Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 07.06.13 - 11:28     Czytano: [4925]

Rz─ůdowa kontrola kresowian


Kresowianie pod kontrol─ů rz─ůdu polskiego?

Polska Ludowa (PRL 1944-1989) by┼éa krajem dyktatorskim i pozbawionym prawdziwej niepodleg┼éo┼Ťci, a przede wszystkim suwerenno┼Ťci. By┼éa krajem podporz─ůdkowanym nie tylko politycznie, militarnie i gospodarczo, ale tak┼╝e pod ka┼╝dym innym wzgl─Ödem (np. kultura) Zwi─ůzkowi Sowieckiemu. Pa┼ästwu, kt├│re w 1945 roku ukrad┼éo nam z pomoc─ů Stan├│w Zjednoczonych (prezydenta F. Roosevelta) i Wielkiej Brytanii (premiera W. Churchilla) Ziemie Wschodnie wraz z arcypolskimi miastami: Lwowem i Wilnem oraz Nowogr├│dkiem, bez kt├│rych Polska nie jest Polsk─ů w ca┼éym tego s┼éowa znaczeniu. Bo czy np. Anglia by┼éaby Angli─ů w ca┼éym tego s┼éowa znaczeniu gdyby oderwano od niej Oxford, Cambridge i Stratford-on-Avon gdzie urodzi┼é si─Ö William Shakespeare?! J├│zef Stalin wraz z kradzie┼╝─ů Ziem Wschodnich wyp─Ödzi┼é z nich do Polski w nowych granicach wi─Ökszo┼Ť─ç Polak├│w; z ziem przy┼é─ůczonych do sowieckiej Republiki Ukrai┼äskiej, tj. ze Lwowa, Ma┼éopolski Wschodniej i Wo┼éynia, prawie wszystkich Polak├│w.

Oczywi┼Ťcie w PRL, a szczeg├│lnie w okresie stalinowskim, nie tylko temat oderwania Ziem Wschodnich i wyp─Ödzenia z nich Polak├│w by┼é tematem tabu, ale tak┼╝e jakikolwiek temat kresowy. Tym bardziej zakazana by┼éa jakakolwiek dzia┼éalno┼Ť─ç ziomkowska kresowian. Czyli kresowianom nie wolno by┼éo powo┼éywa─ç do ┼╝ycia stowarzysze┼ä os├│b pochodz─ůcych z tego samego miasta czy regionu kraju oraz ich potomk├│w identyfikuj─ůcych si─Ö z regionem pochodzenia (np. ziomkostwa niemieckie, austriackie czy ┼╝ydowskie). Za jak─ůkolwiek dzia┼éalno┼Ť─ç kresow─ů mo┼╝na by┼éo i┼Ť─ç do wi─Özienia, albo nawet straci─ç ┼╝ycie!

Chaos lat 80. XX w. w Polsce – dzia┼éalno┼Ť─ç „Solidarno┼Ťci”, stan wojenny oraz narastaj─ůcy bunt, a niekiedy anarchia sprawi┼éy, ┼╝e kresowiacy zacz─Öli si─Ö spotyka─ç i organizowa─ç spotkania jeszcze w prywatnych domach, fundowa─ç kresowe tablice pami─ůtkowe w ko┼Ťcio┼éach i coraz g┼éo┼Ťniej m├│wi─ç i pisa─ç o utraconych Kresach. W 1989 roku upad┼é re┼╝ym komunistyczny w Polsce, a dwa lata p├│┼║niej sam plugawy Zwi─ůzek Sowiecki. Wszystkie jego republiki zosta┼éy samodzielnymi pa┼ästwami, w tym Litwa, Bia┼éoru┼Ť i Ukraina, w granicach kt├│rych znalaz┼éy si─Ö teraz tak┼╝e skradzione nam przez Stalina/Zwi─ůzek Sowiecki/Rosj─Ö polskie Ziemie Wschodnie.

Wraz z upadkiem re┼╝ymu komunistycznego w Polsce w 1989 roku jak grzyby po deszczu zacz─Ö┼éy powstawa─ç polskie organizacje ziomkowskie. Wyraz „ziomkostwo” w okresie komunistycznym uzyska┼é tak negatywny wyd┼║wi─Ök (podczas walki z ziomkostwem niemieckim), ┼╝e w Polsce nikt, w tym tak┼╝e kresowianie, nie chcia┼é go u┼╝ywa─ç. St─ůd polskie organizacje kresowe bywaj─ů nazywane np. Kongresem Kresowian, Towarzystwem Kresowiak├│w, Towarzystwem Mi┼éo┼Ťnik├│w Lwowa albo Wilna, albo Wo┼éynia i Polesia, Stowarzyszeniem Przyjaci├│┼é Ziemi Drohobyckiej itd.

Wszystkie rz─ůdy III RP, a wi─Öc te powsta┼ée po 1989 roku nie tylko uznawa┼éy i uznaj─ů obecny status quo w odniesieniu do wschodnich granic Polski, ale tak┼╝e zaadoptowa┼éy polityk─Ö appeasementu wobec Litwy, Bia┼éorusi i Ukrainy, czyli polityk─Ö wszelkich ust─Öpstw politycznych Warszawy wobec tych pa┼ästw. Dosz┼éo do tak absurdalnych posuni─Ö─ç politycznych, jak np. uznanie przez Warszaw─Ö Litwy za strategicznego partnera Polski. Tak, male┼äkie obszarowo i ludno┼Ťciowo pa┼ästwo litewskie, bez ┼╝adnego znaczenia gospodarczego, komunikacyjnego i strategicznego zosta┼éo uznane za strategicznego partnera Polski! Mo┼╝e by┼éo by w tym p├│┼é biedy (po┼éow─Ö mniej dziwactwa), gdyby to pa┼ästwo by┼éo prawdziwym przyjacielem Polski i Polak├│w. Tak jednak nie jest, gdy┼╝ Litwini (wyj─ůtki potwierdzaj─ů regu┼é─Ö) s─ů wyj─ůtkowo twardymi i z┼éo┼Ťliwymi polonofobami, a szczeg├│lnie wobec Polak├│w mieszkaj─ůcych na dzisiejszej Litwie (Wile┼äszczyzn─Ö wci─ů┼╝ zamieszkuj─ů w wi─Ökszo┼Ťci Polacy!). Dyktator Bia┼éorusi ┼üukaszenka wypi─ů┼é na Polsk─Ö sw├│j ty┼éek. Ale Ukraina jest r├│wnie┼╝ uwa┼╝ana za strategicznego partnera Polski, chocia┼╝ tak┼╝e Ukrai┼äcy kochaj─ů nas jak psy dziada, wysuwaj─ů pretensje terytorialne wobec Polski, stawiaj─ů pomniki Stepanowi Banderze, kt├│ry jest odpowiedzialny za ludob├│jstwo Polak├│w z r─ůk ukrai┼äskich podczas II wojny ┼Ťwiatowej i prze┼Ťladuj─ů pozosta┼éych Polak├│w na Ukrainie.

Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e rz─ůdy III RP „goni─ů w pi─Ötk─Ö” w swej polityce wobec naszych wschodnich s─ůsiad├│w!

Niestety, III RP nie jest wcale pa┼ästwem w pe┼éni demokratycznym (np. ma pierwsze┼ästwo w Unii Europejskiej w pods┼éuchiwaniu telefonicznych rozm├│w swych obywateli). Rz─ůd stara si─Ö jak najwi─Öcej kontrolowa─ç swych obywateli (coraz wi─Öcej wsz─Ödzie kamer). Szczeg├│lnie, je┼Ťli jaka┼Ť grupa nie zgadza si─Ö z jego tak─ů czy inn─ů polityk─ů.

Wed┼éug Centrum Badania Opinii Spo┼éecznej w dzisiejszej Polsce co si├│dmy Polak, czyli od 4,3 mln do 4,6 mln os├│b, deklaruje kresowe pochodzenie. To w razie zorganizowania si─Ö tych ludzi by┼éaby silna grupa polityczno-spo┼éeczna w kraju, z kt├│r─ů musia┼éby si─Ö liczy─ç ka┼╝dy rz─ůd polski, tak jak z ziomkostwem w Niemczech musi si─Ö liczy─ç i liczy ka┼╝dy rz─ůd niemiecki. Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e ka┼╝dy rz─ůd III RP, kt├│ry (poza rz─ůdem PiS, chocia┼╝ i jego patriotyzm ma wiele do ┼╝yczenia) by┼é i jest wyprany z patriotyzmu polskiego i nie by┼é i nie jest w pe┼éni demokratyczny i prowadz─ůcy polityk─Ö appeasementu wobec Litwy i Ukrainy, b─Ödzie chcia┼é nie tylko kontrolowa─ç ale tak┼╝e rozbija─ç dzia┼éalno┼Ť─ç kresow─ů swoich obywateli, czuj─ůc w niej zagro┼╝enie dla siebie.

W 1989 roku powsta┼éy w Polsce pierwsze organizacje kresowe i id─ůc tym tropem rozumowania nale┼╝y przyj─ů─ç, ┼╝e rz─ůdy III RP robi┼éy i robi─ů wszystko, aby os┼éabi─ç dzia┼éalno┼Ť─ç kresow─ů w Polsce i przez odpowiedni─ů polityk─Ö „prania m├│zg├│w” doprowadzi─ç do tego, aby nie tylko ruch kresowy, ale tak┼╝e ┼Ťwiadomo┼Ť─ç kresowa w spo┼éecze┼ästwie polskim by┼éy nic nie znacz─ůcym marginesem. Dlatego zwalcza si─Ö m.in. ide─Ö za┼éo┼╝enia tak bardzo potrzebnego Muzeum Kres├│w (w Niemczech jest wiele muze├│w ziomkowskich!). Dlatego rz─ůdz─ůcy dzisiaj Warszaw─ů ludzie Platformy Obywatelskiej (kt├│ra rz─ůdzi tak┼╝e krajem) zlikwidowa┼éy w 2009 roku za┼éo┼╝ony w 2006 roku przez ludzi PiS Instytut Kresowy w Warszawie. Dlatego z Polak├│w wyznania ormia┼äskiego i Polak├│w wyznania muzu┼éma┼äskiego robi si─Ö na grand─Ö osobne grupy etniczne: Ormian i Tatar├│w.

Swoj─ů tutaj drukowan─ů rubryk─Ö „Kresy w ┼╝yciu Polski i narodu polskiego” chcia┼éem drukowa─ç w jakim┼Ť kresowym portalu. Napisa┼éem w tej sprawie m.in. do portalu „Kresy.pl”, za┼é─ůczaj─ůc jednocze┼Ťnie pierwszych 90 stron tekst├│w. Otrzyma┼éem entuzjastyczn─ů odpowied┼║ od redakcji; napisano, ┼╝e potrzebuj─ů w┼éa┼Ťnie takich wsp├│┼épracownik├│w jak ja i ┼╝e oczywi┼Ťcie b─Öd─Ö mia┼é tam swoj─ů rubryk─Ö. Miesi─ůce lecia┼éy jeden za drugim, a mojej rubryki ci─ůgle nie by┼éo. Kilka razy zapytywa┼éem co si─Ö dzieje, i za ka┼╝dym razem otrzymywa┼éem odpowied┼║, ┼╝e ju┼╝ wkr├│tce b─Ödzie. W ko┼äcu przestano si─Ö ze mn─ů kontaktowa─ç.

