Wtorek 26 Pa┼║dziernika 2021r. - 299 dz. roku,  Imieniny: Ewarysta, Lucyny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 30.05.14 - 23:26     Czytano: [6306]

Tragiczny los inteligencji polskiej

na Kresach pod w┼éadz─ů sowieck─ů 1939-41

W ukazuj─ůcych si─Ö w Warszawie magazynie historycznym „M├│wi─ů Wieki” Nr 1/1988 ukaza┼éa si─Ö pierwsza cz─Ö┼Ť─ç rozprawy Eugeniusza Duraczy┼äskiego pt. „O inteligencji polskiej lat 1939-1948”, w kt├│rej autor pisze m.in.: „d) Skomplikowane, trudne przeplecione dramatami by┼éy losy inteligencji polskiej na ziemiach przy┼é─ůczonych we wrze┼Ťniu 1939 do ZSRR. Cz─Ö┼Ť─ç urz─Ödnik├│w pa┼ästwowych, polityk├│w, oficer├│w i tw├│rc├│w znalaz┼éa si─Ö w wi─Özieniach radzieckich. W latach 1939-1941 z wymienionego obszaru deportowano w g┼é─ůb terytorium ZSRR ponad milion obywateli pa┼ästwa polskiego, z czego Polacy stanowi─ç mogli oko┼éo 600-700 tys. os├│b. W┼Ťr├│d deportowanych znacz─ůcy odsetek stanowili inteligenci: urz─Ödnicy, nauczyciele, ksi─Ö┼╝a i inni. Spora cz─Ö┼Ť─ç z nich nie wytrzyma┼éa trud├│w podr├│┼╝y i surowych warunk├│w zes┼éania: wi─Ökszo┼Ť─ç mog┼éa opu┼Ťci─ç ZSRR w 1942 (ewakuacja armii Andersa), w szeregach armii gen. Berlinga w 1944 i w powojennych repatriacjach”.

Miasta na Ziemiach Wschodnich i liczba ich mieszkańców w 1921 i 1931 roku

Na Ziemiach Wschodnich, tj. na tych terenach, kt├│re Zwi─ůzek Sowiecki oderwa┼é od Polski w 1945 roku by┼éy w 1938 roku 163 miasta (nie licz─ůc miasteczek), z kt├│rych 7 miast by┼éo miastami wojew├│dzkimi (Brze┼Ť─ç nad Bugiem, Lw├│w, ┼üuck, Nowogr├│dek, Stanis┼éaw├│w, Tarnopol, Wilno) i 80 miastami powiatowymi. I tak: we wschodniej (dzi┼Ť bia┼éoruskiej i litewskiej) cz─Ö┼Ťci woj. bia┼éostockiego by┼éo 6 miast, w tym 2 powiatowe: we wschodniej (dzi┼Ť ukrai┼äskiej) cz─Ö┼Ťci woj. lwowskiego by┼éo 29 miast, w tym 13 miast powiatowych; w woj. nowogr├│dzkim by┼éo 12 miast, w tym 8 powiatowych; w woj. poleskim by┼éo 15 miast, w tym 9 powiatowych; w woj. stanis┼éawowskim by┼éo 29 miast, w tym 12 powiatowych; w woj. tarnopolskim by┼éo 35 miast, w tym 17 powiatowych; w woj. wile┼äskim by┼éo 15 miast, w tym 8 powiatowych i w woj. wo┼éy┼äskim by┼éy 22 miasta, w tym 11 powiatowych. W swym sk┼éadzie etnicznym by┼éy to miasta polsko-┼╝ydowskie lub ┼╝ydowsko-polskie z ma┼é─ů domieszk─ů innych narodowo┼Ťci, g┼é├│wnie Ukrai┼äc├│w (np. Lw├│w: w┼Ťr├│d 312 231 mieszk. w 1931 r. by┼éo tylko 34 077 Ukrai┼äc├│w i Rusin├│w; Stanis┼éaw├│w: w┼Ťr├│d 59 960 mieszk. w 1931 r. by┼éo 9357 Ukrai┼äc├│w i Rusin├│w; Tarnopol: w┼Ťr├│d 35 644 mieszk. w 1931 r. by┼éo 2896 Ukrai┼äc├│w i Rusin├│w), Bia┼éorusin├│w (np. Brze┼Ť─ç nad Bugiem: w┼Ťr├│d 48 385 mieszk. w 1931 r. by┼éo zaledwie 1327 Bia┼éorusin├│w; Grodno: w┼Ťr├│d 49 669 mieszk. w 1931 r. by┼éo zaledwie 1261 Bia┼éorusin├│w) i Litwin├│w (Wilno: w┼Ťr├│d 195 071 mieszk. w 1931 r. by┼éo zaledwie 1579 Litwin├│w, czyli mniej ni┼╝ 1%).

WOJEWÓDZTWO BIAŁOSTOCKIE (tylko miasta oderwane od Polski w 1945 r.): Druskieniki, pow. Grodno: 989 w 1921 r. i 2098 mieszk. w 1931 r.; Grodno: 34 694 i 49 932 mieszk.; Indura, pow. Grodno 2323 mieszk. (1921 r.); Skidel, pow. Grodno: 2907 mieszk. (1921 r.); Świsłocz, pow. Wołkowysk: 2935 i 3731 mieszk.; Wołkowysk: 11 100 i 15 027 mieszk.

WOJEW├ôDZTWO LWOWSKIE (tylko miasta oderwane od Polski w 1945 r. i w 1951 r.): Be┼éz, pow. Sokal: 4148 w 1921 r. i 4900 mieszk. w 1931 r.; Borys┼éaw: 35 761 i 41 496 mieszk.; B├│brka: 4391 i 5441 mieszk.; Chodor├│w, pow. B├│brka: 4513 i 7646 mieszk.; Chyr├│w, pow. Dobromil: 3490 i 3864 mieszk.; Dobromil: 5386 i 5531 mieszk.; Drohobycz: 26 736 i 32 261 mieszk.; Gr├│dek Jagiello┼äski: 10 682 i 12 942 mieszk.; Jan├│w Lwowski, pow. Gr├│dek Jagiello┼äski: 2155 i 2597 mieszk.; Jarycz├│w Nowy, pow. Lw├│w: 2148 i 2555 mieszk.; Jawor├│w: 9024 i 10 690 mieszk.; Komarno, pow. Rudki: 5009 i 5598 mieszk.; Krakowiec, pow. Jawor├│w: 1389 i 1706 mieszk.; Kulik├│w, pow. ┼╗├│┼ékiew: 2886 i 3390 mieszk.; Lw├│w: 245 152 i 316 177 mieszk; Mosty Wielkie, pow. ┼╗├│┼ékiew: 3795 i 4348 mieszk.; Mo┼Ťciska: 4751 i 4770 mieszk.; Niemir├│w, pow. Rawa Ruska: 2463 i 3016 mieszk.; Rawa Ruska: 8970 i 11 146 mieszk.; Rudki: 4362 i 4649 mieszk.; Sambor: 19 417 i 22 111 mieszk.; S─ůdowa Wisznia, pow. Mo┼Ťciska: 4309 i 5270 mieszk.; Sokal: 10 183 i 12 135 mieszk.; Stary Sambor, pow. Sambor: 4314 i 4867 mieszk.; Szczerzec, pow. Lw├│w: 936 i 1210 mieszk.; Turka: 10 056 i 10 081 mieszk.; Uhn├│w, pow. Rawa Ruska: 3575 i 4212 mieszk.; Winniki, pow. Lw├│w: 3635 i 5516 mieszk.; ┼╗├│┼ékiew: 7867 i 10 348 mieszk.;

WOJEW├ôDZTWO NOWOGR├ôDZKIE: Baranowicze: 11 471 w 1921 r. i 22 893 mieszk. w 1931 r.; Kleck, pow. Nie┼Ťwie┼╝: 5671 i 6196 mieszk.; Lachowicze, pow. Baranowicze: 3400 i 4547 mieszk.; Lida: 13 401 i 19 490 mieszk.; Nie┼Ťwie┼╝: 7033 i 7357 mieszk.; Nowogr├│dek: 6367 i 9567 mieszk.; Rak├│w, pow. Sto┼épce: 3481 mieszk.; S┼éonim: 9643 i 16 284 mieszk:; Sto┼épce: 2956 i 6557 mieszk.; Szczuczyn: 1539 mieszk. (1921 r.); Wo┼éo┼╝yn: 4070 i 6361 mieszk.; Zdzi─Öcio┼é, pow. S┼éonim: 3080 i 3746 mieszk.

WOJEW├ôDZTWO POLESKIE: Bereza Kartuska, pow. Pru┼╝ana: 3526 w 1921 r. i 4521 mieszk. w 1931 r.; Brze┼Ť─ç nad Bugiem: 29 553 i 50 706 mieszk.; Dawidgr├│dek, pow. Stolin: 9851 i 11 739 mieszk.; Kamieniec Litewski, pow. Brze┼Ť─ç: 2348 i 3001 mieszk.; Kamie┼ä Koszyrski: 1265 i 8333 mieszk.; Kobry┼ä: 8208 i 10 217 mieszk.; Kos├│w Poleski: 2433 i 3256 mieszk.; ┼üuniniec: 8267 i 8698 mieszk.; Pi┼äsk: 23 468 i 31 912 mieszk.; Pru┼╝ana: 6332 i 8013 mieszk.; R├│┼╝ana, pow. Kos├│w Poleski: 3622 i 3986 mieszk.; Serniki, pow. Pi┼äsk: 2837 mieszk. (1921 r.); Stolin: 4763 i 6238 mieszk.; Szeresz├│w, pow. Pru┼╝ana: 3310 mieszk. (1921 r.); Wysokie Litewskie, pow. Brze┼Ť─ç: 2100 i 2739 mieszk.

