Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 27.04.13 - 17:37     Czytano: [3011]

Żyd ukradł Polsce Lwów!


Przez sir Namiera i Stalina stracili┼Ťmy Lw├│w w 1945 roku

Powróćmy jeszcze do tematu dlaczego Polska utraciła Lwów w 1945 roku (Kresy w życiu Polski Nr 23).

Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku Wielka Brytania zaproponowa┼éa stronom walcz─ůcym lini─Ö demarkacyjn─ů, kt├│ra na odcinku Galicji Wschodniej (Ma┼éopolski Wschodniej), zgodnie z aktualnym stanem militarnym, przebiega┼éa na wsch├│d od Lwowa, tym samym pozostawiaj─ůc to arcypolskie miasto po stronie polskiej. By┼éo to zgodne z porozumieniem zawartym w Spa (Belgia) w lipcu 1920 roku przez przedstawicieli Polski, Francji, Wielkiej Brytanii i W┼éoch.

Co wi─Öcej, historyk brytyjski Norman Davies w swej ksi─ů┼╝ce o Powstaniu Warszawskim pt. „Powstanie 44” (2004) pisze, ┼╝e we wszystkich czterech memorandach brytyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych na temat wschodniej granicy Polski z 19 i 22 listopada 1943 roku oraz z 12 lutego i 25 lipca 1944 roku Brytyjczycy uwa┼╝ali, ┼╝e Lw├│w powinien pozosta─ç przy Polsce.

R├│wnie┼╝ prof. Oskar Halecki w swej „Historii Polski” (Londyn 1958, s. 299) pisa┼é, ┼╝e tak┼╝e prezydent USA F. Roosevelt chcia┼é ratowa─ç Lw├│w dla Polski.

Tak si─Ö jednak nie sta┼éo. Lw├│w, w kt├│rym Matka Boska zosta┼éa og┼éoszon─ů w 1656 roku Kr├│low─ů Polski, wyrwano brutalnie z polskiej Macierzy. A sta┼éo si─Ö tak nie tylko dlatego, ┼╝e Stalin chcia┼é Lw├│w koniecznie przy┼é─ůczy─ç do Zwi─ůzku Sowieckiego, ale dlatego, ┼╝e w tym swoim postanowieniu m├│g┼é wykorzysta─ç map─Ö „brytyjsk─ů” ze sfa┼észowan─ů Lini─ů Curzona. I na ten fakt, jak i na to ┼╝e rzekomo tak┼╝e sam rz─ůd polski akceptowa┼é oderwanie Lwowa od Polski w 1920 roku, Stalin si─Ö powo┼éywa┼é i spraw─Ö przez to uwa┼╝a┼é za zamkni─Öt─ů.

Kto sfałszował tę mapę?

Sfa┼észowa┼é j─ů historyk, pracownik brytyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Lewis Namier (1886-1960). By┼é to ┼╗yd polski, kt├│ry uprzednio nazywa┼é si─Ö Ludwik Bernstajn-Znamierowski. Jak ka┼╝dy nacjonalista ┼╝ydowski by┼é ┼║le ustosunkowany do odradzaj─ůcego si─Ö w latach 1918-19 pa┼ästwa polskiego i dlatego to zrobi┼é; nie wyklucza si─Ö, ┼╝e by┼é jeszcze jednym agentem sowieckim w Londynie – jednym z pierwszych. Potem, czyli po 1945 roku, bezwstydnie si─Ö chwali┼é, ┼╝e to on, a nie lord Curzon jest „autorem linii Curzona” (Jerzy W─Ögierski „Nieznana prawda o tzw. Linii Curzona” „Lw├│w i Kresy” Nr 97, Czerwiec 2005).

Niestety Churchillowi i Rooseveltowi, kt├│rym akurat w tym czasie bardzo zale┼╝a┼éo na dobrych stosunkach ze Stalinem/Zwi─ůzkiem Sowieckim (zbli┼╝aj─ůcy si─Ö upadek Niemiec i wojna z Japoni─ů), nie podj─Öli pr├│by odparcia fa┼észywych argument├│w Stalina i w ostateczno┼Ťci zatwierdzili jego zab├│r Lwowa.

Lwowianin ojcem balneologii polskiej

Za ojca balneologii polskiej uchodzi aptekarz i chemik lwowski Teodor Torosiewicz (1789-1876). W swej aptece we Lwowie przeprowadzi┼é po raz pierwszy szereg analiz ┼║r├│de┼é i w├│d mineralnych w Galicji, w czasach, kiedy dzia┼é ten le┼╝a┼é jeszcze zupe┼énie od┼éogiem, oddaj─ůc tym samym balneologii polskiej niezapomniane zas┼éugi. Torosiewicz opublikowa┼é ok. 100 prac i artyku┼é├│w na ten temat w j─Özyku polskim i niemieckim.

Lwowski Okr─Ög Szkolny w 1937/38 roku

W okresie mi─Ödzywojennym Polska by┼éa podzielona na okr─Ögi szkole. Jednym z nich by┼é Lwowski Okr─Ög Szkolny, kt├│ry obejmowa┼é swym zasi─Ögiem wojew├│dztwa: lwowskie, stanis┼éawowskie i tarnopolskie. W okr─Ögu tym w roku szkolnym 1937/38 czynnych by┼éo 3782 szko┼éy podstawowe: 1368 polskich, 452 ukrai┼äskie i 1962 polsko-ukrai┼äskie (w zasadzie polskie, z niekt├│rymi przedmiotami wyk┼éadanymi po ukrai┼äsku; wyk┼éadany w nich j─Özyk ukrai┼äski by┼é obowi─ůzkowy r├│wnie┼╝ dla polskich uczni├│w), oraz 120 polskich szk├│┼é ┼Ťrednich, 21 ukrai┼äskich, 2 polsko-ukrai┼äskie, 2 polsko-┼╝ydowskie i 1 niemiecka.

Biskup ┼╝mudzki Kasper Cyrtowt o unii polsko-litewskiej

Biskup ┼╝mudzki w latach 1910-13 Kasper Felicjan Cytrowt (1841 – 1913) urodzi┼é si─Ö na litewskiej ┼╗mudzi, w rodzinie spolonizowanych ┼╗mudzin├│w. By┼é Litwinem, ale tak┼╝e Polakiem. W ca┼éym swoim doros┼éym ┼╝yciu mia┼é kontakt z Polakami, j─Özykiem polskim i polsk─ů kultur─ů, najpierw w seminarium duchownym w Worniach na ┼╗mudzi i katolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu, gdzie najpierw by┼é studentem, a potem d┼éugie lata profesorem (wi─Ökszo┼Ť─ç jej student├│w stanowili Polacy), a na koniec w seminarium duchownym w Kownie na Litwie (tam w├│wczas tak┼╝e kr├│lowa┼é j─Özyk polski), gdzie by┼é r├│wnie┼╝ profesorem. W 1897 roku zosta┼é biskupem sufraganem ┼╝mudzkim, w latach 1908-10 by┼é wikariuszem kapitulnym, a od 1910 roku biskupem ordynariuszem ┼╝mudzkim. Kiedy w 1897 roku zosta┼é biskupem ┼╝mudzkim zacz─ů┼é rodzi─ç si─Ö separatystyczny ruch narodowy litewski. Bp Cyrtowt w swej pos┼éudze biskupiej s┼éu┼╝y┼é jednakowo tak Polakom na Litwie (┼╗mudzi) jak i Litwinom. By┼é jednak przeciwny zrywaniu unii polsko-litewskiej, wyznaj─ůc zasad─Ö, kt├│r─ů nieraz powtarza┼é: „Co B├│g po┼é─ůczy┼é, tego niech cz┼éowiek nie roz┼é─ůcza”. Nie by┼é przez to lubiany przez szowinist├│w litewskich, kt├│rzy kilka lat po jego ┼Ťmierci opanowali kuri─Ö biskupi─ů ┼╝mudzk─ů i seminarium duchowne w Kownie, przep─Ödzaj─ůc z nich duchownych polskich i wyrzucaj─ůc z wyk┼éad├│w i administracji diecezji j─Özyk polski. Katolik litewski sta┼é si─Ö wilkiem (dos┼éownie!) dla katolika polskiego na Litwie Kowie┼äskiej (1918-40).