9 grudnia 2012 roku wys┼éa┼éem do Kongresu Kresowian kopi─Ö mojego artyku┼éu pt. „Prawda o Akcji Wis┼éa, czyli kto jest winien tej zbrodni?”. Jeszcze tego samego dnia otrzyma┼éem odpowied┼║ nast─Öpuj─ůcej tre┼Ťci:

„Panie Marianie!
Dziekuje serdecznie za te informacje. Wzbogacaja one moja wiedze o akcji Wisla. Chetnie z Panem porozmawiam na radiowej antenie. Czy chcialby Pan w mojej audycji przekazac zyczenia swiateczne i noworoczne rodakom?
Prosze podac mi swoj nr telefonu stacjonarnego i czas: ktora godzina jest u Was kiedy w Polsce mamy np 8.00 rano?
Czy jest Pan czlonkiem jakiejs organizacji polonijnej w Australii?
z serdecznosciami
Danuta Skalska
Lwowska Fala – Polskie Radio Katowice”


Od razu wys┼éa┼éem pani Skalskiej informacje o mojej dzia┼éalno┼Ťci, z uwzgl─Ödnieniem kresowej, na kt├│r─ů, tak┼╝e od razu, otrzyma┼éem tak─ů oto odpowied┼║:

„Uuuuuuuuuuuuuuu..........no to mnie Pan zaskoczy┼é. Nie wiedzia┼éam, ze mam szczescie kontaktowa─ç sie z tak znaczac─ů, nie tylko w┼Ťrod australijskiej Polonii, osobisto┼Ťcia. Gratuluj─Ö tak znaczacych zawodowych osiagni─Ö─ç.
Ciesze sie, ze dzieki Panu rozszerzy sie kr─ůg moich znajomych w Australii.
Bardzo blisko znalismy sie ze ┼Ťp. Tadeuszem Le┼╝oniem prezesem Zwiazku Ziem Wschodnich z Melbourne, z Gwidonem Boruckim; wymieniam do tej pory korespondencje z Krystyn─ů Wineck─ů, pochodzaca ze Stanislawowa.
Czy mogę prosić o Pański nr telefonu stacjonarnego i namiary czasowe?
z serdeczno┼Ťci─ů i sympati─ů
Skalska”


Pomimo tego, że jeszcze w grudniu pisałem kilka razy do p. Skalskiej, nie dostałem od niej już żadnej odpowiedzi.

Co si─Ö sta┼éo? Czy┼╝by Duch ┼Ťw. natchn─ů┼é redakcj─Ö „Kres├│w.pl” i p. Skalsk─ů, aby zerwali ze mn─ů kontakt? Czy raczej uczyni┼é to kto┼Ť, kto rozbija dzia┼éalno┼Ť─ç kresow─ů, kto szkodzi dzia┼éalno┼Ťci kresowej czy j─ů kontroluje?! Jest faktem, ┼╝e portal „Kresy.pl” powsta┼é przy wsparciu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – a wi─Öc polityk├│w. A to na pewno nie s─ů ludzie, kt├│rym zale┼╝y na sprawie kresowej. Pr─Ödzej raczej nad pe┼én─ů kontrol─ů dzia┼éalno┼Ťci kresowej i podcinania jej korzeni. Poza tym znane jest powiedzenie: kto p┼éaci ten ┼╝─ůda.

Dlaczego warszawskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych przej─Ö┼éo niedawno od Senatu kontrol─Ö nad finansowaniem Polonii, szczeg├│lnie na Kresach? Czy po to aby piel─Ögnowa─ç dzia┼éalno┼Ť─ç tamtejszych organizacji polonijnych czy raczej po to, aby j─ů powolutku zniszczy─ç, aby tamtejsi Polacy swoj─ů tam obecno┼Ťci─ů nie denerwowali naszych „strategicznych partner├│w” – czytaj polako┼╝erc├│w litewskich, ukrai┼äskich i bia┼éoruskich?

Jest i druga mo┼╝liwo┼Ť─ç.

Ot├│┼╝ linia polityczna „Kres├│w.pl”, a szczeg├│lnie Danuty Skalskiej, czyli Kongresu Kresowian mo┼╝e by─ç zwi─ůzana z polityk─ů Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci odno┼Ťnie niekt├│rych spraw kresowych. Przecie┼╝ Danuta Skalska by┼éa wsp├│┼éinicjatork─ů powo┼éania Spo┼éecznego Ruchu im. Lecha Kaczy┼äskiego. Tymczasem polityka kresowa ┼Ťp. Lecha Kaczy┼äskiego i Jaros┼éawa Kaczy┼äskiego niewiele si─Ö r├│┼╝ni┼éa i r├│┼╝ni od tej jak─ů reprezentowa┼éa czy reprezentuje Unia Wolno┼Ťci, Platforma Obywatelska czy Sojusz Lewicy Demokratycznej. Szczeg├│lnie na odcinku historyczno-politycznym. W imi─Ö budowania fa┼észywej przyja┼║ni polsko-ukrai┼äskiej czy polsko-litewskiej PiS jest gotowy i┼Ť─ç na r─Ök─Ö polako┼╝ercom ukrai┼äskim i litewskim w kwestii tragicznych dla Polak├│w zasz┼éo┼Ťci historycznych (na podobnych zasadach w okresie PRL-u by┼éa nachalnie budowana przyja┼║┼ä polsko-radziecka i polsko-rosyjska, kt├│rej przez to nigdy nie by┼éo!). Lech Kaczy┼äski co jaki┼Ť czas pielgrzymowa┼é do polako┼╝erc├│w litewskich do Wilna (pono─ç a┼╝ 20 razy), ale nic nigdy nie za┼éatwi┼é pozytywnego dla gn─Öbionych przez nich Polak├│w litewskich. Tak┼╝e odm├│wi┼é przyj─Öcia patronatu honorowego nad obchodami 65. rocznicy rzezi 100 000 Polak├│w przez bandy nacjonalist├│w ukrai┼äskich na Wo┼éyniu w 1943 roku (je┼Ťli Polacy maj─ů zapomnie─ç o ludob├│jstwie ukrai┼äskim, kt├│re poch┼éon─Ö┼éo 100 000 Polak├│w na Wo┼éyniu, to dlaczego PiS bez przerwy nag┼éa┼Ťnia ludob├│jstwo rosyjskie w Katyniu, gdzie liczba ofiar wynosi┼éa tylko 22 000 oficer├│w polskich?!). Te fakty m├│wi─ů same za siebie. Teraz pi├│rem dra Przemys┼éawa ┼╗urawskiego vel Grajewskiego, eksperta z gabinetu technicznego pisowskiego premiera prof. Gli┼äskiego, zaatakowano w „Gazecie Polskiej Codziennie” (Kresy.pl 3.6.2013) rodziny pomordowanych przez brunatnych bandyt├│w z UPA, domagaj─ůce si─Ö pot─Öpienia tej zbrodni przez polski parlament. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski zauwa┼╝y┼é przy tej okazji na swoim, blogu, ┼╝e po raz pierwszy ludzie zwi─ůzani z tzw. „obozem patriotycznym”, tak mocno zaatakowali ┼Ťrodowiska, kt├│re przez d┼éugie lata by┼éy naturaln─ů baz─ů wyborcz─ů prawicy. PiS dla mydlenia oczu Polakom, toleruje jedynie kresow─ů dzia┼éalno┼Ť─ç kulturaln─ů (a t─ů chyba jedynie zajmuje si─Ö p. Skalska). To t┼éumaczy dlaczego Kongres Kresowian to organizacja bez jaj, bez ┼╝adnych ambicji politycznych i przez to nieznana w mediach polskich i spo┼éecze┼ästwu polskiemu. – Inaczej nie potrafi─Ö wyt┼éumaczy─ç zachowania p. Skalskiej jak tym, ┼╝e dosta┼éa polecenie z PiS-u: „Nie z Ka┼éuskim”.

Siadam na taki patriotyzm, na tak─ů dzia┼éalno┼Ť─ç kresow─ů!

Lwowiacy tw├│rcami polskiego o┼Ťrodka naukowego we Wroc┼éawiu

We Wroc┼éawiu odbudowa, a w┼éa┼Ťciwie tworzenie na nowo polskiego o┼Ťrodka naukowego na ruinach dawnych instytucji niemieckich rozpocz─Ö┼éo si─Ö ju┼╝ latem 1945 roku, a wi─Öc zaledwie kilka tygodni po zdobyciu miasta przez Armi─Ö Czerwon─ů i przy┼é─ůczeniu miasta do Polski. Odbudowa ta prowadzona by┼éa w oparciu o tradycj─Ö i wyp─Ödzone przez Sowiet├│w ze Lwowa w 1945 roku polskie kadry naukowe Uniwersytetu Jana Kazimierza i Politechniki Lwowskiej, zasilane cz─Ö┼Ťciowo uczonymi przybywaj─ůcymi z innego kresowego miasta – z Wilna oraz Warszawy, Krakowa, Poznania. Ju┼╝ 15 listopada 1945 roku rozpocz─Ö┼éy si─Ö zaj─Öcia na Uniwersytecie i Politechnice, po┼é─ůczonych organizacyjnie pod kierownictwem ich pierwszego rektora Stanis┼éawa Kulczy┼äskiego, by┼éego rektora Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (1936-37). Rozw├│j uniwersytetu i politechniki we Wroc┼éawiu post─Öpowa┼é szybko i dzi─Öki g┼é├│wnie w┼éa┼Ťnie by┼éym uczonym lwowskim o┼Ťrodek wroc┼éawski osi─ůgn─ů┼é niebawem znacz─ůc─ů rang─Ö w polskim ┼Ťrodowisku naukowym – w dziejach polskiej nauki.

Polskie zbiory muzealne pozostały we Lwowie po 1945 roku

Mam w swoich zbiorach wydany we Lwowie w 1929 roku album „Muzea gminy miasta Lwowa” opracowany przez dr Aleksandra Czo┼éowskiego – dyrektora Archiwum i Muze├│w gminy miasta Lwowa. W cz─Ö┼Ťci po┼Ťwi─Öconej Muzeum Narodowemu im. Kr├│la Jana III (Sobieskiego) czytamy, ┼╝e gromadzi ono 40 000 zabytk├│w i pami─ůtek og├│lnonarodowych ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem ziem wschodnich i czas├│w Jana III i ┼╝e s─ů one podzielone na dwie sta┼ée wystawy: 1. Zabytki z okresu niepodleg┼éo┼Ťci Polski do 1795 roku i 2. Pami─ůtki z okresu walk o niepodleg┼éo┼Ť─ç Polski 1795-1920.

