Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 24.05.13 - 20:31     Czytano: [10299]

Tam była Polska!


Boles┼éaw Bierut nie odda┼é Lwowa Rosji w imieniu „narodu polskiego”!

Lw├│w przez 600 lat by┼é polskim miastem – w ca┼éym tego s┼éowa znaczeniu. By┼é po Warszawie i Krakowie trzecim najwa┼╝niejszym miastem w historii Polski i narodu polskiego. ┼╗aden, dos┼éownie ┼╝aden polityk polski przed 1939 roku nie wyobra┼╝a┼é sobie Polski bez Lwowa. W kwestii Lwowa nie znalaz┼é si─Ö ani jeden targowiczanin! Taki, jako osoba znacz─ůca co┼Ť w polityce sowiecko-polskiej pod koniec II wojny ┼Ťwiatowej, zjawi┼é si─Ö dopiero pod koniec II wojny ┼Ťwiatowej – jako wierny s┼éuga J├│zefa Stalina/Zwi─ůzku Sowieckiego i jego plan├│w co do powojennej Polski i Europy Wschodniej. By┼é nim ju┼╝ od czas├│w mi─Ödzywojennych polski komunista i agent sowiecki Boles┼éaw Bierut, od 1944 roku wielkorz─ůdca Polski z nominacji Stalina i z pomoc─ů sowieckich bagnet├│w. Winston Churchill odnotowa┼é z najwy┼╝szym obrzydzeniem w swych pami─Ötnikach pt. „The Second World War” przebieg rozm├│w 13 pa┼║dziernika 1944 roku z przedstawicielami tzw. Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego: „(...) Ich przyw├│dca, Mr. Bierut u┼╝y┼é takich sformu┼éowa┼ä: Przybyli┼Ťmy tu, by za┼╝─ůda─ç w imieniu Polski, ┼╝eby Lw├│w nale┼╝a┼é do Rosji. Taka jest wola narodu polskiego” (cyt. za: J. Karski "Wielkie mocarstwa a Polska od wrze┼Ťnia do Ja┼éty", podziemne wydanie KOS, 1987, s. 7, 76).

Czy┼╝ mo┼╝na by┼éo ni┼╝ej upa┼Ť─ç w antypolskim s┼éu┼╝alstwie?

Bierut nie dawa┼é Lw├│w Stalinowi w imieniu narodu polskiego, a tylko w imieniu Kremla. – Poza tym zwr├│─çmy uwag─Ö na to, ┼╝e Bierut w swym o┼Ťwiadczeniu nie oddawa┼é polskiego Lwowa Ukrai┼äcom/Ukrainie, ale – jak to sam powiedzia┼é - Rosji!

Polacy w dzisiejszym Lwowie

Polski przedwojenny Lw├│w mia┼é 345 000 mieszka┼äc├│w, w tym zaledwie ok. 50 000 Ukrai┼äc├│w; reszt─Ö ludno┼Ťci stanowili Polacy i ┼╗ydzi. Po zaj─Öciu Lwowa przez Zwi─ůzek Radziecki we wrze┼Ťniu 1939 r. Stalin wysiedli┼é na Sybir kilkadziesi─ůt tysi─Öcy Polak├│w. W latach 1941-44 Lw├│w by┼é pod okupacj─ů niemieck─ů, podczas kt├│rej wymordowano prawie wszystkich ┼╗yd├│w (ci co prze┼╝yli ukrawali si─Ö u Polak├│w lub rzadziej u Ukrai┼äc├│w) i wiele tysi─Öcy Polak├│w. Po ponownym wkroczeniu Sowiet├│w do miasta w 1944 r. znowu wysiedlono kilkadziesi─ůt tysi─Öcy Polak├│w na Sybir, a do tzw. Polski Ludowej wyp─Ödzono w latach 1945-46 a┼╝ 124 743 Polak├│w (Jan Czerniakiewicz “Repatriacja ludno┼Ťci polskiej z ZSRR 1944-1948” Warszawa 1987). We Lwowie pozosta┼éo ok. 15-20 tysi─Öcy Polak├│w, w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci rzymskokatolik├│w.

Pod wzgl─Ödem ┼╝ycia religijnego, w okresie sowieckim (1946-1991) we Lwowie, spo┼Ťr├│d 33 ko┼Ťcio┼é├│w rzymskokatolickich czynnych tu do 1946 roku, by┼éa otwarta tylko katedra - Bazylika Metroplitalna, ko┼Ťci├│┼é parafialny p.w. Wniebowzi─Öcia Naj┼Ťwi─Ötszej Maryi Panny oraz ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Antoniego na ┼üyczakowie. Obecnie, w ukrai┼äskim dzi┼Ť Lwowie, opr├│cz tych dw├│ch ko┼Ťcio┼é├│w otwarto: ko┼Ťci├│┼é parafialny p.w. Matki Bo┼╝ej Nieustaj─ůcej Pomocy we Lwowie – Zboiskach oraz kaplice p.w. Mi┼éosierdzia Bo┼╝ego we Lwowie-Rz─Ösnej i p.w. ┼Üw. Micha┼éa Archanio┼éa we Lwowie-Sichowie; jednak Ukrai┼äcy nie oddali Ko┼Ťcio┼éowi katolickiemu ani jednego ko┼Ťcio┼éa, z kt├│rych wiele zamieniono na cerkwie! W mie┼Ťcie ponownie zainstalowa┼éy si─Ö w┼éadze ko┼Ťcielne: Kuria Metropolitarna archidiecezji lwowskiej – arcybiskup metropolita ks. kard. Marian Jaworski, a od 2008 r. ks. Mieczys┼éaw Mokrzycki, dekanatu lwowskiego (obecny dziekan ks. kan. Wiktor Antoniuk) oraz reaktywowano Wy┼╝sze Seminarium Duchowne Archidiecezji Lwowskiej; dzia┼éa Caritas i Ch├│r Katedry Lwowskiej, prowadzony przez Bronis┼éaw─Ö Pacan.

Pami─Ö─ç o Lwowie i Kresach

Ukrai┼äski dzi┼Ť i ju┼╝ na zawsze Lw├│w odegra┼é wielk─ů rol─Ö w dziejach Polski i narodu polskiego. By┼é po prostu trzecim najwa┼╝niejszym miastem w historii Polski: po Warszawie i Krakowie. Tote┼╝ pami─Ö─ç o polskim Lwowie jest wci─ů┼╝ ┼╝ywa w dzisiejszej Polsce. Tym bardziej, ┼╝e sowieci wysiedlili ze Lwowa w granice dzisiejszej Polski ok. 120 tys. jego polskich mieszka┼äc├│w. Du┼╝─ů organizacj─ů jest Towarzystwo Mi┼éo┼Ťnik├│w Lwowa i Kres├│w Po┼éudniowo-Wschodnich. Dzia┼éa Fundacja Semper Fidelis czy Og├│lnopolski Okr─Ög ┼╗o┼énierzy AK Obszaru Lwowskiego. W latach 2006-2008 dzia┼éa┼é Instytut Kresowy w Warszawie. Tradycje polskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie piel─Ögnuje dzisiaj Uniwersytet Wroc┼éawski, a Politechniki Lwowskiej politechniki we Wroc┼éawiu i Gliwicach. Lwowiana mo┼╝na spotka─ç w wielu muzeach polskich. Poza tym istniej─ů osobne muzea lwowsko-kresowe jak np. Muzeum Kresowe w ┼╗arach. Po┼éowa lwowskiego Ossolineum i Panorama Rac┼éawicka ze Lwowa s─ů dzisiaj we Wroc┼éawiu. Pie┼Ťni i piosenki lwowskie s─ů ┼Ťpiewane chyba na co dzie┼ä w Polsce, cz─Östo nadawane w polskich programach radiowych. W wielu miastach polskich upami─Ötnia si─Ö rocznic─Ö Obrony Lwowa w 1918 roku. To w┼éa┼Ťnie obro┼äca Lwowa jest pochowany w Gronie Nieznanego ┼╗o┼énierza w Warszawie. Ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Jadwigi w Krakowie jest jakby Panteonem Kresowym.

Powi─ůzania Rusi Halicko-Wo┼éy┼äskiej z Polsk─ů

Stefan M─Ökarski w pracy „Ziemie po┼éudniowo-wschodnie Rzeczypospolitej” (Londyn 1956) pisze m.in. ┼╝e: nie nale┼╝y zbytnio wyolbrzymia─ç wytwarzaj─ůcego si─Ö procesu odr─Öbno┼Ťci Halicza (p├│┼║niejszej Ma┼éopolski Wschodniej) i Wo┼éynia w stosunku do Polski w latach 1090-1340. Powi─ůzania Rusi Halicko-Wo┼éy┼äskiej z Polsk─ů by┼éy mo┼╝e nawet wi─Öksze ni┼╝ z Rusi─ů Kijowsk─ů. Stare tradycje z X – XI wieku by┼éy zbyt silne, by wzgl─Ödy religijne, tj. zaprowadzenie tam┼╝e prawos┼éawia, mog┼éy mie─ç jedyne i rozstrzygaj─ůce znaczenie. Antagonizm religijny nad Dniestrem i Bugiem nigdy nie przybra┼é form tak jaskrawych, jak na ziemiach dalej na wsch├│d po┼éo┼╝onych. Wystarczy powiedzie─ç, ┼╝e gdy w Kijowie wyobra┼╝ano sobie diab┼éa w postaci Polaka, gdy w Pskowie lub Wielkim Nowogrodzie traktowano wiar─Ö ┼éaci┼äsk─ů (katolick─ů) jako poga┼äsk─ů, „Kronika Halicko-Wo┼éy┼äska” (┼║r├│d┼éo z XIII w.) ocenia poszczeg├│lnych Piast├│w – mimo r├│┼╝nicy religijnej – nadspodziewanie dodatnio: „zacny”, „przedobry”, „s┼éynny”, „pobo┼╝ny” itd. Ksi─ů┼╝─Ö Daniel Romanowicz przyst─ůpi┼é nawet – cho─ç na kr├│tko – do Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. Wi─Ökszo┼Ť─ç w┼éadc├│w Rusi Halicko-Wo┼éy┼äskiej utrzymywa┼éa przyjazne stosunki z Piastami. Polacy starali si─Ö np. u papie┼╝a o koron─Ö kr├│lewsk─ů dla Daniela. W Krakowie znalaz┼éa opiek─Ö wdowa po Romanie (zm. 1205) wraz z synami, a po naje┼║dzie tatarskim 1240-41 znalaz┼é schronienie w Polsce sam Daniel. Kr├│l W┼éadys┼éaw ┼üokietek utrzymywa┼é przyjazne stosunki z dwoma ostatnimi Romanowiczami – Andrzejem i Lwem, kt├│rzy byli jego siostrze┼äcami. Zwi─ůzki ma┼é┼╝e┼äskie mi─Ödzy Piastami a Rurykowiczami-Romanowiczami by┼éy tak cz─Öste, i┼╝, jak s┼éusznie stwierdza historyk ukrai┼äski – Miron Korduba: „nawet nowoczesna analiza chemiczna nie potrafi┼éaby odr├│┼╝ni─ç krwi piastowskiej od krwi Rurykowicz├│w”. Tote┼╝ ostatni w┼éadca Rusi Halicko-Wo┼éy┼äskiej Boles┼éaw-Jerzy II (panowa┼é 1323-40), syn ksi─Öcia mazowieckiego Trojdena I z rodu Piast├│w i Marii Halickiej, c├│rki ksi─Öcia halicko-wo┼éy┼äskiego Jerzego I Lwowicza i kt├│ry by┼é ┼╝onaty z c├│rk─ů wielkiego ksi─Öcia litewskiego Giedymina (dziadek kr├│la polskiego W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy) ksi─Ö┼╝niczk─ů Eufemi─ů, siostr─ů Aldony Anny, pierwszej ┼╝ony kr├│la polskiego Kazimierza Wielkiego, uczyni┼é go w 1338 roku spadkobierc─ů swojej Halicko-Wo┼éy┼äskiej w┼éo┼Ťci, co po jego ┼Ťmierci w 1340 roku spowodowa┼éo przy┼é─ůczenie Rusi Halickiej (ca┼éej Lwowszczyzny) i cz─Ö┼Ťci Wo┼éynia do Polski.

Ukraińskie ziemie w dzisiejszej Polsce?

Bardzo wielu nacjonalist├│w ukrai┼äskich – pogrobowc├│w Stepana Bandery, jak r├│wnie┼╝ ┼Üwiatowy Zwi─ůzek Ukrai┼äc├│w z siedzib─ů w Toronto w Kanadzie (deklaracja z okazji 60. rocznicy operacji „Wis┼éa” 2007), a przede wszystkim dzia┼éaj─ůca g┼é├│wnie na tzw. Zachodniej Ukrainie (przedwojenne ziemie polskie) faszystowsko-nacjonalistyczna partia Swoboda w swej propagandzie nacjonalistycznej g┼éosz─ů, ┼╝e dzisiejsza Polska ci─ůgle okupuje etniczne ziemie ukrai┼äskie. Jak poda┼é ukazuj─ůcy si─Ö w Warszawie „Nasz Dziennik” z 13.5.2013 pos┼éanka partii Swoboda Iryna Farion na swoim blogu napisa┼éa, ┼╝e dzisiejsza Polska okupuje ci─ůgle 19 500 km kw. etnicznych ziem ukrai┼äskich i fakt ten stanowi wci─ů┼╝ niezagojon─ů ran─Ö na ukrai┼äsko-narodowej duszy).