Pierwsza polska stacja hydrobiologiczna w Drozdowicach k. Lwowa

J├│zef Nusbaum-Hilarowicz (1859 Warszawa – 1917 Lw├│w) by┼é wybitnym polskim zoologiem, w latach 1894-1906 profesorem polskiej Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, a nast─Öpnie profesorem tak┼╝e polskiego Uniwersytetu Lwowskiego. Jako profesor Uniwersytetu Lwowskiego podj─ů┼é my┼Ťl za┼éo┼╝enia pierwszej na ziemiach polskich, konkretnie w okupowanej przez Austri─Ö Galicji, nad jakim┼Ť wi─Ökszym zbiornikiem wodnym, stacji naukowej, kt├│ra mog┼éaby s┼éu┼╝y─ç do mo┼╝liwie wszechstronnego badania flory i fauny w├│d polskich nie tylko pod wzgl─Ödem systematycznym, lecz tak┼╝e biologicznym.

Projekt ten zosta┼é zrealizowany w latach 1913-14. We wsi polsko-ukrai┼äskiej Drozdowice nad jeziorem Drozdowickiem (Gr├│deckim) pod Gr├│dkiem Jagiello┼äskim (woj. lwowskie, ob. Ukraina) prof. Nusbaum-Hilarowicz wraz z dr Janem Grochmalickim, a pod auspicjami polskiego Towarzystwa im. Kopernika we Lwowie za┼éo┼╝yli pierwsz─ů polsk─ů naukow─ů Stacj─Ö Hydrobiologiczn─ů. Na cel za┼éo┼╝enia stacji Galicyjski Wydzia┼é Krajowy we Lwowie przeznaczy┼é z fundusz├│w tak zw. rybackich 11000 koron; E. Romer ofiarowa┼é 2000 kor.; dr. Wietrzykowski, z otrzymanego z kasy Mianowskiego w Warszawie funduszu na badania naukowo – hydrobiologiczne, przeznaczy┼é 1500 kor.; pan Kolischer 100 kor., a inne osoby ofiarowa┼éy jeszcze pewne mniejsze kwoty. Pr├│cz tego hrabia Franciszek Zamojski, w┼éa┼Ťciciel maj─ůtku ziemskiego w Drozdowicach, ofiarowa┼é parcel─Ö nad samym brzegiem jeziora Gr├│deckiego, gdzie za zebrane fundusze stan─Ö┼éa niebawem na wzg├│rzu stacja – murowany jednopi─Ötrowy budynek, kt├│rej budow─Ö przeprowadzi┼é bezinteresownie architekt z Gr├│dka, pan T. Krzywor─ůczka. Na parterze mie┼Ťci┼éy si─Ö dwie obszerne i widne pracownie, pok├│j administracyjny, mieszkanie dozorcy, na pi─Ötrze za┼Ť by┼éy schludne mi┼ée pokoiki go┼Ťcinne dla kilku os├│b, zaj─Ötych przez d┼éu┼╝szy czas badaniami naukowymi w stacji; zosta┼éa tak┼╝e zbudowana kryta przysta┼ä nad jeziorem. Wyposa┼╝eniem stacji w odpowiednie rzeczy i przyrz─ůdy (jak np. ┼é├│dki, w r├│┼╝ne sieci do po┼éowu ryb, akwaria, baseny, lupy i mikroskopy) kierowa┼é dr Jan Grochmalicki.

Jak wspomina prof. Nusbaum-Hilarowicz w swoich Pami─Ötnikach przyrodnika (Lw├│w 1916), podczas wiosny w 1914 roku przez t─Ö stacj─Ö przewin─Ö┼éo si─Ö szereg jego uczni├│w, kt├│rzy prowadzili tu badania naukowe: pp. A. Jakubski, W. Wietrzykowski, B. Fuli┼äski, J. Grochmalicki, Majewski, Krasuski, P.W. S┼éonimski, E. Schechtel i inni. Wynikiem tej z entuzjazmem prowadzonej pracy naukowej by┼éo szereg prac, jak np. Fuli┼äskiego Materja┼éy do fauny wirk├│w ziem polskich w lwowskich Rozprawach Muzeum im. Dzieduszyckich za r. 1914; Wietrzykowskiego „O nowym gatunku wymoczka Discophrya Coperniciana" nazwanym tak na cze┼Ť─ç Tow. im. Kopernika, w Kosmosie 1915; wreszcie Schechtla „O oddychaniu wodop├│jek w Kosmosie 1915), opracowanie obszernych materia┼é├│w przez Jakubskiego, dotycz─ůcych fauny wirk├│w gr├│deckich i og┼éoszony spis wymoczk├│w, znalezionych przez Wietrzykowskiego.

Niestety, w sierpniu 1914 roku wybuch┼éa I wojna ┼Ťwiatowa, kt├│ra nie tylko przerwa┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç stacji, ale doprowadzi┼éa do jej ruiny; okrad┼éy j─ů i zniszczy┼éy wojska rosyjskie.

Prof. Nusbaum-Hilarowicz we wspomnianych ju┼╝ jego Pami─Ötnikach przyrodnika tak zako┼äczy┼é ust─Öp dotycz─ůcy stacji hydrobiologicznej w Drozdowicach: „Mo┼╝e, po sko┼äczeniu wojny, stacja zn├│w zostanie odbudowan─ů i powo┼éan─ů do ┼╝ycia, jako instytucja tak potrzebna nauce polskiej”.

Stacj─Ö odnowi┼é - odbudowa┼é i urz─ůdzi┼é w 1932 roku ucze┼ä prof. Nusbaum-Hilarowicza, tak┼╝e znany polski zoolog polski Jan Hirschler (1883 – 1951), od 1918 profesor polskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie oraz dzia┼éacz i prezes Towarzystwa im. Kopernika we Lwowie, kt├│rego w┼éasno┼Ťci─ů stacja ponownie zosta┼éa. S┼éu┼╝y┼éa ona ponownie celom naukowo-badawczym jako S┼éodkowodna Stacja im. Zamoyskich w Drozdowicach, w kt├│rej prowadzona by┼éa pracownia biologiczna, kierowana przez profesora Jana Hirschlera. Do 1939 roku wyszkoli┼éo si─Ö w niej szereg polskich hydrobiolog├│w.

Serce i mózg marsz. Józefa Piłsudskiego w Wilnie

12 maja 1935 roku zmar┼é w Warszawie marsza┼éek J├│zef Pi┼ésudski. Zw┼éoki, urodzonego w Zu┼éowie ko┼éo Wilna w 1867 roku, Marsza┼éka zosta┼éy z┼éo┼╝one w krypcie „Srebrnych Dzwon├│w” w Katedrze Wawelskiej w Krakowie. Natomiast serce Marsza┼éka zosta┼éo umieszczone w srebrnej urnie i 30 maja 1935 roku uroczy┼Ťcie przewiezione do ukochanego przez Marsza┼éka miasta – Wilna i prowizorycznie umieszczone w niszy ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Teresy. Urn─Ö t─Ö w pierwsz─ů rocznic─Ö ┼Ťmierci Marsza┼éka z┼éo┼╝ono uroczy┼Ťcie wraz ze sprowadzonymi z Litwy Kowie┼äskiej szcz─ůtkami matki Marsza┼éka, Marii Pi┼ésudskiej, do krypty na cmentarzu na Rossie w Wilnie, na kt├│rej po dzi┼Ť dzie┼ä wyryte s─ů s┼éowa: „Matka i serce syna” i wida─ç zawsze wi─ůzanki ┼Ťwie┼╝ych kwiat├│w. Po upadku Zwi─ůzku Sowieckiego w 1991 roku i jednoczesnym odrodzeniu si─Ö pa┼ästwa litewskiego, do kt├│rego z daru Stalina wesz┼éo i polskie Wilno, przed tym grobem w dnie polskich ┼Ťwi─ůt pa┼ästwowych zbieraj─ů si─Ö Polacy mieszkaj─ůcy w Wilnie, odwiedzaj─ů go dostojnicy polscy przybywaj─ůcy z wizyt─ů do Wilna oraz ka┼╝dego roku tysi─ůce turyst├│w z Polski.