W tej drugiej sta┼éej wystawie wybija┼é si─Ö mi─Ödzy innymi wielki cykl 126 obraz├│w i szkic├│w o martyrologii narodu polskiego w zaborze rosyjskim Aleksandra Sochaczewskiego pt. „Sybir” oraz cykl 92 obraz├│w olejnych Jozafata ┼üukaszewicza, przedstawiaj─ůcych typy umundurowania wojska polskiego w Kr├│lestwie Polskim w latach 1815-30. Do 1930 roku obrazy ┼üukaszewicza znajdowa┼éy si─Ö w zbiorze Adama Smoli┼äskiego w Warszawie, od kt├│rego w tym┼╝e roku zosta┼éy zakupione przez pozostaj─ůc─ů w├│wczas i od wiek├│w w polskich r─Ökach Gmin─Ö miasta Lwowa i przekazane Muzeum Narodowemu im. Kr├│la Jana III we Lwowie. Po przy┼é─ůczeniu Lwowa do Zwi─ůzku Sowieckiego w 1945 roku prawie ca┼ée zbiory polskiego z tre┼Ťci Muzeum Narodowego im. Kr├│la Jana III pozosta┼éy we Lwowie. Ukrai┼äcy oddali jedynie 124 obrazy i szkice Sochaczewskiego (dzi┼Ť znajduj─ů si─Ö one w Muzeum Niepodleg┼éo┼Ťci w Warszawie). Natomiast obrazy ┼üukaszewicza – tak bardzo zwi─ůzane z histori─ů wojskowo┼Ťci polskiej i to tej nie maj─ůcej nic wsp├│lnego z Ukrain─ů! – pozosta┼éy we Lwowie. Trzymane s─ů w magazynie, bo dla Ukrai┼äc├│w nie przedstawiaj─ů one ┼╝adnej warto┼Ťci historycznej. Polakom ich si─Ö jednak nie oddaj─ů. To zapewne z „mi┼éo┼Ťci” Ukrai┼äc├│w do Polak├│w!

Okr─Ögowy Zwi─ůzek Pi┼éki No┼╝nej we Lwowie

Polski Zwi─ůzek Pi┼éki No┼╝nej powsta┼é na zje┼║dzie delegat├│w 31 pi┼ékarskich towarzystw sportowych w Warszawie w dniach 21-22 grudnia 1919 roku. Zjazd powo┼éa┼é Okr─Ögowe Zwi─ůzki Pi┼éki No┼╝nej w Warszawie, Krakowie, Lwowie, ┼üodzi i Poznaniu, a p├│┼║niej jeszcze w kilku innych miastach polskich, m.in. w Stanis┼éawowie, a wi─Öc tak┼╝e na obszarze Ma┼éopolski Wschodniej.

W 1923 roku Lwowski Okr─Ögowy Zwi─ůzek Pi┼éki No┼╝nej zrzesza┼é 44 kluby pi┼ékarskie na terenie Ma┼éopolski Wschodniej z ok. 1000 graczy, a w 1931 roku ju┼╝ 85 klub├│w z 5800 graczami. W 1922, 1923, 1925 i 1926 lwowska „Pogo┼ä” zdoby┼éa mistrzostwo Polski, a w 1932, 1933 i 1935 wicemistrzostwo Polski. Natomiast w 1937 i 1938 roku reprezentacja Lwowskiego Okr─Ögu Zwi─ůzku Pi┼éki No┼╝nej zdoby┼éa Puchar Polski.

Wilno: litewska Katedra Narodowa?

W Internecie znalazłem tekst o katedrze katolickiej w Wilnie. Zdziwiła mnie podana tam informacja, że w 1993 roku katedra ta otrzymała tytuł litewskiej Katedry Narodowej.

Dziwny to i nie zrozumia┼éy dla mnie tytu┼é dla ┼Ťwi─ůtyni katolickiej. W stolicy Stan├│w Zjednoczonych w Waszyngtonie widzia┼éem wielk─ů katolick─ů ┼Üwi─ůtyni─Ö Narodow─ů Niepokalanego Pocz─Öcia. Jednak to nie jest narodowa ┼Ťwi─ůtynia ameryka┼äska w ┼Ťcis┼éym tego s┼éowa znaczeniu. Jest to narodowa ┼Ťwi─ůtynia WSZYSTKICH katolik├│w ameryka┼äskich, kt├│rych korzenie s─ů wieloetniczne. W ┼Ťwi─ůtyni tej jest np. od 1964 roku polska kaplica Matki Boskiej Cz─Östochowskiej.

W Ko┼Ťcio┼éach katolickich pa┼ästw wieloetnicznych nie powinno by─ç narodowej ekskluzywno┼Ťci. Jest to bowiem sprzeczne z ide─ů-nauk─ů chrze┼Ťcija┼ästwa, w kt├│rej WSZYSCY ludzie s─ů bra─çmi w Chrystusie. Uwa┼╝a┼ébym to za skandal, gdyby np. katedr─Ö katolick─ů w Sydney czy w Melbourne uznano za australijskie ┼Ťwi─ůtynie narodowe i zabraniano modlenia si─Ö w nich w innym j─Özyku ni┼╝ angielskim.

Niestety, ma to miejsce w katedrze katolickiej w dzisiejszym Wilnie (kt├│re to arcypolskie miasto odebra┼é zbrojnie Polsce i sprezentowa┼é Litwinom J├│zef Stalin w 1939 r.), i to w dobie rozszerzaj─ůcej si─Ö na ┼Ťwiecie wielokulturowo┼Ťci. W katedrze wile┼äskiej nigdy nie mog─ů by─ç odprawiane regularne msze i inne nabo┼╝e┼ästwa w innym j─Özyku jak tylko litewskim. Tymczasem w Wilnie katolicy litewscy stanowi─ů nie wi─Öcej jak 50% praktykuj─ůcych katolik├│w. Pozosta┼é─ů po┼éow─Ö stanowi─ů Polacy, Bia┼éorusini, a tak┼╝e inne du┼╝o mniejsze grupy etniczne, jak np. Rosjanie czy Niemcy.

Decyzja og┼éoszenia katedry wile┼äskiej ┼Ťwi─ůtyni─ů narodow─ů jest wymierzona g┼é├│wnie w Polak├│w, a konkretnie w katolik├│w polskich. Jest ona o tyle trudna do zrozumienia i zaakceptowania, ┼╝e ┼Ťwi─ůtyni─Ö t─Ö w jej obecnym kszta┼écie zbudowali Polacy (jej architektem by┼é Wawrzyniec Gucewicz) pod koniec XVIII w. i katedra uwa┼╝ana jest za jedno z najwi─Ökszych dzie┼é polskiej architektury i jedn─ů z g┼é├│wnych ┼Ťwi─ůty┼ä historycznej Polski. Tak┼╝e Polacy uratowali j─ů od zawalenia si─Ö po wielkiej powodzi, kt├│ra nawiedzi┼éa Wilno w 1931 roku, z pietyzmem j─ů remontuj─ůc do 1938 roku i to za polskie pieni─ůdze. Polacy uratowali j─ů w├│wczas dla potomnych przed niechybnym bezpowrotnym zniszczeniem! Katedra wile┼äska jest pod wezwaniem patrona Polski ┼Ťw. Stanis┼éawa Bpa (i ┼Ťw. W┼éadys┼éawa), a na jej dachu jest wielka figura ┼Ťw. Stanis┼éawa, a w o┼étarzu g┼é├│wnym jest obraz Zamordowanie ┼Ťw. Stanis┼éawa przez Boles┼éawa ┼Ümia┼éego; w ┼Ťwi─ůtyni by┼éa Kaplica Cz─Östochowska (obecnie ┼Ťw. Jana Nepomucena). Poza tym jest faktem, ┼╝e w Wilnie do 1939 roku mieszkali katolicy, kt├│rzy w ponad 95 procentach byli narodowo┼Ťci polskiej i st─ůd w katedrze przez kilkaset lat by┼é w wy┼é─ůcznym u┼╝yciu j─Özyk polski, a sama ┼Ťwi─ůtynia mia┼éa i ma nadal wiele polskich pami─ůtek (obok wspomnianych ju┼╝ np. obrazy znanych malarzy polskich: ┼Ťw. Piotra autorstwa Smuglewicza oraz Wieczerzy Pa┼äskiej autorstwa Kanuta Rusieckiego), chocia┼╝ po 1945 roku wi─Ökszo┼Ť─ç z nich zosta┼éa usuni─Öta ze ┼Ťwi─ůtyni lub zamurowana. Np. z katedry wile┼äskiej 3 sierpnia 1996 roku staraniem biskupa polowego Wojska Polskiego S┼éawoja Leszka G┼é├│dzia, wbrew protestom litewskich Polak├│w, przeniesiono szcz─ůtki biskupa do katedry polowej Wojska Polskiego w Warszawie szcz─ůtki mieszkaj─ůcego i zmar┼éego w Wilnie w 1932 roku biskupa W┼éadys┼éawa Bandrowskiego, kapelana Legion├│w Polskich, gdy┼╝ Litwini chcieli je usun─ů─ç ze ┼Ťwi─ůtyni albo zamurowa─ç epitafium. W katedrze wile┼äskiej pozosta┼é jego pomnik, niestety zas┼éoni─Öty przez Litwin├│w (jest widoczny jedynie od strony zakrystii).

Jednak najwi─Ökszymi pami─ůtkami, kt├│rych Litwini usun─ů─ç nie mog─ů z katedry, s─ů relikwie polskiego kr├│lewicza i zarazem polskiego ┼Ťwi─Ötego, ┼Ťw. Kazimierza oraz szcz─ůtki kr├│l├│w polskich: Aleksandra Jagiello┼äczyka (1501-06) i W┼éadys┼éawa IV Wazy (1632-48; tylko serce) oraz kr├│lowych El┼╝biety Habsbu┼╝anki (1543-45) i Barbary Radziwi┼é┼é├│wny (1550-51).

Miejmy nadziej─Ö, ┼╝e biskupi litewscy zrozumiej─ů wreszcie sw├│j b┼é─ůd.

Serce wielkiego Poleszuka na Zamku Kr├│lewskim w Warszawie

15 pa┼║dziernika 1927 roku w kaplicy Zamku Kr├│lewskiego w Warszawie z┼éo┼╝ono urn─Ö z sercem syna Polesia i bohatera narodowego Polski i Stan├│w Zjednoczonych Ameryki, Tadeusza Ko┼Ťciuszki (1746-1817), przywiezion─ů z zamku – Muzeum Polskiego w Rapperswilu, w Szwajcarii. Wyniesiona z kaplicy zamkowej 8 wrze┼Ťnia 1939 roku, wobec cz─Ö┼Ťciowego zniszczenia zamku przez lotnictwo niemieckie, urna z sercem powr├│ci┼éa do odbudowanej kaplicy zamkowej dopiero 31 sierpnia 1984 roku.