Tymi rzekomo ukrai┼äskimi etnicznymi ziemiami, na kt├│rych mieszka rzekomo 1,6 miliona Ukrai┼äc├│w (de facto mieszka ich tam zapewne nie wi─Öcej jak 25 tys. Ukrai┼äc├│w w┼Ťr├│d oko┼éo 1,5 miliona Polak├│w) jest Ziemia Przemyska z Bieszczadami oraz Ziemia Che┼émska i Podlasie.

Ziemie te od XIV wieku nale┼╝─ů do Polski i a┼╝ do ko┼äca II wojny ┼Ťwiatowej zawsze by┼éy terenem etnicznym polsko-ruskim/ukrai┼äsko-┼éemkowskim, a od 1947 roku prawie czysto polskimi.

Prezydent Ukrainy w latach 2005-2010 Wiktor Juszczenko, kt├│ry opiera┼é si─Ö na nacjonalistach ukrai┼äskich, popiera┼é w spos├│b nieoficjalny roszczenia terytorialne nacjonalist├│w ukrai┼äskich wobec Polski. Np. zaraz po wyborze na prezydenta pod koniec 2004 roku, aby przypodoba─ç si─Ö nacjonalistom, uda┼é si─Ö z nieoficjaln─ů wizyt─ů na Ziemi─Ö Przemysk─ů, a w lipcu 2007 roku znowu odwiedzi┼é nieoficjalnie te tereny, bior─ůc udzia┼é w XXV „┼üemkowskiej Watrze” w Zdyni ko┼éo Gorlic („Rzeczpospolita” 21.7.2007).

Jestem ciekawy co by m├│wili Ukrai┼äcy, gdyby ├│wczesny prezydent Polski Lech Kaczy┼äski bra┼é udzia┼é w ka┼╝dej wa┼╝niejszej uroczysto┼Ťci polskiej we Lwowie. Krzyku o rewizjonizm polski by┼éoby co nie miara! Chocia┼╝ Polacy na pewno maj─ů wi─Öksze prawa do Lwowa ni┼╝ Ukrai┼äcy do Ziemi Przemyskiej czy Che┼émskiej.

Muzea polskich wieszcz├│w na Kresach

Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie stworzy┼éo trzy sta┼ée muzea polskich wieszcz├│w na Kresach, z kt├│rych dwa zwi─ůzane z Adamem Mickiewiczem – zrealizowane we wsp├│┼épracy ze stron─ů bia┼éorusk─ů – znajduj─ů si─Ö na terenie Bia┼éorusi: w Nowogr├│dku (1992) i Zaosiu (1998); na Ukrainie powsta┼éo Muzeum Juliusza S┼éowackiego w Krzemie┼äcu (2004). W Wilnie (dzi┼Ť Litwa) dzia┼éa Muzeum Adama Mickiewicza, kt├│re podlega litewskiemu dzi┼Ť uniwersytetowi w tym mie┼Ťcie. Muzeum wile┼äskie z uwagi na przedmiot swojej dzia┼éalno┼Ťci jest miejscem pracy naukowej po┼Ťwi─Öconej Wielkiemu Polakowi, a przede wszystkim celem licznych wycieczek Polak├│w z kraju i z zagranicy. W Kownie, w by┼éym klasztorze polskich jezuit├│w, w kt├│rym mieszka┼é Mickiewicz w latach 1819-23 (by┼é nauczycielem polskiej szko┼éy powiatowej w tym mie┼Ťcie) jest izba pami─ůtek po wieszczu.

Gospodarka Ziem Wschodnich w okresie mi─Ödzywojennym

Ziemie Wschodnie w okresie zaboru rosyjskiego (1793-1915) i austriackiego (1772-1918) nale┼╝a┼éy do najbardziej zaniedbanych pod wzgl─Ödem gospodarczym ziem polskich. Ich zacofanie gospodarcze by┼éo wynikiem celowej polityki zaborc├│w. Dodatkowo ziemie te bardzo ucierpia┼éy podczas I wojny ┼Ťwiatowej (1915-18) oraz podczas wojny polsko-ukrai┼äskiej (1918-19) i wojny polsko-bolszewickiej (1919-20). W niepodleg┼éym pa┼ästwie polskim (1920-39) ziemie te w latach 20. odbudowywa┼éy zniszczenia wojenne, a w latach 30 nast─Öpowa┼é ich powolny rozw├│j gospodarczy, kt├│rego rozmiary hamowa┼é do 1935 roku ┼Ťwiatowy kryzys gospodarczy, kt├│ry tak┼╝e nie omin─ů┼é Polski. Najwi─Ökszy rozw├│j odnotowa┼éo rolnictwo. Np. produkcja rolna Wo┼éynia po 1933 roku tak wzros┼éa, ┼╝e pokrywa┼éa popyt na pszenic─Ö Warszawy, ┼Ül─ůska, Wile┼äszczyzny i Podkarpacia. Na Wile┼äszczy┼║nie, Nowogr├│dczy┼║nie i Polesiu bardzo wzros┼éa uprawa lnu i konopi; rejon ten dostarcza┼é 60% zbior├│w lnu w Polsce; w Wilnie powsta┼éa Centrala Lnu. Na Wo┼éyniu (Janowa Dolina, Kles├│w) rozwini─Öto na poka┼║n─ů skal─Ö eksploatacj─Ö bazalt├│w i granit├│w, wywo┼╝─ůc je nad Wis┼é─Ö i na ┼Ül─ůsk; w 17 tamtejszych kamienio┼éomach zatrudnionych by┼éo 6500 pracownik├│w. W Ma┼éopolsce Wschodniej rozpocz─Öto przemys┼éow─ů eksploatacj─Ö gazu ziemnego w Daszawie; zbudowano gazoci─ůgi do pobliskiego Stryja, Drohobycza (40 km), Lwowa (67 km) i Chodorowa (cukrownia) Zbudowano dwie du┼╝e kopalnie soli potasowych w Ka┼éuszu i Stebniku. Zacz─Öto stosowa─ç planow─ů eksploatacj─Ö las├│w i rozwin─ů┼é si─Ö przemys┼é drzewny. Odbudowano kana┼éy na Polesiu: Kr├│lewski (80 km) i Ogi┼äskiego (54 km) oraz du┼╝y most kolejowy na Prucie w Jaremczu, ┼é─ůcz─ůcy Ma┼éopolsk─Ö Wschodni─ů z Czechos┼éowacj─ů i W─Ögrami. Powi─Öksza┼éa si─Ö sie─ç dr├│g ko┼éowych, zbudowano kilka wa┼╝nych linii kolejowych, m.in. d┼éugie odcinki: ze Lwowa do ┼üucka, z Bork├│w Wielkich do Grzyma┼éowa w Ma┼éopolsce Wschodniej, z Porzecza do Druskienik na Grodzie┼äszczy┼║nie i z Woropajewa do Druji na Wile┼äszczy┼║nie; budowano wa┼╝n─ů lini─Ö W┼éodzimierz Wo┼éy┼äski-┼üuck; zbudowano lotniska pasa┼╝erskie we Lwowie i Wilnie; uruchomiono ┼╝eglug─Ö parow─ů na Niemnie oraz Prypeci i jej dop┼éywach. Ka┼╝de miasto i miasteczko kresowe mia┼éo swoj─ů elektrowni─Ö; w Szy┼éanach nad Wili─ů ko┼éo Wilna w 1936 roku rozpocz─Öto budow─Ö pierwszej na Kresach hydroelektrowni. Z zak┼éad├│w przemys┼éowych pracowa┼éo: 5 cukrowni na Wo┼éyniu: w Korcu, ┼╗ytyniu, Janowej Woli, Mizoczu i 3 w Ma┼éopolsce Wschodniej (Chodor├│w, Horodenka od 1934, Tarnopol; 8 fabryk papieru na Wile┼äszczy┼║nie (znana w Grzegorzewie), w Albertynie w Nowogr├│dczy┼║nie i w Ko┼éomyi w Ma┼éopolsce Wschodniej; po dwie huty szk┼éa we Lwowie i w Wilnie oraz huty w Hancewiczach w Nowogr├│dczy┼║nie, w ┼╗├│┼ékwi i Chodowicach w Ma┼éopolsce Wschodniej, 4 du┼╝e zak┼éady mi─Ösne: we Lwowie, Chodorowie k. Lwowa, Nowej Wilejce i Baranowiczach; 3 du┼╝e i nowocze┼Ťnie urz─ůdzone roszarnie lnu na Wile┼äszczy┼║nie: w Bezdanach, Smorgoniach i Bras┼éawiu; 2 fabryki dykty i fornier├│w w Mikaszewiczach (jedna z najwi─Ökszych w kraju) i w Horodyszczu na Polesiu; 2 wielkie browary – we Lwowie i Mikuli┼äcach i 3 browary w Grodnie; fabryka sklejki – pracuj─ůca na eksport i fabryka zapa┼éek w Pi┼äsku, nale┼╝─ůca do Polskiego Monopolu Zapa┼éczanego. We Lwowie unowocze┼Ťniono i rozbudowano wytw├│rni─Ö win i w├│dek Baczewskiego oraz najwi─Ökszy w mie┼Ťcie zak┼éad przemys┼éowy – Fabryk─Ö Maszyn i Kot┼é├│w Ludwika Zieleniewskiego, kt├│ra w 1928 roku wesz┼éa w sk┼éad koncernu Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kot┼é├│w i Wagon├│w L. Zieleniewski i Fitzner-Gampier S.A. (800 robotnik├│w), zbudowano ┼éuszczarni─Ö ry┼╝u, fabryk─Ö ┼╝ar├│wek; w Zdo┼ébunowie na Wo┼éyniu odbudowano i rozbudowano du┼╝─ů cementowni─Ö; w Wilnie zbudowano wielk─ů wytw├│rni─Ö radioodbiornik├│w „Elektrit” (1100 robotnik├│w); w Drohobyczu rozbudowano i unowocze┼Ťniono Pa┼ästwow─ů Fabryk─Ö Olej├│w Minaralnych Polmin (dawa┼éa 20% produkcji krajowej); w Grodnie zbudowano Kresow─ů Fabryk─Ö Rower├│w i Motocykli „Niemen” oraz Zak┼éady Graficzne i Fabryk─Ö Wyrob├│w Introligatorskich; w Monasterzyskach k. Buczacza odbudowano i rozbudowano Fabryk─Ö Tytoniu i Cygar; w Janowie Poleskim zbudowano du┼╝─ů i nowoczesn─ů mleczarni─Ö specjalizuj─ůc─ů si─Ö w produkcji mas┼éa, wysy┼éanego do Warszawy; w Brzoz├│wce ko┼éo Lidy odbudowano w 1923 roku zniszczon─ů podczas I wojny ┼Ťwiatowej Hut─Ö Szk┼éa Niemen (750 robotnik├│w), kt├│ra do 1939 roku by┼éa najs┼éynniejsz─ů i najwi─Öksz─ů polsk─ů hut─ů szk┼éa u┼╝ytkowego i artystycznego, dzia┼éaj─ůca pod firm─ů Huty Szklane Juliusza Stolle Niemen S.A. oraz najwi─Ökszym polskim producentem i eksporterem szk┼éa prasowanego i dmuchanego do kraj├│w Europy (m.in. Holandia, Francja) oraz Kanady, Argentyny, Palestyny, Syrii i niekt├│rych kraj├│w Afryki; w Leszczkowie k. Sokala Roman ┼╗urowski zbudowa┼é du┼╝─ů fabryk─Ö samodzia┼é├│w we┼énianych (500 robotnik├│w), kt├│rej wysokiej jako┼Ťci wyroby z czystej we┼ény cieszy┼éy si─Ö uznaniem w ca┼éej Polsce. Zbudowano trzy radiostacje: w Wilnie (1928), we Lwowie (1930) i Baranowiczach (woj. nowogr├│dzkie, 1938) oraz w budowie by┼éa radiostacja w ┼üucku na Wo┼éyniu. Rozpocz─Öto organizowanie wielkich Mi─Ödzynarodowych Targ├│w Wschodnich we Lwowie (od 1921) oraz du┼╝ych Targ├│w Wile┼äskich, Targ├│w Wo┼éy┼äskich (w R├│wnem), Targ├│w Pokuckich w Ko┼éomyi i Targ├│w Poleskich (w Pi┼äsku).

Suplika torczyńska

Suplikami ch┼éopskimi by┼éy nazywane pisemne skargi i postulaty gromad wiejskich, kierowane od lat 80. XVI w. do w┼éa┼Ťcicieli maj─ůtk├│w prywatnych (magnaci i szlachta), kr├│lewskich i ko┼Ťcielnych, dotycz─ůce zwykle zmniejszenia wymiaru pa┼äszczyzny i innych obci─ů┼╝e┼ä feudalnych. Zachowane supliki ch┼éopskie stanowi─ů cenny materia┼é do badania polskich dziej├│w spo┼éecznych i gospodarczych.