Natomiast mózg marsz. Piłsudskiego, zgodnie z jego życzeniem, został w urnie przekazany polskiemu Uniwersytetowi Stefana Batorego w Wilnie, który Marszałek wskrzesił w 1919 roku po zamknięciu go przez carat w 1832 roku.

Wileńskie lata Joachima Lelewela

Urodzony w Warszawie w 1786 roku i zmar┼éy w Pary┼╝u w 1861 roku Joachim Lelewel by┼é wybitnym polskim historykiem, uczonym i dzia┼éaczem patriotycznym, zwi─ůzanym m.in. z Wilnem. By┼é pierwszym w Polsce historykiem ┼Ťwiadomym metod i cel├│w historii; zainicjowana przez niego tzw. Szko┼éa lelewelowska (badaj─ůca procesy historyczne w ich ca┼éo┼Ťci) mia┼éa istotny wp┼éyw na rozw├│j polskiej historiografii. W latach 1819-21 Lelewel by┼é zast─Öpc─ů profesora bibliografii na Uniwersytecie Warszawskim, w 1828 roku zosta┼é wybrany pos┼éem na Sejm i przewodnicz─ůcym sejmowej Komisji Praw Organicznych i Administracyjnych. Podczas Powstania Listopadowego 1830-31 by┼é cz┼éonkiem kierowanej przez ksi─Öcia Adama Czartoryskiego Rady Administracyjnej i Rz─ůdu Narodowego oraz Towarzystwa Patriotycznego, d─ů┼╝─ůcego do wprowadzenia fundamentalnych reform spo┼éecznych. Jest prawdopodobnie autorem has┼éa Za wolno┼Ť─ç nasz─ů i wasz─ů, kt├│re wypisywano na sztandarach powsta┼äczych. Po powstaniu emigrowa┼é z kraju; na emigracji by┼é dzia┼éaczem, a potem przyw├│dc─ů M┼éodej Polski w szwajcarskim Bernie, zwi─ůzanej z M┼éod─ů Europ─ů Giusepp Mazziniego. W 1837 roku za┼éo┼╝y┼é i kierowa┼é Zjednoczeniem Emigracji Polskiej, kt├│re d─ů┼╝y┼éo do politycznego zjednoczenia ca┼éej polskiej emigracji.

Pocz─ůtek zwi─ůzku Joachima Lelewela z Wilnem nast─ůpi┼é w 1804 roku, w kt├│rym zosta┼é studentem Uniwersytetu Wile┼äskiego (do 1808), i w kt├│rym w latach 1815-18 by┼é zast─Öpc─ů profesora historii. W 1815 roku za┼éo┼╝y┼é i redagowa┼é do 1818 roku „Tygodnik Wile┼äski” - czasopismo o charakterze naukowo-literackim, na ┼éamach kt├│rego debiutowa┼é m.in. Adam Mickiewicz (czasopismo ukazywa┼éo si─Ö do 1822 r.) oraz J. Korzeniowski, A. Chod┼║ko, A.E. Odyniec. W latach 1819-21 Lelewel by┼é pracownikiem Uniwersytetu Warszawskiego, by w 1821 roku powr├│ci─ç do Wilna na katedr─Ö historii powszechnej na Uniwersytecie Wile┼äskim (powracaj─ůcemu do Wilna Lelewelowi po┼Ťwi─Öci┼é wiersz Adam Mickiewicz). Cieszy┼é si─Ö ogromnym autorytetem i sympati─ů student├│w wile┼äskich. Zosta┼é usuni─Öty z uniwersytetu w 1824 roku w zwi─ůzku z procesem cz┼éonk├│w patriotycznego zwi─ůzku m┼éodzie┼╝y wile┼äskiej – filaret├│w, z nakazem powrotu do Kr├│lestwa Polskiego „dla przeci─Öcia szkodliwego wp┼éywu”, kt├│ry wywiera┼é na m┼éodzie┼╝. Do Wilna Lelewel ju┼╝ wi─Öcej nie wr├│ci┼é z przyczyn od siebie niezale┼╝nych.

Joachim Lelewel tak bardzo polubi┼é Wilno – polskie Wilno (bo litewskiego Wilna w├│wczas w og├│le nie by┼éo!), ┼╝e w testamencie zapisa┼é sw├│j wyj─ůtkowo bogaty i cenny ksi─Ögozbi├│r w przysz┼éo┼Ťci odrodzonemu POLSKIEMU Uniwersytetowi Wile┼äskiemu, w co wierzy┼é, ┼╝e nast─ůpi, bo miasto by┼éo od kilku wiek├│w polskie „z krwi i ko┼Ťci” i trudno by┼éo jeszcze na pocz─ůtku 1939 roku przewidzie─ç, ┼╝e za kilka lat – w 1945 roku - miasto zostanie oderwane od Polski i ┼╝e nast─ůpi w du┼╝ym stopniu jego depolonizacja. Polski uniwersytet w Wilnie odrodzi┼é si─Ö w 1919 roku, a lelewelowski ksi─Ögozbi├│r zosta┼é przes┼éany z Biblioteki w K├│rniku ko┼éo Poznania, w kt├│rej by┼é przechowywany, do Biblioteki Uniwersyteckiej w Wilnie w 1929 roku. Niestety, po 1945 roku zosta┼é przyw┼éaszczony przez Sowieck─ů Litw─Ö, a po 1991 roku przez odrodzone pa┼ästwo litewskie, kt├│re t─Ö arcypolsk─ů pami─ůtk─Ö i ksi─Ögozbi├│r uwa┼╝a za swoj─ů w┼éasno┼Ť─ç. To ┼╝e ksi─Ögozbi├│r zosta┼é skradziony narodowi polskiemu przez Stalina wcale ich nie martwi! Rz─ůdom „polskim” (polskim z nazwy ale nie z ducha!) po 1989 roku nawet nie by┼éa w g┼éowie my┼Ťl starania si─Ö o zwrot tego POLSKIEGO dziedzictwa narodowego.

27 Wołyńska Dywizja AK w walce z Niemcami i Ukraińcami

W zwi─ůzku ze zbli┼╝aniem si─Ö do przedwojennych wschodnich granic Polski i w celu obrony ludno┼Ťci polskiej na Wo┼éyniu przed ich masowym mordowaniem przez bandy nacjonalistyczno-faszystowskiej Ukrai┼äskiej Powsta┼äczej Armii, w ramach akcji „Burza” 15 stycznia 1944 roku zosta┼éa sformowana z si┼é Okr─Ögu Wo┼éy┼ä Armii Krajowej wielka jednostka piechoty Armii Krajowej - 27 Wo┼éy┼äska Dywizja Piechoty Armii Krajowej (27 DP AK). W marcu 1944 roku liczy┼éa oko┼éo 6000 ┼╝o┼énierzy. Wkr├│tce wesz┼éa do walki z Niemcami. W czasie ca┼éej serii tych tych walk, 2 kwietnia 1944 pod Lubomlem, Zam┼éyniem i Czmykosem na zachodnim Wo┼éyniu, hitlerowcy ponie┼Ťli du┼╝e straty: ponad 180 zabitych, wielu rannych; AK-owcy zdobyli tak┼╝e du┼╝o broni. Oczyszczono tak┼╝e teren z band Ukrai┼äskiej Powsta┼äczej Armii, kt├│re cz─Östo wsp├│┼épracowa┼éy z Niemcami przeciw Polakom. Kiedy 27 Dywizji AK przesz┼éa na Lubelszczyzn─Ö, bandy UPA 30 sierpnia 1943 roku mszcz─ůc si─Ö i realizuj─ůc swoj─ů zbrodnicz─ů polityk─Ö „oczyszczania” Wo┼éynia z Polak├│w, zaatakowa┼éy wie┼Ť Zam┼éynie, kt├│ra przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů wie┼Ť by┼éa zamieszkana w wi─Ökszo┼Ťci przez Polak├│w. Zosta┼éo zamordowanych ponad 20 mieszka┼äc├│w wsi.