Łaźnia polska na Wołyniu

Istnieje pogl─ůd, ┼╝e ┼éa┼║nia jest s┼éowia┼äskim wytworem kulturowym zwi─ůzanym z higien─ů osobist─ů. Cz─Ö┼Ť─ç badaczy jest zdania, ┼╝e ┼éa┼║nia naziemna by┼éa w┼éa┼Ťciwa Polanom/Lechitom (Polakom), a ┼éa┼║nia ziemiankowa S┼éowianom wschodnim, czyli Rusinom (dzisiaj to Ukrai┼äcy, Bia┼éorusini i Rosjanie). ┼üa┼║nie naziemne, czyli polskie, znane s─ů nam z wykopalisk w Gnie┼║nie i Gda┼äsku oraz w... Gr├│dku ko┼éo R├│wnego na Wo┼éyniu. Ta ostatnia mia┼éa piec gliniany w rogu, na kt├│rym le┼╝a┼éo mn├│stwo przypalonych drobnych kamieni. ┼üa┼║nia w Gr├│dku na Wo┼éyniu mo┼╝e potwierdza─ç zasi─Ög polsko┼Ťci czy wp┼éyw├│w polskich w epoce przedhistorycznej w tej cz─Ö┼Ťci Europy.

Polski Sztab Partyzancki na Wołyniu

W kwietniu 1944 roku, a wi─Öc ju┼╝ po zaj─Öciu wschodnich obszar├│w przedwojennego polskiego Wo┼éynia, gdzie mieszkali Polacy i dzia┼éa┼éa polska i polsko-komunistyczna partyzantka, z inicjatywy polskich komunist├│w w Zwi─ůzku Sowieckim – Centralnego Biura Komunist├│w Polskich, ale na pewno z inspiracji Kremla, utworzono Polski Sztab Partyznacki, kt├│ry 5 maja 1944 roku rozpocz─ů┼é dzia┼éalno┼Ť─ç w miejscowo┼Ťci Szpan├│w pod R├│wnem na Wo┼éyniu. Szefem PSzP zosta┼é dzia┼éacz komunistyczny i „ludowy” genera┼é Aleksander Zawadzki, zast─Öpc─ů jego, a tak naprawd─Ö jego szefem sowiecki pu┼ékownik Sergiusz O. Pritycki. Zaraz po utworzeniu PSzP zosta┼éy podporz─ůdkowane mu polskie lewicowe oddzia┼éy partyzanckie dzia┼éaj─ůce na Wo┼éyniu (kt├│re do tej pory wsp├│┼épracowa┼éy w partyzantk─ů sowieck─ů): Brygada „Grunwald” (dow├│dca J. Sobiesiak), Brygada im. W. Wasilewskiej (dca S. Szelest), Zgrupowanie „Jeszcze Polska nie Zgin─Ö┼éa” (dca R. Satanowski) i oddzia┼é im. T. Ko┼Ťciuszki (dca C. Klim).

Polskiemu Sztabowi Partyzanckiemu zosta┼é tak┼╝e podporz─ůdkowany powsta┼éy w Rosji w 1943 roku Polski Samodzielny Batalion Specjalny, czyli pododdzia┼é dywersyjno-rozpoznawczy utworzonego przez Stalina ludowego Wojska Polskiego, wzorowany na wojskach NKWD; by┼é on dla Moskwy w pewnych r─Ökach – komunist├│w ┼╝ydowskiego pochodzenia (Henryk Toru┼äczyk – dow├│dca, Leon Rubinsztajn – zast─Öpca dow├│dcy, J├│zef Kratko i J├│zef Krakowski - zast─Öpcy dow├│dcy do spraw polityczno-wychowawczych, Stefan Halpner - szef Wydzia┼éu Polityczno-Wychowawczego oraz Natan Badjan, Lucyna Herc, Leon Samet i in).

G┼é├│wnym zadaniem PszP by┼éo szkolenie ludzi, kt├│rzy po przerzuceniu na okupowane przez Niemc├│w tereny polskie mieli zajmowa─ç si─Ö odnajdowaniem przedwojennych dzia┼éaczy komunistycznych, wywiadem politycznym i wojskowym oraz tworzeniem oddzia┼é├│w dywersyjno-szpiegowskich i pomaganiem w rozbudowie komunistycznej partyzantki, tzw. Armii Ludowej, a tak┼╝e rozpoznawaniem struktur polskiego podziemia niepodleg┼éo┼Ťciowego w celu opanowania i zniewolenia Polski przez Zwi─ůzek Sowiecki w oparciu o polski i ┼╝ydowski element lewicowy. Od maja do wrze┼Ťnia 1944 roku Samodzielny Batalion Specjalny zorganizowa┼é dla PSzP 12 grup wywiadowczych i dywersyjnych w ┼é─ůcznej sile 296 ludzi. P├│┼║niej sta┼é si─Ö on zal─ů┼╝kiem wojskowych terrorystycznych oddzia┼é├│w Resortu Bezpiecze┼ästwa Publicznego komunistycznego (stalinowskiego) Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, kt├│rego szkoleniem zajmowali si─Ö sowieccy specjali┼Ťci z NKWD. W okresie swej dzia┼éalno┼Ť─ç od maja 1944 do stycznia 1945 roku Polski Sztab Partyzancki przerzuci┼é z Wo┼éynia drog─ů lotnicz─ů na tereny okupowanych przez Niemc├│w ziem polskich 327 ludzi (w tym wielu polskich ┼╗yd├│w o pogl─ůdach lewicowych), 4653 pistolety maszynowe, 246 karabin├│w maszynowych, 49 mo┼║dzierzy, 7912 granat├│w i 65 radiostacji.

23 lipca 1944 roku Polski Sztab Partyzancki podporz─ůdkowany zosta┼é Naczelnemu Dow├│dcy ludowego Wojska Polskiego, a po spe┼énieniu swojego niechlubnego zadania zosta┼é rozwi─ůzany 6 lutego 1945 roku.

Ludno┼Ť─ç polska w miastach Ma┼éopolski Wschodniej

Ludno┼Ť─ç polska w najwi─Ökszych miastach Ma┼éopolski Wschodniej wed┼éug powszechnego spisu ludno┼Ťci przeprowadzonego w 1931 roku wynosi┼éa w procentach: we Lwowie 63,5%, w Stanis┼éawowie 43,7%, Borys┼éawiu 55,4%, Ko┼éomyi 65%, Tarnopolu 77,8%, Drohobyczu 58,4%, Stryju 42,3%, Samborze 61,9%, Czortkowie 55,2% i Brodach 44,9%. Pozosta┼é─ů ludno┼Ť─ç tych miast, podobnie jak we wszystkich innych miastach i miasteczkach Ma┼éopolski Wschodniej, stanowili ┼╗ydzi, z kt├│rych du┼╝y odsetek by┼é spolonizowany j─Özykowo i kulturalnie czy trzyma┼é z Polakami - od 38,3% w Stanis┼éawowie do 14% w Tarnopolu i Ukrai┼äcy – od 24,6% w Stryju do 8,1% w Tarnopolu. We Lwowie Ukrai┼äcy stanowili zaledwie 11,3% ludno┼Ťci miasta.

Polska Biłka Szlachecka pod Lwowem

Jedn─ů z wsi polskich otaczaj─ůcych Lw├│w by┼éa Bi┼éka Szlachecka, le┼╝─ůca zaledwie 19 kilometr├│w od centrum Lwowa, a wi─Öc na jego rogatkach. Przez ponad 500 lat by┼éa to polska wie┼Ť. A wi─Öc jej mieszka┼äcy w 1939 roku byli autochtonami, a nie jakimi┼Ť kolonistami, a ich ziemia polsk─ů ziemi─ů, a nie „etnicznie ukrai┼äsk─ů”, co g┼éosi nacjonalistyczna propaganda ukrai┼äska.

Pierwsza wzmianka o Bi┼éce Szlacheckiej pochodzi z 1400 roku. Jej za┼éo┼╝ycielami i w┼éa┼Ťcicielami by┼é r├│d W┼éodk├│w herbu Sulima przyby┼éy tu z Mazowsza. P├│┼║niej tutejszy maj─ůtek nale┼╝a┼é do Sapieh├│w, kt├│rzy mieli tu pa┼éac, kt├│ry uleg┼é zniszczeniu podczas I wojny ┼Ťwiatowej. By┼éa to wie┼Ť zawsze polska. W 1931 roku po┼Ťr├│d jej 2080 mieszka┼äc├│w, 98.4% stanowili Polacy. Podobnie by┼éo w pobliskiej wsi Bi┼éka Kr├│lewska (1132 mieszka┼äc├│w – 99,9% Polacy). Bi┼éka Szlachecka by┼éa siedzib─ů gminy wchodz─ůcej w sk┼éad powiatu lwowskiego. W 1931 roku mieszka┼éo na terenie tej gminy 9138 ludzi, z kt├│rych 7947 poda┼éo narodowo┼Ť─ç polsk─ů. Gmina bi┼écza┼äska i kilka innych gmin wok├│┼é Lwowa by┼éy dowodem na to, ┼╝e Lw├│w – wbrew propagandzie komunistycznej i ukrai┼äskiej - nie by┼é polskim miastem w morzu ukrai┼äskim.

Bi┼éczanie byli patriotami polskimi. Jak tylko w┼éadze austriackie zezwoli┼éy w 2. po┼é. XIX w. na zak┼éadanie polskich szk├│┼é, taka szko┼éa tu powsta┼éa. Na 200. rocznic─Ö wiktorii wiede┼äskiej, w 1883 roku bi┼éczanie ufundowali pomnik kr├│la Jana III Sobieskiego, kt├│ry stan─ů┼é na wprost ko┼Ťcio┼éa. Podczas wojny polsko-ukrai┼äskiej w Ma┼éopolsce Wschodniej, w listopadzie 1918 roku szereg bi┼éczan wzi─Ö┼éo udzia┼é w obronie Lwowa, z kt├│rego Polacy po trzech tygodniach walk przep─Ödzili Ukrai┼äc├│w 22 listopada 1918 roku, kt├│rzy dokonali zbrojnego zamachu na to arcypolskie miasto. Mszcz─ůc si─Ö i w og├│le nienawidz─ůc Polak├│w, nacjonalistyczne ┼╝o┼édactwo ukrai┼äskie postanowi┼éo si─Ö zem┼Ťci─ç na bi┼éczanach, wysy┼éaj─ůc do wioski 24 listopada 1918 roku ekspedycj─Ö karn─ů. Bi┼éczanie bronili si─Ö dzielnie od rana do wieczora; w walce zgin─Ö┼éo 11 bi┼éczan. Musieli jednak ulec przewa┼╝aj─ůcym si┼éom ukrai┼äskim i wycofa─ç si─Ö do Lwowa. ┼╗o┼édacy ukrai┼äscy podpali wie┼Ť i zamordowali 28 jej polskich mieszka┼äc├│w; nie oszcz─Ödzono nawet dzieci: zamordowano Augustyna Podkow─Ö lat 10, W┼éadys┼éawa S─Ökowskiego lat 11 i jego brata Piotra S─Ökowskiego lat 13. Proboszcz bi┼écza┼äski od 1909 roku, ks. Adama Hentschel ukrywa┼é si─Ö we wsi, jednak go Ukrai┼äcy wytropili i bestialsko zamordowali w Kurowicach 29 grudnia 1918 roku. 31 XII 1918 roku ukrai┼äscy ┼╝o┼édacy przywie┼║li cia┼éo ksi─Ödza Hentschla z Kurowic do Bi┼éki Szlacheckiej aby pochwali─ç si─Ö swoim barbarzy┼ästwem, a nast─Öpnego dnia - na Nowy Rok 1919 przybili na drzwiach ko┼Ťcio┼éa wyrok na ks. Hentschela m├│wi─ůcy, ┼╝e poni├│s┼é on ┼Ťmier─ç za „tajne zebrania i zakazany werbunek”. W 1938 roku, w dwudziest─ů rocznic─Ö ┼Ťmierci ks. Adama Hentschela bi┼éczanie wraz z proboszczem, ks. Antonim Czwaczk─ů wznie┼Ťli pomnik upami─Ötniaj─ůcy zamordowanych bi┼éczan z list─ů zabitych i or┼éem, kt├│ry zburzyli ┼╝o┼énierze sowieccy w 1939 roku. W 2009 roku Stowarzyszenie Nasz Grodziec odnowi┼éo pomnik nagrobny ks. Adama Hentschela, a w nast─Öpnych latach odnowi┼éo szereg pomnik├│w polskich na cmentarzu bi┼écza┼äskim.