Jedn─ů z najbardziej znanych zachowanych suplik ch┼éopskich jest „Suplika torczy┼äska”. Jest to potoczna nazwa wydanego po polsku manifestu pt. „Projekt konfederacji ch┼éopskiej” datowanego 14 VI 1767, kt├│ry znaleziono na rynku w Torczynie ko┼éo ┼üucka na Wo┼éyniu po sko┼äczonym jarmarku. Anonimowy (po dzi┼Ť dzie┼ä) jej autor domaga┼é si─Ö poprawy doli ch┼éop├│w w Polsce – zmniejszenia pa┼äszczyzny i uznania praw ch┼éop├│w do ziemi, powo┼éuj─ůc si─Ö na przyk┼éady ch┼éop├│w w Niemczech, Holandii i Szwajcarii, oraz przypominaj─ůc powstania ludowe w Szwecji i Danii, po┼Ťrednio gro┼╝─ůc wybuchem powstania ch┼éopskiego w Polsce. W sprawie jej autorstwa wysuwano r├│┼╝ne hipotezy, m.in. domniemanie inspiracji warszawskiego „Monitora” i kr├│la Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego.

Suplika torczy┼äska doczeka┼éa si─Ö wielkiej liczby kopii w j─Özykach polskim i ruskim (ukrai┼äskim) rozrzucanych w sierpniu i wrze┼Ťniu 1767 roku na terenie wojew├│dztwa wo┼éy┼äskiego, lubelskiego i ruskiego (lwowskiego), co wskazuje na popularno┼Ť─ç g┼éoszonych przez ni─ů hase┼é i znaczny zasi─Ög oddzia┼éywania.

Bitwy Powstania Styczniowego 1863 na Nowogr├│dczy┼║nie

Na ziemiach by┼éego polskiego Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego najwi─Öcej bitew i potyczek z wojskami rosyjskimi w okresie Powstania Styczniowego 1863-64 zosta┼éo stoczonych na polskiej Wile┼äszczy┼║nie i litewskiej ┼╗mudzi. Na Nowogr├│dczy┼║nie dosz┼éo do bitew z Rosjanami w 1863 roku w: Dubiczach 11 kwietnia, Dubiczach-Nackieju 5 maja, Piotrowszczyznie 10 maja, Krzywoszynie 21 czerwca, Lwowszczy┼║nie 10 lipca, Ignatowie 11 lipca i Klewicach 15 wrze┼Ťnia.

Najbardziej znana, wspominana w dziejach powstania, jest bitwa pod Dubiczami w pow. Lidzkim (ob. Litwa), stoczona 11 kwietnia 1863 roku, g┼é├│wnie przez dow├│dc─Ö, kt├│ry dowodzi┼é oddzia┼éem powsta┼äczym. By┼é nim Ludwik Narbutt (1832 – 1863), dzia┼éacz niepodleg┼éo┼Ťciowy, cz┼éonek m┼éodzie┼╝owej konspiracji w Wilnie. Zaraz po wybuchu Powstania Styczniowego 1863 zosta┼é naczelnikiem si┼é zbrojnych w powiecie lidzkim; by┼é jednym z wybitniejszych dow├│dc├│w powstania. Jego 100-osobowy oddzia┼é, z┼éo┼╝ony ze szlachty za┼Ťciankowej i ch┼éop├│w, ju┼╝ 2 lutego wyruszy┼é do Puszczy Rudnickiej i wkr├│tce rozpocz─ů┼é walk─Ö zbrojn─ů w wojskami rosyjskimi. 16 lutego Narbutt zaatakowa┼é rosyjski poci─ůg pod Marcinka┼äcami i odbi┼é wiezionych rekrut├│w. 9 marca dosz┼éo Rudziszkami do bitwy Polak├│w z trzema rotami piechoty rosyjskiej i sotni─ů kozack─ů pod komend─ů Wimberga; Rosjanie, zaatakowani znienacka, pierzchli trac─ůc sporo ludzi i sprz─Ötu. Kolejne bitwy i potyczki stoczono pod Nowym Dworem, pod Pi┼éowni─ů, ko┼éo Berszt, pod Kowalkami (8 IV) i nad jeziorem Dumbla. 5 marca, w wyniku zdrady prawos┼éawnego ch┼éopa Bazylego Karpowicza, obozowisko Narbutta zosta┼éo rozbite przez Rosjan. W kr├│tkiej walce zgin─ů┼é Narbutt i 12 powsta┼äc├│w, a reszta albo zosta┼éa wzi─Öta do niewoli, albo posz┼éa w rozsypk─Ö.

Z „Wilnoteki” dowiadujemy si─Ö, ┼╝e z rozkazu genera┼é-gubernatora wile┼äskiego Michai┼éa Murawiowa zwanego „Wieszatielem”, gr├│b Ludwika Narbutta i powsta┼äc├│w zosta┼é zniszczony, a na jego miejscu zasiano brzozy. Za kar─Ö zburzono r├│wnie┼╝ ko┼Ťci├│┼é katolicki w Dubiczach. Mieszka┼äcy Dubicz pami─Ötali jednak gdzie pochowani byli powsta┼äcy. Rodzina jednego z poleg┼éych postawi┼éa tam nawet g┼éaz z inicja┼éami zabitego powsta┼äca. Przez 70. lat by┼é to jedyny znak pami─Öci o nich. W 1919 przysz┼éa tutaj niepodleg┼éa Polska. Z inicjatywy mieszka┼äc├│w Ziemi Lidzkiej i z ich sk┼éadek ufundowano wspania┼é─ů mogi┼é─Ö, gdzie prochy powsta┼äc├│w spoczywaj─ů po dzi┼Ť dzie┼ä. Sto┼╝kowy pomnik zaprojektowa┼éo dw├│ch wybitnych artyst├│w i profesor├│w historii sztuki z Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie: Ferdynand Ruszczyc i Boles┼éaw Ba┼ézukiewicz. Drugi i bardzo uroczysty pogrzeb powsta┼äc├│w odby┼é si─Ö 5 maja 1933 roku. Z inskrypcji nagrobnej dowiadujemy si─Ö, ┼╝e w┼Ťr├│d powsta┼äc├│w byli synowie ziemi lidzkiej, a tak┼╝e student z Krakowa i obywatel Ziemi Pi┼äskiej na Polesiu. Wszyscy chcieli jednego – wolnej Polski z Kresami.

Polskie Towarzystwo Lekarskie w Wilnie

Najstarszym polskim towarzystwem lekarskim by┼éo powsta┼ée w 1805 roku w Wilnie – Cesarskie Towarzystwo Lekarskie, za┼éo┼╝one z inicjatywy profesor├│w Uniwersytetu Wile┼äskiego J. Franka, A. Becu i J─Ödrzeja ┼Üniadeckiego, kt├│ry stan─ů┼é na jego czele. By┼é to wybitny polski uczony i lekarz rodem z Kujaw. Towarzystwo dzia┼éa┼éo do 1940 roku i po┼éo┼╝y┼éo wielkie zas┼éugi dla medycyny i spo┼éecze┼ästwa polskiego Wilna i ca┼éej Wile┼äszczyzny. Dzie┼éem Towarzystwa Wile┼äskiego by┼éo powo┼éanie w roku 1808 pierwszego w Europie instytutu szczepienia ospy oraz propaganda i rozpowszechnianie szczepie┼ä, badania nad wieloma ma┼éo znanymi lekami. W 1819 roku zorganizowano przy TLW Wydzia┼é Farmaceutyczny. Biblioteka Towarzystwa liczy┼éa w 1939 roku ponad 50 000 tom├│w. W 1812 roku wydano pierwsze naukowe czasopismo lekarskie w j─Özyku polskim – „Pami─Ötnik Towarzystwa Lekarskiego Wile┼äskiego” (t. 1, t. 2 1821), a od 1822 roku pod auspicjami Towarzystwa ukazywa┼é si─Ö „Dziennik Medyczno-Chirurgiczny i Farmaceutyczny”; od 1925 roku by┼é wydawany „Pami─Ötnik Wile┼äskiego Towarzystwa Lekarskiego”.

Warto zaznaczy─ç, ┼╝e w┼éa┼Ťnie g┼é├│wnie do tradycji Towarzystwa Lekarskiego Wile┼äskiego nawi─ůza┼éo utworzone w 1951 w Warszawie Polskie Towarzystwo Lekarskie.

Dekanaty i parafie w katolickiej archidiecezji wileńskiej w 1939 roku

W 1939 roku polska archidiecezja wile┼äska mia┼éa powierzchni─Ö 53 960 km kw., ponad 1,35 mln katolik├│w – w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci Polak├│w (by┼éo troch─Ö bia┼éoruskich katolik├│w oraz ok. 70-80 tys. Litwin├│w-katolik├│w g┼é├│wnie w powiecie ┼Ťwi─Öcia┼äskim i pd.-zach. cz─Ö┼Ťci powiatu wile┼äskiego, przez co archidiecezja wile┼äska i jej instytucje mia┼éy charakter g┼é├│wnie polski), 28 dekanat├│w i 343 parafie (1937 r.).

Podzia┼é na dekanaty i parafie-miejscowo┼Ťci przedstawia┼é si─Ö nast─Öpuj─ůco:

Dekanat wile┼äski miasto: 1. ko┼Ťci├│┼é archikatedralny ┼Üw. ┼Üw. Jana Chrzciciela i Jana Aposto┼éa, 2. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Teresy, 3. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Ducha, 4. ko┼Ťci├│┼é Wszystkich ┼Üwi─Ötych, 5. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Franciszka Serafickiego, 6. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Rafa┼éa Archanio┼éa, 7. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Filipa i ┼Ťw. Jakuba Aposto┼éa, 8. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa, 9. ko┼Ťci├│┼é Naj┼Ťw. Serca Jezusowego, 10. ko┼Ťci├│┼é Niepokalanego Pocz─Öcia Naj┼Ťw. Marii Panny, 11. ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Anny, 12. ko┼Ťci├│┼é parafialny litewski ┼Ťw. Miko┼éaja.

Dekanat bia┼éostocki: 1-3 Bia┼éystok – Fara, par. Naj┼Ťwi─Ötszego serca Jezusowego, par. N.M.P. Kr├│lowej Polski, 4. Choroszcz, 5. Czarna Wie┼Ť, 6. Dobrzyniew, 7. Dojlidy, 8. Gr├│dek, 9. Juchnowiec, 10. Kr├│lowy Most, 11. Niewodnica, 12. Niezbudka-Micha┼éowo, 13. Starosielce, 14. Supra┼Ťl, 15. Sura┼╝, 16. ┼Üwi─Öta Woda, 17. Trycz├│wka, 18. Turo┼Ť┼ä, 19. Uhowo, 20 Wasylk├│w, 21. Zab┼éud├│w.

Dekanat bieniakoński: 1. Bieniakonie, 2. Butrymańce, 3. Dziewieniszki, 4. Gieranony, 5. Hermaniszki, 6. Horodno, 7. Konwaliszki, 8. Ossowo, 9. Podbrodzie, 10. Soleczniki Małe, 11. Solecznikie Wielkie, 12. Stoki, 13. Werenowo.

Dekanat bras┼éawski: 1. Belmont, 2. Bras┼éaw, 3. Dry┼Ťwiaty, 4. Dukszty, 5. Dukszty Kolejowe, 6. Gajdy, 7. Kozaczyzna, 8. Mie┼╝any, 9. Opsa, 10. Pelikany, 11. Plussy, 12. Rymszany, 13. S┼éob├│dka, 14. Smo┼éwy, 15. Turmont, 16. Tyl┼╝a, 17. Widze.

Dekanat brzostowicki: 1. Brzostowica Ma┼éa, 2-3 Brzostowica Wielka – par. Przemienienia Pa┼äskiego i par. Nawiedzenia NMP, 4-5 Ja┼é├│wka – par. Przemienienia Pa┼äskiego i par. ┼Ťw. Antoniego, 6. Krynki, 7. Rudawa, 8. Szudzia┼é├│w, 9. Usnarz.

Dekanat d─ůbrowski: 1. Chodor├│wka, 2. D─ůbrowa Bia┼éostocka, 3. Nowy Dw├│r, 4. R├│┼╝ynystok, 5. Siderka k. Sidry, 6. Sidra, 7. Suchowola, 8. Zalesie Sok├│lskie.

Dekanat g┼é─Öbocki: 1. Bobrowszczyzna, 2. Berezwecz, 3. Borejki, 4. Czerniewicze, 5. Dworonowo, 6. Dzierkowszczyzna, 7. Dzisna, 8-9 G┼é─Öbokie – par. ┼Ťw. Tr├│jcy i par. Naj┼Ťw. Serca Jezusowego, 10. Ho┼éomy┼Ťl, 11. Jazno, 12. Konstantyn├│w Dzi┼Ťnie┼äski, 13. Koz┼éowsk, 14. Kr├│lewszczyzna, 15. ┼üu┼╝ki, 16. Mosarz, 17. Plissa, 18. Pod┼Ťwile, 19. Prozoroki, 20. Udzia┼é, 21. Zadoro┼╝e, 22. Zalesie Dzi┼Ťnie┼äskie, 23. Zaszcze┼Ťle.