Polscy olimpijczycy pochodz─ůcy z ┼üotwy

Cz─Ö┼Ť─ç po┼éudniowo-wschodnia ┼üotwy zwana Inflantami Polskimi, z g┼é├│wnym miastem Dyneburgiem, od 1561 roku nale┼╝a┼éa do przedrozbiorowej Polski i du┼╝y odsetek jej ludno┼Ťci spolonizowa┼é si─Ö dobrowolnie. Przeprowadzony na ┼üotwie w 1930 roku pa┼ästwowy powszechny spis ludno┼Ťci wykaza┼é 59 374 Polak├│w, kt├│rzy przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů tworzyli integraln─ů cz─Ö┼Ť─ç narodu polskiego na ziemiach zaboru rosyjskiego. St─ůd w┼Ťr├│d znanych Polak├│w pochodz─ůcych z ┼üotwy nie zabrak┼éo tak┼╝e i polskich sportowc├│w, w tym olimpijczyk├│w. By┼éo ich dw├│ch:
Leon Jucewicz (1902 Szweknie – 1984 Porto Alegre, Brazylia), ┼éy┼╝wiarz – pierwszy polski olimpijczyk: Zimowe Igrzyska Olimpijskie Chamonix 1924 – wielob├│j 8 miejsce;
J├│zef Jan Andrzej Joachim Plater (Broel-Plater) (1890 Kombul ko┼éo Kras┼éawia – 1941 Dachau), bobsleista: Zimowe Igrzyska Olimpijskie St. Morotz 1928.

Katolicka diecezja pińska 1925-1991 na terytorium Polski

W wyniku ustalenia w 1921 roku (traktat ryski) nowej granicy polsko-rosyjskiej, w granicach Polski znalaz┼éa si─Ö tylko po┼éudniowo-zachodnia cz─Ö┼Ť─ç diecezji mi┼äskiej i to bez stolicy biskupiej w Mi┼äsku. Cz─Ö┼Ť─ç polsk─ů diecezji zamieszkiwa┼éo 102 809 katolik├│w, a na jej obszarze by┼éo 9 dekanat├│w: baranowicki, lachowicki, ┼éuniniecki, nie┼Ťwieski, nowogr├│dzki, pi┼äski, rakowski, sto┼éowicki i sto┼épecki oraz 49 parafii, w kt├│rych pracowa┼éo 95 ksi─Ö┼╝y. Z powodu przy┼é─ůczenia Mi┼äska do Rosji Sowieckiej (w├│wczas jeszcze nie by┼éo Republiki Bia┼éoruskiej) biskup mi┼äski Zygmunt ┼üozi┼äski wraz z kuri─ů biskupi─ů i seminarium duchownym przenie┼Ťli si─Ö do Nowogr├│dka, le┼╝─ůcego w granicach Polski.

W ramach reorganizacji Ko┼Ťcio┼éa katolickiego w odrodzonym w 1918 roku pa┼ästwie polskim, 28 X 1925 roku papie┼╝ Pius XI bull─ů „Vixdum Poloniae unitas” z tej cz─Ö┼Ťci diecezji mi┼äskiej, kt├│ra znalaz┼éa si─Ö w granicach Polski i cz─Ö┼Ťci diecezji wile┼äskiej (nadbu┼╝a┼äskie Podlasie i zach. Polesie), na kt├│r─ů z┼éo┼╝y┼éo si─Ö 6 dekanat├│w: bielski, brzeski, drohiczy┼äski z wojew├│dztwa bia┼éostockiego, kobry┼äski, bra┼äski i pru┼╝a┼äski z wojew├│dztwa poleskiego oraz kilka parafii z dekanat├│w s┼éonimskiego i wiszniewskiego, utworzy┼é now─ů diecezj─Ö - diecezj─Ö pi┼äsk─ů, ze stolic─ů biskupi─ů w Pi┼äsku na Polesiu, kt├│r─ů w┼é─ůczy┼é do nowopowsta┼éej polskiej metropolii wile┼äskiej. Nowopowsta┼éa diecezja pi┼äska by┼éa drug─ů najwi─Öksz─ů obszarowo w Polsce (po archidiecezji wile┼äskiej) – jej powierzchnia wynosi┼éa 50 424 km kw.; zamieszkiwa┼éo j─ů w 1925 roku 289 370 katolik├│w (prawie wszyscy Polacy), a w 1939 roku oko┼éo 350 000 katolik├│w. Pierwszym biskupem ordynariuszem pi┼äskim zosta┼é dotychczasowy biskup mi┼äski (od 1918 r.) Zygmunt ┼üozi┼äski (zm. 1932). Jego nast─Öpc─ů w 1932 roku zosta┼é bp Kazimierz Bukraba (zm. 1946); w 1933 roku biskupem pomocniczym pi┼äskim zosta┼é Karol Niemira (do 1965 r.). Diecezja wesz┼éa w sk┼éad metropolii wile┼äskiej.

W 1938 roku diecezja pi┼äska pod wzgl─Ödem administracyjnym podzielona by┼éa na 17 dekanat├│w: baranowicki, bielski, bra┼äski, brzeski, ciechanowiecki, drohiczy┼äski, iwieniecki, kobry┼äski, kosowski, lachowicki, ┼éuniniecki, nie┼Ťwieski, nowogr├│dzki, pi┼äski, pru┼╝a┼äski, sto┼éowicki i sto┼épecki, w sk┼éad kt├│rych wchodzi┼éo 200 ko┼Ťcio┼é├│w (172 w 1928 r.), w tym 137 ko┼Ťcio┼é├│w parafialnych (128 w 1934 r.) i 52 filialnych i 11 obrz─ůdku wschodniego (neounia). W 1938 roku w duszpasterstwie pracowa┼éo 200 ksi─Ö┼╝y (182 w 1927 r.). W Wy┼╝szym Seminarium Duchownym w Pi┼äsku by┼éo w 1937 roku 44 alumn├│w, a w seminariach ni┼╝szych 162 alumn├│w. Na terenie diecezji by┼éo w 1937 roku 7 dom├│w zakonnych m─Öskich ze 142 zakonnikami (19 ojc├│w, 78 kleryk├│w i 45 braci) oraz 21 dom├│w zakonnych ┼╝e┼äskich ze 193 siostrami zakonnymi. Zakonnicy (jezuici) prowadzili dwa gimnazja – w Pi┼äsku (123 uczni├│w) i Drohiczynie nad Bugiem (67 uczni├│w), a siostry zakonne 7 przedszkoli (305 dzieci), 6 szk├│┼é powszechnych (266 uczni├│w) i 2 szko┼éy zawodowe (126 uczni├│w). W Pi┼äsku, kt├│ry by┼é stolic─ů biskupa (katedra p.w. Wniebowzi─Öcia NMP), mia┼éa r├│wnie┼╝ siedzib─Ö Kapitu┼éa Katedralna, Kuria Diecezjalna, S─ůd Biskupi, Diecezjalna Rada Gospodarcza, Instytut Wy┼╝szej Kultury Religijnej, Instytut Akcji Katolickiej i Wy┼╝sze Seminarium Duchowne (ostatni rektor bp Karol Niemira); Ni┼╝sze Seminarium Duchowne diecezji pi┼äskiej mia┼éo swoj─ů siedzib─Ö w Drohiczynie nad Bugiem. Pras─Ö katolick─ů na terenie diecezji pi┼äskiej reprezentowa┼éy czasopisma: „Chrze┼Ťcija┼äski Kalendarz” (Baranowicze 1937), „Dobra Nowina Bractwa Nauki Chrze┼Ťcija┼äskiej” (Pi┼äsk 1935-36), „Elenchus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Pinskensis Pro Anno Domini...” i od 1933 roku „Spis Ko┼Ťcio┼é├│w i Duchowie┼ästwa Diecezji Pi┼äskiej w roku Pa┼äskim...” (Pi┼äsk 1927-39), „Miesi─Öcznik Diecezji Pi┼äskiej” (Pi┼äsk 1926-35), „Ok├│lnik Zwi─ůzku M┼éodzie┼╝y Polskiej Diecezji Pi┼äskiej” (Pi┼äsk 1931-33), „Wiadomo┼Ťci Parafialne” (Pi┼äsk 1931).