W 1939 roku w Bi┼éce Szlacheckiej zosta┼éo rozbrojonych kilka oddzia┼é├│w polskich przez wsp├│┼épracuj─ůcych z Niemcami w likwidacji pa┼ästwa polskiego oddzia┼éami Armii Czerwonej. Po ponownym zaj─Öciu Ma┼éopolski Wschodniej przez Zwi─ůzek Sowiecki w 1944 roku, ludno┼Ť─ç polska Bi┼éki zosta┼éa wyp─Ödzona w granice stalinowskiej Polski. Bi┼éczanie nie chcieli opuszcza─ç swej ojcowizny. Dlatego postawiono im ultimatum: albo wyjedziecie do Polski, albo 200 m─Ö┼╝czyzn zostanie powo┼éanych do Armii Czerwonej, a dalszych 50 wys┼éanych na roboty przymusowe do Donbasu. W dniu wysiedlania pierwszej grupy bi┼éczan – 18 kwietnia 1945 roku do Bi┼éki Szlacheckiej wys┼éano 300 istribitieli NKWD z karabinami maszynowymi, kt├│rzy otoczyli wie┼Ť. Wyp─Ödzonych z Bi┼éki Szlacheckiej Polak├│w osiedlono g┼é├│wnie na terenie wojew├│dztwa opolskiego; najwi─Öksze grupy osiedli┼éy si─Ö w rejonie Grod┼║ca (pierwszy transport) i Go┼Ťci─Öcina (drugi transport).

W Bi┼éce Szlacheckiej urodzi┼éo si─Ö kilku znanych Polak├│w, m.in.: Eustachy Sapieha (1881 – 1963), ksi─ů┼╝─Ö, polityk, minister spraw zagranicznych RP 1920-21, pose┼é na Sejm RP 1928-29; Seweryn Uruski (1817 – 1890), hrabia, marsza┼éek szlachty guberni warszawskiej, heraldyk - prezes Heroldii Kr├│lestwa Polskiego, autor 15-tomowego Herbarza szlachty polskiej, w┼éa┼Ťciciel Pa┼éacu Uruskich w Warszawie; oraz J├│zef Lewczak (ur. 17 IV 1945) – malarz, obecny wiceprezes Oddzia┼éu Opolskiego Polskiego Zwi─ůzku Artyst├│w Plasytk├│w – „Polska Sztuka U┼╝ytkowa”, autor szeregu obraz├│w lwowskich.

Bi┼éa Szlachecka by┼éa wsi─ů polsk─ů, a wi─Öc tak┼╝e katolick─ů. Dla nich w 1441 roku dziedzic Bi┼éki W┼éodek i dziedzic pobliskiego Hermanowa Jan ufundowali tu ko┼Ťci├│┼é katolicki. Istniej─ůcy do 1945 roku ko┼Ťci├│┼é pochodzi┼é z 1869 roku i by┼é pod wezwaniem ┼Ťw. Wojciecha – patrona Polski; nale┼╝a┼é do dekanatu lwowskiego-zamiejskiego w archidiecezji lwowskiej (kt├│ra istnieje od 1412 r. i by┼éa drug─ů po gnie┼║nie┼äskiej metropoli─ů polsk─ů). Parafia bi┼éecka mia┼éa w 1869 roku 2345 parafian, a w 1938 roku ju┼╝ 3857 parafian. W 1937 roku przyst─ůpiono do budowy ko┼Ťcio┼éa filialnego w Zuchorzycach, w kt├│rych mieszka┼éo w 1931 roku 729 Polak├│w-katolik├│w. Mieszkaj─ůca w pa┼éacu bi┼écza┼äskim hrabina Julia z Potockich Caboga (1788 – 1876) w 1863 roku nie tylko ofiarowa┼éa 12 tys. floren├│w na budow─Ö nowego ko┼Ťcio┼éa w Bi┼éce Szlacheckiej, ale tak┼╝e ufundowa┼éa w tym┼╝e roku dom zakonny polskich Si├│str S┼éu┼╝ebniczek (9 si├│str w 1938 r.), kt├│re do 1940 roku prowadzi┼éy tu ochronk─Ö dla dzieci i dom dla ubogich. W czasie pierwszej okupacji sowieckiej Bi┼éki Szlacheckiej (Kres├│w 1939-41) okupanci w klasztorze urz─ůdzili dom dziecka dla polskich dzieci ze Lwowa i przy okazji zlikwidowali klasztor. Po wkroczeniu Niemc├│w w lipcu 1941 roku dzieci zosta┼éy cz─Ö┼Ťciowo przygarni─Öte przez mieszka┼äc├│w Bi┼éki, a cz─Ö┼Ťciowo wr├│ci┼éy do rodzic├│w i krewnych we Lwowie.

Parafia bi┼écza┼äska by┼éa wyj─ůtkowo zaanga┼╝owana w ┼╝yciu religijnym. Dzia┼éa┼éy tu: Bractwo Wstrzemi─Ö┼║liwo┼Ťci, powsta┼ée w 1847 roku, kt├│re w 1855 roku liczy┼éo 1077 cz┼éonk├│w; Arcybractwo R├│┼╝a┼äca ┼Üwi─Ötego od 1860 roku; Stowarzyszenie Naj┼Ťwi─Ötszego Serca Jezusowego od 1893 roku oraz Bractwo Naj┼Ťwi─Ötszego Sakramentu od 1902 roku. Podczas pierwszej sowieckiej okupacji Kres├│w (1939-41) wierni z Bi┼éki Szlacheckiej zatroszczyli si─Ö o los lwowskiego seminarium duchownego oraz innych polskich o┼Ťrodk├│w ko┼Ťcielnych Lwowa przywo┼╝─ůc dla nich w 1940 roku a┼╝ 70 woz├│w ziemniak├│w.

Po zamordowaniu przez Ukrai┼äc├│w w listopadzie 1918 roku proboszcza bi┼écza┼äskiego, ks. Adama Hentschela, w 1920 roku nowym proboszczem zosta┼é ks. Antoni Czwaczka. W 1938 roku dosta┼é do pomocy ks. Wincentego Urbana (1911 – 1983), kt├│ry podczas okupacji sowieckiej w 1940 roku zosta┼é proboszczem bi┼éeckim. Na wiosn─Ö 1945 roku wraz z parafianami zosta┼é on wyp─Ödzony do stalinowskiej Polski. Zwi─ůza┼é sw─ů prac─Ö duszpastersko-naukow─ů z archidiecezj─ů wroc┼éawsk─ů i w 1959 roku zosta┼é biskupem pomocniczym we Wroc┼éawiu. Natomiast wikary bi┼écza┼äski z okresu II wojny ┼Ťwiatowej, ks. Tadeusz Niechaj by┼é po wojnie katechet─ů i duszpasterzem akademickim w Gliwicach (1945-58) oraz administratorem parafii WW. ┼Üwi─Ötych w Gliwicach (1958-60).

Szczeg├│lnym kultem cieszy┼é si─Ö znajduj─ůcy si─Ö w ko┼Ťciele bi┼écza┼äskim du┼╝y (150 na 85 cm) barokowy olejny obraz Matki Bo┼╝ej Cz─Östochowskiej na desce, namalowany we Lwowie z XVII w. (dzie┼éo tzw. szko┼éy lwowskiej). Wyp─Ödzeni z Bi┼éki Szlacheckiej w 1945 roku parafianie zabrali go ze sob─ů. Najpierw zosta┼é umieszczony w klasztorze Si├│str S┼éu┼╝ebniczek w Woli Ma┼éej ko┼éo ┼üa┼äcuta, a w 1961 roku przewieziony zosta┼é do Grod┼║ca ko┼éo Opola, gdzie by┼éo najwi─Öksze skupisko bi┼éczan. Tam Matka Boska Bi┼éecka sta┼éa si─Ö Patronk─ů Sybirak├│w i wyp─Ödzonych bi┼éczan. I dzisiaj oni, przybywaj─ůcy z ca┼éej Polski, jak r├│wnie┼╝ okoliczni katolicy pielgrzymuj─ů do Niej prosi─ç o ┼éaski i dzi─Ökowa─ç za te doznane. 4 maja 1994 roku obraz Matki Boskiej Bi┼éeckiej zosta┼é koronowany przez prymasa Polski, kardyna┼éa J├│zefa Glempa. Jednocze┼Ťnie jest to jedna z wielu cennych pami─ůtek kresowych w dzisiejszej Polsce.

W 1880 roku wysz┼éa we Lwowie ksi─ů┼╝ka pt. „Parafia w Bi┼éce pod Lwowem”, a biskup Wincenty Urban w Rzymie w 1964 roku wyda┼é prac─Ö pt. „Szkic z dziej├│w rzymskokatolickiej parafii w Bi┼éce i jej duszpasterstwa”.

Instytuty Polskie na Kresach

W Kijowie (Ukraina), Mi┼äsku (Bia┼éoru┼Ť) i Wilnie (Litwa) dzia┼éaj─ů podleg┼ée polskiemu Ministerstwu Spraw Zagranicznych RP Instytuty Polskie, kt├│re promuj─ů w tych krajach polsk─ů kultur─Ö, literatur─Ö, sztuk─Ö, muzyk─Ö, film itd. Jak widzimy jest brak takiego Instytutu Polskiego we Lwowie - w centrum ukrai┼äskiego antypolonizmu. Ten antypolonizm wyp┼éywa z faktu, ┼╝e do 1945 roku by┼éo to polskie miasto w ka┼╝dym swym calu – co irytuje Ukrai┼äc├│w, ale r├│wnie┼╝ - czy dzisiaj przede wszystkim - z braku znajomo┼Ťci wsp├│┼éczesnej Polski, Polak├│w i kultury polskiej w tym mie┼Ťcie oraz bezstronnego spojrzenia na stosunki polsko-ukrai┼äskie w przesz┼éo┼Ťci. Nic tak nie zbli┼╝a narody jak kultura. Przyda┼é by si─Ö wi─Öc Instytut Polski we Lwowie.