WOJEW├ôDZTWO STANIS┼üAWOWSKIE: Bohorodczany, pow. Stanis┼éaw├│w: 2721 w 1921 r. i 3151 mieszk. w 1931 r.; Bolech├│w, pow. Dolina: 9017 i 10 744 mieszk.; Bo┼észowce, pow. Rohatyn: 2195 i 3697 mieszk.; Bursztyn, pow. Rohatyn: 3720 i 4326 mieszk.; Delatyn, pow. Nadw├│rna: 5973 i 8815 mieszk.; Dolina: 8766 i 9616 mieszk.; Halicz, pow. Stanis┼éaw├│w: 3422 i 4386 mieszk.; Horodenka: 10 054 i 12 303 mieszk.; Ka┼éusz: 8697 i 12 069 mieszk.; Kamionka Strumi┼éowa: 6518 i 8856 mieszk.; Ko┼éomyja: 31 708 i 33 391 mieszk.; Kos├│w Pokucki: 4797 i 8073 mieszk.; Kuty, pow. Kos├│w Pokucki: 5504 i 5393 mieszk.; Miko┼éaj├│w, pow. ┼╗ydacz├│w: 3156 i 3625 mieszk.; Nadw├│rna: 6062 i 10 488 mieszk.; Ottynia, pow. T┼éumacz: 4455 i 4777 mieszk.; Peczeni┼╝yn, pow. Ko┼éomyja: 5984 i 6843 mieszk.; Rohatyn: 5646 i 7572 mieszk.; Rozd├│┼é, pow. ┼╗ydacz├│w: 3861 i 4300 mieszk.; Ro┼╝niat├│w, pow. Dolina: 3266 i 3638 mieszk.; Skole, pow. Stryj: 5989 i 7524 mieszk.; Stanis┼éaw├│w: 52 529 i 60 265 mieszk.; Stryj: 27 358 i 30 491 mieszk.; ┼Üniaty┼ä: 10 597 i 10 915 mieszk.; T┼éumacz: 5908 i 6836 mieszk.; Ty┼Ťmienica, pow. T┼éumacz: 7047 i 7257 mieszk.; Zab┼éot├│w, pow. ┼Üniaty┼ä: 5777 i 6541 mieszk.; ┼╗urawno, pow. ┼╗ydacz├│w: 3362 i 3948 mieszk.; ┼╗ydacz├│w: 3996 i 4534 mieszk.;

WOJEW├ôDZTWO TARNOPOLSKIE: Barysz, pow. Buczacz: 4795 w 1921 r. i 5606 mieszk. w 1931 r.; Borszcz├│w: 5122 i 6235 mieszk.; Brody: 10 867 i 17 988 mieszk.; Brze┼╝any: 10 083 i 11 721 mieszk.; Buczacz: 7517 i 11 129 mieszk.; Budzan├│w, pow. Trembowla: 4548 i 4798 mieszk.; Busk, pow. Kamionka Strumi┼éowa: 6440 i 7010 mieszk.; Chorostk├│w, pow. Kopyczy┼äce: 6787 i 6924 mieszk.; Czortk├│w: 14 085 i 19 215 mieszk.; Gliniany, pow. Przymy┼Ťlany: 4355 i 4391 mieszk.; Grzyma┼é├│w, pow. Ska┼éat: 3422 i 4794 mieszk.; Husiatyn, pow. Kopyczy┼äce: 2133 i 2675 mieszk.; Kopyczy┼äce: 8146 i 8732 mieszk.; Kozowa, pow. Brze┼╝any: 4993 i 6064 mieszk.; ┼üopatyn, pow. Radziech├│w: 3399 i 3427 mieszk.; Mielnica, pow. Borszcz├│w: 3841 i 4611 mieszk.; Mikuli┼äce, pow. Tarnopol: 3217 i 3119 mieszk.; Monasterzyska, pow. Buczacz: 5769 i 7238 mieszk.; Olesko, pow. Z┼éocz├│w: 3698 i 3824 mieszk.; Podhajce: 4814 i 5690 mieszk.; Podwo┼éoczyska, pow. Ska┼éat: 3670 i 3945 mieszk.; Pomorzany, pow. Zbor├│w: 3445 i 4304 mieszk.; Przemy┼Ťlany: 4206 i 5391 mieszk.; Radziech├│w: 4739 i 5540 mieszk.; Sas├│w, pow. Z┼éocz├│w: 3099 i 3122 mieszk.; Ska┼éa, pow. Borszcz├│w: 4248 i 5130 mieszk.; Ska┼éat: 5937 i 7223 mieszk.; Tarnopol: 32 003 i 35 831 mieszk.; T┼éuste Miasto, pow. Zaleszczyki: 2629 i 3490 mieszk.; Trembowla: 7015 i 7840 mieszk.; Zaleszczyki: 4014 i 5542 mieszk.; Za┼éo┼Ťce, pow. Zbor├│w: 4819 i 5891 mieszk.; Zbara┼╝: 7728 i 7670 mieszk.; Zbor├│w: 3761 i 5182 mieszk.; Z┼éocz├│w: 11 130 i 13 265 mieszk.;

WOJEW├ôDZTWO WILE┼âSKIE: Dokszyce, pow. Dzisna: 3004 w 1921 r. i 3262 mieszk. w 1931 r.; Dzisna: 4413 i 4806 mieszk.; G┼é─Öbokie, pow. Dzisna: 4514 i 7544 mieszk.; Mo┼éodeczno: 3957 i 5964 mieszk.; Nowa Wilejka, pow. Wilno: 10 182 i 6961 mieszk.; Nowo┼Ťwi─Öciany, pow. ┼Üwi─Öciany: 3196 i 3838 mieszk.; Oszmiana: 3442 i 7334 mieszk.; Podbrodzie, pow. ┼Üwi─Öciany: 1435 i 2588 mieszk.; Radoszkowice, pow. Mo┼éodeczno: 2459 i 2574 mieszk.; Rak├│w, pow. Mo┼éodeczno: 3323 i 3481 mieszk.; Smorgonie, pow. Oszmiana: 154 i 4090 mieszk.; ┼Üwi─Öciany: 3981 i 5893 mieszk.; Troki, pow. Wilno: 1886 i 2806 mieszk.; Wilejka: 3417 i 5720 mieszk.; Wilno: 128 954 i 196 383 mieszk.;

WOJEW├ôDZTWO WO┼üY┼âSKIE: Beresteczko, pow. Horoch├│w: 5633 w 1921 r. i 6314 mieszk. w 1931 r.; Bere┼║ne, pow. Kostopol: 2494 i 2967 mieszk.; D─ůbrowica, pow. Sarny: 2694 i 2914 mieszk.; Dubno: 9146 i 15 257 mieszk.; Horoch├│w: 4421 i 5991 mieszk.; Korzec, pow. R├│wne: 4946 i 4015 mieszk.; Kostopol: 2990 i 6523 mieszk.; Kowel: 20 818 i 29 127 mieszk.; Krzemieniec: 16 068 i 21 997 mieszk.; Luboml: 3328 i 4169 mieszk.; ┼üuck: 23 390 i 35 737 mieszk.; O┼éyka, pow. ┼üuck: 4333 i 5785 mieszk.; Ostr├│g, pow. Zdo┼ébun├│w: 13 303 i 13 394 mieszk.; Radziwi┼é┼é├│w, pow. Dubno: 4240 i 5409 mieszk.; Ratno, pow. Kowel: 2410 i 3046 mieszk.; Rokitno, pow. Sarny: 1491 i 4004 mieszk.; Ro┼╝yszcze, pow. ┼üuck: 3263 i 4512 mieszk.; R├│wne: 30 482 i 42 086 mieszk.; Sarny: 5931 i 7587 mieszk.; U┼Ťci┼éug, pow. W┼éodzimierz Wo┼éy┼äski: 3728 i 4771 mieszk.; W┼éodzimierz Wo┼éy┼äski: 12 138 i 25 615 mieszk.; Zdo┼ébun├│w: 7789 i 10 228 mieszk.

Zniszczy─ç pami─ůtki narodowe Polak├│w?

Wszystkie rz─ůdy ukrai┼äskie od 1991 roku nie chc─ů odda─ç Polsce - narodowi polskiemu arcypolskie skarby narodowe, kt├│re ukrad┼é nam J├│zef Stalin-Zwi─ůzek Sowiecki w 1945 roku, i kt├│re w 1991 roku przej─Ö┼éa Ukraina. Tymczasem po co Ukrai┼äcom jest np. or─Ödzie Tadeusza Ko┼Ťciuszki do Polak├│w, r─Ökopisy dzie┼é polskich pisarzy, regalia polskich kr├│l├│w, wa┼╝ne dla Polak├│w dzie┼éa malarstwa polskiego, najpe┼éniejszy zbi├│r polskiej prasy z zaboru pruskiego (w Wikipedia.pl czytamy: We Lwowie pozosta┼é bezcenny zbi├│r prasy polskiej, zgromadzony "tymczasowo" w ko┼Ťciele jezuit├│w pw. ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa i praktycznie przez 50 lat niezabezpieczony!), polskie pami─ůtki teatralne, ksi─ů┼╝nica POLSKA - Ossolineum?! - Nie oddaj─ů nam tego, bo wiedz─ů, ┼╝e z braku odpowiedniej opieki (na kt├│r─ů to BIEDNE pa┼ästwo nie sta─ç!) wiele z tych rzeczy przepadnie. I czy o to im w┼éa┼Ťnie nie chodzi! Bo jak wiemy z medi├│w, w ukrai┼äskim Lwowie nas za bardzo nie kochaj─ů i robi─ů wszystko, aby Lw├│w „wypra─ç” z polsko┼Ťci. Jest faktem udowodnionym, ┼╝e podczas pierwszej sowieckiej okupacji Lwowa w latach 1939-41 Rosjanie z Ukrai┼äcami zniszczyli np. bardzo wiele przedmiot├│w i dokument├│w historycznych, kt├│re m├│wi┼éy o polsko┼Ťci Lwowa – udowadnia┼éy jego wielowiekow─ů polsko┼Ť─ç. Czy odmowa przez rz─ůdy ukrai┼äskie oddania Polsce zachowanych do tej pory narodowych pami─ůtek Polak├│w, kt├│re s─ů w ich ┼éapach nie ma na celu doko┼äczenie zniszczenia tego, czego nie zdo┼éali zniszczy─ç sowieci i Ukrai┼äcy w latach 1939-41?!

Obrona Lwowa w 1918 roku: Miała być polska filmowa superprodukcja

Jak podawa┼éy polskie media, w 2008 roku w ┼üodzi, Warszawie i jak przypuszczano tak┼╝e i we Lwowie mia┼é by─ç nakr─Öcany film o Amerykaninie zwi─ůzanym sw─ů dzia┼éalno┼Ťci─ů z Polsk─ů - Merianie Caldwellu Cooperze. Jego pradziad, p┼ék John Cooper walczy┼é pod Saratog─ů w 1777 roku razem z Tadeuszem Ko┼Ťciuszk─ů i uwa┼╝a┼é go za przyjaciela. Merian Cooper postanowi┼é sp┼éaci─ç d┼éug odzyskuj─ůcej w┼éa┼Ťnie niepodleg┼éo┼Ť─ç Polsce w latach 1918-20. Do naszego kraju trafi┼é w ramach American Relief Administration, nios─ůcej pomoc humanitarn─ů. Trafi┼é do Lwowa, kt├│ry by┼é terenem walk polsko-ukrai┼äskich. Potem, w porozumieniu z gen. T. Rozwadowskim, stworzy┼é we Francji eskadr─Ö lotnik├│w ameryka┼äskich bior─ůcych udzia┼é u boku Wojska Polskiego w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-20. Jego syn - Maciej S┼éomczy┼äski (ur. 1920) jest pisarzem i znakomitym t┼éumaczem na j─Özyk polski wybitnych dzie┼é literatury angielskiej i ameryka┼äskiej. Ten polsko-ameryka┼äski film, kt├│ry mia┼é kosztowa─ç 50 mln dolar├│w, mia┼é by─ç zrealizowany przez Avator Pictures, a jego re┼╝yserem mia┼é by─ç Andrzej Bartkowiak. Do g┼é├│wnej roli miano zaprosi─ç znanego aktora Brada Pitta. – Niestety, realizacja filmu nie dosz┼éa dio skutku. Jednym z tego powod├│w by┼é prawdopodobnie problem przedstawienia wojny polsko-ukrai┼äskiej: czy przedstawi─ç j─ů w prawdziwej wersji czy w wersji politycznie poprawnej.