We wrze┼Ťniu 1939 roku Niemcy i Zwi─ůzek Sowiecki napad┼éy na Polsk─Ö, kt├│rej obszarem podzielili si─Ö po po┼éowie. Diecezja pi┼äska przypad┼éa Zwi─ůzkowi Sowieckiemu. W wyniku dzia┼éa┼ä wojennych i zmiany granic polskich oraz prze┼Ťladowa┼ä Ko┼Ťcio┼éa katolickiego ze strony w┼éadzy sowieckiej (m.in. ju┼╝ w 1939 roku zdewastowano katedr─Ö w Pi┼äsku), biskup pi┼äski Kazimierz Bukraba musia┼é opu┼Ťci─ç stolic─Ö diecezji; rezydowa┼é we Lwowie 1939-42, Warszawie 1942-44 i a┼╝ do ┼Ťmierci w ┼üodzi 1944-46. W tych warunkach bp Bukraba mianowa┼é wikariuszem generalnym diecezji pi┼äskiej ks. Witolda Iwickiego, proboszcza parafii Podwy┼╝szenia Krzy┼╝a w Brze┼Ťciu nad Bugiem, kt├│rego rozstrzelali Niemcy 22 stycznia 1943 roku w Janowie Poleskim. Og├│┼éem podczas sowieckiej (wrzesie┼ä 1939-41) i nast─Öpnie niemieckiej okupacji Polesia w diecezji pi┼äskiej (czerwiec 1941-44) zgin─Ö┼éo 50 ksi─Ö┼╝y diecezjalnych, tysi─ůce Polak├│w-katolik├│w zosta┼éo zamordowanych lub wywiezionych przez Sowiety na Sybir, a przez Niemc├│w na przymusowe roboty do Niemiec, wiele parafii i ko┼Ťcio┼é├│w oraz dom├│w zakonnych uleg┼éo likwidacji.

W lutym 1945 roku na konferencji w Ja┼écie Stalin, Roosevelt i Churchill zadecydowali o oderwaniu Ziem Wschodnich od Polski i przy┼é─ůczeniu ich do Zwi─ůzku Sowieckiego. Przy Polsce pozosta┼é jedynie ma┼éy skrawek diecezji pi┼äskiej o obszarze 4744 km kw. z 35 parafiami z dekanat├│w bielskiego, bra┼äskiego, ciechanowieckiego i drohiczy┼äskiego, na kt├│rym mieszka┼éo 94 187 katolik├│w (w 1971 r.) i pracowa┼éo ok. 50 ksi─Ö┼╝y (w 1958 r. na terenie polskiej cz─Ö┼Ťci diecezji pi┼äskiej pracowa┼éo 66 ksi─Ö┼╝y). Z terenu sowieckiej cz─Ö┼Ťci diecezji pi┼äskiej w┼éadze sowieckie w latach 1945-46 wysiedli┼éy do stworzonej przez J├│zefa Stalina tzw. Polski Ludowej w jej nowych granicach 109 276 Polak├│w – w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci katolik├│w (z okr─Ög├│w repatriacyjnych: Baranowicze – 33 828 os├│b, Bereza Kartuska – 13 305 os├│b, Brze┼Ť─ç nad Bugiem – 27 743 osoby, Nowogr├│dek – 6582 osoby, Pi┼äsk – 19 050 os├│b i Pru┼╝ana – 8768 os├│b), w tym wi─Ökszo┼Ť─ç ksi─Ö┼╝y i wszystkich zakonnik├│w i si├│str zakonnych. Wi─Ökszo┼Ť─ç tamtejszych ko┼Ťcio┼é├│w zosta┼éa zamkni─Öta i zniszczona (np. ko┼Ťci├│┼é jezuicki ┼Ťw. Karola Boremeusza w Pi┼äsku). Np. benedyktynki z Nie┼Ťwie┼╝a przenios┼éy si─Ö ostatecznie do Drohiczyna nad Bugiem. Niemniej na terenie sowieckiej cz─Ö┼Ťci diecezji pi┼äskiej pozosta┼éa nadal spora liczba Polak├│w i grupa ksi─Ö┼╝y i dlatego szereg ko┼Ťcio┼é├│w (m.in. katedra w Pi┼äsku, w Brze┼Ťciu, Baranowiczach, R├│┼╝anie) by┼éo otwartych a┼╝ do upadku Zwi─ůzku Sowieckiego w 1991 roku.

W zwi─ůzku z odpadni─Öciem od Polski stolicy biskupiej w Pi┼äsku, bp Kazimierz Bukraba zarz─ůdzi┼é przeniesienie z Pi┼äska siedziby diecezji do Bielska Podlaskiego, a w 1950 roku apostolski administrator diecezji pi┼äskiej z siedzib─ů w Polsce (re┼╝ym komunistyczny zabroni┼é u┼╝ywania nazwy „diecezja pi┼äska”, zmuszaj─ůc Ko┼Ťci├│┼é do u┼╝ywania okre┼Ťlenia „kuria diecezjalna w Drohiczynie” lub diecezja w Drohiczynie), ks. inf. Micha┼é Krzywicki przeni├│s┼é j─ů do Drohiczyna nad Bugiem. Prokatedr─ů zosta┼é ko┼Ťci├│┼é Tr├│jcy ┼Üwi─Ötej (pierwszy z 1386 r., obecny barokowy bazylikowy z 1709 r.). Tutaj te┼╝ zosta┼éa przeniesiona Kuria Diecezjalna, Archiwum Diecezjalne oraz Wy┼╝sze Seminarium Duchowne. Siedzib─ů administrator├│w i biskup├│w pi┼äskich w Drohiczynie by┼éy gmachy dawnego zespo┼éu pojezuickiego (XVII-XVIII w.). Wy┼╝sze Seminarium Duchowne diecezji pi┼äskiej zosta┼éo reaktywowane przez administratora apostolskiego, ks. inf. M. Krzywickiego w Drohiczynie w 1951 roku z kursem filozofii, a w 1957 roku r├│wnie┼╝ teologii, kt├│r─ů na mocy umowy administratora diecezji z biskupem siedleckim studiowali alumni 1952-57 w Siedlcach. Apostolskimi administratorami diecezji pi┼äskiej w Drohiczynie byli: prepozyt Kapitu┼éy Katedralnej w Pi┼äsku, ks. pra┼é. Henryk Humnicki (1946-50), by┼éy cz┼éonek Kurii Diecezjalnej w Pi┼äsku, ks. inf. Micha┼é Krzywicki (1950-67) i ostatnim – w latach 1967-91 – by┼éy kapelan bpa Kazimierza Bukraby - bp W┼éadys┼éaw J─Ödruszuk, kt├│ry 23 maja 1963 roku konsekrowany jako biskup pomocniczy (mianowany 19 XI 1962) diecezji pi┼äskiej. W 1987 roku w diecezji pi┼äskiej na terenie Polski by┼éo 93 500 katolik├│w, 4 dekanaty: Bielsk Podlaski, Bra┼äsk, Ciechanowiec, Drohiczyn, 74 ko┼Ťcio┼éy, 40 parafii, 120 ksi─Ö┼╝y, 138 punkt├│w katechetycznych i 10 dom├│w zakonnych ┼╝e┼äskich z 49 siostrami zakonnymi.

Reorganizuj─ůc na wielk─ů skal─Ö struktur─Ö organizacyjno-terytorialn─ů Ko┼Ťcio┼éa polskiego, dnia 5 czerwca 1991 roku papie┼╝ Jan Pawe┼é II w miejsce polskiej cz─Ö┼Ťci diecezji pi┼äskiej utworzy┼é diecezj─Ö drohiczy┼äsk─ů, do kt├│rej w┼é─ůczy┼é trzy dekanaty z diecezji siedleckiej: w─Ögrowski, soko┼éowski, sterdy┼äski oraz cz─Ö┼Ť─ç dekanat├│w: liwskiego, ┼éosickiego i janowskiego (obszar 8000 km kw., 209 000 katolik├│w, 11 dekanat├│w, 97 parafii i 212 ksi─Ö┼╝y) i przy┼é─ůczy┼é w 1992 roku do nowoutworzonej metropolii bia┼éostockiej. Pierwszym biskupem nowoutworzonej diecezji drohiczy┼äskiej papie┼╝ mianowa┼é dotychczasowego administratora apostolskiego diecezji pi┼äskiej, bpa W┼éadys┼éawa J─Ödruszuka.

