwalnych dokument├│w, niekiedy jeszcze rosyjskoj─Özycznych. To tak┼╝e powroty do Pu┼étuska, Nasielska i okolic, a nawet wizyta w Ko┼║minie Wielkopolskim. Dzi─Öki temu uda┼éo si─Ö odtworzy─ç zwyczajn─ů histori─Ö rodziny Rembeckich, w kt├│rej pocz─ůtek mia┼éy niezwyczajne losy p├│┼║niejszego cichego bohatera. Z Pianowa-Barg┼é├│w wyruszy┼é w ┼Ťwiat, by w ko┼äcu wzi─ů─ç udzia┼é w walce o Niepodleg┼é─ů Polsk─Ö, kt├│ra w├│wczas by┼éa m┼éodsza ni┼╝ on.

Dzieciństwo w Pianowie i edukacja
Antoni Rembecki i Marianna z domu Haze mieli dziewi─Öcioro dzieci, z kt├│rych wieku doros┼éego do┼╝y┼éo czterech syn├│w i dwie ostatnie c├│rki. Ma┼é┼╝e┼ästwo prowadzi┼éo gospodarstwo, wychowuj─ůc dzieci w wierze oraz szacunku i ┼╝yczliwo┼Ťci do drugiego cz┼éowieka. Najm┼éodsza w domu Tosia wspomina┼éa mam─Ö piek─ůc─ů chleby, wstaj─ůc─ů co dzie┼ä przed ┼Ťwitem, aby p├│j┼Ť─ç na Msz─Ö do ┼Ťw. Wojciecha, a przy okazji zanie┼Ť─ç bochenek prosz─ůcym obok ludziom. Ojca zapami─Öta┼éa siedz─ůcego po powrocie z pola na ┼éawce przed domem i rozmawiaj─ůcego z dzie─çmi. Wszystkie mia┼éy dryg do muzyki, w domu by┼éo rado┼Ťnie cho─ç skromnie.
Z ca┼éej rodziny na nasielskim cmentarzu spoczywaj─ů tylko rodzice i najstarszy syn Aleksander, kt├│ry przej─ů┼é ojcowizn─Ö. Pozostali synowie rozjechali si─Ö z czasem w poszukiwaniu lepszego ┼╝ycia: Jan za┼éo┼╝y┼é rodzin─Ö we Francji, Kazimierz najpierw w Anglii, po wojnie wyjecha┼é do Ameryki. Maria, pracuj─ůca przed wojn─ů u rodziny warszawskich przedsi─Öbiorc├│w, po jej zako┼äczeniu przenios┼éa si─Ö z m─Ö┼╝em do Kamienia Pomorskiego, namawiaj─ůc do tego samego Antonin─Ö.
Franciszek urodzony 12 maja 1914 r., najm┼éodszy z syn├│w, wykazywa┼é du┼╝─ů ch─Ö─ç i zdolno┼Ťci do nauki. Zauwa┼╝y┼é to Stefan D─ůbrowski, w┼éa┼Ťciciel pobliskich Kowalewic, ┼╝o┼énierz wojny 1920 r., p├│┼║niejszy pose┼é na Sejm II Rzeczypospolitej, a ostatecznie po kampanii wrze┼Ťniowej wi─Özie┼ä oflagu w Murnau. To on od pocz─ůtku wspiera┼é finansowo nauk─Ö ch┼éopca, prawdopodobnie a┼╝ do wybuchu wojny. Nieustalone s─ů pocz─ůtki tej edukacji, prawdopodobnie by┼éo to w Chmielewie. W wojsku Rembecki deklarowa┼é uko┼äczenie pi─Öciu klas gimnazjum w Pu┼étusku, jednak nie zachowa┼éy si─Ö dokumenty wskazuj─ůce, kiedy tam ucz─Öszcza┼é. Na pewno po trzech latach nauki, w 1934 r. uko┼äczy┼é Szko┼é─Ö Ogrodnicz─ů w Ko┼║minie Wielkopolskim i otrzyma┼é dyplom technika ogrodnika. Ojciec ju┼╝ wtedy nie ┼╝y┼é, jako oficjalny opiekun ucznia wyst─Öpowa┼é D─ůbrowski.
Babcia wspomina┼éa wizyty Franka w domu rodzinnym, wsp├│lne spacery po mie┼Ťcie, szacunek i troskliwo┼Ť─ç, jakich zazna┼éa od starszego brata. To on znalaz┼é jej pierwsz─ů posad─Ö w Nasielsku, w kt├│rym (najpierw w pralni, a potem w sklepie tego samego w┼éa┼Ťciciela) pracowa┼éa do wybuchu wojny.