Dekanat grodzie┼äski: 1. Druskienniki, 2-8 Grodno – par. ┼Ťw. Franciszka Ksawerego, par. Wniebowzi─Öcia NMP, par. Zbawiciela, par. Znalezienia ┼Ťw. Krzy┼╝a, par. franciszka┼äska Naj┼Ťw. M.P. Anielskiej, par. Zwiastowania NMP, par. ┼Ťw. Stanis┼éawa Kostki, 9. Grandzicze, 10. Hlebowicze, 11. Ho┼╝a, 12. Indura, 13. Jeziory, 14. Kabele, 15. Kamionka, 16. Koszubi┼äce, 17. Koz┼éowicze, 18. Kwas├│wka, 19. Marcinka┼äce, 20. Nowa Ruda, 21. Porzecze, 22. Prze┼éom, 23. Przewa┼éka, 24. Rotnica, 25. Russota, 26. ┼╗ytomla.

Dekanat kalwaryjski: 1. Balingródek, 2. Dukszty Pijarskie, 3. Jęczmieniszki, 4. Kalwaria pod Wilnem, 5. Korwie, 6. Mejszagoła, 7. Niemenczyn, 8. Nowa Wilejka, 9. Podbrzezie, 10. Olany, 11. Rzesza, 12. Suderwa, 13. Sużany, 14. Szyłany, 15. Wieluciany.

Dekanat knyszy┼äski: 1. Brzozowa, 2. Dolist├│w, 3. Downary, 4. Gie┼éczyn, 5. Goni─ůdz, 6. Jasion├│wka, 7. Ja┼Ťwi┼éy, 8. Kalin├│wka, 9. Knyszyn, 10. Korycin, 11. Krypno, 12. Mo┼äki, 13. Trzcianne.

Dekanat lidzki: 1. Bia┼éohruda, 2. Bielica, 3. Dworzyszcze, 4. Gawja, 5. Iszczo┼éna, 6. Jelna, 7. Kirjanowce, 8. Krasula, 9. Krupa, 10. Krzywicze Lidzkie, 11-13 Lida – par. ┼Ťw. Krzy┼╝a (Fara), par. NMP, par. ┼Ťw. J├│zefa Kalasantego, 14. Minojty, 15. Myto, 16. Nieciecz, 17. Niemen, 18. Orla, 19. Rakowicze, 20. R├│┼╝anka, 21. Skrzybowce, 22. Szczuczyn, 23. Trokiele, 24. Waszkiewicze, 25. ┼╗o┼éudek, 26. ┼╗yrmuny.

Dekanat ┼éunia┼äski: 1. Kra┼Ťnik, 2. ┼üunna, 3. Massalany, 4. Mikielewszczyzna, 5. Mosty, 6. Repla, 7. Wielkie Eysmonty, 8. Wo┼épa, 9. Zaniewicze.

Dekanat miorski: 1. Bobolewo, 2. Bogudzięki, 3. Bohyń, 4. Borodzienicze, 5. Dalekie, 6. Druja, 7. Hermanowicze, 8. Idolta, 9. Ikaźń, 10. Jody, 11. Leonpol, 12. Miory, 13. Nawłok, 14. Nowy Pohost, 15. Patasznia, 16. Przebrodzie, 17. Szarkowszczyzna, 18. Uzmiony, 19. Zamosze, 20. Zastarzyńce.

Dekanat nadwilejski: 1. Dokszyce, 2. Drozdowszczyzna, 3-4 Duni┼éowicze – par. Naj┼Ťw. M.P. z G├│ry Karmel i par. ┼Ťw. Tr├│jcy, 5. Hruzdowo, 6. ┼üuczaj, 7. Miadzio┼é Nowy, 8. Miadzio┼é Stary, 9. Parafian├│w, 10. Postawy, 11. Weso┼éucha, 12. Wo┼éko┼éata, 13. Woropajewo, 14. Zadziew.

Dekanat oszmiański: 1. Bienica, 2. Bohdanów, 3. Boruny, 4. Cudzeniszki, 5. Daukszyszki, 6. Graużyszki, 7. Gudohaje, 8. Holszany, 9. Klewica, 10 Krewo, 11. Łosk, 12. Murowana Oszmianka, 13. Narwiliszki, 14. Oszmiana, 15. Smorgonie, 16. Soły, 17. Stara Oszmiana, 18. Węsławienięta, 19. Zalesie, 20. Żuprany.

Dekanat radu┼äski: 1. Dubicze, 2. Ejszyszki, 3. Kole┼Ťniki, 4. Nacza, 5. Pielasa, 6. Radu┼ä, 7. Rudnia, 8. Wo┼édaciszki.

Dekanat s┼éonimski: 1. Albertyn, 2. Byte┼ä, 3. Dereczyn, 4. Dziewi─ůtkowicze, 5. ┼üukonica, 6. Nowopolna, 7. Regin├│w, 8. Sielawicze, 9-12. S┼éonim – par. ┼Ťw. Andrzeja (Fara), par. Niepokalanego Pocz─Öcia NMP, par. ┼Ťw. Tr├│jcy i par. Zbawiciela, 13. Synkowicze, 14. Wysock, 15. ┼╗yrowice.

Dekanat sokólski: 1. Janów, 2. Klimówka, 3. Kundzin, 4. Kuźnica Białostocka, 5. Majewo, 6. Odelsk, 7. Sokolany, 8. Sokółka, 9. Stara Rozedranka.

Dekanat ┼Ťwi─Öcia┼äski: 1. Cejkinie, 2. Daugieliszki, 3. Hoduciszki, 4. Ignalino, 5. Ko┼étyniany, 6. Komaje, 7. Korko┼╝yszki, 8. ┼üyngmiany, 9. ┼üyntupy, 10. Melegiany, 11. Nowe ┼Üwi─Öciany, 12. Podbrodzie, 13. Po┼éusze, 14. Porynga, 15. Przyja┼║─ç, 16. Reszkuntany, 17. Sieniszki, 18. Sorokpol, 19. Strunojcie, 20. ┼Üwi─Öciany, 21. Twerecz, 22. Wasiewicze.

Dekanat ┼Ťwirski: 1. Daniuszew, 2. Kobylnik, 3. Konstantyn├│w, 4. Kluszczany, 5. Niestaniszki, 6. Szajkuny, 7. Szermentowszczyzna, 8. ┼Üwir, 9. Wiszniew, 10. Za┼Ťwirz, 11. ┼╗elad┼║, 12. ┼╗odziszki.

Dekanat trocki: 1. Biała Waka, 2. Jaszuny, 3. Landwarów, 4. Olkieniki, 5. Orany, 6. Połuknia, 7. Rudniki, 8. Rudziszki, 9. Rykonty, 10. Skorbuciany, 11. Stare Troki, 12. Troki.

Dekanat turgielski: 1. Czarny B├│r, 2. Kamionka, 3. Miedniki, 4. On┼╝ad├│w, 5. Porudomino, 6. Rudomino, 7. Rukojnie, 8-9. Szumsk – par. ┼Ťw. Micha┼éa Archanio┼éa i par. NMP R├│┼╝a┼äcowej, 10. Taboryszki, 11. Turgiele.

Dekanat wasiliszkowski: 1. Dziembrów, 2. Lack, 3. Nowy Dwór k. Lidy, 4. Ostryna, 5. Sobakińce, 6. Wasiliszki, 7. Wasiliszki Stare, 8. Wawiórka, 9. Zabłoć.

Dekanat wilejski: 1. Baturyn, 2. Berez├│wka, 3. Buds┼éaw, 4. Do┼éhin├│w, 5. Dubrowy, 6-7. Ilja – par. Naj┼Ťw. Serca Jezusa i par. Naj┼Ťw. M.B. R├│┼╝a┼äcowej, 8. Ko┼Ťcieniewicze, 9. Krasne nad Usz─ů, 10. Krzywicze, 11. Kurzeniec, 12. Lebiedziew, 13. Mo┼éodeczno, 14. Olkowicze, 15. Plebanja, 16. Radoszkowicze, 17. Rak├│w, 18. Serwicz, 19. Spas, 20. Wilejka, 21. Wojstom.

Dekanat wiszniewski: 1. Bakszty, 2. Chołchła, 3. Chożów, 4. Dudy, 5. Gródek, 6. Horodziłowo, 7. Iwje, 8. Jarszewicze, 9. Jatołtowicze, 10. Juraciszki, 11. Lipniszki, 12. Łazduny, 13. Oborek, 14. Sobotniki, 15. Surwiliszki, 16. Tanikowszczyzna, 17. Traby, 18. Wiszniew Wołożyński, 19. Wołożyn, 20. Zabrzezie.

Dekanat wo┼ékowyski: 1. Bia┼éowie┼╝a, 2. Hniezno, 3. Izabelin, 4. Krzemienica, 5. ┼üopienica Wielka, 6-7. ┼üysk├│w – par. ┼Üwi─Ötej Tr├│jcy i par. Naj┼Ťw. Serca Jezusowego, 8. Mi─Ödzyrzecz, 9. M┼Ťcib├│w, 10. Narewka, 11. Piaski, 12. Podorosk, 13. Porozowo, 14. Roho┼║nica, 15. Ro┼Ť, 16. Strubnica, 17. Szyd┼éowice, 18-19. ┼Üwis┼éocz – par. ┼Üwi─Ötej Tr├│jcy i par. Anio─ů├│w Str├│┼╝├│w, 20-21. Wo┼ékowysk – par. ┼Ťw. Wac┼éawa i par. Wo┼ékowysk Centralny, 22-23. Zelwa – par. ┼Üwi─Ötej Tr├│jcy i par. Niepok. Pocz. NMP, 24. Zelwiany.

Dekanat wornia┼äski: 1. Bujwidzie, 2. Bystrzyca, 3. Gierwiaty, 4. Kiemieliszki, 5. ┼üawaryszki, 6. Michaliszki, 7. Mickuny, 8-9. Ostrowiec – par. ┼Üw. ┼Üw. Kosmy i damiana i par. ┼Ťw. Krzy┼╝a, 10.
Świranki, 11. Worniany.

Dekanat zdzięciołski: 1. Dworzec, 2. Mołczadź, 3. Nowojelnia, 4. Rędzinowszczyzna, 5. Rohotna, 6. Ruda Jaworska, 7. Skrundzie, 8. Zdzięcioł.

Polscy pisarze wsp├│┼écze┼Ťni urodzeni na Kresach

W 1995 roku znany poeta, prozaik, eseista i historyk Les┼éaw M. Bartelski (1920-2006) wyda┼é leksykon „Polscy pisarze wsp├│┼écze┼Ťni 1939-1991” (Warszawa). Leksykon doprowadzony do ko┼äca 1991 roku zawiera ponad p├│┼étora tysi─ůca hase┼é obejmuj─ůcych wsp├│┼éczesnych polskich: poet├│w, prozaik├│w, autor├│w sztuk scenicznych, eseist├│w, krytyk├│w literackich i teatralnych oraz tw├│rc├│w literatury dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, kt├│rzy dzia┼éali lub ci─ůgle dzia┼éaj─ů od 1939 do 1990 roku. Oczywi┼Ťcie to nie jest leksykon wszystkich wsp├│┼éczesnych literat├│w polskich. Jest to wyb├│r dokonany przez autora. Podawane miejsca urodzenia literat├│w u┼éatwi┼éo wy┼éowienie wszystkich wsp├│┼éczesnych literat├│w polskich, kt├│rzy urodzili si─Ö na Kresach. I tak dowiadujemy si─Ö, ┼╝e na Kresach, na ziemiach dzisiejszej Litwy, Bia┼éorusi i Ukrainy urodzi┼éo si─Ö ┼é─ůcznie a┼╝ 251 polskich pisarzy wsp├│┼éczesnych, czyli 1/6 wszystkich pisarzy polskich z tego okresu, co ┼Ťwiadczy dodatkowo o wielkiej roli Kres├│w z ┼╝yciu Polski i narodu polskiego. Z tych 245 pisarzy, 36 urodzi┼éo si─Ö na Litwie (Wilno 23, Wile┼äszczyzna Litewska 10, Litwa Kowie┼äska 3), 48 na Bia┼éorusi (Polesie 15, Grodzie┼äszczyzna 8, Nowogr├│dczyzna 9, Wile┼äszczyzna Bia┼éoruska 9, Bia┼éoru┼Ť 7) i 167 na Ukrainie (Lw├│w 48, Ma┼éopolska Wschodnia 65, Wo┼éy┼ä 25, Ukraina 29).

Niestety Les┼éaw Bartelski w swoim leksykonie nie wymieni┼é wszystkich zas┼éuguj─ůcych na to polskich pisarzy urodzonych na Kresach i dzia┼éaj─ůcych po 1939 roku i pomin─ů┼é wi─Ökszo┼Ť─ç historyk├│w literatury. Uzupe┼éniaj─ůc s┼éownik Bartelskiego przesun─ů┼éem zastosowan─ů przez niego cezur─Ö dla wsp├│┼éczesnych pisarzy polskich z 1939 na 1918 rok, co jest bardziej logiczne i stosowane przez historyk├│w literatury polskiej. Na podstawie „Literatury polskiej. Przewodnik encyklopedyczny” (t. 1-2, Warszawa 1985) i „Ma┼éego s┼éownika pisarzy polskich” (t. 2, Warszawa 1981, kt├│ry obejmuje nazwiska pisarzy dzia┼éaj─ůcych po 1918 r.) oraz szeregu innych publikacji (cz─Östo prasowych – nekrologi) uzupe┼éni┼éem leksykon wsp├│┼éczesnych pisarzy polskich Les┼éawa Bartelskiego.