Jednocze┼Ťnie po upadku Zwi─ůzku Sowieckiego w 1991 roku odrodzi┼éa si─Ö administracja ko┼Ťcielna w bia┼éoruskiej cz─Ö┼Ťci diecezji pi┼äskiej. Pi┼äsk ponownie sta┼é si─Ö siedzib─ů biskupa. 13 kwietnia 1991 roku zosta┼é mianowany biskupem ks. Kazimierz ┼Üwi─ůtek (od 26.11.1994 r. kardyna┼é), jako arcybiskup metropolita mi┼äsko-mohylewski i administrator diecezji pi┼äskiej (obejmuje obwody brzeski i homelski), kt├│ra obecnie ma 50 000 wiernych, 60 ko┼Ťcio┼é├│w i 43 ksi─Ö┼╝y. Watykan, jeszcze za „polskiego” papie┼╝a Jana Paw┼éa II, postawi┼é na depolonizacj─Ö tamtejszych Polak├│w-katolik├│w w celu utworzenia etnicznie bia┼éorusko-rosyjskiego Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, aby m├│g┼é on pozyskiwa─ç Bia┼éorusin├│w i Rosjan innych religii chrze┼Ťcija┼äskich, g┼é├│wnie z dominuj─ůcego wyznania prawos┼éawnego. Przykre czy wr─Öcz oburzaj─ůce jest to, ┼╝e w tej akkcji depolonizacyjnej bior─ů udzia┼é ksi─Ö┼╝a polscy przybyli do pracy duszpasterskiej na Bia┼éorusi.

Najcenniejszy polonik w Rosji z kresowymi koneksjami

W 2000 roku przez 2,5 miesi─ůca podr├│┼╝owa┼éem po Europie z trzema c├│rkami: Krysi─ů, El─ů i Iwonk─ů. By┼éa to ich pierwsza podr├│┼╝ po Starym Kontynencie – wszystkie urodzi┼éy si─Ö bowiem w Australii. Byli┼Ťmy w Anglii, we W┼éoszech, w Niemczech i Austrii, na W─Ögrzech i S┼éowacji, w Czechach no i oczywi┼Ťcie w Polsce.

W Polsce, a jak ju┼╝ wspomnia┼éem by┼éa to ich pierwsza podr├│┼╝ po kraju rodzinnym ich ojca, chcia┼éem pokaza─ç im jak najwi─Öcej najwa┼╝niejszych miejsc, a wi─Öc opr├│cz Warszawy, ┼╗elazow─ů Wol─Ö, ┼üowicz (by┼éo akurat Bo┼╝e Cia┼éo i ogl─ůdali┼Ťmy ┼éowick─ů procesj─Ö), Cz─Östochow─Ö, Krak├│w, Zakopane, ┼üa┼äcut, Gda┼äsk, Malbork, Che┼émno nad Wis┼é─ů, Toru┼ä, Pozna┼ä, Wroc┼éaw, Karpacz w Karkonoszach, Pu┼éawy, Kazimierz Dolny i pa┼éac w Koz┼é├│wce.

Byli┼Ťmy r├│wnie┼╝ w P┼éocku, zwiedzaj─ůc m.in. star─ů, zabytkow─ů katedr─Ö, pe┼én─ů dzie┼é sztuki. Mnie, jak r├│wnie┼╝ c├│rki, zainteresowa┼éy wielkie br─ůzowe drzwi w portalu katedry. Interesuj─ůc si─Ö sztuk─ů, a przede wszystkim tym co jest cennego ze sztuki w Polsce, wiedzia┼éem, ┼╝e to tzw. roma┼äskie Drzwi P┼éockie. Nie my┼Ťla┼éem w├│wczas, ┼╝e kiedykolwiek zobacz─Ö na w┼éasne oczy oryginalne Drzwi P┼éockie, gdy┼╝ Rosja d┼éugo nie by┼éa na naszej li┼Ťcie kraj├│w do odwiedzenia. Drzwi te znajduj─ů si─Ö bowiem dzisiaj w zachodnim portalu Soboru Sofijskiego (┼Ťw. Zofii) w Nowogrodzie Wielkim. Zatrzymali┼Ťmy si─Ö m.in. tam z ┼╝on─ů w drodze z Petersburga do Moskwy, aby zwiedzi─ç ten stary ruski gr├│d, no i oczywi┼Ťcie zobaczy─ç Drzwi P┼éockie.

Drzwi te zosta┼éy odlane w Magdeburgu w po┼éowie XII wieku na zam├│wienie ├│wczesnego biskupa p┼éockiego Aleksandra z Malonne, budowniczego roma┼äskiej katedy w P┼éocku, i przeznaczone by┼éy do g┼é├│wnego wej┼Ťcia do katedry.

Sk┼éadaj─ů si─Ö z br─ůzowych 24 kwater kwadratowych i 2 prostok─ůtnych (kwatery o podw├│jnej szeroko┼Ťci wie┼äcz─ůce oba skrzyd┼éa drzwi), odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych d─Öbowych ramach. Poszczeg├│lne kwatery s─ů oddzielone wypuk┼éymi listwami, ozdobionymi ornamentem ro┼Ťlinnym, kt├│ry w g├│rnej cz─Ö┼Ťci pionowej listwy zast─Öpuj─ů zbrojne postacie triumfuj─ůce nad bestiami.
Reliefy przedstawiaj─ů cykl zbawienia: od sceny zbawienia pierwszego cz┼éowieka, po Chrystusa tronuj─ůcego jako S─Ödzia w otoczeniu symboli ewangelist├│w. Szereg kwater odnosi si─Ö do dzieci┼ästwa Zbawiciela i jego pasji. Po┼Ťr├│d relief├│w drzwi s─ů r├│wnie┼╝ reminiscencje innych cykl├│w. Np. scena z prorokiem Eliaszem w wozie ognistym jest przypomnieniem r├│wnoleg┼éych wydarze┼ä Starego i Nowego Testamentu. W tym kontek┼Ťcie w├│z Eliasza jest prefiguracj─ů Wniebowst─ůpienia.
Inskrypcja na kwaterze z dwiema postaciami ci─Ö┼╝kozbrojnych wojownik├│w, u kt├│rych st├│p le┼╝─ů pokonani wrogowie tak┼╝e odziani w zbroje okre┼Ťla j─ů jako Ub├│stwo, co nale┼╝y odczytywa─ç jako personifikacj─Ö triumfu cn├│t nad przywarami, co stanowi nawi─ůzanie do „Psychomachii”. Do tej samej tematyki odnosz─ů si─Ö figurki rycerzy na obramieniu prawego skrzyd┼éa, walcz─ůcy z bestiami. Wyst─Öpuj─ů te┼╝ przedstawienia nawi─ůzuj─ůce do Sk┼éadu Apostolskiego i w┼Ťr├│d nich znajduj─ů si─Ö m.in. Maiestas Domini (wsp├│┼égra z motywem zwyci─Östwa nad z┼éem), gdzie Chrystus depcze bestie i nawet towarzysz─ůcy mu anio┼é ma pod stopami skrzydlatego potwora, co jest do┼Ť─ç niezwyczajnym rysem ikonograficznym. Jedna z kwater przedstawia fundatora drzwi - biskupa p┼éockiego Aleksandra w szatach liturgicznych. Natomiast ko┼éatki osadzone w po┼éowie wysoko┼Ťci skrzyde┼é przy wewn─Ötrznej kraw─Ödzi, maj─ů form─Ö uchylonych lwich paszcz, z kt├│rych wystaj─ů g┼é├│wki ludzkie (wikipedia.pl).
Jest to bardzo cenne roma┼äskie dzie┼éo sztuki, kt├│re mo┼╝e nawet przez ok. 250 lat by┼éo chlub─ů p┼éockiej katedry. Dzisiaj, od ok. 600 lat s─ů one ozdob─ů soboru ┼Ťw. Sofii (M─ůdro┼Ťci Bo┼╝ej) najpierw ruskiego, a dzisiaj rosyjskiego Nowogrodu Wielkiego.