Wydarzenia w Żółkwi dnia 25 lipca 1684 roku

Z okazji wr─Öczenia kr├│lowi polskiemu Janowi III Sobieskiemu ozdobnej szpady, a kr├│lowej Marysie┼äce z┼éotej r├│┼╝y, przes┼éanych im w prezencie przez papie┼╝a Innocentego XI, kr├│l urz─ůdzi┼é w swoich dobrach pod ┼╗├│┼ékwi─ů (woj. lwowskie, po 1945 r. Ukraina) 25 lipca 1684 roku wielk─ů wystaw─Ö zdobyczy wiede┼äskiej, na kt├│r─ů przyby┼éo wielu dygnitarzy z ca┼éej Polski. Sporz─ůdzone w├│wczas przez zaproszonego do Polski malarza M. Altomonte rysunki rozpi─Ötych namiot├│w kr├│lewskich pos┼éu┼╝y┼éy mu p├│┼║niej przy malowaniu wielkich p┼é├│cien batalistycznych dla polskiego ko┼Ťcio┼éa katolickiego w ┼╗├│┼ékwi. Tam┼╝e i wtedy przedstawiciele bojar├│w wo┼éoskich z┼éo┼╝yli kr├│lowi Janowi III petycj─Ö okre┼Ťlaj─ůc─ů warunki zwierzchnictwa Rzeczypospolitej nad Wo┼éoszczyzn─ů.

Wizyta prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego w Złoczowie w 1924 roku

We wrze┼Ťniu 1924 roku odwiedzi┼é miasto Z┼éocz├│w w wojew├│dztwie tarnopolskim (po 1945 r. Ukraina) ├│wczesny prezydent Polski Stanis┼éaw Wojciechowski. Prezydent przyjecha┼é na po┼Ťwi─Öcenie sztandaru 52 Pu┼éku Piechoty Strzelc├│w Kresowych, kt├│ry stacjonowa┼é w Z┼éoczowie i kt├│ry w 1919 roku obroni┼é miasto przed wojskami bolszewickimi w walce pod Go┼éog├│rami. Uroczysto┼Ť─ç by┼éa wielkim wydarzeniem w dziejach miasta; odby┼éa si─Ö ona na tzw. K─Öpie podz┼éoczowskiej z udzia┼éem kilku tysi─Öcy os├│b, a rozpocz─Ö┼éa j─ů uroczysta msza ┼Ťw. Miasto, jak wspomina Stefan Strypa w swoich wspomnieniach (Pary┼╝ 1985), by┼éo pi─Öknie przystrojone, szczeg├│lnie ulice Kolejowa, Ko┼Ťciuszki, Sobieskiego i Dani┼é┼éowicz├│w.

Wojewodowie nowogr├│dcy 1921-1939

W wyniku wygranej wojny z bolszewikami w 1919-1920 roku Nowogr├│dczyzna znalaz┼éa si─Ö ostatecznie w pa┼ästwie polskim. 19 lutego 1921 roku zosta┼éo utworzone wojew├│dztwo nowogr├│dzkie ze stolic─ů w Nowogr├│dku. Wojew├│dztwo nowogr├│dzkie mia┼éo obszar 22 966 km kw. i by┼éo podzielone na powiaty: baranowicki, lidzki, nie┼Ťwieski, nowogr├│dzki, s┼éonimski, sto┼épecki, szczuczy┼äski i wo┼éo┼╝y┼äski; ludno┼Ť─ç wojew├│dztwa wynosi┼éa 1 057 000 os├│b (1931 r.), a sk┼éad narodowo┼Ťciowy przedstawia┼é si─Ö nast─Öpuj─ůco: Polacy − 553 859 (52,39%), Bia┼éorusini − 413 466 (39,11%), ┼╗ydzi − 77 025 (7,29%) i inni − 12 797 (1,21%). W okresie tym wojewodami byli: Czes┼éaw Krupski (pe┼éni─ůcy obowi─ůzki) czerwiec 1921 – 17 pa┼║dziernika 1921, W┼éadys┼éaw Raczkiewicz 17 pa┼║dziernika 1921 – 29 sierpnia 1924 (p├│┼║niejszy prezydent Polski 1939-47), Marian Januszajtis-┼╗egota 29 sierpnia 1924 – 24 sierpnia 1926, Zygmunt Beczkowicz 24 wrze┼Ťnia 1926 – 20 czerwca 1931, Wac┼éaw Kostek-Biernacki 1 lipca 1931 – 8 wrze┼Ťnia 1932, Stefan ┼Üwiderski 8 wrze┼Ťnia 1932 – 2 grudnia 1935 (p.o. do 1933) i Adam Soko┼éowski 17 grudnia 1935 – 17 wrze┼Ťnia 1939.

Bitwa pod Boremlem na Wołyniu 19 kwietnia 1831 roku

Boremel to miasteczko nad uj┼Ťciem Ikwy do Styru w przedwojennym powiecie dubie┼äskim w woj. wo┼éy┼äskim (po 1945 r. Ukraina). Tutaj, podczas Powstania Listopadowego 1830-31, 19 kwietnia 1831 roku stoczona zosta┼éa zwyci─Öska bitwa powsta┼äczych wojsk polskich (7000 ludzi: 20 szwadron├│w, 3 baony i 12 dzia┼é), dowodzonych przez gen. J├│zefa Dwernickiego, z rosyjskim korpusem gen. Fiodora Ruedigera (11 000 ludzi: 30 szwadron├│w, 14 baon├│w, 6 sotni, 24 dzia┼éa). Gen. Ruediger stara┼é si─Ö nie dopu┼Ťci─ç do sforsowania Styru przez zmierzaj─ůcy w g┼é─ůb Wo┼éynia korpus gen. Dwernickiego. Rosjanie przeprawili si─Ö na zachodni brzeg Styru, gdzie dosz┼éo do ca┼éodziennej bitwy. O zwyci─Östwie polskim rozstrzygn─Ö┼éo najpierw umiej─Ötne wykorzystanie artylerii, a nast─Öpnie w odpowiednim momencie szar┼╝a kawalerii polskiej. Obie strony straci┼éy po ok. 500 zabitych i rannych. By┼éa to najwi─Öksza bitwa kawaleryjska w ca┼éej wojnie polsko-rosyjskiej 1831 roku. - Boremel, a w┼éa┼Ťciwie stoczon─ů tu zwyci─Ösk─ů bitw─Ö z Rosjanami upami─Ötnia jedna z warszawskich ulic.

W Boremlu urodzi┼é si─Ö Wincenty Krasi┼äski (1782 – 1858 Warszawa), hrabia, w 1844 za┼éo┼╝yciel i I ordynat opiniog├│rski (Ordynacja Opinog├│rska Krasi┼äskich 1844-1945 – ordynacja rodowa rodziny Krasi┼äskich z siedzib─ů w Opiniog├│rze k. Ciechanowa, woj. mazowieckie), genera┼é Wojska Polskiego w czasie wojen napoleo┼äskich, 1855-56 Namiestnik Kr├│lestwa Polskiego.

Pogrzeb marsz. Józefa Piłsudskiego w Wilnie

12 maja 1935 roku zmar┼é w Warszawie marsza┼éek Polski J├│zef Pi┼ésudski. Zw┼éoki pochodz─ůcego z Zu┼éowa na Wile┼äszczy┼║nie Marsza┼éka zosta┼éy uroczy┼Ťcie z┼éo┼╝one w krypcie pod Wie┼╝─ů Srebrnych Dzwon├│w w katedrze wawelskiej. Natomiast serce zosta┼éo umieszczone w srebrnej urnie i 30 maja 1935 roku uroczy┼Ťcie przewiezione do Wilna i prowizorycznie umieszczone w niszy ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Teresy przy Ostrej Bramie. Urn─Ö t─ů w pierwsz─ů rocznic─Ö ┼Ťmierci (12 V 1936) z┼éo┼╝ono uroczy┼Ťcie wraz ze sprowadzonymi z Litwy Kowie┼äskiej szcz─ůtkami matki Marsza┼éka, Marii Pi┼ésudskiej, do krypty na cmentarzu na Rossie w Wilnie. Nagrobek wie┼äczy p┼éyta granitowa wydobyta na terenie polskiej wsi Bronis┼éawka na Wo┼éyniu i obrobiona i oszlifowana w warszawskim Zak┼éadzie Kamieniarskim Sypniewskich, gdzie te┼╝ zosta┼é wyryty s┼éynny napis na p┼éycie: „Matka i serce syna”. W mauzoleum Matka i Serce Syna na czarnej granitowej p┼éycie nagrobnej zgodnie z wol─ů Pi┼ésudskiego wykuto cytaty z Wac┼éawa Beniowskiego Juliusza S┼éowackiego (u g├│ry): „Ty wiesz, ┼╝e dumni nieszcz─Ö┼Ťciem nie mog─ů, Za innych ┼Ťladem i┼Ť─ç t─ů sam─ů drog─ů i (u do┼éu): Kto mog─ůc wybra─ç, wybra┼é zamiast domu, Gniazdo na ska┼éach or┼éa, niechaj umie, Spa─ç, gdy ┼║renice czerwone od gromu, I s┼éycha─ç j─Ök szatan├│w w sosen szumie. Tak ┼╝y┼éem”. Na grobie wile┼äskim po dzi┼Ť dzie┼ä zawsze s─ů ┼Ťwie┼╝e kwiaty. M├│zg marsz. Pi┼ésudskiego zosta┼é w urnie przekazany polskiemu Uniwersytetowi Stefana Batorego w Wilnie i po wrze┼Ťniu 1939 roku zniszczony albo przez Litwin├│w, albo przez sowieciarzy lub wywieziony do Rosji.

Ludzie w┼éadzy w PRL pochodz─ůcy z Kres├│w

Na Ziemiach Wschodnich, czyli terenach Polski, kt├│re po 1945 roku znalaz┼éy si─Ö w granicach Ukrainy, Bia┼éorusi i Litwy, w 1939 roku mieszka┼éo ok. 5 milion├│w Polak├│w. Tak jak reszta spo┼éecze┼ästwa polskiego byli to ludzie o r├│┼╝nych pogl─ůdach politycznych, w przypadku komunist├│w niekiedy zwykli zdrajcy Polski i narodu polskiego, cz─Ö┼Ťciej jednak zwykli karierowicze, kt├│rzy tylko w systemie komunistycznym mogli sta─ç si─Ö lud┼║mi w┼éadzy; w┼Ťr├│d nich niekt├│rzy byli porz─ůdnymi lud┼║mi (na ich grobach postawiono krzy┼╝e). Niestety takich ludzi – Polak├│w wyda┼éy r├│wnie┼╝ – chocia┼╝ w sumie niewielu – polskie Ziemie Wschodnie przed 1945 rokiem i w og├│le ca┼ée Kresy, czyli tak┼╝e tereny historycznej Polski, kt├│re po 1920 roku znalaz┼éy si─Ö na terenie Zwi─ůzku Sowieckiego, co jest dodatkowym dowodem na polsko┼Ť─ç tej ziemi. Bo tylko polsko┼Ť─ç tej ziemi mog┼éa wyda─ç tak zr├│┼╝nicowane pod ka┼╝dym wzgl─Ödem spo┼éecze┼ästwo i w tak du┼╝ej masie w ka┼╝dej grupie. Nale┼╝y tu zaznaczy─ç, ┼╝e nie wszystkie osoby tu wymienione nale┼╝a┼éy do komunistycznej PZPR; w┼Ťr├│d ludzi w┼éadzy PRL byli m.in. ludowcy, demokraci, grupa dzia┼éaczy i pos┼é├│w katolickich oraz osoby niezrzeszone.