A┼╝ trudno uwierzy─ç, ┼╝e a┼╝ tyle wsp├│┼éczesnych pisarzy polskich urodzi┼éo si─Ö na Kresach. ┼Üwiadczy to o jednym: ┼╝e ziemie te by┼éy tak┼╝e polskie. Bowiem w ┼╝adnym pa┼ästwie na okupowanych terenach nie urodzi┼éo si─Ö a┼╝ tysi─ůce wybitnych czy znanych og├│┼éowi przedstawicieli danego narodu!

Oto opracowana przeze mnie lista współczesnych pisarzy polskich według regionalnego podziału Kresów:

LW├ôW: Ryszard Adam├│w (ur. 1935), prozaik; Stanis┼éaw Baczy┼äski (1890 – 1939 Warszawa), historyk literatury, krytyk literacki, publicysta; Karol Badecki (1886 – 1953), historyk literatury, bibliograf, edytor; Andrzej Barty┼äski (ur. 1934), poeta; Wac┼éaw Bili┼äski (1921 – 1999), prozaik, scenarzysta filmowy; Jacek Boche┼äski (ur. 1926), prozaik, eseista, reporta┼╝ysta; Jerzy Broszkiewicz (1922-1993 Krak├│w), prozaik, eseista, autor sztuk scenicznych i utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Jan Brzoza (1900 – 1971 Myszk├│w), prozaik, publicysta; Jadwiga Chudzikowska (1915 – 1995), prozaik, eseistka; Jadwiga Czachowska (ur. 1922), eseistka, historyk literatury, bibliograf; Barbara Cza┼éczy┼äska (ur. 1929), prozaik, t┼éumaczka literatury francuskiej; Anna Ludwika Czerny (1891 – 1963 Krak├│w), poetka, t┼éumaczka; Mieczys┼éaw Dziaczek (ur. 1929), poeta; Leszek Elektorowicz (ur. 1924), poeta, prozaik, eseista, t┼éumacz literatury anglosaskiej; Jan Pawe┼é Gawlik (ur. 1924), teatrolog, eseista, krytyk literacki, autor sztuk scenicznych; Jan Gerhard (1921 – 1971), prozaik, publicysta; Tomasz Gluzi┼äski (1924 – 1986 Zakopane), poeta; Marcelina Grabowska (1912 – 1986 Warszawa), prozaik, autorka sztuk scenicznych; Kazimierz Gutaker (ur. 1921), prozaik, autor utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Marian Hemar (1901 1972 Londyn), poeta, satyryk, t┼éumacz literatury niemieckiej, francuskiej i angielskiej; Zbigniew Herbert (1924 – 1998), poeta, eseista, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz poezji francuskiej, kandydat do literackiej nagrody Nobla; Adam Hollanek (1922 – 1998), prozaik, poeta, publicysta; Wilam Horzyca (1889 – 1959 Warszawa), krytyk teatralny, re┼╝yser, t┼éumacz; Artur Hutnikiewicz (1916 – 2005), historyk i teoretyk literatury; Zbigniew Irzyk (ur. 1933), eseista, krytyk literacki; Stafan Kawyn (1904 – 1968), historyk literatury; J├│zef Kelera (ur. 1929), eseista, historyk literatury, krytyk literacki i teatrolog; Juliusz Kleiner (1886 – 1957), historyk i teoretyk literatury, edytor; Karol Ludwik Koni┼äski (1891 – 1943 Rudawa k. Krakowa), eseista, prozaik, filozof; Jerzy Alfred Kossowski (1889 – 1969), powie┼Ťciopisarz; Kazimierz Koszutski (ur. 1922), poeta, prozaik, autor audycji radiowych; Anna Kowalska (1903 – 1969 Warszawa), prozaik; Tadeusz Koziura (ur. 1934), prozaik; Manfred Kridl (1882 – 1957), historyk i teoretyk literatury, edytor; Ryszard Lassota (ur. 1932), prozaik; Stanis┼éaw Jerzy Lec (1909 – 1966 Warszawa), poeta, satyryk, t┼éumacz literatury niemieckiej; Stanis┼éaw Lem (1921 – 2006), prozaik, eseista, autor sztuk scenicznych, najcz─Ö┼Ťciej t┼éumaczony wsp├│┼éczesny pisarz polski (na 41 j─Özyk├│w); Jerzy Lutowski (1923 – 1985 Pary┼╝), prozaik, autor sztuk scenicznych, scenarzysta filmowy; Maria ┼üotocka (ur. 1944, mieszka we Lwowie), poetka; Jacek ┼üukasiewicz (ur. 1934), poeta, eseista, krytyk literacki; Roman Niewiarowicz (1902 – 1972), autor sztuk scenicznych, scenariuszy filmowych, aktor, re┼╝yser; Mieczys┼éaw Orski (ur. 1943), poeta, eseista, krytyk literacki; Henryk Panas (1912 – 1985 Olsztyn), prozaik, autor sztuk scenicznych; Jan Parandowski (1895 -1978 Warszawa), prozaik, eseista, t┼éumacz literatury antycznej i francuskiej, 1936 otrzyma┼é br─ůzowy medal na Olimpiadzie w Berlinie za „Dysk olimpijski”; Leon Pasternak (1910 – 1969 Warszawa), poeta, prozaik, satyryk, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz literatury radzieckiej; Andrzej Perepeczko (ur. 1930 Lw├│w), prozaik, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, podr─Öcznik├│w; Stanis┼éaw Piasecki (1900 – 1941 Palmiry), powie┼Ťciopisarz, krytyk literacki, redaktor g┼éo┼Ťnego tygodnika „Prosto z mostu”; Andrzej Piotrowski (ur. 1931), poeta, prozaik, t┼éumacz literatury czeskiej i anglosaskiej; Mieczys┼éaw Piotrowski (1910 – 1977 Warszawa), prozaik, satyryk, autor sztuk scenicznych oraz utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, artysta grafik; Stanis┼éawa Plat├│wna (1926 – 1975 Wroc┼éaw), prozaik, autorka utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Jerzy Eugeniusz P┼éomie┼äski (1893 – 1969 Warszawa), krytyk literacki, eseista; Krystyna Rodowska (ur. 1937), poetka, krytyk literacki, t┼éumacz literatur roma┼äskich; Erna Rosenstein (1913 – 2004), poetka, malarka; Janusz Roszko (1932 - 1995), prozaik, eseista, reporta┼╝ysta; Andrzej Rybicki (1897 – 1966 Krak├│w), dramatopisarz, poeta, prozaik, t┼éumacz literatury niemieckiej; Bogus┼éaw Schaeffer (ur. 1929), autor sztuk scenicznych, eseista, kompozytor, muzykolog, grafik; Anna Skoczylas (ur. 1928), poetka, prozaik; Teresa Socha-Lisowska (ur. 1928), poetka; Leopold Staff (1878 – 1957 Skar┼╝ysko Kamienna), poeta, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz literatury antycznej, francuskiej, niemieckiej, skandynawskiej i w┼éoskiej; Andrzej Stojowski (1933 – 2006), prozaik, t┼éumacz literatury rumu┼äskiej; Aleksander Szuma┼äski (ur. 1931), poeta, prozaik, krytyk literacki; Marian Szyjkowski (1883 – 1952), historyk literatury; Tadeusz ┼Üliwiak (1928 – 1994), poeta, autor tekst├│w piosenek, t┼éumacz poezji rosyjskiej; Anna Tatarkiewicz (ur. 1921), eseistka, t┼éumaczka literatury rosyjskiej i francuskiej; Jan Trzynadlowski (ur. 1912), teoretyk literatury; Jerzy Wittlin (1925 – 1989 Warszawa), satyryk, felietonista, autor sztuk scenicznych; Adam Zagajewski (ur. 1945), poeta, prozaik, eseista; Henryk Zbierzchowski (1881 – 1942 Krynica), prozaik, dramaturg, poeta; Juliusz Zborowski (1888 – 1965), j─Özykoznawca, etnograf.