Niestety, nie wiemy nic o tym jak si─Ö to sta┼éo: jak dosz┼éo do tego, ┼╝e kt├│ry┼Ť z biskup├│w p┼éockich – mo┼╝e Henryk (1391-92), Jakub z Korzkwi (1396-1425) czy ┼Ücibor z Go┼Ťcie┼äczyc (1463-71) odda┼é, jak si─Ö to m├│wi „bez bicia”, dum─Ö katedry i biskup├│w p┼éockich. Ale dlaczego i w jakich okoliczno┼Ťciach drzwi te opu┼Ťci┼éy P┼éock? Tego prawdopodobnie nigdy si─Ö tego nie dowiemy.

Jest kilka hipotez. Jedna z nich m├│wi, ┼╝e Drzwi P┼éockie mog┼éy trafi─ç do Nowogrodu ju┼╝ w 1170 roku (Historia sztuki polskiej, t.I: Sztuka ┼Ťredniowieczna, Krak├│w 1965, s. 105-6). Inna utrzymuje, ┼╝e zrabowali je w XIII wieku Litwini podczas ich wypraw ┼éupie┼╝czych na Mazowsze. Trzecia hipoteza utrzymuje, ┼╝e drzwi zosta┼éy przekazane jako dar duchowie┼ästwa polskiego b─ůd┼║ ksi─ů┼╝─ůt p┼éockich dla ksi─Öcia nowogrodzkiego, Szymona Lingwena, brata W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy (wikipedia.pl). Przyjmuje si─Ö jednak, ┼╝e drzwi trafi┼éy do Nowogrodu Wielkiego raczej w 1. po┼é. XV w. (Teresa Mroczko Polska sztuka przedroma┼äska i roma┼äska Warszawa 1988, s. 142).

Trudno sobie uzmysłowić w jaki sposób Drzwi Płockie mogłyby się znaleźć w Nowogrodzie Wielkim już w 1170 roku. Hipoteza ta jest najmniej prawdopodobna.

Druga hipoteza – utrzymuj─ůca, ┼╝e zrabowali je Litwini podczas ┼éupie┼╝czych najazd├│w na Mazowsze prowadzonych w latach 1255-1306 jest wed┼éug mnie bardziej prawdopodobna. Rzeczywi┼Ťcie, Litwini podczas tych najazd├│w dwukrotnie opanowali P┼éock – w 1262 roku pod wodz─ů Mendoga oraz w 1286 roku. Tak w 1262 jak i w 1286 roku spalili zamek i miasto. Ograbiali i spalili tak┼╝e katedr─Ö. Trudno uwierzy─ç w to, aby ograbiaj─ůc ┼Ťwi─ůtyni─Ö nie pr├│bowali – i to dwukrotnie – zniszczy─ç czy wywie┼║─ç drzwi, chocia┼╝ wa┼╝─ů one 2 tony. Litwini byli w├│wczas ci─ůgle poganami. Ale jak dowiadujemy si─Ö z historii P┼éocka (np. Multimedialna historia P┼éocka) w najazdach Litwin├│w na to miasto brali udzia┼é r├│wnie┼╝ Rusini. A ci byli chrze┼Ťcijanami (prawos┼éawnymi). To oni za zgod─ů Mendoga czy Litwin├│w mogli zabra─ç ze sob─ů na rusk─ů Litw─Ö Drzwi P┼éockie, a nast─Öpnie sprzeda─ç je ruskiej Rusi Nowogrodzkiej.

Jednak┼╝e najbardziej prawdopodobn─ů, ale dopiero po poprawkach i uzupe┼énieniach, jest wed┼éug mnie trzecia hipoteza, kt├│ra utrzymuje, ┼╝e drzwi zosta┼éy przekazane jako dar duchowie┼ästwa polskiego b─ůd┼║ ksi─ů┼╝─ůt p┼éockich dla ksi─Öcia nowogrodzkiego, Szymona Lingwena, brata W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy.
Uwa┼╝am, ┼╝e z g├│ry nale┼╝y wykluczy─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç przekazania drzwi Nowogrodzianom jako daru od duchowie┼ästwa polskiego. Mo┼╝liwo┼Ť─ç tak─ů wykluczy zapewne ka┼╝dy historyk Ko┼Ťcio┼éa polskiego. Ko┼Ťci├│┼é polski nigdy nie by┼é i nie jest w stanie sprezentowa─ç komu┼Ť – i to w dodatku innemu narodowi i to niekatolickiemu czego┼Ť tak cennego z jakie┼Ť katedry. M├│g┼éby to uczyni─ç jedynie biskup danej diecezji. Taka mo┼╝liwo┼Ť─ç mog┼éa by zaistnie─ç jedynie w przypadku biskupa p┼éockiego Henryka (ok. 1366-1393). By┼é ksi─Öciem mazowieckim, synem Ziemowita III, m.in. ksi─Öcia p┼éockiego od 1370 roku. Ziemowit III utrzymywa┼é przyjazne stosunki z Litw─ů (Kiejstutem). Jego nast─Öpc─ů, tak┼╝e w P┼éocku, zosta┼é Ziemowit IV, kt├│ry w 1387 roku o┼╝eni┼é si─Ö z siostr─ů ju┼╝ w├│wczas kr├│la polskiego W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy – Aleksandr─ů (zm. 1434). Ksi─ů┼╝─Ö Henryk by┼é bratem Ziemowita IV, a jako ksi─ů┼╝─Ö „bez tronu” zosta┼é w marcu 1391 roku biskupem p┼éockim. I on by┼é zwi─ůzany z Litwinami. W 1392 roku wyst─ůpi┼é jako mediator mi─Ödzy W┼éadys┼éawem Jagie┼é┼é─ů a ksi─Öciem litewskim Witoldem, kt├│rzy k┼é├│cili si─Ö o w┼éadz─Ö na Litwie. B─Öd─ůc na dworze Witolda zakocha┼é si─Ö w jego siostrze Ryngalle i zawar┼é z ni─ů ma┼é┼╝e┼ästwo, trac─ůc tym samym urz─ůd biskupa p┼éockiego.

Trudno uwierzy─ç w to, aby jaki┼Ť biskup naprawd─Ö troszcz─ůcy si─Ö o swoj─ů diecezj─Ö i katedr─Ö pozbywa┼é si─Ö jako daru tak cennych g┼é├│wnych drzwi katedralnych. Henryk nie by┼é osob─ů duchown─ů z powo┼éania. By┼é w ┼╝yciu prywatnym osob─ů ┼Ťwieck─ů i w dodatku hulak─ů potrzebuj─ůcym pieni─Ödzy; nie przyj─ů┼é nawet ┼Ťwi─Öce┼ä biskupich! A jako taki m├│g┼é Drzwi P┼éockie albo sprzeda─ç, albo zgodzi┼é si─Ö na sugesti─Ö Ziemowita IV, a mo┼╝e i samej ksi─Ö┼╝nej Aleksandry, aby drzwi sprezentowa─ç litewskim prawos┼éawnym Rusinom, aby tym gestem uzyska─ç ich przychylno┼Ť─ç. Wszak chodzi┼éo o brata ksi─Ö┼╝nej Aleksandry.
Wiadomym jest bowiem, ┼╝e od 2. po┼é. XIV w. trzy o┼Ťrodki aspirowa┼éy do roli centr├│w integracji ziem ruskich – w┼éa┼Ťnie litewskie Wilno oraz dwa silne - ruskie: Moskwa i Twer.