Oto lista ważniejszych przedstawicieli ludzi władzy w PRL, którzy urodzili się na Kresach:

LW├ôW: Jacek Antonowicz (ur. 1933), polityk, 1985-89 pose┼é na Sejm; Bronis┼éaw Jan Bednarz (ur. 1924), genera┼é brygady (1958); Zdzis┼éaw Bobecki (ur. 1923), genera┼é brygady (1960); Eugeniusz Czechowicz (1904 – 1964 Bydgoszcz), ekonomista, pose┼é do Sejmu Ustawodawczego 1947-52; Stanis┼éaw Darski (1891 – 1983 Warszawa), minister ┼╝eglugi 1956-57, minister ┼╝eglugi i gospodarki wodnej 1957-60 i ponownie ministra ┼╝eglugi 1960-64; Les┼éaw Dudek (ur. 1921), genera┼é brygady (1960); Maciej Wiktor Elczewski (1917 – 1957 Warszawa), redaktor naczelny „Ch┼éopskiej Drogi” 1954-57, pose┼é na Sejm 1952-57; Jan Gerhard (1921 – 1971 Warszawa), pose┼é na Sejm 1969-71; Jadwiga Grze┼Ťkowiak (ur. 1922), ekonomistka i dzia┼éaczka spo┼éeczna, pos┼éanka na Sejm 1972–76; Adam Gubrynowicz (1906 - zm.? za granic─ů), dyplomata, po 1945 dyrektor Protoko┼éu Dyplomatycznego w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w 1949 roku uciek┼é do Berna (Szwajcaria); Artur Wiktor Karaczewski-Hiess (1906 – 1969 Warszawa), dzia┼éacz socjalistyczny, pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947-52; Ryszard Kubiczek (ur. 1924), genera┼é brygady (1972); Tadeusz Kunicki (1919 – 1967 Warszawa), genera┼é brygady (1955); Mieczys┼éaw Lesz (1911 – 1998), wiceminister g├│rnictwa i energetyki 1949-53, minister handlu wewn─Ötrznego 1957-65, minister bez teki 1965-68; Stanis┼éaw Mieczys┼éaw Mazur (1905 – 1981 Warszawa), uczony (matematyk), pose┼é na Sejm 1952-56; Jan Mazurkiewicz (1896 – 1988 Warszawa), genera┼é brygady (1980), wiceprezes Zarz─ůdu G┼é├│wnego ZboWiD, cz┼éonek Prezydium Og├│lnopolskiego Komitetu Frontu Jedno┼Ťci Narodu (1981–1983); Marian Mi─Ösowicz (1907 – 1992 Krak├│w), fizyk, pose┼é na Sejm 1972-80; Izydor Modelski (1889 – 1962 Waszyngton), genera┼é dywizji (1945-48); Wiktor Nag├│rski (1911 – 1972 Warszawa), prawnik, ekonomista, pose┼é do Krajowej Rady Narodowej 1945-47 i do Sejmu Ustawodawczego 1947-52; Marian Naszkowski (1912 – 1996 Warszawa), genera┼é brygady LWP (1950), ambasador w Moskwie 1947-50, szef G┼é├│wnego Zarz─ůdu Politycznego LWP 1950-1952, wiceminister obrony narodowej 1950-52, wiceminister spraw zagranicznych 1952-68; Ryszard Nazarewicz vel Ryszard Raps (1921 – 2008 Warszawa), podpu┼ékownik MO, zast─Öpca szefa Urz─Ödu Bezpiecze┼ästwa Publicznego dla miasta sto┼éecznego Warszawy 1951-55; Przemys┼éaw Ogrodzi┼äski (1918 – 1980 Warszawa), dzia┼éacz polityczny, dyplomata, pose┼é do Krajowej Rady Narodowej 1944-47, dyrektor generalny Ministerstwa Spraw Zagranicznych 1956–62, ambasador w Indiach 1962-67 i Norwegii 1969-75; Tadeusz Opolski (ur. 1926), 1981-82 minister i 1982-83 wiceminister budownictwa i materia┼é├│w budowlanych; Kazimierz Orzechowski (1923 – 2009 Wroc┼éaw), historyk pa┼ästwa i prawa, pose┼é na Sejm 1980-89; Adam Ostrowski (1911 – 1977 Warszawa), prawnik, dyplomata, wojewoda krakowski 1945, ambasador w Sztokholmie 1946-48 i Rzymie 1948-50; Izabela P┼éaneta-Ma┼éecka (ur. 1930), minister zdrowia i opieki spo┼éecznej 1988-89; Adam Rapacki (1909 – 1970 Warszawa), minister ┼╝eglugi 1947-50, minister szk├│┼é wy┼╝szych i nauki 1950-51, minister szkolnictwa wy┼╝szego 1951-56, minister spraw zagranicznych 1956-68, pose┼é na Sejm 1947-69, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1956-68; Witold Rodzi┼äski (1918 – 1997 ), dyplomata, historyk i sinolog, ambasador w Londynie 1960–65 i Pekinie w okresie tzw. rewolucji kulturalnej 1966–69; Emil Smetana (1903 – 1975/1976), naukowiec, dzia┼éacz partyjny, dyplomata; Stanis┼éaw Teisseyre (1905 – 1988 Pozna┼ä), artysta malarz, pose┼é na Sejm 1952-57; Krzysztof Tr─Öbaczkiewicz (ur. 1939), pose┼é na Sejm 1976-85, podsekretarz stanu w Urz─Ödzie Rady Ministr├│w 1982-85; Tadeusz Tuczapski (1922 – 2009 Warszawa), genera┼é brygady (1957), genera┼é dywizji (1963), genera┼é broni (1974), wiceminister obrony narodowej 1968-87; Feliks Widy-Wirski (1907 – 1982 Warszawa), wojewoda pozna┼äski 1945-46, wiceprezes Zarz─ůdu G┼é├│wnego Stronnictwa Pracy 1945-49, p.o. prezesa 1946 i 1949 sekretarz generalny; kierownik ministerstwa informacji i propagandy 1946, wiceminister kultury i sztuki 1947-48, wiceminister ┼╝eglugi 1948-50, wiceminister zdrowia i opieki spo┼éecznej 1961-64, 1973-76 wiceprezydent Cz─Östochowy, pose┼é na Sejm 1947-50 i 1957-65.