Ubiel – wie┼Ť rodzinna Stanis┼éawa Moniuszki

Ubiel to dzisiaj wyludniona wie┼Ť na Bia┼éorusi, le┼╝─ůca w obwodzie mi┼äskim, 40 km na po┼éudniowy-wsch├│d od Mi┼äska. W Polsce przedrozbiorowej, a potem w zaborze rosyjskim do rewolucji bolszewickiej w 1917 roku wchodzi┼éa ona w sk┼éad klucza ┼Ümi┼éowicze – d├│br nale┼╝─ůcych kolejno do Sapieh├│w, Zawisz├│w, Ogi┼äskich, od ko┼äca XVIII w. do Moniuszk├│w, a po Moniuszkach sam Ubiel sta┼é si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů Dzikowskich, a nast─Öpnie Oziemb┼éowskich. W okresie sowieckim na jej terenie za┼éo┼╝ono ko┼échoz Wo┼éma. Moniuszkowie wznie┼Ťli w Ubielu kaplic─Ö katolick─ů, kt├│ra nale┼╝a┼éa do parafii w ┼Ümi┼éowiczach, a po jej zamkni─Öciu przez w┼éadze carskie w 1870 roku (chocia┼╝ mia┼éa w├│wczas 1600 parafian!) do parafii w Ihumeniu. Dworek Moniuszk├│w przetrwa┼é do I wojny ┼Ťwiatowej; jego rysunek wszed┼é w sk┼éad „Albumu widok├│w historycznych Polski” Napoleona Ordy.

W Ubielu 5 maja 1819 roku urodzi┼é si─Ö Stanis┼éaw Moniuszko (zm. 4 VI 1872 w Warszawie) – tw├│rca polskiej opery narodowej, m.in. oper: „Halka” (1848/1858), „Hrabina” (1860), „Verbum nobile” (1861), „Straszny dw├│r” (1865) i „Paria” (1869).

Z okazji 150 rocznicy urodzin Stanis┼éawa Moniuszki 5 maja 1969 roku w budynku miejscowej szko┼éy ko┼échozu Wo┼éma otwarte zosta┼éo Muzeum Stanis┼éawa Moniuszki (dwie sale). Ofiarodawcami ekspozycji, w tym szeregu cennych, byli m.in. Warszawskie Towarzystwo Muzyczne, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Teatr Wielki w Warszawie, Polskie Nagrania oraz rosyjskie plac├│wki kulturalne (zapewne eksponaty zrabowane Polakom po rewolucji bolszewickiej). Wikipedia polska podaje, ┼╝e obecnie (po likwidacji ko┼échozu Wo┼éma?) Muzeum Moniuszki znajduje si─Ö w s─ůsiaduj─ůcym z Ubielem posio┼éku Aziorny.

Rektorzy wy┼╝szych uczelni polskich urodzeni na Kresach

Rektor to godno┼Ť─ç osoby zarz─ůdzaj─ůcej szko┼é─ů wy┼╝sz─ů. Zazwyczaj jest to jeden z profesor├│w tej uczelni – osoba zas┼éu┼╝ona na polu naukowym, a tym samym godna zarz─ůdzania i reprezentowania uczelni na zewn─ůtrz. W┼Ťr├│d rektor├│w polskich uczelni by┼éo i ci─ůgle jest bardzo du┼╝o uczonych polskich, kt├│rzy urodzili si─Ö na Kresach. Jest to jeszcze jeden wi─Öcej dow├│d na to jak wielk─ů rol─Ö odegra┼éy Kresy w ┼╝yciu narodu polskiego, a konkretnie w dziejach nauki polskiej. Oto zapewne niepe┼éna, ale na pewno prawie pe┼éna lista rektor├│w uczelni polskich urodzonych na Kresach i uczelnie w kt├│rych piastowali t─Ö godno┼Ť─ç, opracowana wed┼éug kresowych krain geograficznych:

LW├ôW: Tadeusz Baranowski (1910 – 1993), chemik, rektor Akademii Medycznej we Wroc┼éawiu 1965–68; Kazimierz Bartel (1882 – 1941), matematyk, rektor Politechniki Lwowskiej 1929; Tadeusz Browicz (1847 – 1928), lekarz anatomo-patolog, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1894-95; Tomasz Drezner (1560 – 1616), prawnik rektor Akademii Zamojskiej 1615-16; Antoni Falkiewicz (1901 – 1977), lekarz internista, kardiolog, rektor Akademii Medycznej we Wroc┼éawiu 1954-57; Eugeniusz Geppert (1890 – 1979), malarz, przedstawiciel koloryzmu, organizator i pierwszy rektor Akademii Sztuk Pi─Öknych we Wroc┼éawiu 1946-50; Adam Gerstmann (1873 – 1940), teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1928-29 i 1932-33; Tadeusz Gospodarek (1924 – 2010), socjolog, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Pedagogicznej w Opolu 1972-81; Edwin Hauswald (1868 – 1942), in┼╝ynier, rektor Politechniki Lwowskiej 1912-13; Stanis┼éaw H├╝ckel (Hueckel) (1911 – 1980), in┼╝ynier, rektor Politechniki Gda┼äskiej 1954-56; Alfred Jahn (1915 – 1999), geograf, rektor Uniwersytetu Wroc┼éawskiego 1962-68; Marian Jaworski (ur. 1926), teolog, biskup katolicki, rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie 1981–87; Krzysztof Je┼╝owski (1917 – 1970), ekonomista, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Ekonomicznej (dzi┼Ť Akademii Ekonomicznej) we Wroc┼éawiu 1955-56; Adolf Joszt (1889 – 1957), profesor technologii chemicznej, rektor Politechniki Lwowskiej 1936-38; Jerzy Ferdynand Juszczak (ur. 1928), zootechnik, rektor Akademii Rolniczej we Wroc┼éawiu 1986-90; Tadeusz Kielanowski (1905 – 1992), lekarz, rektor Uniwersytetu Marii Curie-Sk┼éodowskiej w Lublinie 1948-50 i rektor Akademii Medycznej w Bia┼éymstoku 1950-55; Karol Koranyi (1897 – 1964), prawnik, historyk prawa karnego, rektor Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu 1948-51; Witold Kruk-O┼épi┼äski (1908 – 1973), matematyk, fizyk i psycholog, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Pedagogicznej w Opolu 1954; Zdzis┼éaw Krygowski (1872 – 1955), matematyk, inicjator bada┼ä kryptologicznych nad Enigm─ů, rektor Politechniki Lwowskiej 1917-18; Boles┼éaw Lewicki (1908 – 1981), teoretyk filmu, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Filmowej w ┼üodzi 1968-69; Roman Longchamps de B├ęrier (1883 – 1941), prawnik cywilista, ostatni rektor polskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie 1939; Stefania ┼üobaczewska (1888 – 1963), muzykolog, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej w Krakowie 1952–55; Jan ┼üukasiewicz (1878 – 1956), logik, matematyk, filozof, rektor Uniwersytetu Warszawskiego 1922-23; Jan ┼üopusza┼äski (1875 – 1936), in┼╝ynier hydrotechnik, rektor Politechniki Lwowskiej 1925-26; Krystyna Moszuma┼äska-Nazar (1924 – 2008), kompozytorka, rektor Akademii Muzycznej w Krakowie 1987-93; Tadeusz Obmi┼äski (1874 – 1932), architekt, rektor Politechniki Lwowskiej 1916-17; Marceli Paliwoda (1840 – 1895), teolog katolicki, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1892-93; Roman Pilat (1846 – 1906), historyk literatury, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1890-91; Stanis┼éaw Smolka (1854 – 1924), historyk, wsp├│┼étw├│rca i przedstawiciel krakowskiej szko┼éy historycznej, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1895-96; Franciszek Staff (1885 – 1966), ichtiolog, rektor Szko┼éy G┼é├│wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 1944-47; W┼éadys┼éaw Szajnocha (1857 – 1928), geolog, paleontolog, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1911-12 i 1916-17; Kazimierz Szczud┼éowski (1890 – 1985), lekarz weterynarii, rektor Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie 1937-39; Karol Taylor (1928 – 1997), biochemik, rektor Uniwersytetu Gda┼äskiego 1984-85; Stanis┼éaw Teisseyre (1905 – 1988), malarz, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Poznaniu 1947-50 i 1965 oraz Akademii Sztuk Pi─Öknych w Gda┼äsku 1951-62; Maksymilian Thullie (1853 – 1939), in┼╝ynier, rektor Politechniki Lwowskiej 1894-95 i 1910-11; Boles┼éaw Wallek-Walewski (1885 – 1944), kompozytor i dyrygent, rektor Akademii Muzycznej w Krakowie 1938-39; Kasper Weigel (1880 – 1941), geodeta, rektor Politechniki Lwowskiej 1929-30; Stefan Wo┼éoszyn (1911 – 2004), pedagog, rektor Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie 1960-71; Julian Zachariewicz (1837 – 1898), architekt, przedstawiciel historyzmu, rektor Politechniki Lwowskiej 1877-78 i 1881-82; Stanis┼éaw J├│zef Zaleski (1923 – 1991), lekarz weterynarii, rektor Akademii Rolniczej w Szczecinie 1969-72; Edmund Za┼é─Öski (1863 – 1932), chemik, agrotechnik, hodowca ro┼Ťlin, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1930-31; Aleksander Zarzycki (1834 – 1895), pianista, kompozytor i dyrygent, dyrektor (rektor) Instytutu Muzycznego w Warszawie (ob. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina 1879-88).