MA┼üOPOLSKA WSCHODNIA: Kazimiera Alberti (1898 Bolech├│w k. Stanis┼éawowa – 1962 Bari - W┼éochy), poetka, powie┼Ťciopisarka, reporta┼╝ystka; Jan Antoniewicz Bo┼éoz (1858 Skomorochy k. Buczacza – 1922 Bad Elster – Niemcy), historyk sztuki i literatury; Stefan Balicki (1899 Czukwa k. Sambora – 1943), powie┼Ťciopisarz i nowelista; Adam Bar (1895 Stanis┼éaw├│w – 1955), historyk literatury, bibliograf, edytor; Piotr Bednarski (ur. 1938 Oryszkowce k. B├│brki), poeta, prozaik; Ewa Bia┼éous (ur. 1939 Horodenka), poetka, prozaik, autorka sztuk scenicznych; Leopold Buczkowski (1905 Nakwasza k. Brod├│w – 1989 Warszawa), prozaik; Marian Buczkowski-Ruth (1910 Nakwasza k. Brod├│w - 1989), prozaik; Andrzej Chciuk (1920 Drohobycz – 1978 Melbourne), prozaik; Tadeusz Chudy (ur. 1931 Ugarsthal k. Stanis┼éawowa), poeta, autor utwor├│w dla dzieci; Antoni Cwojdzi┼äski (1896 Brze┼╝any – 1972 Londyn), autor popularnych sztuk scenicznych; Kazimierz Andrzej Czy┼╝owski (1894 Ni┼╝ni├│w k. Stanis┼éawowa – 1977 Warszawa), dramatopisarz, autor utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Tadeusz D─ůbrowski (1887 Drohobycz – 1919), krytyk literacki, publicysta; Edward D─Öbicki (ur. 1935 Ka┼éusz), poeta; Roman Drahan (ur. 1931 Ni┼╝ankowice k. Dobromila), poeta; Czes┼éaw Pawe┼é Dutka (ur. 1936 w wojew├│dztwie tarnopolskim), filolog specjalizuj─ůcy si─Ö w historii i teorii literatury, metodologii bada┼ä literackich i socjologii literatury; Les┼éaw Eustachiewicz (1913 Brody - 1998), krytyk literacki, historyk literatury, t┼éumacz; Kornel Filipowicz (1913 Tarnopol – 1990 Krak├│w), prozaik, scenarzysta filmowy; Ida Fink (ur. 1921 Zbara┼╝), prozaik, autorka s┼éuchowisk i sztuk scenicznych; Wanda Gizicka (ur. 1925 Zarudce k. ┼╗├│┼ékwi), poetka; Stefan Grabi┼äski (1887 Kamionka Strumi┼éowa – 1936 Lw├│w), pisarz, przedstawiciel nurtu grozy w polskiej literaturze mi─Ödzywojennej, klasyk noweli fantastycznej, okre┼Ťlany czasem mianem "polskiego Poe" lub "polskiego Lovecrafta"; Tadeusz Grabowski (1869 Z┼éocz├│w – 1940), filozof, biolog, pisarz; Tadeusz Stanis┼éaw Grabowski (1881 Dobromil – 1975), historyk literatur s┼éowia┼äskich, publicysta; Antoni Gronowicz (1913 Rudnia k. Lwowa – 1985 Nowy Jaork), poeta, prozaik, autor ksi─ů┼╝ek w j─Özyku angielskim; Antoni Hajczuk (ur. 1943 Ko┼éomyja), poeta; Zygmunt Haupt (1907 U┼éaszkowce k. Czortkowa – 1975 USA), prozaik; Czes┼éaw Hernas (ur. 1928 Sokal), historyk literatury, folklorysta; Stanis┼éaw Horak (1925 Tarnopol – 1990 Katowice), poeta, prozaik; Ireneusz Iredy┼äski (1939 Stanis┼éaw├│w – 1985 Warszawa), poeta, prozaik, autor sztuk scenicznych; J├│zef Jachimek (1902 Dobromil – 1982 Ostr├│w Wielkopolski), pisarz; Marian Jachimowicz (1906 Schodnica k. Drohobycza – 1999), poeta, t┼éumacz poezji w─Ögierskiej; Marian Jak├│biec (Hinowce k. Brze┼╝an – 1998), slawista, historyk pol.-s┼éow. Zwi─ůzk├│w literackich, pisarz; Jerzy Janicki (1928 Czortk├│w – 2007), prozaik, reporta┼╝ysta, scenarzysta filmowy i telewizyjny, wsp├│┼éautor powie┼Ťci radiowej „Matysiakowie”, autor ksi─ů┼╝ek o Lwowie; Jan Jan├│w (1888 Moszkowce k. Ka┼éusza – 1952), slawista; Mieczys┼éaw Jastrun (1903 Korol├│wka k. Tarnopola – 1983 Warszawa), poeta, prozaik, eseista, t┼éumacz poezji francuskiej, niemieckiej i rosyjskiej; J├│zef Kapu┼Ťci┼äski (1895 Lipniki k. Mo┼Ťcisk – 1967), poeta, prozaik, pami─Ötnikarz ludowy, publicysta; Zygmunt Kawecki (1876 Sambor – 1955), dramatopisarz; Micha┼é Kazi├│w (1925 Koropiec k. Buczacza – 2001), prozaik, teoretyk literatury, krytyk literacki; J├│zef Kisielewski (1905 Mo┼Ťciska – 1966 Bandon - Irlandia), prozaik, eseista; Zbigniew Kiwka (ur. 1932 S┼éowik k.Lwowa), poeta, prozaik; Mieczys┼éaw Klimowicz (1919 Sokal – 2008), historyk literatury; Ryszard K┼éy┼Ť (ur. 1928 Bursztyn k. Stryja), prozaik, scenarzysta filmowy; Zbigniew Kosiorowski (ur. 1944 Monasterzyska k. Buczacza), poeta, prozaik, reporta┼╝ysta, autor utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Irena Jadwiga Koz┼éowska (1912 Buczacz – 1992), prozaik; Henryk Krzeczkowski (1921 Stanis┼éaw├│w – 1985 Warszawa), eseista, t┼éumacz literatury anglosaskiej; Julian Krzy┼╝anowski (1892 Stoja┼äce k. Mo┼Ťcisk – 1976 Warszawa), historyk literatury, folklorysta, autor opracowa┼ä i podr─Öcznik├│w; Zbigniew Kubikowski (1929 Horodenka – 1984 Warszawa), prozaik, eseista, krytyk literacki; Eugeniusz Kucharski (1880 Drohobycz – 1952), historyk i teoretyk literatury; Emilia Kunawicz (1905 Czortk├│w – 1989 Wroc┼éaw), prozaik; Edward Kurowski (ur. 1927 Chyr├│w k. Dobromila), prozaik; J├│zef Kurylak (ur. 1942 Komarowice k. Dobromila), poeta; Andrzej Ku┼Ťniewicz (1904 Kowenice k. Sambora – 1993 Warszawa), poeta, prozaik; Stanis┼éaw Lam (1891 Tarnopol – 1965 Pary┼╝), literat, dziennikarz, edytor; Bogdan Loebl (ur. 1932 Nowosielica k. Stanis┼éawowa), poeta, prozaik, autor tekst├│w do piosenek, s┼éuchowisk radiowych, publicysta; Jerzy Lovell (1925 Drohobycz – 1991 Krak├│w), prozaik, reporta┼╝ysta; Stanis┼éaw ┼üempicki (1886 Kamionka Strumi┼éowa – 1947), historyk literatury, o┼Ťwiaty i kultury; Kornel Makuszy┼äski (1884 Stryj – 1953 Zakopane), poeta, prozaik, humorysta, autor felieton├│w oraz utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Zygmunt Markiewicz (1909 Nadw├│rna – 1991), historyk literatury, komparatysta; Herminia Naglerowa (1890 Brody – 1957 Londyn), powie┼Ťciopisarka, nowelistka; Ewa Najwer (ur. 1933 Stanis┼éaw├│w), poetka, prozaik, krytyk literacki; Leon Nowicki (1922 Trembowla – 1993 Nowy S─ůcz), poeta; Hanka Nowobielska (1912 ┼üuczany k. B├│brki – 1992), poetka podhala┼äska; Stanis┼éaw Nyczaj (ur. 1943 Nowica k. Ka┼éusza), poeta, autor utwor├│w dla dzieci; Beata Oberty┼äska (1898 Storo┼╝ce k. Skolego – 1980 Londyn), poetka, autorka sztuk scenicznych, prozaik, aktorka teatralna; W┼éadys┼éaw Ogrodzi┼äski (1918 Dolina – 2012 Olsztyn), prozaik, eseista, reporta┼╝ysta; Ostap Ortwin (1876 T┼éumacz – 1942 Lw├│w), eseista, krytyk literacki i teatralny; Stanis┼éaw Pasternak (ur. 1937 Gr├│dek Jagiello┼äski), poeta, prozaik; Mieczys┼éaw Piszczkowski (1901 Mielnica k. Borszczowa – 1981), historyk literatury; Feliks P┼éa┼╝ek (1882 Z┼éocz├│w – 1950), dramatopisarz, poeta; Maria Podraza-Kwiatkowska (ur. 1926 Ko┼éomyja), eseistka, historyk literatury; Artur Pr─Ödski (1900 Stanis┼éaw├│w – 1941 Lw├│w), poeta, powie┼Ťciopisarz; Marian Promi┼äski (1908 Turze k. Starego Sambora – 1971 Krak├│w), prozaik, eseista, krytyk literacki, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz literatury anglosaskiej; Irena Przew┼éocka (1911 Hanacz├│wka k. Z┼éoczowa – 1991), prozaik; Sydor Rey (1908 Wojni┼é├│w k. Ka┼éusza - ?), poeta, powie┼Ťciopisarz; Stanis┼éaw Rogowski (1910 Czortk├│w – 1940), poeta; Stanis┼éaw Rossowski (1861 Monasterzyska k. Buczacza – 1940), poeta, nowelista, dramatopisarz, dziennikarz; Zbigniew Ruci┼äski (1935 Be┼éz k. Sokala – 1993 Warszawa), poeta; J├│zef Ruffer (1878 ┼╗├│┼ékiew – 1940), poeta, t┼éumacz literatury w┼éoskiej; Horacy Safrin (1899 Monasterzyska k. Buczacza – 1980 ┼ü├│d┼║), poeta, satyryk, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz literatury ┼╝ydowskiej na j─Özyk polski i polskiej na jidysz; Roman Samsel (1935 Z┼éocz├│w – 2003), prozaik, reporta┼╝ysta; Artur Sandauer (1913 Sambor – 1989 Warszawa), prozaik, eseista, krytyk literacki, t┼éumacz literatury radzieckiej i klasycznej; Bruno Schulz (1892 Drohobycz – 1942 Drohobycz), prozaik, t┼éumacz literatury niemieckiej, grafik; Stanis┼éawa Siarkiewicz (1922 Ka┼éusz – 2003 Gryfin), poetka; Franciszek Sikorski (ur. 1930 Huta Oleska k. Z┼éoczowa), prozaik, autor s┼éuchowisk radiowych; Jadwiga Skotnicka (ur. 1926 Tarnopol), prozaik; Zdzis┼éaw Skowro┼äski (1909 Sambor – 1969 Warszawa), dramaturg, komediopisarz; Stefania Skwarczy┼äska historyk├│w literatury (1902 Kamionka Strumi┼éowa – 1988), teoretyk i historyk literatury; Stanis┼éaw Srokowski (ur. 1936 Hnilcze k. Podhajec), poeta, prozaik, scenarzysta filmowy; Mieczys┼éaw Stryjewski (1918 Tarnopol – 1984 Toru┼ä), poeta; Julian Stryjkowski (1905 Stryj – 1996), prozaik, eseista, t┼éumacz literatury francuskiej; Waleria Szalay-Groele (1879 Czernichowce k. Zbara┼╝a – 1957), powie┼Ťciopisarka dla m┼éodzie┼╝y, poetka; Tadeusz Szantroch (1888 Tarnopol – 1942 Auschwitz), poeta; Wit Tarnawski (1894 Kos├│w na Pokuciu – 1988 Wielka Brytania), prozaik, publicysta, conradysta, t┼éumacz Conrada; Zygmunt Trziszka (ur. 1935 We┼édzirz k. Doliny), prozaik, publicysta, krytyk literacki; Stanis┼éaw Vincenz (1888 S┼éoboda Runguska k. Ko┼éomyi – 1971 Lozanna - Szwajcaria), prozaik, eseista, filozof, t┼éumacz (m.in. Holzapfla), piewca Huculszczyzny; Stanis┼éaw Wasylewski (1885 Stanis┼éaw├│w – 1953 Opole), eseista, prozaik, krytyk literacki, t┼éumacz, edytor; Janusz Werstler (ur. 1939 Ka┼éusz), poeta; Stefan Wierczy┼äski (1886 Hanowce k. Stryja – 1963), historyk literatury, bibliograf, edytor; Kazimierz Wierzy┼äski (1894 Drohobycz – 1969 Londyn), poeta, prozaik, krytyk teatralny; Juliusz Wit (1901 Drohobycz – 1942), poeta; J├│zef Wittlin (1896 Dmytr├│w k. Radziechowa – 1976 Nowy Jork), poeta, prozaik, t┼éumacz „Odysei” i literatury niemieckiej; Zdzis┼éaw Wr├│bel (ur. 1925 Borys┼éaw), prozaik, autor sztuk scenicznych; Andrzej Wydrzy┼äski (1921 Czarnokoniecka Wola k. Husiatyna – 1992 Warszawa), prozaik, autor sztuk scenicznych; Jan Wyka (1902 Zaleszczyki – 1992 Warszawa), poeta, prozaik; Antoni Wysocki (1872 Hrehor├│w k. Stanis┼éawowa – 1944), powie┼Ťciopisarz, dramaturg; Jan Zahradnik (1904 Kos├│w na Pokuciu – 1929), poeta, krytyk literacki; Marian Za┼éucki (1920 Ko┼éomyja – 1979 Warszawa), poeta, satyryk, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Ferdynand Zamojski (1914 Stanis┼éaw├│w – 1984 Warszawa), prozaik; Adam Zieli┼äski (1929 Drohobycz – 2010 Wiede┼ä), prozaik; Roman Zr─Öbowicz (1884 Stryj – 1963 ┼ü├│d┼║), krytyk literacki, historyk sztuki; Gabriel Zych (ur. 1915 Hada┼äkowce k. Husiatyna), prozaik; Bogus┼éaw ┼╗urakowski (ur. 1939 Stanis┼éaw├│w), poeta, eseista, krytyk literacki; Andrzej ┼╗urowski (ur. 1944 Drohobycz), prozaik, eseista, autor i re┼╝yser film├│w dokumentalnych, librett operowych i baletowych.

WO┼üY┼â: Waldemar Babinicz (1902 Kowel – 1969 Lublin), prozaik, publicysta, reporta┼╝ysta; Konrad Bielski (1902 Piatydnie k. W┼éodzimierza Wo┼éy┼äskiego - Lublin 1970), poeta, prozaik i t┼éumacz; Miros┼éaw Boruszewski (ur. 1942 R├│wne), poeta; Bogdan Chor─ů┼╝uk (ur. 1934 Kostopol), poeta, prozaik; Bogdan Czaykowski (1932 R├│wne – 2007), poeta, krytyk literacki, historyk literatury; Ma┼égorzata Czermi┼äska (1940 Luboml), eseistka, krytyk literacki; Marek Doma┼äski (ur. 1921 W┼éodzimierz Wo┼éy┼äski), prozaik, autor sztuk scenicznych; Roman Gorzelski (ur. 1934 ┼üuck), poeta, autor sztuk scenicznych; Zofia Grzesiak (1914 Kryczylsk k. Kostopola – 2004 Lublin), pisarka; Jakub Hudemczuk (1922 ┼üuck), poeta; Czes┼éaw Janczarski (1911 Hruszwica k. R├│wnego – 1971 Warszawa), poeta, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Jerzy Jasi┼äski (ur. 1927 R├│wne), prozaik, satyryk; Czes┼éaw Jastrz─Öbiec-Koz┼éowski (1894 Krzemieniec – 1956 W┼éochy k. Warszawy), poeta, t┼éumacz klasyki rosyjskiej, filozof; Lew Kaltenbergh (1910 Szumsk k. Krzemie┼äca – 1989), prozaik, krytyk filmowy, t┼éumacz; Jonasz Kofta (1942 Mizocz k. Zdo┼ébunowa – 1988 Warszawa), poeta, satyryk, autor sztuk scenicznych, aktor, piosenkarz; Jerzy Krasicki (1927 ┼üuck – 2004), prozaik; Czes┼éaw Kuriata (ur. 1938 Marcel├│wka k. Kostopola), poeta, prozaik, autor utwor├│w dla dzieci; Jerzy Litwiniuk (ur. 1923 Krzemieniec), poeta, satyryk, t┼éumacz literatury radzieckiej, fi┼äskiej i ┼éotewskiej; Mieczys┼éaw Machnicki (ur. 1943 Martyszkowce k. Krzemie┼äca), poeta, prozaik; Waldemar Michalski (ur. 1938 W┼éodzimierz Wo┼éy┼äski), poeta; W┼éadys┼éaw Milczarek (1916 R├│wne – 1993 Warszawa), poeta, prozaik; Stanis┼éaw Misakowski (ur. 1919 ┼üuck), poeta, autor sztuk scenicznych; Maryna Ok─Öcka-Bromkowa (ur. 1922 U┼Ťci┼éug k. W┼éodzimierza Wo┼éy┼äskiego), prozaik, reporta┼╝ystka; Ryszard Przybylski (ur. 1928 R├│wne), eseista, t┼éumacz literatury rosyjskiej; Antoni Serednicki (ur. 1916 Wierzbowiec k. Krzemie┼äca), poeta, prozaik; Romuald Skopowski (ur. 1939 J├│zef├│wka k. Kostopola), poeta, autor tekst├│w piosenek; Katarzyna Suchodolska (1920 Kostopol – 1988 Szczecin), prozaik, poetka, autorka utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y, t┼éumaczka literatury rosyjskiej, ukrai┼äskiej i bia┼éoruskiej; Zbigniew Za┼éuski (1926 Kiwerce k. ┼üucka – 1978 Warszawa), eseista, scenarzysta filmowy; Apoloniusz Zawilski (1912 Ko┼éode┼╝ k. ┼üucka – 2004), prozaik; Anna Zelenay (1929 ┼üuck – 1970 K┼éodzko), poetka, autorka ksi─ů┼╝ek dla dzieci, t┼éumaczka; J├│zef Wies┼éaw Zi─Öba (ur. 1932 Powursk k. Kowla), poeta, prozaik.