MA┼üOPOLSKA WSCHODNIA: Adam Bidzi┼äski (1927 Nadw├│rna – 1995 Warszawa), genera┼é brygady pilot (1979), komendant Wy┼╝szej Oficerskiej Szko┼éy Lotniczej w D─Öblinie 1981-87; Ignacy Blum (1913 Leszczanice k. Buczacza – 1994 Warszawa), genera┼é brygady (1958); Leonard Micha┼é Boguszewski (ur. 1936 Brody), genera┼é brygady (1987); J├│zef Borecki (ur. 1913 Mi─Ödzyg├│rze k. T┼éumacza), urz─Ödnik pa┼ästwowy, pose┼é na Sejm 1957–61; Julia Brystiger (ur. 1902 Stryj – 1975 Warszawa), wysokiej rangi funkcjonariuszka aparatu bezpiecze┼ästwa Polski Ludowej pochodzenia ┼╝ydowskiego, zbrodniarka stalinowska, kt├│ra pod koniec ┼╝ycia przesz┼éa na katolicyzm; Kazimierz Buczma (1934 Chorostk├│w pow. Kopyczy┼äce – 2011 Pozna┼ä), pu┼ékownik LWP, wojewoda kaliski 1982-87; Franciszek Budzianowski (ur. 1939 Ko┼éomyja), dzia┼éacz partyjny i pa┼ästwowy, wojewoda ciechanowski 1987–90); Mieczys┼éaw Buziewicz (1934 Krystynopol k. Sokala - 2007), polityk, dzia┼éacz sportowy i sp├│┼édzielczy, pose┼é na Sejm 1985-89; Andrzej Chabin (ur 1937 Ihrowica k. Tarnopola), nauczyciel i dzia┼éacz pa┼ästwowy, pose┼é na Sejm 1969–72; Mieczys┼éaw Cygan (1921 Koniuszki k. Rudek – 2006), genera┼é brygady LWP (1964), wojewoda gda┼äski 1982-88; Tadeusz Czystohorski (1895 ┼╗├│┼ékiew – 1958), biochemik, pose┼é na Sejm 1952–56; Kazimierz Andrzej Czy┼╝owski (1894 Ni┼╝ni├│w k. T┼éumacza – 1977 Warszawa), pisarz i dzia┼éacz polityczny, pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947–52; Edward Dere┼ä (ur. 1939 Chodaczk├│w Wielki k. Brze┼╝an), pose┼é na Sejm 1985-89; Mieczys┼éaw D─Öbicki (1926 Piku┼éowice k. Lwowa – 2001 Warszawa), genera┼é brygady (1967), genera┼é dywizji (1975), prezydent Warszawy 1982-86; Ostap D┼éuski (1892 Buczacz – 1964 Warszawa), dzia┼éacz komunistyczny, pose┼é na Sejm 1952-64; Eugeniusz Dostojewski, w┼éa┼Ťc. Harhala lub Gargala (1924 Gwo┼║dziec-Kolonia k. Ko┼éomyi – 2001 Warszawa), genera┼é brygady (1961); Alfred Fiderkiewicz (1886 Horodenka – 1972 Warszawa), dzia┼éacz lewicowy, prezydent Krakowa 1945, pose┼é na Sejm 1952-56; Tadeusz Fiszbach (ur. 1935 Dobraczyn k. Sokala), I sekretarz Komitetu Wojew├│dzkiego PZPR w Gda┼äsku 1975-82, pose┼é na Sejm 1976-85; Andrzej Fry┼ä (1919 ┼Üwi─Öty Stanis┼éaw k. Ko┼éomyi – 1975 Gogolin), genera┼é brygady (1968); Stanis┼éaw Fry┼ä (1927 ┼Üwi─Öty Stanis┼éaw k. Ko┼éomyi – 1997 Warszawa), genera┼é brygady (1978), genera┼é dywizji (1984); Marian Garlicki (1908 Drohobycz – 2002 Warszawa), lekarz, genera┼é brygady (1958), pose┼é na Sejm 1957-61; Leon Gregorowicz (1919 Sas├│w k. Z┼éoczowa – 1998 Warszawa), genera┼é brygady (1988); Franciszek Herman (1904 Stanis┼éaw├│w – 1952 Warszawa), genera┼é brygady (1948); Juliusz Hibner, prawid┼éowa pisownia: Juliusz H├╝bner, pierwotnie Dawid Szwarc (1912 Grzyma┼é├│w k. Ska┼éatu – 1994 Warszawa), genera┼é brygady (1949), dow├│dca Korpusu Bezpiecze┼ästwa Wewn─Ötrznego 1949-51, dow├│dca Wojsk Wewn─Ötrznych 1951-56, podsekretarz stanu (wiceminister) w Ministerstwie Spraw Wewn─Ötrznych 1950-60; Edward Hollaender (1885 S┼éoboda Z┼éota k. Brze┼╝an - 1960), pedagog, dyplomata, attache Ambasady PRL w Bukareszcie 1948-49, wicekonsul w Amsterdamie 1949-52; Adolf Humeniuk (1918 Ko┼éomyja – 1963 k. Pi┼éy), genera┼é brygady (1962); Tadeusz Hupa┼éowski (1922 Z┼éocz├│w – 1999 Warszawa), genera┼é brygady (1963), genera┼é dywizji (1972), minister administracji, gospodarki terenowej i ochrony ┼Ťrodowiska 1981-83 i cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, prezes Najwy┼╝szej Izby Kontroli 1983-91; Mieczys┼éaw Jagielski (1924 Ko┼éomyja – 1997), pose┼é na Sejm 1957-85, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR 1959-81, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1971-81, wiceminister 1957-1959, a nast─Öpnie do 1970 minister rolnictwa, wicepremier 1970-81, przewodnicz─ůcy Komisji Planowania przy Radzie Ministr├│w 1971-75; przewodnicz─ůcy komisji rz─ůdowej prowadz─ůcej negocjacje z Mi─Ödzyzak┼éadowym Komitetem Strajkowym w Gda┼äsku w sierpniu 1980; Ludwik Janczyszyn (1923 Krasne k. Buska – 1994 Gdynia), admira┼é, dow├│dca Marynarki Wojennej 1969-86, zast─Öpca cz┼éonka Komitetu Centralnego PZPR (1971–1986) oraz cz┼éonka Prezydium Komisji Ideologicznej, pose┼é na Sejm 1972-89, podczas stanu wojennego cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 1981-83, ambasador w Syrii i Jordanii 1986-88; J├│zef Jaworski (1922 Delatyn k. Nadw├│rnej – 1986 Zielona G├│ra), genera┼é brygady (1969); Julian Jaworski (1927 Kos├│w na Pokuciu – 1975 Krak├│w), in┼╝ynier-elektryk, pose┼é na Sejm 1961–65, wiceprezydent miasta Krakowa 1971-75; Andrzej Kaliwoszka (ur. 1938 Brze┼╝any), lekarz, genera┼é brygady (1986), 1984-89 wiceprezes Zarz─ůdu G┼é├│wnego PCK; Franciszek Kami┼äski (1923 Ko┼éomyja – 1985 Warszawa), genera┼é brygady (1963), przewodnicz─ůcy Wojew├│dzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy 1981-84; J├│zef Kami┼äski (ur. 1919 Brze┼╝any), genera┼é brygady (1954), genera┼é dywizji (1964), genera┼é broni (1974), cz┼éonek Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR 1971-75, prezes Zarz─ůdu G┼é├│wnego Zwi─ůzku Bojownik├│w o Wolno┼Ť─ç i Demokracj─Ö 1983–90; Jerzy Kawalerowicz (1922 Gwo┼║dziec k. Ko┼éomyi – 2007 Warszawa), re┼╝yser filmowy, pose┼é na Sejm 1985–1989; Wies┼éaw Kiczan (1932 Ka┼éusz – 2010 Gliwice), in┼╝ynier g├│rnik, wiceminister g├│rnictwa i energetyki 1976-1981; Mieczys┼éaw Klimaszewski (1908 Stanis┼éaw├│w – 1995 Krak├│w), zast─Öpca przewodnicz─ůcego Rady Pa┼ästwa 1965-72, pose┼é na Sejm 1965-72; Mieczys┼éaw Klimowicz (1919 Sokal – 2008 Wroc┼éaw), naukowiec, pose┼é na Sejm 1972-76 (bezpartyjny); J├│zef Kolasa (ur. 1922 Siedliska k. Rawy Ruskiej), genera┼é brygady LWP (1964); Tadeusz Komarnicki (ur. 1940 Komarniki k. Turki), genera┼é brygady LWP (1988); Antoni Konaszyc (ur. 1921 Stare Sio┼éo k. Lwowa), ekonomista, sekretarz kolegium Najwy┼╝szej Izby Kontroli, wiceminister zdrowia 1981-86; Jacek Krywult (ur. 1941 Stanis┼éaw├│w), polityk, samorz─ůdowiec, prezydent Bielska- Bia┼éej 1981-82; Czes┼éaw Krzyszowski (1922 Mikuli┼äce k. Tarnopola – 2007 Warszawa), genera┼é dywizji, doktor in┼╝ynier, wieloletni szef Wojsk Chemicznych MON (1968-1988); Karol Kuryluk (1910 Zbara┼╝ – 1967 Budapeszt), minister kultury i sztuki 1956-58, ambasador w Austrii 1959-64; Edward ┼üa┼äcucki (ur. 1924 Ska┼éat), genera┼é brygady (1970); Jadwiga ┼üokkaj (1920 Drohobycz – 2008), oficer LWP, wiceminister rynku wewn─Ötrznego i us┼éug – I zast─Öpca ministra 1975–1981 i cz┼éonkimi KC PZPR 1975-81, pose┼é na Sejm 1976-85; Tadeusz ┼üomnicki (1927 Podhajce – 1992 Pozna┼ä), aktor teatralny i filmowy, re┼╝yser teatralny, zast─Öpca cz┼éonka Komitetu Centralnego PZPR 1971-1981, cz┼éonek KC PZPR VII-XII 1981 (po wprowadzeniu stanu wojennego odda┼é legitymacj─Ö cz┼éonkowsk─ů 17 XII 1981); Stanis┼éaw ┼üuczkiewicz (ur. 1941 Busk k. Kamionki Strumi┼éowej), wojewoda bielski 1981-87; Zdzis┼éaw Malicki (ur. 1928 Borszcz├│w), polityk, pose┼é na Sejm 1980-85; Miko┼éaj Matwijewicz (1915 Uhry┼ä k. Czortkowa – 2001 Warszawa), genera┼é brygady (1958); Zbigniew Maziej (ur. 1930 Olesz├│w k. T┼éumacza), genera┼é brygady (1976); Franciszek Mazur (1895 w Wolkowcach k. Borszczowa – 1975 Warszawa), cz┼éonek Komitetu Centralnego PPR 1945-48, cz┼éonek KC PZPR 1948-59, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1950-56, wicemarsza┼éek Sejmu 1952-56, zast─Öpca przewodnicz─ůcego Rady Pa┼ästwa 1952-57, ambasador w Pradze 1957-65; Zbigniew Messner (ur. 1929 Stryj), cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1981-89, wicepremier 1983-85, premier 1985-88, pose┼é na Sejm 1985-89; Zdzis┼éaw Miko┼éajewicz (ur. 1934 Brody), ekonomista, dzia┼éacz pa┼ästwowy, wojewoda opolski 1981-83; Tadeusz Micha┼é My┼Ťlik (1928 ┼Üniatyn – 2011 Warszawa), dziennikarz i polityk, pose┼é na Sejm 1969-76 i 1980-85; Marceli Najder (1914 Bolech├│w k. Doliny – 1991 Warszawa), farmaceuta i dzia┼éacz spo┼éeczny, pose┼é na Sejm 1957–61; Zbigniew Nowak (ur. Wyszk├│w k. Doliny), genera┼é brygady (1967), genera┼é dywizji (1969) i genera┼é broni (1977), wiceminister obrony narodowej 1976–89; Tadeusz Obroniecki (1924 Jawor k. Turki), genera┼é brygady (1970), genera┼é dywizji (1977); Zbigniew Ohanowicz (1923 Debes┼éawce k. Ko┼éomyi – 2001 Wroc┼éaw), genera┼é brygady (1963), genera┼é dywizji (1975); Roman Oleksin (ur. 1934 Tartak├│w k. Sokala), rzemie┼Ťlnik i dzia┼éacz sp├│┼édzielczy, pose┼é na Sejm 1976–80; Jan W┼éadys┼éaw Osuchowski (ur. 1937 Kulwi┼äce k. Husiatyna), polityk, samorz─ůdowiec, prezydent Raciborza 1982–90; Marian Pasternak (1926 Bohorodczany k. Stanis┼éawowa – 2011 Warszawa), doktor in┼╝ynier, genera┼é brygady (1977), genera┼é dywizji (1985); Edward Pfeffer (1913 Zbor├│w – 1997 Warszawa), genera┼é brygady (1958); Jan Pir├│g (1925 Sara┼äczuki k. Brze┼╝an – 2005 Lublin), genera┼é brygady (1970); Jadwiga Prawdzicowa (1896 Ni┼╝ankowice k. Dobromila – 1971 ┼ü├│d┼║), nauczycielka i dzia┼éaczka spo┼éeczna, pose┼é na Sejm 1952–61; Jan Pu┼éawski (1924 Trembowla – 2003 Warszawa), genera┼é brygady (1968); Stanis┼éaw Rogowski (ur. 1925 Ryk├│w k. Z┼éoczowa), genera┼é brygady (1974); Roman Ropek (1923 Dolina – 2007 Warszawa), genera┼é brygady (1983); Zbigniew Rudnicki (1928 Stanis┼éaw├│w – 2000 Pozna┼ä), prawnik, polityk i dzia┼éacz rzemie┼Ťlniczy, wiceprzewodnicz─ůcy Rady Narodowej m. Poznania 1961–1973, pose┼é na Sejm 1976-85, minister ┼é─ůczno┼Ťci 1980–1981; Tadeusz Rze┼Ťniowiecki (1912 Gwo┼║dziec k. Ko┼éomyi – 1981 Toru┼ä), samorz─ůdowiec i polityk, starosta chojnicki 1945–50, pose┼é na Sejm 1957–69; Leo Samet (1908 Borys┼éaw k. Drohobycza – 1973 Warszawa), lekarz, genera┼é brygady (1952), szef Departamentu S┼éu┼╝by Zdrowia Ministerstwa Obrony Narodowej od 1949; Grzegorz Leopold Seidler (1913 Stanis┼éaw├│w – 2004 Lublin), naukowiec, pose┼é na Sejm 1985-89; Wincenty Spaltenstein (Szpaltowski) (1888 Byszowo k. Sokala – 1958 Chorz├│w), prawnik, polityk, w 1945 prezydent Gliwic; Kazimierz Stec (1925 Tarnopol – 1999 Wroc┼éaw), genera┼é brygady (1969); Marian St─Öpie┼ä (ur. 1929 S┼éawsko ko┼éo Stryja), sekretarz Komitetu Centralnego PZPR 1988-90; Jan W┼éadys┼éaw Stopyra (ur. 1934 Stanis┼éaw├│w), 1973-84 prezydent Szczecina; Micha┼é Stryga (1921 Tarnopol – 1993 Warszawa), genera┼é brygady (1961), genera┼é dywizji (1972); W┼éadys┼éaw Szczepucha (ur. 1919 ┼üadyczyn k. Tarnopola), genera┼é brygady (1960); Jerzy ┼Üwi─ůtkiewicz (1925 Zielona k. Nadw├│rnej – 2011 Warszawa), prawnik, wiceprezes Naczelnego S─ůdu Administracyjnego 1982–95; Edward Tara┼éa (ur. 1926 Stryj), genera┼é brygady (1978), genera┼é dywizji (1986), dyrektor generalny w MSW - szef S┼éu┼╝by Polityczno-Wychowawczej 1981-84; Marian Eugeniusz Tarnawski (1923 Mariampol k. Stanis┼éawowa – 1968 Warszawa), genera┼é brygady (1965); W┼éadys┼éaw Tkaczewski (1925 Semkowice k. Czortkowa – 2006 ┼ü├│d┼║), genera┼é brygady (1981); Alfred Trawi┼äski (1888 Czortk├│w – 1968 Lublin), uczony - bakteriolog, pose┼é na Sejm 1952-57; Mieczys┼éaw Urba┼äski (1923 Stanis┼éaw├│w – 1997 Szczecin), genera┼é brygady (1972); J├│zef U┼╝ycki (ur. 1932 Kiertyn ko┼éo Stryja), genera┼é brygady (1974), genera┼é dywizji (1979), genera┼é broni (1984), szef Sztabu Generalnego i jednocze┼Ťnie wiceminister obrony narodowej 1983-90, pose┼é na Sejm 1980-85, cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 1981-83; Andrzej Werblan (ur. 1924 Tarnopol), polityk, pose┼é na Sejm 1952-85, wicemarsza┼éek Sejmu 1971-82, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR 1948-81, sekretarz KC 1974-80, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1980; Tadeusz Jan Wola┼äski (1910 Borys┼éaw – 1959), doktor medycyny, dzia┼éacz lewicowy, prezydent Cz─Östochowy 1945-47; Stanis┼éaw Wytyczak (1925 Sambor – 1992 Warszawa), genera┼é brygady (1962); Edward Zawada (1922 Siemian├│wka ko┼éo Lwowa – 2006 Salzburg), 1962-70 wiceminister i 1970-71 minister przemys┼éu chemicznego; Stanis┼éawa Zawadecka-Nussbaum (ur. 1921 Nadoro┼╝ni├│w k. Brze┼╝an), dzia┼éaczka polityczna i partyjna, pose┼é na Sejm 1961-69; Marian Zdrza┼éka (1931 Przemy┼Ťlany – 1988 Krak├│w), genera┼é brygady (1981); Edward Zg┼éobicki (1933 Podleszcz├│wka k. Podhajec – 1996), nauczyciel, pose┼é na Sejm 1976–85; Edward Zubik (1907 B├│brka – 2000), biolog, wyk┼éadowca, polityk, do 1971 wiceprzewodnicz─ůcy Wojew├│dzkiego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego we Wroc┼éawiu; Kazimierz ┼╗ygulski (ur. 1919 Wolanka ko┼éo Borys┼éawia), minister kultury i sztuki 1982-86.