Ułan i kandydat na pilota
W listopadzie 1936 r. poborowy Franciszek Rembecki zg┼éosi┼é si─Ö do 15 Pu┼éku U┼éan├│w w Poznaniu, gdzie zosta┼é przydzielony do szwadronu ckm. Ju┼╝ w styczniu 1937 doceniono go „za dobre post─Öpy w wyszkoleniu i sumienno┼Ť─ç w s┼éu┼╝bie” i w grupie 12 u┼éan├│w wys┼éano na p├│┼é roku do szko┼éy podoficerskiej Brygady Kawalerii Pozna┼ä przy 17 Pu┼éku U┼éan├│w w Lesznie. W grudniu „za dzieln─ů i starann─ů s┼éu┼╝b─Ö” otrzyma┼é awans do stopnia starszego u┼éana, a miesi─ůc p├│┼║niej pochwa┼é─Ö „za dobre post─Öpy wyszkolenia jako podinstruktor armatki przeciwpancernej”. Wiosn─ů 1938 r. zosta┼é wybrany do zawod├│w szermierki konnej, kt├│re odbywa┼éy si─Ö tradycyjnie 23 kwietnia w ┼Ťwi─Öto 15 pu┼éku. W tym samym dniu awansowa┼é na stopie┼ä rzeczywistego kaprala i otrzyma┼é odznak─Ö pami─ůtkow─ů pu┼éku.
Sprawny je┼║dziec i instruktor dzia┼éka, na podstawie pisma Ministerstwa Spraw Wojskowych, jako jedyny z pu┼éku wyjecha┼é najpierw do Instytutu Bada┼ä Lekarskich Lotnictwa w Warszawie, a nast─Öpnie na kurs pilota┼╝u. 1 wrze┼Ťnia 1938 r. Franek rozpocz─ů┼é swoj─ů powietrzn─ů przygod─Ö na ogromnym i znanym w Europie lotnisku szybowcowym w bieszczadzkiej Ustjanowej. Przez rok mia┼é odbywa─ç s┼éu┼╝b─Ö nadterminow─ů w 3 pu┼éku lotniczym w Poznaniu-┼üawicy, jako jeden z dw├│ch kawalerzyst├│w w┼Ťr├│d dwudziestu przysz┼éych pilot├│w. Pierwsze miesi─Öczne wyszkolenie odby┼é na samolocie zaprojektowanym przez Stanis┼éawa Wigur─Ö RWD-8, nauk─Ö kontynuowa┼é do lata 1939.
Dwa tygodnie przed wybuchem wojny zosta┼é przyj─Öty do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w D─Öblinie. Wed┼éug powtarzanej w rodzinie relacji, dosta┼é rozkaz skoku z wysokiej platformy. Ruszy┼é ku kraw─Ödzi, ale egzaminator powstrzyma┼é go, m├│wi─ůc: „Wystarczy. Nadajesz si─Ö”.

Wojenne losy
Po ataku Niemiec na Polsk─Ö D─Öbli┼äskie Orl─Öta ewakuowano przez Czechos┼éowacj─Ö na W─Ögry, gdzie Franciszek sp─Ödzi┼é zim─Ö w kilku kolejnych obozach internowania. W marcu 1940 r. przedosta┼é si─Ö do Jugos┼éawii, sk─ůd przez W┼éochy dotar┼é do Francji, szlakiem tysi─Öcy polskich ┼╝o┼énierzy. Do kapitulacji Francji przebywa┼é w g┼é├│wnym o┼Ťrodku szkolenia polskich si┼é powietrznych w Lyonie, potem z innymi lotnikami, znalaz┼é si─Ö w Wielkiej Brytanii, gdzie od 1941 roku rozpocz─ů┼é szkolenia pilota┼╝u i praktyki w kolejnych bazach Kr├│lewskich Si┼é Powietrznych. Testy wykaza┼éy jego odpowiedzialno┼Ť─ç i predyspozycje do prowadzenia bombowc├│w, na ko┼äcu skierowano go na samoloty czterosilnikowe. Powierzono mu ci─Ö┼╝ki Avro Lancaster pe┼éen bomb, kt├│re musia┼é dostarczy─ç nad wyznaczone cele. Obdarzony zosta┼é najwi─Ökszym zaufaniem, w jego r─Ökach z┼éo┼╝ono los sze┼Ťciu innych cz┼éonk├│w.
Team Rembeckiego wywi─ůza┼é si─Ö szcz─Ö┼Ťliwie z sze┼Ťciu misji. W nocy z 12 na 13 czerwca 1944 r. wykona┼é tak┼╝e si├│dm─ů – bombardowanie niemieckich obiekt├│w przemys┼éowych w Gelsenkirchen. Jednak w drodze powrotnej maszyn─Ö ostrzela┼é niemiecki nocny my┼Ťliwiec; niekt├│rzy z cz┼éonk├│w za┼éogi zgin─Öli na miejscu, inni zostali ci─Ö┼╝ko ranni. Bez szwanku z ostrza┼éu wyszed┼é bombardier Bogus┼éaw Morski oraz przedwojenny przyjaciel Franka – mechanik Feliks Bladowski. Obaj wyskoczyli, ale Bladowski udusi┼é si─Ö i uton─ů┼é pod niefortunnie opad┼é─ů czasz─ů spadochronu. Morski po wojnie wspomina┼é, ┼╝e skoczyli tylko dzi─Öki po┼Ťwi─Öceniu pilota, kt├│ry zosta┼é za sterami i jak najd┼éu┼╝ej utrzymywa┼é samolot w poziomie. Po latach w czasie eksploracji wraku odnaleziono linki od spadochronu wkr─Öcone w jeden z silnik├│w, co wskazuje na to, ┼╝e wujek jako ostatni pr├│bowa┼é opu┼Ťci─ç maszyn─Ö, ale bez powodzenia.