UKRAINA: Halina Auderska (1904 Odessa – 2000), prozaik, autorka sztuk scenicznych; Edward Balcerzan (ur. 1937 Wo┼écza┼äsk k. Charkowa), poeta, prozaik, krytyk literacki; Czes┼éaw Bednarczyk (1912 Kamieniec Podolski – 1994 Londyn), poeta, prozaik; Stanis┼éaw Biskupski (1917 Kij├│w – 2007), prozaik, autor utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Tadeusz Borowski (1922 ┼╗ytomierz – 1951 Warszawa), poeta, prozaik; Tadeusz Breza (1905 Siekierzy┼äce na ┼╗ytomierszczy┼║nie – 1970 Warszawa), prozaik, eseista; Jan Brzechwa (1898 ┼╗merynka – 1966 Warszawa), poeta, prozaik, satyryk, autor utwor├│w dla dzieci, t┼éumacz poezji rosyjskiej; Alina Centkiewicz (1907 H┼éuszki – 1993 Warszawa), autorka (wraz z m─Ö┼╝em Czes┼éawem Centkiewiczem) ksi─ů┼╝ek podr├│┼╝niczych, g┼é├│wnie o tematyce polarnej; Leon Choroma┼äski (1872 Konotop – 1953), nowelista, dramatopisarz, krytyk literacki; Micha┼é Choroma┼äski (1904 Elizawetgrad – 1972 Warszawa), prozaik, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz poezji polskiej na j─Özyk rosyjski; Halina Maria D─ůbrowolska (1902 Miron├│wka k. Kaniowa – 1962 ┼ü├│d┼║), prozaik, reporta┼╝ystka, autorka sztuk dramatycznych; Irena Dowgielewicz (1920 Kij├│w – 1987), poetka, prozaik; Aureli Drogoszewski (1863 Mytki na Podolu - 1943), historyk literatury, krytyk literacki; Henryk Drzewiecki (1902 Odessa – 1937), prozaik, krytyk literacki; Janina Dziarnowska (1903 Juz├│wka – 1992 Warszawa), prozaik, reporta┼╝ysta, t┼éumacz literatury radzieckiej; Zuzanna Ginczanka (1917 Kij├│w – 1944 Krak├│w), poetka; Barbara Gordon (1918 Kij├│w – 1987 Warszawa), prozaik, autorka powie┼Ťci sensacyjnych oraz utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Joanna Guze (1917 ┼╗ytomierz – 2009), eseistka, t┼éumaczka literatury francuskiej i rosyjskiej; Jaros┼éaw Iwaszkiewicz (1894 Kalnik – 1980 Warszawa), poeta, prozaik, eseista, krytyk muzyczny, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz literatury angielskiej, du┼äskiej, francuskiej, hiszpa┼äskiej, rosyjskiej i w┼éoskiej, kandydat do literackiej nagrody Nobla; W┼éadys┼éaw Jab┼éonowski (1867 ┼╗abokrzycze na Podolu – 1956), krytyk literacki, publicysta; Aleksander Jackiewicz (1915 Symferopol na Krymie – 1988 Warszawa), prozaik, krytyk i teoretyk filmu; Maria Kann (1916 ┼üochwica k. Po┼étawy – 1995), prozaik, autorka utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Stefan Ko┼éaczkowski (1887 Ujarzy┼äce k. Jampola – 1940), krytyk i historyk literatury, publicysta; W┼éadys┼éaw Koz┼éowski (1903 Odessa – 1992), autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, t┼éumacz literatury rosyjskiej; Halina Krahelska (1892 Odessa – 1945 Ravensbrueck - Niemcy), publicystka, powie┼Ťciopisarka; Felicja Kruszewska (1897 Orda na Podolu – 1943), poetka, dramatopisarka; Stefan Kuczy┼äski (1904 Bohus┼éaw k. Kaniowa – 1985), prozaik; Edward Ligocki (1887 Tucza k. Berdyczowa – 1966 Warszawa), poeta, prozaik, publicysta; Eugeniusz Ma┼éaczewski-Korwin (1895 Kiwacz├│wka k. Humania – 1922 Zakopane), prozaik, poeta; Boles┼éaw Mici┼äski (1911 Mokra na Podolu – 1943 Boqueron Laffrey k. Grenoble - Francja), poeta, eseista; Helena Mniszk├│wna (1878 Kurczyce k. Nowogrodu Wo┼éy┼äskiego – 1943 Sabnie k. Soko┼éowa Podlaskiego), prozaik, autorka bardzo popularnych powie┼Ťci; Jan Olechowski (1917 Zwiahel – 1956 Nowy Jork), poeta; Jerzy Ple┼Ťniarowicz (1920 Ekaterynos┼éaw – 1978 Rzesz├│w), poeta, t┼éumacz literatury rosyjskiej, ukrai┼äskiej i bia┼éoruskiej; Ksawery Pruszy┼äski (1907 Wolica Kierekieszy┼äska k. Starego Konstantynowa – 1950 Niemcy), prozaik, publicysta, t┼éumacz literatury francuskiej; Franciszek Siedlecki (1906 Kamieniec Podolski – 1942), teoretyk literatury, badacz wiersza polskiego, t┼éumacz literatury rosyjskiej; W┼éodzimierz S┼éobodnik (1900 Nowoukrainka – 1991 Warszawa), poeta, satyryk, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, t┼éumacz poezji rosyjskiej i radzieckiej, francuskiej i niemieckiej; Jerzy Stempowski (1894 Szebuty┼äce k. Uszycy – 1969 Berno - Szwajcaria), krytyk literacki, eseista, publicysta; Jan ┼Üpiewak (1908 Go┼éaja Prista┼ä – 1967 Warszawa), poeta, t┼éumacz dramat├│w rosyjskich i bu┼égarskich; Kazimierz Truchanowski (1904 Roman├│w – 1944 Warszawa), prozaik, t┼éumacz literatury rosyjskiej i niemieckiej; Maria Jehenne Wielopolska (1884 Suchod├│┼é na Kijowszczy┼║nie – 1940), pisarka, publicystka; Witold Wirpsza (1918 Odessa – 1985 Berlin), poeta, prozaik, t┼éumacz literatury niemieckiej; Katarzyna Witwicka (ur. 1919 Kij├│w), prozaik, autorka utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y, t┼éumaczka literatury francuskiej; Stefan Wolski (1914 Huma┼ä – 1992 Lublin), prozaik i poeta; Julian Wo┼éoszynowski (1898 Serby na Podolu – 1977), poeta, prozaik, t┼éumacz sztuk radzieckich; Jerzy Zag├│rski (1907 Kij├│w – 1964 Warszawa), poeta, eseista, reporta┼╝ysta, t┼éumacz poezji rosyjskiej i francuskiej; Krystyna Zaleska (1874 Pustowarnia – 1945), poetka, t┼éumaczka poezji chorwackiej, czeskiej i rosyjskiej; Mariusz Zaruski (1867 Duman├│w na Podolu – 1941 Cherso┼ä), autor publikacji z zakresu ┼╝eglarstwa i taternictwa, pisarz, taternik, ┼╝eglarz, genera┼é WP; Karol Zbyszewski (1904 Frant├│wka k. Lipowca – 1990 Londyn), prozaik, humorysta, felietonista; Stanis┼éaw Zieli┼äski (1917 Kij├│w – 1995), prozaik, krytyk literacki; Tadeusz Zieli┼äski (1859 Skrzypczy┼äce k. Humania – 1944 k. Monachium), filolog klasyczny, badacz antyku, historyk i t┼éumacz literatury greckiej i rzymskiej; Zofia ┼╗urakowska (1897 Wyszpol – 1931 Rabka), prozaik, autorka ksi─ů┼╝ek dla dzieci i m┼éodzie┼╝y.

POLESIE: Nina Andrycz (ur. 1915 Brze┼Ť─ç nad Bugiem), aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, recytatorka oraz poetka i pisarka; Bohdan Drozdowski (ur. 1931 Kos├│w Poleski), poeta, prozaik, autor sztuk scenicznych, publicysta, t┼éumacz literatury angielskiej, rosyjskiej, s┼éowackiej, macedo┼äskiej, fi┼äskiej; Albin Dzieko┼äski (1892 Piotrowice k. Kobrynia – 1940 Mi┼äsk - Bia┼éoru┼Ť), poeta; Ryszard Jegorow (ur. 1924 Pi┼äsk), prozaik; Ryszard Kapu┼Ťci┼äski (1932 Pi┼äsk – 2007), prozaik, poeta, reporta┼╝ysta, kandydat do literackiej nagrody Nobla; Wojciech Kie┼éczewski (1930 Pi┼äsk – 1989), poeta, satyryk; Kazimierz Kordas (1925 Kar┼éowicze k. Kobrynia – 1988 Krak├│w), prozaik, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Maria Korewa (ur. 1906 Pi┼äsk), autorka utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; W┼éodzimierz Maci─ůg (ur. 1925 Brze┼Ť─ç nad Bugiem), prozaik, eseista, historyk i krytyk literatury, autor podr─Öcznik├│w; Bogdan Madej (ur. 1934 Mi┼éaszewicze k. ┼üuni┼äca), prozaik; Jaros┼éaw Markiewicz (ur. 1942 Wysokie Litewskie k. Brze┼Ťcia), poeta, prozaik, artysta malarz; Jerzy Les┼éaw Ordan (ur. 1934 Pi┼äsk), poeta, prozaik; Edmund Pietryk (ur. 1938 Ora┼äczyce k. Pru┼╝an), poeta, prozaik, autor sztuk scenicznych, aktor teatralny; Zdzis┼éaw Romanowski (ur. 1932 Pi┼äsk), prozaik; Igor Sikirycki (1920 Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 1985 ┼ü├│d┼║), poeta, prozaik, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, satyryk, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz poezji rosyjskiej, radzieckiej, gruzi┼äskiej i ormia┼äskiej; Jerzy Stanis┼éaw Sito (ur. 1934 Pi┼äsk), poeta, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz poezji anglosaskiej i dramat├│w Szekspira; Zbigniew Strza┼ékowski (ur. 1933 Drohiczyn Poleski), poeta, prozaik, artysta grafik.

GRODZIE┼âSZCZYZNA: Ignacy Bali┼äski (1862 Regin├│w – 1951 Anglia), poeta, publicysta; Bohdan Dzitko (ur. 1941 Jagnity k. Grodna), poeta, prozaik, autor sztuk scenicznych; Jan G├│rec-Rosi┼äski (1920 Kruhlik), poeta, prozaik, publicysta; Eugeniusz Kabatc (ur. 1930 Wo┼ékowysk), prozaik, t┼éumacz literatury radzieckiej i w┼éoskiej; Wies┼éaw Kulikowski (ur. 1935 Wiechotnik k. Wo┼ékowyska), poeta; Jan Meysztowicz (1910 Roho┼║nica k. Wo┼ékowyska – 1997), prozaik, t┼éumacz literatury anglosaskiej; Maria Rodziewicz├│wna (1863 Pieniucha k. Grodna – 1944 ┼╗elazna k. Skierniewic), prozaik, autorka popularnych powie┼Ťci; Jan G├│rec Rosi┼äski (1920 Kr├│glik (Kruhlik) k. Grodna – 2012 Bydgoszcz), poeta, prozaik; Marek Skwarnicki (ur. 1930 Grodno), poeta, prozaik, felietonista, t┼éumacz Biblii; Wiktor Woroszylski (1927 Grodno – 1996), poeta, prozaik, eseista, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, t┼éumacz literatury radzieckiej.

NOWOGR├ôCZYZNA: Maja El┼╝bieta Cybulska (ur. 1941 Lida), poetka, krytyk literacki; Ziemowit Fedecki (1923 Lebioda k. Lidy – 2009 Warszawa), autor tekst├│w satyrycznych, t┼éumacz literatury rosyjskiej, bia┼éoruskiej i francuskiej; Eugeniusz Iwanicki (ur. 1933 Domoradzkie k. Nie┼Ťwie┼╝a), prozaik; El┼╝bieta Jackiewiczowa (1902 Nowinki k. Nie┼Ťwie┼╝a – 1976 Podkowa Le┼Ťna p. Warszaw─ů), prozaik, publicystka; Aleksander Jurewicz (ur. 1952 Lida), poeta, prozaik; Krystyna Krahelska (Mazurki k. Baranowicz – 1944 Warszawa), poetka; Jan Kurowicki (ur. 1943 Baranowicze), poeta, prozaik, eseista; Teresa Lubkiewicz-Urbanowicz (ur. 1930 Lida), prozaik, autorka sztuk scenicznych i utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Grzegorz ┼üatuszy┼äski (ur. 1933 Zdzi─Öcio┼é k. Nowogr├│dka), prozaik, t┼éumacz literatury czeskiej, chorwackiej i serbskiej; Janusz Olczak (1941 Sto┼épce – 1991 Lublin), poeta, prozaik, publicysta; Sergiusz Piasecki (1899 Lachowicze k. Baranowicz – 1964 Anglia), prozaik; Czes┼éaw Zgorzelski (1908 Borycz├│w k. Klecka - ), historyk literatury, edytor.