MA┼üOPOLSKA WSCHODNIA: W┼éadys┼éaw Abraham (1860 Sambor – 1941), prawnik, historyk, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1899-1900; Kazimierz Ajdukiewicz (1890 Tarnopol – 1963), filozof i logik, reprezentant szko┼éy lwowsko-warszawskiej, rektor Uniwersytetu Pozna┼äskiego 1948-52; Zygmunt Albert (1908 Turka – 2001), lekarz patolog, rektor Akademii Medycznej we Wroc┼éawiu 1950-54; W┼éodzimierz Antoniewicz (1893 Sambor – 1973), archeolog, rektor Uniwersytetu Warszawskiego 1936-39; Leon Bili┼äski (1846 Zaleszczyki – 1923), ekonomista, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1878-79; Ryszard Bohr (1926 Ko┼éomyja – 1987), biolog, rektor Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu 1978-81; Maciej J├│zef Brodowicz (1790 Grzyma┼é├│w k. Ska┼éatu – 1885), lekarz, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1839-41 i 1847-48; Ludwik Jaxa-Bykowski (1881 Zagwo┼║d┼║ k. T┼éumacza – 1948), biolog, rektor konspiracyjnego (pozna┼äskiego) Uniwersytetu Ziem Zachodnich w Warszawie 1940-43; Euzebiusz Czerkawski (1822 Tuczapy k. Gr├│dka Jagiello┼äskiego – 1896), filozof, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1865-66, 1875-76, 1876-77; J├│zef Dietl (1804 Podbu┼╝ k. Drohobycza – 1878), lekarz, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1861-62; Kazimierz Drewnowski (1881 Stanis┼éaw├│w – 1952), in┼╝ynier, rektor Politechniki Warszawskiej 1939-45; Roman Duda (1935 Stare Brody k. Brod├│w), matematyk, rektor Uniwersytetu Wroc┼éawskiego 1995-99; Julian Dunajewski (1821 Stanis┼éaw├│w – 1907), ekonomista, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1868-69 i 1879-80; Franciszek Dusze┼äko (1925 Gr├│dek Jagiello┼äski – 2008), rze┼║biarz, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Gda┼äsku 1981-87; Placyd Zdzis┼éaw Dziwi┼äski (1851 Pie┼äkowce k. Zbara┼╝a – 1936), matematyk, rektor Politechniki Lwowskiej 1893-94; Edward Fierich (1817 Sambor – 1896), prawnik, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1872-73; Wojciech Filarski, tak┼╝e Albert Filarski (1831 Przemy┼Ťlany – 1898), teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1873-74; Ludwik Finkel (1858 Bursztyn k. Rohatyna – 1930), historyk, bibliograf, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1911-12; Marian Garlicki (1908 Drohobycz – 2002), lekarz, chirurg, ortopeda i traumatolog, rektor ┼Ül─ůskiej Akademii Medycznej w Katowicach 1954–57) i komendant-rektor Wojskowej Akademii Medycznej w ┼üodzi 1958–65; Stanis┼éaw G┼é─ůbi┼äski (1862 Skole k. Stryja – 1941), prawnik, ekonomista, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1908-09; Boles┼éaw G├│rnicki (1909 Soko┼é├│wka k. Z┼éoczowa – 1998), lekarz pediatra i historyk medycyny, rektor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 1956-59; Antoni Guzik (ur. 1925 Izydor├│wka k.
┼╗ydaczowa), in┼╝ynier mechaniki, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy In┼╝ynierskiej w Opolu 1981–82; Zbigniew Stanis┼éaw Herman (1935 T┼éuste k. Zaleszczyk – 2010), lekarz i farmakolog, rektor ┼Ül─ůskiej Akademii Medycznej w Katowicach 1980–1982; Udalryk Heyzmann (1835 Husiatyn – 1918), prawnik kanonista, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1883-84; Zbigniew Horbowy (ur. 1935 ┼üanczyn k. Nadw├│rnej), artysta-plastyk, rektor Akademii Sztuk Pi─Öknych we Wroc┼éawiu 2002-05; Stefan Hrabec (1912 Stanis┼éaw├│w – 1972), j─Özykoznawca, rektor Uniwersytetu ┼ü├│dzkiego 1962-65; B┼éa┼╝ej Jaszowski (1856 Gr├│dek Jagiello┼äski – 1921), teolog katolicki, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1910-11; Maurycy Kabat (1814 Sambor – 1890), prawnik, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1874-75; J├│zef Kami┼äski (ur. 1919 Brze┼╝any), genera┼é Wojska Polskiego, komendant (rektor) Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie 1978–85; Franciszek Kasparek (1844 Sambor – 1903), prawnik, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1888-89; J├│zef Kleczy┼äski (1841 Ihnat├│w – 1900), statystyk i demograf, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1898-99; Mieczys┼éaw Klimaszewski (1908 Stanis┼éaw├│w – 1995), geograf i geomorfolog, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1964-72; Mieczys┼éaw Klimowicz (1919 Sokal – 2008), historyk literatury, rektor Uniwersytetu Wroc┼éawskiego 1987-90; Stanis┼éaw Kochman (1935 Ludwik├│wka k. Doliny – 2010), filolog slawista, rektor Uniwersytetu Opolskiego 1984-90; Ludwik Kolankowski (1882 Pni├│w k. Nadw├│rnej – 1956), historyk, pierwszy rektor Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu 1946-48; Mieczys┼éaw Kr─ůpiec ( 1921 Berezowica Ma┼éa k. Zbara┼╝a – 2008), dominikanin, filozof, teolog, rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1970-83; J├│zef Jerzy Krechowicz (ur. 1937 Toki k. Zbara┼╝a), malarz, grafik, rektor Akademii Sztuk Pi─Öknych w Gda┼äsku 1996-2002; Karol Lasocki (1907 Olej├│w k. Zborowa – 1996), dyrygent, kompozytor, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej we Wroc┼éawiu 1953-57; Juliusz Makarewicz (1872 Sambor – 1955), prawnik, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1928-29; Antoni Manastyrski (Monastyrski) (1803 Stanis┼éaw├│w – 1869), biskup katolicki, teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1845-46; Zbigniew Messner (ur. 1929 Stryj), ekonomista, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Ekonomicznej w Katowicach 1975-82; Miko┼éaj Napadiewicz von Wi─Öckowski (1778 lub 1779 Uwi┼Ťle k. Chorostkowa – 1845), prawnik, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1828-29; Stanis┼éaw Narajewski (1860 Kurowice k. Z┼éoczowa – 1943), duchowny katolicki, etyk, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1922-23; Roman Niedzielski (1911 Stanis┼éaw├│w – 1978), in┼╝ynier mechanik, pierwszy rektor Wy┼╝szej Szko┼éy In┼╝ynierskiej w Rzeszowie (obecnie Politechnika Rzeszowska) 1963-72; Stefan Niementowski (1866 ┼╗├│┼ékiew – 1925), chemik, rektor Politechniki Lwowskiej 1899-1901 i 1908-09; Antoni Opolski (ur. 1913 Buczacz), fizyk, specjalizuj─ůcy si─Ö w astronomii i strofizyce, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Pedagogicznej w Opolu 1959-61; Romuald Poli┼äski (ur. 1942 So┼éowa k. Przemy┼Ťlan), ekonomista, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Ekonomicznej w Stalowej Woli 2008-09; Iwo Pollo (1927 Delatyn k. Nadw├│rnej – 2005), in┼╝ynier chemik, rektor Politechniki Lubelskiej 1993–1996; J├│zef Puzyna (1856 Martyn├│w Nowy k. Rohatyna – 1919), matematyk, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1905-06; Zygmunt Radnicki (1894 Czartk├│w – 1969), malarz, rektor Akademii Sztuk Pi─Öknych w Krakowie 1951-52; Marian Rechowicz (1910 Husiatyn k. Kopyczyniec – 1983), biskup katolicki, historyk Ko┼Ťcio┼éa, rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1956–1965; Edward Rittner (1845 Bursztyn k. ┼╗ydaczowa – 1899), prawnik, specjalista prawa kanonicznego i ma┼é┼╝e┼äskiego, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1883-84; Stanis┼éaw Ruziewicz (1889 Podstaje k. Ko┼éomyi – 1941), matematyk, ostatni rektor polskiej Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie 1939; Czes┼éaw Rzepi┼äski (1905 Strus├│w k. Trembowli – 1995), malarz, przedstawiciel koloryzmu, rektor Akademii Sztuk Pi─Öknych w Krakowie 1954-1967; Grzegorz Seidler (1913 Stanis┼éaw├│w – 2004), prawnik, historyk idei, rektor Uniwersytetu Marii Curie-Sk┼éodowskiej w Lublinie 1959-69; Alfred Senze (1911 Tarnopol – 1993), lekarz weterynarii, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Rolniczej we Wroc┼éawiu 1954-55 i 1959-65; ┼üukasz Solecki (1827 Jawcze k. Rohatyna – 1900), biskup katolicki, teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1864-65; Stanis┼éaw Starzy┼äski (1853 Snowicz k- Z┼éoczowa – 1935), prawnik, znawca prawa konstytucyjnego, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1913-14; Kamil Stefko (1875 Z┼éocz├│w – 1966), prawnik, specjalista prawa procesowego cywilnego, pierwszy rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Handlowej we Wroc┼éawiu 1947-50; Edward Sucharda (1891 Brze┼╝any – 1947), chemik, rektor Politechniki Lwowskiej 1938-39; Alojzy ┼Üwi─ůtek (1908 Za┼éucze k.┼Üniatynia – 1980), in┼╝ynier rolnik, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Rolniczej w Olsztynie 1954–58); Wac┼éaw ┼Üwierzawski (ur. 1927 Z┼éocz├│w), biskup katolicki, teolog, rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie 1987-92; W┼éadys┼éaw Tkaczewski (1925 Semkowice k. Czortkowa – 2006), genera┼é Wojska Polskiego, lekarz, komendant-rektor Wojskowej Akademii Medycznej w ┼üodzi 1981-91; Piotr Wach (ur. 1944 Borys┼éaw k. Drohobycza), in┼╝ynier, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy In┼╝ynierskiej w Opolu 1990-96 i rektor Politechniki Opolskiej 1999-2005; Antoni Wereszczy┼äski (1878 Stalowa Wola k. Rohatyna – 1948), prawnik, rektor Politechniki Lwowskiej na rok 1939-40 - 15 pa┼║dziernika 1939 usuni─Öty przez okupacyjne w┼éadze sowieckie; Seweryn Widt (1862 Sambor – 1912), in┼╝ynier geodeta, rektor Politechniki Lwowskiej 1905-06; August Witkowski (1854 Brody – 1913), fizyk, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1910-11; Franciszek Ksawery Zachariasiewicz (1770 Stanis┼éaw├│w – 1845), biskup katolicki, teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1825–26; Dominik Zbro┼╝ek (1832 Sambor – 1889), in┼╝ynier geodeta, rektor Politechniki Lwowskiej 1888-89; Wawrzyniec ┼╗murko (1824 Jawor├│w – 1889), matematyk, profesor rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1885-86.

WO┼üY┼â: Stefan Zygmunt Angielski (ur. 1929 Luboml), lekarz, rektor Akademii Medycznej w Gda┼äsku 1990-93; Lubomir Baran (1937 ┼╗niatyn k. R├│wnego – 2009), geodeta, rektor Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie 1984-87; Kazimierz Dejmek (1924 Kowel – 2002), re┼╝yser i aktor teatralny, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Aktorskiej w ┼üodzi 1950-52; Zbigniew Kowal (ur. 1928 R├│wne), profesor nauk technicznych, rektor Politechniki ┼Üwi─Ötokrzyskiej w Kielcach 1984-90; Antoni Peretiatkowicz (1884 Boruch├│w k. ┼üucka – 1956), prawnik, rektor Uniwersytetu Pozna┼äskiego 1936-39; J├│zef Sa┼éaci┼äski (1921 Rokitno k. Sarn – 1998), in┼╝ynier telekomunikacji, rektor Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy 1982-84; Hieronim Stroynowski (1752 Chodaczk├│w k. Krzemie┼äca - 1815), biskup katolicki, prawnik i ekonomista, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1799 – 1808; Micha┼é ┼Ümia┼éowski (1906 Horodnia k. ┼üucka – 1990), chemik, rektor Politechniki ┼Ül─ůskiej w Gliwicach 1951-52.