Przywr├│ci─ç pami─Ö─ç
Z odnalezionych pami─ůtek, list├│w z czas├│w wojny oraz relacji babci i Morskiego jawi si─Ö obraz cz┼éowieka ┼╝yczliwego innym, weso┼éego i towarzyskiego, ciekawego ┼Ťwiata, wiedzy i nowych wyzwa┼ä. By┼é tak┼╝e sumiennym patriot─ů, wytrwa┼éym i skupionym na powierzonym zadaniu. W chwili najwa┼╝niejszej pr├│by da┼éy o sobie zna─ç w┼éa┼Ťnie te cechy charakteru, a tak┼╝e wpajana od dziecka troska o innych. Wraz z dobrym wyszkoleniem przynios┼éy mu one bohatersk─ů ┼Ťmier─ç za Polsk─Ö. Przez prawie 60 lat jego cia┼éo spoczywa┼éo na dnie jeziora, dopiero w 2003 r. wydobyte szcz─ůtki za┼éogi uroczy┼Ťcie z┼éo┼╝ono w jednej mogile na Polskim Cmentarzu Wojskowym w holenderskiej Bredzie. Historia za┼éogi bombowca zosta┼éa opowiedziana we wspomnianym filmie dokumentalnym „Requiem dla Or┼é├│w”, kt├│ry od 2017 r. stanowi ca┼éo┼Ť─ç z ksi─ů┼╝k─ů pod tym samym tytu┼éem, autorstwa Zbigniewa W. Kowalewskiego i S┼éawomira M. Kozaka, wydan─ů przez Oficyn─Ö Aurora.
W ostatnim li┼Ťcie, przys┼éanym do Rembeckiego z Ameryki od krewnych Haze ze strony matki, kt├│ry dotar┼é ju┼╝ po ┼Ťmierci adresata jest taki fragment: „Za to Franku sercem i my┼Ťlami jeste┼Ťmy z Wami, smutki i rado┼Ťci, zw─ůtpienia i nadzieje, kt├│rymi serca wasze s─ů przepe┼énione i nam si─Ö udzielaj─ů. Taki ju┼╝ los narodu polskiego, ┼╝e B├│g skaza┼é go na wielko┼Ť─ç, a wielko┼Ťci kupi─ç nie mo┼╝na, trzeba j─ů zdoby─ç cierpieniem.”
Rok 100-lecia odzyskania przez Polsk─Ö Niepodleg┼éo┼Ťci daje wyj─ůtkow─ů okazj─Ö przywr├│cenia Franciszka Rembeckiego pami─Öci obecnemu pokoleniu Polak├│w, szczeg├│lnie mieszka┼äc├│w ziemi mazowieckiej, nasielskiej, z kt├│rej wyszed┼é, za kt├│r─ů odda┼é ┼╝ycie, a do kt├│rej nie zdo┼éa┼é powr├│ci─ç. S┼éuszn─ů i godn─ů form─ů upami─Ötnienia jest nazwanie jego imieniem obiektu w przestrzeni publicznej miasta (np. ronda, ulicy), dlatego zwr├│ci┼éam si─Ö z takim wnioskiem do Rady Miasta Nasielska.

Monika Sokołowska

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

03 Lipca 1923 roku
Józef Piłsudski wycofał się z życia publicznego.


03 Lipca 1899 roku
Zmarł Johann Strauss (syn), austriacki kompozytor (ur. 1825)


Zobacz wi─Öcej