WO┼üY┼â: Czes┼éaw Bakalarski (ur. 1930 Koznanka k. ┼üucka), prawnik, od 1976 s─Ödzia S─ůdu Najwy┼╝szego i 1985-89 (do 1993) cz┼éonek Trybuna┼éu Konstytucyjnego; Norbert Stanis┼éaw Berli┼äski (1938 R├│wne – 2011 Elbl─ůg), in┼╝ynier, dzia┼éacz partyjny i pa┼ästwowy, prezydent Elbl─ůga 1981–86; Czes┼éaw Borowski (1904 Sarny – 1996 Warszawa), pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947-52, wiceprzewodnicz─ůcy Rady Ekonomicznej przy Radzie Ministr├│w 1957–63, przewodnicz─ůcy Konsultacyjnej Rady Gospodarczej 1981–87; Zdzis┼éaw Czeszejko-Sochacki (1927 Rokitno pow. Sarny – 2002 Warszawa), prezes Naczelnej Rady Adwokackiej 1972-81, pose┼é na Sejm 1980-85, ambasador w Szwajcarii 1986-90; Boles┼éaw Didyk (ur. 1933 W┼éaszozy┼äce k. Krzemie┼äca), in┼╝ynier i urz─Ödnik pa┼ästwowy, wicewojewoda 1982-86 i wojewoda zamojski 1986-90; Miros┼éaw Hermaszewski (ur. 1941 Lipniki k. Kostopola), kosmonauta, genera┼é brygady (1988), cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 1981-83; W┼éadys┼éaw Hermaszewski (1928 Lipniki k. Kostopola – 2002 podczas urlopu na Syberii), genera┼é brygady (1972); W┼éodzimierz Kopijkowski (ur. 1919 ┼╗yty┼ä k. R├│wnego), genera┼é brygady (1959); Bronis┼éaw Kuriata (1923 k. Kostopola – 1999 Warszawa), genera┼é brygady (1963), genera┼é dywizji (1968), ostatni dow├│dca Korpusu Bezpiecze┼ästwa Wewn─Ötrznego 1965; Jan Kuriata (ur. 1931 Woron├│wka k. Ludwipola), genera┼é brygady (1980), genera┼é dywizji (1985); Marianna Kwiatkowska (ur. 1939 M┼éodzian├│wka, pow. Kostopol), nauczycielka, pose┼é na Sejm 1980–85; Zdzis┼éaw Kwiatkowski (1924 W┼éodzimierz Wo┼éy┼äski – 2010 Krak├│w), genera┼é brygady (1963); Mieczys┼éaw Zygmunt Lipert (1900 ┼üokacze k. Horochowa – 1968 Warszawa), hutnik szk┼éa, dzia┼éacz polityczny, przewodnicz─ůcy Prezydium Warszawskiej Wojew├│dzkiej Rady Narodowej 1948-53, przewodnicz─ůcy Prezydium Wojew├│dzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy 1953-54; Longin ┼üozowicki (1926 Czo┼énica Nowa k. ┼üucka – 2013 Konstancin), genera┼é brygady (1970), genera┼é dywizji (1978), genera┼é broni (1988), cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 1981–83, cz┼éonek Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR 1980–86, pose┼é Sejm 1985-89; Kazimierz Makarewicz (1924 Niewirk├│w k. R├│wnego – 2006 Warszawa), genera┼é brygady (1975), genera┼é dywizji (1987); Teresa Malczewska (ur. 1943 Korzec k. R├│wnego), nauczycielka, pose┼é na Sejm 1985-89; Cezary Nowicki (1906 R├│wne – 1978 Warszawa), genera┼é brygady (1955); Czes┼éaw Wojciech Piotrowski (1926 Huta Stepa┼äska ko┼éo Kostopola – 2005 Warszawa), genera┼é brygady (1971), genera┼é dywizji (1978), minister g├│rnictwa i energetyki 1981-86, ambasador w Jugos┼éawii 1986-89; Piotr Przy┼éucki (ur. Kamienna G├│ra k. R├│wnego), genera┼é brygady (1966); Tadeusz Ryczaj (1931 Kowel – 2010 Mielec), polityk, wieloletni prezes Polskich Zak┼éad├│w Lotniczych w Mielcu, pose┼é na Sejm 1985-89; Florian Siwicki (ur. 1925 ┼üuck), genera┼é brygady (1962), genera┼é dywizji (1968), genera┼é broni (1974), genera┼é armii (1984), szef Sztabu Generalnego i wiceminister obrony narodowej 1973-83, minister obrony narodowej 1983-90, cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 1981-83, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1986-90, pose┼é na Sejm 1976-89; J├│zef Stebelski (1918 Mo┼éotk├│w k. Krzemie┼äca – 1977 Zakopane), genera┼é brygady (1962) ; Stanis┼éaw Suchodolski (ur. 1939 Kolonia Czety┼ä, pow. ┼üuck), ekonomista i polityk, wicewojewoda opolski 1982-85; Szymon Szurmiej (ur. 1923 ┼üuck), od 1969 dyrektor naczelny i artystyczny Teatru ┼╗ydowskiego w Warszawie, pose┼é na Sejm 1985-89; Walenty Titkow (ur. 1917 R├│wne), lekarz, polityk, dzia┼éacz partyjny, pose┼é na Sejm 1952–65, wiceminister zdrowia i opieki spo┼éecznej 1964-68; Witold Wereszczy┼äski (1926 Bia┼éokrynica k. Krzemie┼äca – 1987 Pozna┼ä), genera┼é brygady (1968); Marian Wo┼║niak (1936 D─ůbrowica pow. Sarny – 1996), wojewoda siedlecki 1979-81, I sekretarz Komitetu Warszawskiego PZPR 1982-85, sekretarz KC PZPR 1985-88, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1982-88, pose┼é na Sejm 1985-89, ambasador w Chinach 1988-90; Zbigniew Za┼éuski (1926 Kiwerce k. ┼üucka – 1978 Warszawa), pisarz, pu┼ékownik LWP, pose┼é na Sejm 1969-78.

UKRAINA: W┼éadys┼éaw Barcikowski (ur. 1916 Murafa), lekarz, genera┼é brygady (1967); Wiktor Boniecki (1918 Miko┼éajew – 1997 Krak├│w), dzia┼éacz polityczny i partyjny, prezydent Krakowa 1957-59; Konstanty D─ůbrowski (1906 Czarny Ostr├│w na Podolu – 1975 Warszawa), pose┼é do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm 1944-72, minister skarbu 1944-50, minister finans├│w 1950–52) i minister handlu zagranicznego 1952–56, prezes Najwy┼╝szej Izby Kontroli 1957-69, cz┼éonek Rady Pa┼ästwa 1969-72; Waleria Fegler-Bieli┼äska (1910 Cherso┼ä – 1984 L─Öbork), nauczycielka, polityk, 1961-65 pose┼é na Sejm; Tadeusz Hankiewicz (1918 Jelaterynos┼éaw – 1995 Warszawa), pu┼ékownik LWP, dyplomata, dzia┼éacz partyjny, szef Wydzia┼éu Wojskowych Spraw Zagranicznych Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, attache wojskowy Ambasady PRL w Pekinie 1957-60 i w Belgradzie 1965-69, dyrektor Biura w Ministerstwie Spraw Zagranicznych 1969-79, charg├ę d'affaires, radca ambasady i minister pe┼énomocny Ambasady PRL w Albanii 1979-83; Jaros┼éaw Leon Iwaszkiewicz (1894 Kalnik w gub. Kijowskiej – 1980 Warszawa), pisarz, prezes Zwi─ůzku Literat├│w Polskich 1945–1946, 1947–1949 i 1959–1980, bezpartyjny pose┼é na Sejm 1952-80; Stanis┼éaw Kaliszewski (1907 Motowid┼é├│wka w gub. Kijowskiej – 1983 Warszawa), nauczyciel, dziennikarz i publicysta, pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947–52 oraz na Sejmy 1952–69; Witold Lassota (1916 Czerkasy – 2004 Ciechocinek), dziennikarz i dzia┼éacz polityczny, redaktor naczelny bydgoskiego „Ilustrowanego Kuriera Polskiego” 1953–86, pose┼é na Sejm 1961–80, wiceprzewodnicz─ůcy Trybuna┼éu Stanu 1982–89; Kazimierz Pasenkiewicz (1897 Kij├│w – 1995 Krak├│w), logik i filozof, wojewoda pomorski 1945, wojewoda krakowski 1946-51, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR 1948-52; W┼éodzimierz Pili┼äski (1911 Kij├│w – 1991 Kij├│w), genera┼é brygady (1952-56); Miko┼éaj Prus-Wi─Öckowski (1889 Stary Konstantyn├│w – 1964 Micha┼éowice k. Warszawy), genera┼é brygady (1945), genera┼é dywizji (1946); Antoni Radli┼äski (1910 Strychowice ko┼éo Uszycy – 1992), minister przemys┼éu chemicznego 1957-70, wiceprezes Naczelnej Izby Kontroli 1970-79; Stanis┼éaw Skalski (1915 Kodyma – 2004 Warszawa), genera┼é brygady (1988); Mieczys┼éaw S┼éupski (1919 P┼éoskir├│w na Podolu – 1999 Warszawa), genera┼é brygady (1968); W┼éodzimierz Sokorski (1908 Aleksandrowsk – 1999 Warszawa), genera┼é brygady LWP (1988), dzia┼éacz partyjny i pa┼ästwowy, minister kultury i sztuki 1952–56, przewodnicz─ůcy Komitetu ds. Radia i Telewizji 1956–72, zast─Öpca cz┼éonka Komitetu Centralnego PZPR, pose┼é do Krajowej Rady Narodowej 1945–47) i na Sejm 1952-56 i 1965-76, prezes Zarz─ůdu G┼é├│wnego Zwi─ůzku Bojownik├│w o Wolno┼Ť─ç i Demokracj─Ö 1980–83; Kazimierz Strzemi─Ö-Marszy┼äski (1887 Werbka na Podolu – 1980 Warszawa), genera┼é brygady (1944); Kazimierz Underko (1912 Kamieniec Podolski – 1977 Warszawa), genera┼é brygady (1956); Janusz Julian Wierusz-Kowalski (1905 Huma┼ä – 1963 Warszawa), pose┼é do Krajowej Rady Narodowej 1946-47 i pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947-52; Zygmunt Wierzy┼äski (1909 Trzylasy k. Wasylkowa – 1988), in┼╝ynier geodeta, urz─Ödnik pa┼ästwowy i dzia┼éacz polityczny, pose┼é na Sejm 1961–65.