WILE┼âSZCZYZNA BIA┼üORUSKA: J├│zef Bujnowski (1910 Okolica-Rudawa k. Bras┼éawia – 2001), poeta, eseista, historyk literatury; Jan Ciechanowicz (ur. 1946 Worniany), eseista; Jan Huszcza (1917 Zago┼Ťcin – 1986 ┼ü├│d┼║), poeta, prozaik, satyryk; Rajmund Kalicki (ur. 1944 G┼é─Öbokie), eseista, t┼éumacz literatury iberoameryka┼äskiej; Bohdan Kurowski (1933 Mo┼éodeczno – 2009 Olsztyn), dramaturg; Ryszard Kurylczyk (ur. 1945 Dziedzina k. Bras┼éawia), prozaik; Marian ┼üohutko (ur. 1942 Ptaszyn k. Wilejki), prozaik, autor sztuk scenicznych, s┼éuchowisk radiowych; J├│zef Narkowicz (ur. 1936 Kudzikalnie k. Oszmiany), reporta┼╝ysta; Witold Nied┼║wiecki (ur. 1929 Sieka┼äce k. Twereczu), prozaik, reporta┼╝ysta; Krzysztof Nowicki (ur. 1940 Opsa k. Bras┼éawia), poeta, prozaik, krytyk literacki; J├│zef Trypu─çko (1910 Malinowszczyzna k. Mo┼éodeczna – 1983), slawista, badacz zwi─ůzk├│w kulturalnych polsko-szwedzkich, t┼éumacz literatury polskiej na szwedzki; Kazimierz Zdziechowski (1878 Rak├│w k. Mo┼éodeczna), powie┼Ťciopisarz.

BIA┼üORU┼Ü (w┼éa┼Ťciwa albo Wschodnia): Bogus┼éaw Adamowicz (1870 Mi┼äsk Litewski – 1944), poeta, nowelista, powie┼Ťciopisarz; Jerzy Cie┼Ťlikowski (1916 Mi┼äsk Litewski – 1977), historyk literatury; Stanis┼éaw Cywi┼äski (1887 Mohylew – 1941), krytyk i historyk literatury, publicysta; Florian Czarnyszewicz (1895 Bobrujsk – 1964 Argentyna), prozaik; Tadeusz Do┼é─Öga-Mostowicz (1898 Okuniew k. Witebska – 1939 Kuty), prozaik, scenarzysta filmowy; Jerzy Marlicz , w┼éa┼Ťc. Helena z Gordzia┼éowskich Borowikowa (1898 Baranie k. Orszy - ), powie┼Ťciopisarka, t┼éumaczka literatury ameryka┼äskiej; Ferdynand Antoni Ossendowski (1878 Lucyn k. Witebska – 1945), prozaik, reporta┼╝ysta, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Micha┼é K. Pawlikowski (1893 Mi┼äsk Litewski – 1972 Hawaje), prozaik, felietonista; Leonard Podhorski-Oko┼é├│w (1891 Rym k. S┼éucka – 1957 Warszawa), poeta, badacz tw├│rczo┼Ťci Adama Mickiewicza, t┼éumacz klasyki rosyjskiej; Antoni Potocki (1867 Kojdan├│w k. Mi┼äska – 1939), krytyk literacki, publicysta; Jerzy Putrament (1910 Mi┼äsk Litewski – 1986 Warszawa), poeta, prozaik, eseista, felietonista, t┼éumacz literatury radzieckiej); Nora Szczepa┼äska (ur. 1914 Witebsk), prozaik, poetka, autorka utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; Maria Helena Szypyrk├│wna (1893 Witebsk - 1977), powie┼Ťciopisarka, poetka; Balbina ┼Üwitycz-Widacka (1901 Mohylew – 1972 Olsztyn), poetka; Melchior Wa┼äkowicz (1892 Ka┼éu┼╝y┼äce k. Ihumenia – 1974 Warszawa), prozaik, reporta┼╝ysta, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Anna Zahorska (1882 Witebsk – 1942 Auschwitz), poetka, powie┼Ťciopisarka, publicystka.

WILNO: Jerzy Afanasjew (1932-1991 Gda┼äsk), poeta, satyryk, autor sztuk scenicznych; Jadwiga Badowska-Muszy┼äska (1913 – 2007 Pozna┼ä), poetka; Marian Leon Bielicki (1920 – 1972 Warszawa), prozaik, eseista, t┼éumacz; Danuta Bie┼äkowska (1920 – 1992 Warszawa), prozaik, eseistka, t┼éumaczka literatury rumu┼äskiej; Lech Budrecki (ur. 1930), prozaik, eseista, krytyk literacki, autor przer├│bek scenicznych; Tadeusz Bujnicki (ur. 1935), historyk literatury; Teodor Bujnicki (1907 – 1944 Wilno), poeta, satyryk, publicysta; Andrzej Chruszczy┼äski (1935 – 2009 Warszawa), krytyk literacki i badacz literatury XX wieku; Tadeusz Cugow (1940 – 2008 Lublin), poeta, prozaik; Czes┼éaw Czerniawski (1925 – 1988 Szczecin), prozaik, publicysta; Wanda Dobaczewska (1892 – 1980 ┼╗nin), powie┼Ťciopisarka, publicystka, autorka sztuk dla teatr├│w kukie┼ékowych; Zbigniew Florczak (1923 – 2005), prozaik, eseista, krytyk i historyk literatury; Zbigniew Folejewski (ur. 1910), historyk literatury i j─Özykoznawca, slawista; Kira Ga┼éczy┼äska (ur. 1936), pisarka; Antoni Go┼éubiew (1907 – 1979 Krak├│w), prozaik, eseista; Tadeusz Zwilnian Grabowski (1926 – 2012 Szczecin), pisarz, poeta, prozaik, eseista, krytyk, popularyzator literatury; Janusz Artur Ihnatowicz (ur. 1929), poeta, eseista; Kazimiera I┼é┼éakowicz├│wna (1889 – 1983 Pozna┼ä), poetka, prozaik, t┼éumaczka literatury niemieckiej, rosyjskiej, w─Ögierskiej, anglosaskiej; Zygmunt Jab┼éo┼äski (1919 – 1985 Niemcy), powie┼Ťciopisarz, dramaturg; Jerzy Jankowski (1887 – 1941 Kojrany k. Wilna), poeta, publicysta; Mateusz Jantar (ur. 1921), prozaik; Jerzy Jarmo┼éowski (ur. 1940), poeta, prozaik; Tomasz Jurasz (ur. 1929), prozaik, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Anatoliusz Jure┼ä (1927 – 1978 S┼éupsk), poeta; Tytus Karpowicz (1915 – 2009 Gawrych Ruda), prozaik, autor powie┼Ťci dla m┼éodzie┼╝y; Bohdan Kr├│likowski (ur. 1934), prozaik; R├│┼╝a Ostrowska (1926 – 1975 Gda┼äsk), prozaik, krytyk literacki i teatralny; Janusz Palczewski (ur. 1932), prozaik; Eugeniusz Paukszta (1916 – 1979 Inowroc┼éaw), prozaik; Czes┼éaw Rodziewicz (1922 – 2013 Wroc┼éaw), poeta; Janusz Rolicki (ur. 1938), prozaik, reporta┼╝ysta, scenarzysta filmowy i telewizyjny; Helena Romer-Ochenkowska (1878 – 1947), prozaiczka, dramatopisarka, publicystka, dzia┼éaczka o┼Ťwiatowa i spo┼éeczna; Alicja Ryba┼éko (ur. 1960), poetka; Aleksander Rymkiewicz (1913 – 1983 I┼éawa), poeta, autor utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, t┼éumacz librett operowych; Irena S┼éawi┼äska (1913 – 2004 Warszawa), historyk i teoretyk literatury; Maria Szczepowska (1919 – 1985 Warszawa), prozaik, poetka; Zbigniew Szyma┼äski (ur. 1927), poeta; Bronis┼éaw Tro┼äski (ur. 1921), prozaik, reporta┼╝ysta; Zbigniew ┼╗akiewicz (ur. 1933), poeta, t┼éumacz poezji iberyjskiej i bu┼égarskiej.

WILE┼âSZCZYZNA LITEWSKA: Mieczys┼éaw Jackiewicz (ur. 1931 Bokszyszki k. Oszmiany), znawca literaturoznawstwa polsko-litewskiego i polsko-bia┼éoruskiego, t┼éumacz literatury litewskiej i rosyjskiej; Bogdan Justynowicz (ur. 1939 Stara Wilejka k. Wilna), poeta, prozaik; Tymoteusz Karpowicz (1921 Zielona k. Wilna – 2005), poeta, autor sztuk scenicznych, t┼éumacz poezji radzieckiej; Tadeusz Konwicki (ur. 1926 Nowa Wilejka k. Wilna), prozaik, scenarzysta i re┼╝yser filmowy; Henryk Ma┼╝ul (ur. 1953 Mejszago┼éa k. Wilna), poeta, publicysta polski w Wilnie; Romuald Mieczkowski (ur. 1950 Fabianiszki k. Wilna), poeta, prozaik; Ewa Ostrowska (ur. 1938 Nowa Wilejka k. Wilna), prozaik, autorka utwor├│w dla dzieci i m┼éodzie┼╝y; Aleksander Soko┼éowski (ur. 1935 Nielidziszki k. Wilna), poeta; Henryk Szylkin (ur. 1928 Santoki k. Wilna), poeta; Wanda Witter (ur. 1943 Druskienniki), prozaik, autorka utwor├│w dla m┼éodzie┼╝y; S┼éawomir Woroty┼äski (ur. 1942 Nowa Wilejka k. Wilna – 1983 Bielsko Bia┼éa), poeta, prozaik.

LITWA KOWIE┼âSKA: Zygmunt ┼üawrynowicz (1925 Poniewie┼╝ – 1987 Londyn), poeta, t┼éumacz literatury anglosaskiej); J├│zef ┼üobodowski (1909 Purwiszki k. Wy┼ékowyszek na Suwalszczy┼║nie litewskiej – 1988 Madryt), poeta, prozaik, t┼éumacz poezji hiszpa┼äskiej, rosyjskiej, radzieckiej i prozy rosyjskiej (Pasternak, So┼é┼╝enicyn); Czes┼éaw Mi┼éosz (1911 Szetejny k. Kiejdan – 2004 Krak├│w), poeta, prozaik, eseista, autor opracowa┼ä literatury polskiej, t┼éumacz literatury anglosaskiej, po┼éudniowoameryka┼äskiej, francuskiej, Pisma ┼Üwi─Ötego z orygina┼é├│w greckich i hebrajskich, t┼éumacz poezji polskiej na angielski, laureat literackiej nagrody Nobla 1980; Zygmunt Mocarski (1894 Zalesie k. Wo┼ékowyszek – 1941), bibliolog i historyk pi┼Ťmiennictwa pomorskiego; Feliks Przysiecki (1883 Sypnie – 1935 Otwock), poeta.

┼üOTWA: Irena Tamara Misztal (1908 Dyneburg – 2003 E┼ék), pisarka; Ferdynand Antoni Ossendowski (1876 Lucyn – 1945 ┼╗├│┼éwin), pisarz; Eugeniusz Sawrymowicz (1904 Sasmaken – 1982), historyk literatury.

Marian Kałuski

Wersja do druku

Lech Zieliński - 06.01.17 16:49
Lista nazwisk "kresowiak├│w" obszerna i budz─ůca zrozumia┼ée zaintertesowaniie. Doda─ç tu trzeba, ┼╝e wyros┼éo i aktywnie literacko dzia┼éa pokolenie dzieci i wnuk├│w dawnych mieszka┼äc├│w Ziem Wschiodnich. ┼╗eby nie by─ç go┼éos┼éownym przytocz─Ö przynajmniej trzy: Krzysztof Ko┼étun z Che┼éma, Mariusz Olbromski z Przemy┼Ťla i Waldemar Michalski z Lublina. W ich tw├│rczo┼Ťci poetyckiej czy eseistycznej temat kres├│w jest stale obecny. Buduj─ů oni wizerunek wsp├│lnoty pogranicza etnicznego, j─Özykowego czy religijnego dalekiego od tendencji zaw┼éaszczeniowych i wzajemnie wrogich. Na szcz─Ö┼Ťcie tzw "poprawno┼Ť─ç polityczna"(kt├│ra wyrz─ůdzi┼éa Polsce i Ukrainie wi─Öcej szkody ni┼╝ po┼╝ytku) przesz┼éa ostatecznie do niepowrotnej przesz┼éo┼Ťci. Zak┼émanie i fa┼ész bdzie zawsze wraca┼é fal─ů nacjonalizmu i rewizjonizmu (przyk┼éad wrogie Polsce has┼éa Prawego Sektora czy Swobody (partie te zrobi┼éy polityczn─ů furor─ů za spraw─ů wyrzeczenia si─Ö Polak├│w do prawdy historycznej). Dzi─Ökuj─Ö za przypomnienie wielkiego diedzictwa narodowego, kt├│re symbolizuj─ů Kresy!

Wszystkich komentarzy: (1)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

03 Lipca 1802 roku
Urodził się Ignacy Domeyko, polski geolog, badacz Ameryki Południowej, przyjaciel Adama Mickiewicza (zm. 1889)


03 Lipca 1924 roku
Reprezentacja Polski po raz pierwszy uczestniczyła w Igrzyskach Olimpijskich.


Zobacz wi─Öcej