UKRAINA: Boles┼éaw D─ůbrowski (1911 Kli┼äce – 1997), specjalista ekonomiki rybactwa, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Rolniczej w Olsztynie1965-68; Bohdan Dobrza┼äski (1909 Strutynka k. Odessy – 1987), doktor nauk rolniczych, gleboznawca, rektor Uniwersytetu Marii Curie-Sk┼éodowskiej w Lublinie 1952-55 oraz Wy┼╝szej Szko┼éy Rolniczej w Lublinie 1955-59 i 1968-69; Aleksander Januszkiewicz (1872 Zarudy┼äce k. Niemirowa – 1955), lekarz, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1930-32; Stanis┼éaw Kalinowski (1873 ┼üebedyn – 1946), fizyk, rektor Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie 1919-24; Kazimierz Opoczy┼äski (1877 Sycz├│wka k. Humania – 1963), lekarz – anatomia patologiczna, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1932-33; Stanis┼éaw Prowans (1918 Stawiszcze – 1992), profesor metaloznawstwa, rektor Politechniki Szczeci┼äskiej 1958-62 i 1981-82; J├│zef Siemiradzki (1858 Chark├│w – 1933), geolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego 1926-27; Karol Szymanowski (1882 Tymosz├│wka k. Czechrynia – 1937), kompozytor, pianista i krytyk muzyczny, obok Fryderyka Chopina jest uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich kompozytor├│w, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej w Warszawie (ob. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) 1930-32; Stefan ┼Üledzi┼äski (1897 ┼╗ytomierz – 1986), muzykolog, rektor Akademii Muzycznej w Gda┼äsku 1948-51; Wojciech ┼Üwi─Ötos┼éawski (1881 Kiryj├│wka – 1968), chemik, biofizyk, rektor Politechniki Warszawskiej 1928–1929; Jerzy Toeplitz (1909 Chark├│w – 1995), historyk kina i krytyk filmowy, tw├│rca i rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w ┼üodzi
1957-68.

POLESIE: Adam Czaplewski (1914 Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 1982), genera┼é Wojska Polskiego, komendant (rektor) Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w Warszawie 1968–1973; Stanis┼éaw Dawski (1905 ┼üachwa k. ┼üuni┼äca – 1990), artysta plastyk, wsp├│┼éorganizator i rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych we Wroc┼éawiu 1952-65; Jan Mazurkiewicz (1871 Czerwony Dw├│r k. Brze┼Ťcia nad Bugiem – 1947), lekarz psychiatra, rektor Uniwersytetu Warszawskiego 1921-22; Roman Ney (ur. 1931 Pi┼äsk), geolog, rektor Akademii G├│rniczo-Hutniczej w Krakowie 1971–1974 i 1979–1981.

GRODZIE┼âSZCZYZNA: Boles┼éaw Chocha (1923 Grodno – 1987), genera┼é Wojska Polskiego, teoretyk wojskowo┼Ťci, komendant (rektor) Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w Warszawie 1973–78; Marcin Poczobutt-Odlanicki (1728 S┼éomianka k. Grodna – 1810), jezuita, matematyk i astronom, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1780-99.

NOWOGR├ôDCZYZNA: J├│zef Dzie┼╝yc (1921 Kazuliszki k. Szczuczyna Nowogr├│dzkiego – 2000), agrotechnik, rektor Akademii Rolniczej we Wroc┼éawiu 1981; Benon Mi┼Ťkiewicz (1930 Baranowicze – 2008), historyk, rektor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu 1972–81; Wac┼éaw Pelikan (1790 S┼éonim – 1873), lekarz, chirurg, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1826-31; Marian Zdziechowski (1861 Rak├│w k. Wo┼éo┼╝yna – 1938), historyk idei i literatury, filolog, filozof, krytyk literacki, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1925-26.

WILE┼âSZCZYZNA (dzi┼Ť cz─Ö┼Ť─ç Bia┼éorusi): Osman Achmatowicz (1899 Bergaliszki k. Oszmiany – 1988), chemik organik, rektor Politechniki ┼ü├│dzkiej 1946-53; Napoleon Cybulski (1854 Krzywonosy k. Postaw – 1919), fizjolog, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1904-05; Robert G┼é─Öbocki (1940 Trepa┼é├│w k. Oszmiany – 2005), astrofizyk, rektor Uniwersytetu Gda┼äskiego 1981-82; J├│zefina Hrynkiewicz, w┼éa┼Ťciwie J├│zefa Hrynkiewicz (ur. 1945 Daniuszewo k. Smorgo┼ä), socjolog, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Ekonomiczno-Humanistycznej w Skierniewicach 1997–2006; Stanis┼éaw Kazuro (1881 Teklinopol k. Wilejki - 1961), kompozytor i dyrygent, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej w Warszawie 1945-51; Bronis┼éaw Rutkowski (1898 Komaje k. Postaw – 1964), organista, krytyk muzyczny, dyrygent i kompozytor, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej w Krakowie (obecnie Akademii Muzycznej) 1955-1964; Pawe┼é Szulkin (1911 Smorgonie k. Oszmiany – 1987), fizyk, rektor Politechniki Gda┼äskiej 1949-51; Boles┼éaw Wojciechowicz (1927 Postawy – 2010), profesor nauk technicznych specjalizuj─ůcy si─Ö w budowie maszyn, trybologii i maszynach rolniczych, rektor Politechniki Pozna┼äskiej 1972-81.

BIA┼üORU┼Ü: W┼éadys┼éaw Jakowicki (1885 Witebsk – 1940), lekarz, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1936-37; W┼éadys┼éaw Kuczewski (1887 Bobrujsk – 1963), in┼╝ynier, metalurg, rektor Politechniki Warszawskiej 1945, pierwszy rektor Politechniki ┼Ül─ůskiej w Gliwicach 1945-51, rektor Wy┼╝szej Szko┼éy In┼╝ynierskiej w Katowicach 1952-54.

WILNO: Ryszard Ganowicz (1931 – 1998), in┼╝ynier, rektor Akademii Rolniczej w Poznaniu 1990-96; Henryk Gulbinowicz (ur. 1923), biskup katolicki, Wielki Kanclerz (rektor) Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wroc┼éawiu 1977-87; S┼éawomir Kalembka (1936 – 2009) historyk, rektor Uniwersytetu Miko┼éaja Kopernika w Toruniu 1990-93; Jerzy M┼éynarczyk (ur. 1931), prawnik, od 2004 rektor Wy┼╝szej Szko┼éy Administracji i Biznesu w Gdyni; Rajmund Pietkiewicz (ur. 1920), malarz, grafik, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Gda┼äsku (obecnie Akademia Sztuk Pi─Öknych) 1965-69; Piotr Rytel (1884 – 1970), kompozytor, krytyk muzyczny, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej w Sopocie 1956-61; Witold Staniewicz, (1887 – 1966), ekonomista rolny, rektor Uniwersytetu Wile┼äskiego 1933-36; Jerzy Wr├│blewski (1926 – 1990), prawnik – teoretyk prawa, rektor Uniwersytetu ┼ü├│dzkiego 1981-84; J├│zef Kazimierz Ziemacki (1856 – 1925), lekarz, chirurg, jeden z odnowicieli Uniwersytetu Wile┼äskiego – Uniwersytetu Stefana batorego w Wilnie w 1919, honorowy rektor i oficjalny prorektor tej uczelni (1919-1925).

WILE┼âSZCZYZNA (dzi┼Ť cz─Ö┼Ť─ç Litwy): W┼éadys┼éaw Jackiewicz (ur. 1924 Podbrodzie k. ┼Üwi─Öcian), malarz, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Sztuk Plastycznych w Gda┼äsku 1969-81.

LITWA (Kowie┼äska): Edward Janczewski-Glinka (1846 Blinstrubiszki na ┼╗mudzi – 1918), biolog, rektor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie 1901-02; Antoni Kili┼äski (1909 Anton├│w – 1989), in┼╝ynier, cybernetyk, rektor Politechniki Warszawskiej 1969-70; Wincenty Kwiatkowski (1892 Skopiszki – 1972), teolog, tw├│rca warszawskiej szko┼éy apologetycznej, rektor Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie 1956–65; Zdzis┼éaw Ludkiewicz (1883 Poniewie┼╝ – 1942), ekonomista rolny, rektor Szko┼éy G┼é├│wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 1925-26; Emil M┼éynarski (1870 Kibarty – 1935), skrzypek, dyrygent, kompozytor, dyrektor (rektor) Instytutu Muzycznego w Warszawie (ob. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) 1904-07.

┼üOTWA: Jakub Chlebowski (1905 Liwnhof – 1969), lekarz internista, rektor Akademii Medycznej w Bia┼éymstoku (obecnie Uniwersytet Medyczny w Bia┼éymstoku) 1959-62; Andrzej ┼üapicki (1924 – 2012), aktor teatralny i filmowy, re┼╝yser teatralny, rektor Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Teatralnej w Warszawie 1981-87 i 1993-96.

Marian Kałuski

Wersja do druku

Polonus - 12.06.13 1:59
Do autora Mariana Kałuskiego.
Dane kt├│re s─ů tutaj zawarte, s─ů niepe┼éne. Osoby wymienione w artkule, to cz┼éonkowie PZPR.
Pozdrawiam

Lubomir - 11.06.13 21:31
Antypolacy niczym Lucyfer ┼Ťci─ůgaj─ů do poziomu zerowego wszystko co buduje wielko┼Ť─ç i si┼é─Ö Polski. Tu ju┼╝ nie chodzi wy┼é─ůcznie o to, by Polacy z Ziem Utraconych nie podskakiwali zbyt wysoko, ale nagina si─Ö karki niemal do ziemi Polakom na Kresach Zachodnich, P├│┼énocno-Zachodnich i P├│┼énocnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wstrzymuje si─Ö pieni─ůdze na funkcjonowanie Stoczni Szczeci┼äskiej i Gda┼äskiej, nie pozwala si─Ö wymieni─ç wiekowych prom├│w ┼é─ůcz─ůcych ┼Ťwinoujskie wyspy Uznam, Wolin i Karsib├│r. Likwiduje si─Ö pomorsk─ů kolej i pomorskie szkolnictwo. Zamiast solidarno┼Ťci rz─ůdz─ůcych i rz─ůdzonych mamy likwidacj─Ö polsko┼Ťci pod pe┼én─ů kontrol─ů. I najwyra┼║niej dop├│ki Niemcy b─Öd─ů gra─ç pierwsze skrzypce w Europie, nic si─Ö nie zmieni. Nadal pie┼Ť┼ä niemieckich nacjonalist├│w 'Od─Ö do rado┼Ťci' b─Öd─ů gra─ç niczym zaszyfrowan─ů odezw─Ö do wszystkich niemieckich agent├│w, kolaborant├│w, konfident├│w i lobbyst├│w. Hymn na cze┼Ť─ç ober-ludzi wci─ů┼╝ b─Ödzie zast─Öpowa┼é Polakom hymny b┼éagalne, pochwalne i dzi─Ökczynne, na cze┼Ť─ç Boga.

Wszystkich komentarzy: (2)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

03 Lipca 1961 roku
Urodził się 30 milionowy obywatel Polski.


03 Lipca 1949 roku
W Archikatedrze Lubelskiej z obrazu Matki Bożej wypłynęły krwawe łzy.


Zobacz wi─Öcej