POLESIE: Leon Adamowski (1911 Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 1983 Warszawa), lekarz, pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947–1952 i na Sejm 1952-57; Edward Chromy (ur. 1922 Pi┼äsk), pilot my┼Ťliwski, pu┼ékownik Wojska Polskiego, pose┼é na Sejm 1952-56; Adam Czaplewski (1914 Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 1982 Warszawa), genera┼é brygady (1955), genera┼é dywizji (1963), komendant Akademii Sztabu Generalnego WP w Warszawie 1968-73; Ryszard Fr─ůckiewicz (ur. 1931 Sielec k. Pru┼╝any), ekonomista, dyplomata, dyrektor departamentu Ministerstwa Spraw Zagranicznych 1964-69, 1973-78 i 1983-87, ambasador PRL w Australii i Nowej Zelandii 1978-83 i w Japonii 1987-91; Stanis┼éaw Edward Grodzki (1892 na Pi┼äszczy┼║nie – 1946 Warszawa), genera┼é brygady (1945); Micha┼é Jakubik (1914 Czuczewicze ko┼éo ┼üuni┼äca – 1966 ┼ü├│d┼║), genera┼é brygady (1953); Romuald Kr├│lak (1932 Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 2011 Warszawa), genera┼é brygady LWP (1978); Boles┼éaw Kieniewicz (1907 Dworzec k. Pi┼äska – 1969 Warszawa), genera┼é brygady (1944), genera┼é dywizji (1945); W┼éodzimierz Kierno┼╝ycki (ur. 1941 Zaostrowicze k. ┼üunie┼äca), in┼╝ynier, prezydent Gorzowa Wielkopolskiego 1978-82; Romuald Kr├│lak (1932 Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 2011 Warszawa), genera┼é brygady LWP (1978); W┼éodzimierz Michaluk (ur. 1932 Ogrodniki k. Kobrynia), dzia┼éacz partyjny, w latach 80. (od 1981) I sekretarz Komitetu Wojew├│dzkiego PZPR w ┼üom┼╝y; Roman Ney (ur. 1931 Pi┼äsk), cz┼éonek KC PZPR 1980-81 i 1986-90; Jerzy Popko (1914 Bobryk pow. Pi┼äsk – 1975 Warszawa), wiceminister rolnictwa 1962-70, minister le┼Ťnictwa i przemys┼éu drzewnego 1970-73, wiceprezes Najwy┼╝szej Izby Kontroli 1973-75, pose┼é na Sejm 1952-56; Stanis┼éaw Radkiewicz (1903 Rozmierki ko┼éo Kosowa Poleskiego – 1987 Warszawa), genera┼é brygady (1945), genera┼é dywizji (1945), minister bezpiecze┼ästwa publicznego 1944-54, cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1948-55, minister PGR 1954-56, pose┼é na Sejm 1947-57; Janusz Sieczkowski (1925 Pru┼╝ana – 1994 Warszawa), genera┼é brygady (1968) ; Boles┼éaw Szczerba (1925 Wyderka k. Pru┼╝any – 2012 Warszawa), genera┼é brygady (1966), genera┼é dywizji (1979), dyrektor generalny Najwy┼╝szej Izby Kontroli 1982-90; Leon Szyszko (1924 Kolonia Kamienica k. Pru┼╝any – 2009 Warszawa), genera┼é brygady (1968); Mieczys┼éaw Zajfryd (ur. 1922 Brze┼Ť─ç nad Bugiem), minister komunikacji 1969-76 i 1976-81.

GRODZIE┼âSZCZYZNA: Stefan Bo┼éoczko (1935 Grodno – 2006 Olsztyn), lekarz, pose┼é na Sejm 1980-85; Maria Teresa Budzanowska (1930 Grodno – 1988 ┼ü├│d┼║), prawnik i adwokat, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej 1983–86, pose┼é na Sejm 1976–85) ; Boles┼éaw Chocha (1923 Grodno – 1987 J├│zef├│w), genera┼é brygady (1960), genera┼é dywizji (1965), szef Sztabu Generalnego WP - wiceminister Obrony Narodowej 1968-73; Eugenia Krassowska (1910 Nowy Dw├│r ko┼éo Wo┼ékowyska – 1986 Warszawa), wiceminister o┼Ťwiaty 1946-50, 1950-65 wiceminister szkolnictwa wy┼╝szego, 1949-54, 1956 i 1965-69 wiceprzewodnicz─ůca Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego, cz┼éonek Rady Pa┼ästwa 1965-72, pos┼éanka na Sejm 1947-72; W┼éodzimierz Kwaczeniuk (1933 Maciejowice k. Wo┼ékowyska – 2011 Warszawa), genera┼é brygady (1981); Tomasz Roma┼äczuk (1933 Ro┼Ť ko┼éo Wo┼ékowyska – 2005), pose┼é na Sejm 1985-89; Juliusz R├│mmel (1881 Grodno – 1967 Warszawa), genera┼é dywizji (1945) ; Jerzy Skalski (1925 Grodno – 2010 Warszawa), genera┼é broni, 1983-87 dow├│dca Warszawskiego Okr─Ögu Wojskowego, sekretarz Komitetu Obrony Kraju 1987–90), wiceminister obrony narodowej 1989–90), pose┼é na Sejm 1985-89; J├│zef Waluk (1911 ┼üunna k. Grodna – 1979 Warszawa), genera┼é brygady (1963).

NOWOGR├ôDCZYZNA: Osman Achmatowicz (1899 Bergaliszki – 1988 Warszawa), chemik organik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego 1934–1939 i 1953–1969 oraz Politechniki ┼ü├│dzkiej i 1946–53 jej rektor, 1953-59 wiceminister szkolnictwa wy┼╝szego; Zenon Bauer (1913 Niemen k. Lidy – 2012 Gorz├│w Wielkopolski), dzia┼éacz polityczny i samorz─ůdowy, 1958-69 przewodnicz─ůcy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Gorzowa Wielkopolskiego; Gwidon Czerwi┼äski (1902 Siemianowicze k. Sto┼épc – 1969), genera┼é brygady (1946), organizator i pierwszy dow├│dca Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-47; Marcin G├│rski (1915 Radziwoniszki k. Lidy – 2002 Warszawa), genera┼é brygady (1967); J├│zef Jacewicz (1926 Wojsztowicze k. Wo┼éo┼╝yna – 1975 St─Öszewo k. Poznania), genera┼é brygady pilot (1963); Piotr Jaroszewicz (1908 Nie┼Ťwie┼╝ – 1992 Anin ko┼éo Warszawy), genera┼é brygady (1945), genera┼é dywizji (1950), pose┼é na Sejm 1947-85, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR 1948-80 i cz┼éonek Biura Politycznego KC PZPR 1964-80, wiceminister obrony narodowej 1945-50, 1952-70 wicepremier, 1954-56 minister g├│rnictwa, premier PRL 1970-80; Aleksander Kokoszyn (1904 Rubie┼╝ewicze k. Sto┼épc├│w – 1979 Warszawa), genera┼é brygady (przed 1964), szef G┼é├│wnego Zarz─ůdu Informacji Ministerstwa Obrony Narodowej, a po likwidacji GZI i utworzeniu Wojskowej S┼éu┼╝by Wewn─Ötrznej pierwszy jej szef; Miko┼éaj Kozakiewicz (1923 Albertyn k. S┼éonimia – 1998), pose┼é na Sejm 1985-89; Tytus Arkadiusz Krawczyc (ur. 1930 Silawicze k. S┼éonimia), genera┼é brygady (1980), genera┼é dywizji (1983), dow├│dca Wojsk Lotniczych 1983-89, pose┼é na Sejm 1972-76; Czes┼éaw Limont (1927 Dudzicze k. Nowogr├│dka – 2008 Warszawa), dyplomata, ambasador w Argentynie 1980-84 i Urugwaju 1981–84; Henryk Micha┼éowski (ur. 1927 Baranowicze), genera┼é brygady (1969), genera┼é dywizji (1974), dow├│dca Wojsk Lotniczych 1972-76; Jan Mietkowski (1923 Nie┼Ťwie┼╝ – 1978 Warszawa), minister kultury i sztuki 197; Benon Mi┼Ťkiewicz (1930 Baranowicze – 2008), minister nauki, szkolnictwa wy┼╝szego i technik 1982-84, minister nauki i szkolnictwa wy┼╝szego 1985-87; Witold Niedek (ur. 1932 Baranowicze), genera┼é brygady (1978); Gustaw Paszkiewicz (1893 Wasiliszki k. Lidy – 1955 Warszawa), genera┼é dywizji (1946); Bronis┼éaw P├│┼éturzycki (1894 Nie┼Ťwie┼╝ – 1969 Moskwa), genera┼é brygady (1944), genera┼é dywizji (1945); Jan Raczkowski (1922 Zajezierze k. Nie┼Ťwie┼╝a – 2003 Warszawa), genera┼é brygady (1957), genera┼é dywizji (1963), dow├│dca Wojsk Lotniczych 1967–1972, pose┼é na Sejm 1969-72, wiceminister komunikacji 1972-82, konsul generalny PRL w Mi┼äsku na Bia┼éorusi 1982-87; Ryszard Rotkiewicz (ur. 1938 Iwieniec k. Wo┼éo┼╝yna), 1984-90 prezydent Szczecina; Ignacy Szcz─Ösnowicz (1922 Karmozy w woj. nowogr├│dzkim – 1999 Warszawa), genera┼é brygady (1960), genera┼é dywizji (1969), g┼é├│wny tw├│rca polskich wojsk rakietowych; Jan Urbanowicz (1935 Daszkiewicze k. Nowogr├│dka – 2006 Koszalin), dzia┼éacz partyjny i urz─Ödnik pa┼ästwowy, wojewoda koszali┼äski 1975–81.

WILE┼âSZCZYZNA (dzi┼Ť cz─Ö┼Ť─ç Bia┼éorusi): Janusz Balewski (ur. 1933 Leonpol k. Dzisny), dyplomata i dzia┼éacz partyjny, podsekretarz stanu (wiceminister) w Ministerstwie Handlu Zagranicznego 1985-88, ambasador w Argentynie 1988–92; Apoloniusz Czern├│w (ur. 1929 Dowiedziny k. Bras┼éawia), genera┼é brygady pilot LWP (1978); Edward Dysko (1926 Stara Rudnia, pow. ┼Üwi─Öciany – 2009 Warszawa), genera┼é brygady (1968); Jerzy Ejmont (1909 Lewk├│w k. Wilejki – 1987 Warszawa), lekarz wojskowy, genera┼é brygady (1961), szef Departamentu S┼éu┼╝by Zdrowia Ministerstwa Obrony Narodowej i szef S┼éu┼╝by Zdrowia WP od 1965; Stanis┼éawa Giecewicz-Pilarska (ur. 1935 Hermanowszczyzna, pow. Dzisna), polityk, pose┼é na Sejm 1985-89; Roman Harmoza (ur. 1937 Bu─çkiewicze k. Mo┼éodeczna, genera┼é brygady pilot (1986); Aleksander Juszkiewicz (1915 Zaczerna ko┼éo Wilejki – 1975 Warszawa), pose┼é do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm 1944-56, sekretarz Naczelnego Komitetu Wykonawczego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego 1949-56, wiceprezes NK ZSL 1956, ambasador w Bu┼égarii 1957-64, ambasador w Finlandii 1965-71; Wincenty Kra┼Ťko (1916 Kotowicze ko┼éo Dzisny – 1976 Koszalin), polityk, dzia┼éacz partyjny, pose┼é na Sejm 1957-76, wicepremier 1971-72, sekretarz KC PZPR od 1974; Henryk Pietraszkiewicz, w┼éa┼Ťc. Hieronim Henryk Pietraszkiewicz (ur. 1923 kolonia Woronowo ko┼éo Dzisny), kontradmira┼é od 1968; Henryk Rapacewicz (1926 Mo┼éodeczno – 1991 Wroc┼éaw), genera┼é brygady (1968), genera┼é dywizji (1974), cz┼éonek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 1981–83, pose┼é na Sejm 1980-85; Zygmunt Rudomino (1923 G┼é─Öbokie – 1993 Gdynia), kontradmira┼é (1963), zast─Öpca dow├│dcy Marynarki Wojennej; Antoni Siluk (ur. 1929 w Dobromy┼Ťlu k. Oszmiany), genera┼é brygady (1976); Sebastian Strza┼ékowski (1925 Stalmachowo ko┼éo Dzisny – 2005 Warszawa), genera┼é brygady (1972), genera┼é dywizji (1978); Marian Szatybe┼éko (ur. 1928 J├│zicha, woj. wile┼äskie), przyrodnik i polityk, pose┼é na 1985-89.

BIA┼üORU┼Ü: Franciszek Cymbarewicz (1917 Mohylew – 2000 Warszawa), genera┼é brygady (1953); W┼éadys┼éaw Kuczewski (1887 Bobrujsk – 1963), metalurg, prof. Politeczniki ┼Ül─ůskiej, pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947-52; Jerzy Kuczy┼äski (1926 Berezyna – 2013 Szczecin), in┼╝. budownictwa, urz─Ödnik pa┼ästwowy; wojewoda szczeci┼äski 1973-80; J├│zef Kwasiborski (1898 Mi┼äsk – 1980 Pruszk├│w), dziennikarz i dzia┼éacz polityczny, pose┼é do Krajowej Rady Narodowej 1945–46; Zbigniew Michalski (1912 Janin – 2004 Warszawa), genera┼é brygady (1961), genera┼é dywizji (1989); Kazimierz Petrusewicz (1906 Mi┼äsk – 1982 Warszawa), biolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, wiceminister aprowizacji 1944-45, wiceminister ┼╝eglugi 1945-49; Jerzy Putrament (1910 Mi┼äsk – 1986 Warszawa), pisarz, dzia┼éacz polityczny, ambasador w Pary┼╝u 1947-50, pose┼é na Sejm 1952-61, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR od 1964; Boles┼éaw Szarecki (1874 Mi┼äsk – 1960 Warszawa), genera┼é dywizji (1945); Ewelina Szyszko (1918 Uwarowicze k. Homla – 2002), nauczycielka i dzia┼éaczka spo┼éeczna, pose┼é na Sejm 1972–80); Stanis┼éaw Zarakowski (1907 Swo┼éna k. Dryssy – 1998 Warszawa), genera┼é brygady (1953), naczelny prokurator wojskowy 1950-56.

WILNO: Ryszard Baturo (ur. 1933), dr nauk prawnych; dyplomata, 1975-76 wicedyrektor Gabinetu Ministra Spraw Zagranicznych, 1984-88 wicedyrektor Departamentu I MSZ, 1991-95 ambasador w Korea┼äskiej Republice Ludowo-Demokratycznej; Jerzy Breitkopf (ur. 1930), prawnik, dziennikarz, 1978-83 dyrektor Biura Prezydialnego Kancelarii Rady Pa┼ästwa; 1984-89 szef Kancelarii Rady Pa┼ästwa; Romuald Bukowski (1928 – 1992 Gda┼äsk), plastyk, pose┼é na Sejm 1980-85, jedyny z pos┼é├│w, kt├│ry 25 stycznia 1982 g┼éosowa┼é przeciw ustawie o „szczeg├│lnej regulacji prawnej w okresie stanu wojennego” (zatwierdza┼éa ona dekret o stanie wojennym); Hanna Maria Bu┼Ťko (ur. 1938), dzia┼éaczka spo┼éeczna, pos┼éanka na Sejm 1980–1985; Jan Chudy (1933 – 2009 Olsztyn), polityk polskiego ruchu ludowego, wicewojewoda olszty┼äski w latach 1981–85, pose┼é na Sejm 1985-89; Miko┼éaj Iwanow (1887 – 1966 Bia┼éystok), robotnik, pose┼é na Sejm 1952–56; Antoni Jasi┼äski (1927 – 2006), genera┼é brygady (1966), genera┼é dywizji (1974), genera┼é broni (1984), wiceminister obrony narodowej 1984-90, pose┼é na Sejm 1985-89; Henryk Ju┼╝ykiewicz (ur. 1937), pose┼é na Sejm 1985-89; Tadeusz Koral-Krzysztof (ur. 1910 - ?), podpu┼ékownik LWP i dzia┼éacz polityczny, wicewojewoda olszty┼äski 1945–48, pose┼é na Sejm Ustawodawczy 1947–52; Telesfor Kuczko (1920 – 1974 Wroc┼éaw), in┼╝ynier, genera┼é brygady (1973); Joanna Micha┼éowska-Gumowska (ur. 1945), minister o┼Ťwiaty i wychowania 1985-87; Jerzy Marian M┼éynarczyk (ur. 1931), profesor prawa, polityk, 1977–81 prezydent Gda┼äska; Edward Mokrzecki (1898 – 1970 Warszawa), genera┼é brygady (1954); Tadeusz Olechowski (1926 – 2001 Warszawa), wiceminister spraw zagranicznych 1965-69, ambasador we Francji 1969-72 i 1976-80, minister handlu zagranicznego 1972, ambasador w Egipcie 1972-74, ambasador w RFN 1983-86, wiceminister spraw zagranicznych 1980-83 i 1986-88, minister spraw zagranicznych 1988-89; Stanis┼éaw M┼Ťcis┼éaw Piotrowicz (ur. 1940), dzia┼éacz partyjny, prezydent Poznania 1981-82, sekretarz Komitetu Wojew├│dzkiego PZPR w Poznaniu 1984-89; Zbigniew Puzewicz (ur. 1930), pu┼ékownik LWP, naukowiec, pose┼é na Sejm 1985-89; Wiktor Sielanko (ur. 1935), minister bez teki 1980; Jerzy Wiktor Slezak (ur. 1939), in┼╝ynier, polityk, in┼╝ynier ┼é─ůczno┼Ťci, przewodnicz─ůcy Miejskiego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego w Bia┼éymstoku 1974–78 oraz wiceprzewodnicz─ůcy i przewodnicz─ůcy Wojew├│dzkiego Komitetu 1981–90, w latach 80. wicewojewoda bia┼éostocki; Zbigniew Sza┼éajda (ur. 1934), minister hutnictwa i przemys┼éu maszynowego 1980-82, wicepremier 1982-88, cz┼éonek KC PZPR 1980-81 i 1986-90; Irena Sztachelska (1911 – 2010), lekarz pediatra, dzia┼éaczka pa┼ästwowa, pose┼é na Sejm 1947–1956, przewodnicz─ůca Zarz─ůdu G┼é├│wnego Ligi Kobiet Polskich 1945–50; Edward Wychowaniec (ur. 1924), dyplomata, 1956-63 konsul generalny PRL w Pary┼╝u, 1966-71 ambasador PRL w Algierii, 1973-77 w Brazylii i 1979-82 w Kolumbii.

WILE┼âSZCZYZNA (dzi┼Ť cz─Ö┼Ť─ç Litwy): Zdzis┼éaw Franciszek Balicki (1930 Niemenczyn ko┼éo Wilna – 1995 Wroc┼éaw), dzia┼éacz partyjny, pose┼é na Sejm 1965–1980 i 1985–1989, I sekretarz Komitetu Wojew├│dzkiego PZPR we Wroc┼éawiu 1983-89, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR 1986-90; Zygmunt Bartoszewicz (1936 Miesina k. Niemenczyna – 2010 Trzebnica), dzia┼éacz sp├│┼édzielczy, polityk, pose┼é na Sejm 1993-97; Kazimierz Bogdanowicz (1928 Gawryliszki k. Podbrzezia – 2009 Warszawa, genera┼é brygady (1983); Zdzis┼éaw Jusis (1932 Nowa Wilejka – 2012), rzemie┼Ťlnik i dzia┼éacz spo┼éeczny, pose┼é na Sejm (1980–85); Edward Pietkiewicz (1909 Nowe ┼Üwi─Öciany – 1998 Warszawa), dyplomata i pisarz, ambasador w Albanii 1954-56, 1956-65 w Finlandii i 1970-72 w Szwajcarii; Jerzy Surowiec (ur. 1944 Druskieniki), in┼╝ynier, polityk, pose┼é na Sejm 1985-89.

LITWA (Kowie┼äska): W┼éadys┼éaw Nawadu┼äski (1893 Upina k. Szawel – 1961 Nowy Dw├│r Mazowiecki), lekarz i dzia┼éacz spo┼éeczny, pose┼é na Sejm 1952–56; Stanis┼éaw Stomma (1908 Szacunach ko┼éo Kiejdan – 2005 Warszawa), pose┼é na Sejm PRL 1957-76.

┼üOTWA: J├│zef Urbanowicz (1916 Ryga – 1989 Warszawa), genera┼é brygady (1958), genera┼é dywizji (1964), genera┼é broni (1973), szef G┼é├│wnego Zarz─ůdu Politycznego WP 1965–71, wiceminister obrony narodowej 1968–84, cz┼éonek Komitetu Centralnego PZPR 1971-86, pose┼é na Sejm 1965-85.

Marian Kałuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

26 Pa┼║dziernika 1983 roku
Zmarł Alfred Tarski, polski matematyk, jeden z najwybitniejszych logików wszechczasów (ur. 1901)


26 Pa┼║dziernika 1916 roku
Urodził się Francois Mitterand, w latach 1981 do 1995 prezydent Francji.


Zobacz wi─Öcej