Po unii polsko-litewskiej (1385-86), w styczniu 1388 roku W┼éadys┼éaw Jagie┼é┼éo za┼╝─ůda┼é od Nowogrodu Wielkiego wybrania na swego namiestnika ksi─Öcia litewskiego Lingwena Semena Olgierdowicza. Nowogrodzianie, doceniaj─ůc rol─Ö geopolityczn─ů nowopowsta┼éego pa┼ästwa polsko-litewskiego, ch─Ötnie na to przystali. 25 kwietnia 1389 roku Lingwen z┼éo┼╝y┼é w Sandomierzu ho┼éd lenny Koronie Kr├│lestwa Polskiego z Nowogrodu i tych ziem ruskich, kt├│re w przysz┼éo┼Ťci podbije. Nowogr├│d zosta┼é wi─Öc lennem Korony Polskiej. Na skutek zdrady ksi─Öcia litewskiego Witolda, kt├│ry wyst─Öpowa┼é przeciwko panowaniu W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy na Litwie, wchodz─ůc w uk┼éady z Krzy┼╝akami i Moskw─ů, w 1392 roku Lingwen musia┼é uchodzi─ç z Nowogrodu przed Moskw─ů. W latach 1407-1412 by┼é ponownie namiestnikiem Nowogrodu. W 1410 roku wojska nowogrodzkie bra┼éy udzia┼é w bitwie pod Grunwaldem, wspomagaj─ůc rycerstwo polskie.

Hipoteza ta, obok tej, że Litwini wywieźli Drzwi Płockie jako łup w XIII w., jest według mnie najbardziej prawdopodobna z wszystkich możliwych.
Widz─Ö jeszcze jedn─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç.

Ot├│┼╝ Nowogr├│d Wielki czuj─ůc si─Ö coraz bardziej zagro┼╝ony ekspansj─ů Ksi─Östwa Moskiewskiego w 1470 roku zawar┼é z kr├│lem polskim Kazimierzem Jagiello┼äczykiem, czyli z Polsk─ů, traktat, kt├│ry respektuj─ůc tradycyjny uk┼éad si┼é w Nowogrodzie Wielkim, mia┼é mu zapewni─ç obron─Ö przed Moskw─ů, za co Nowogr├│d p┼éaci┼é kr├│lowi 100 000 z┼éotych rubli rocznie. Kr├│l wys┼éa┼é do Nowogrodu Wielkiego swego namiestnika w osobie kniazia Micha┼éa Olelkowicza.

T─Ö uni─Ö Nowogrodu Wielkiego z Polsk─ů mo┼╝na by┼éo upami─Ötni─ç sprezentowaniem dla Nowogrodzian Drzwi P┼éockich. Jednak jest to ma┼éo prawdopodobne. Przypuszczam, ┼╝e pozosta┼é by jaki┼Ť dokument lub chocia┼╝by relacja po stronie polskiej czy ruskiej dotycz─ůca tego gestu.

Niestety, kr├│l Kazimierz Jagiello┼äczyk nie uratowa┼é Nowogrodu Wielkiego przed wch┼éoni─Öciem go przez Moskw─Ö, kt├│ra ju┼╝ w nast─Öpnym roku (1471) pobi┼éa wojska Nowogrodzian. Dzielni Nowogrodzianie pod przewodnictwem wdowy po ich posadniku, Marty Boreckiej, stawili Moskalom zbrojny op├│r i obronili miasto. Podczas konfliktu i obrony miasta udali si─Ö o pomoc do kr├│la polskiego. Jednak Kazimierz Jagiello┼äczyk zaj─Öty by┼é w┼éa┼Ťnie – w latach 1471-78 – walk─ů mi─Ödzy Maciejem Korwinem, kr├│lem w─Ögierskim a swoim synem W┼éadys┼éawem Jagiello┼äczykiem o tron czeski i walka o ten tron dla jego syna by┼éa dla niego wa┼╝niejsza od ratowania Nowogrodu. Ratowaniem miasta nie by┼é zainteresowany r├│wnie┼╝ sam knia┼║ Olelkowicz, kt├│ry wola┼é przez te wszystkie lata (1471-78) knu─ç przeciw kr├│lowi i troszczy─ç si─Ö jedynie o swe dobra w Wielkim Ksi─Östwie Litewskim. No i sta┼éo si─Ö. W 1478 roku Moskwa (ksi─ů┼╝─Ö Iwan III Srogi) zaj─Ö┼éa Nowogr├│d Wielki, niszcz─ůc tym samym t─Ö bogat─ů republik─Ö kupieck─ů, co bardzo os┼éabia┼éo pozycj─Ö Polski na wschodzie.

Niestety, ka┼╝dy kto zna histori─Ö Polski zgodzi si─Ö ze mn─ů, ┼╝e do wi─Ökszo┼Ťci naszych kr├│l├│w nie mieli┼Ťmy szcz─Ö┼Ťcia.

Ksi─ů┼╝─Ö moskiewski Iwan III Srogi krwawo rozprawi┼é si─Ö z propolskimi mieszczanami Nowogrodu Wielkiego. Wielu z nich posz┼éo pod top├│r, a 8000 ludzi zosta┼éo wywiezionych w g┼é─ůb pa┼ästwa moskiewskiego (Rosji) – a┼╝ po rzek─Ö Ob na Syberii (A. Lewicki). Niszczono wszystko co by┼éo polskie i co m├│wi┼éo o wsp├│┼épracy polsko-nowogrodzkiej. Jednak Drzwi P┼éockie nie zosta┼éy ani zniszczone, ani wywiezione do Moskwy. Pozosta┼éy w nowogrodzkim Soborze Sofijskim.

Mo┼╝liwe, ┼╝e dzisiaj s─ů one jedyn─ů pami─ůtk─ů polsk─ů w tym mie┼Ťcie, ale za to s─ů bodaj┼╝e najcenniejszym polonikiem na terenie Rosji poza Moskw─ů i Petersburgiem, a kto wie czy nie w ca┼éej Rosji.
W okresie mi─Ödzywojennym, czyli po odzyskaniu przez Polsk─Ö niepodleg┼éo┼Ťci w 1918 roku, wa┼╝ne autorytety naukowe postulowa┼éy, aby rz─ůd polski wykupi┼é od ateistycznych i walcz─ůcych z religi─ů w┼éadz Zwi─ůzku Sowieckiego t─Ö cenn─ů polsk─ů i katolick─ů pami─ůtk─Ö. Niestety, nie dosz┼éo do tego. Po wojnie, w 1962 roku prof. Aleksander Gieysztor zg┼éosi┼é postulat wykonania z br─ůzu kopii Drzwi P┼éockich. Komunistyczne w┼éadze Polski nie okazywa┼éy specjalnego zainteresowania t─ů spraw─ů. Zainteresowa┼é si─Ö ni─ů natomiast Ko┼Ťci├│┼é polski z okazji zbli┼╝aj─ůcej si─Ö rocznicy 1000-lecia chrztu Polski (966-1966). Kopia zosta┼éa wykonana z kompozycji ┼╝ywicy epoksydowej. W latach 70. XX w. w┼éadze P┼éocka postanowi┼éy, ┼╝e wykonana zostanie kopia drzwi z br─ůzu, kt├│ra powr├│ci na sta┼ée do katedry p┼éockiej. Prace nad wiern─ů kopi─ů, wa┼╝─ůc─ů dwie tony, trwa┼éy trzy lata. Po prawie 600 latach, a mo┼╝e i wi─Öcej, zosta┼éa ona umieszczona w portalu katedry p┼éockiej 23 listopada 1981 roku. Jej uroczystego po┼Ťwi─Öcenia dokona┼é 28 lutego 1982 roku prymas Polski, ks. kard. J├│zef Glemp.
Polacy podr├│┼╝uj─ů dzi┼Ť du┼╝o po ┼Ťwiecie. Chocia┼╝ g┼é├│wnie przyci─ůga nas Europa Zachodnia i Po┼éudniowa, przypuszczam, ┼╝e r├│wnie┼╝ wielu rodak├│w wybiera si─Ö na wsch├│d. Nie tylko na nasze dawne Kresy, ale tak┼╝e do Rosji. Jest to nie tylko wielkie obszarowo pa┼ästwo, ale r├│wnie┼╝ kraj wielu atrakcji turystycznych. Kraj, kt├│rego wiele miejscowo┼Ťci jest zwi─ůzanych z dziejami narodu polskiego. Takich w┼éa┼Ťnie jak np. Nowogr├│d Wielki, kt├│ry zrobi┼é na mnie du┼╝e i pozytywne wra┼╝enie. Opr├│cz Drzwi P┼éockich i Soboru Sofijskiego z XI w. s─ů tu inne stare i ciekawe cerkwie oraz dobrze zachowany kreml. Oryginalny jest r├│wnie┼╝ monumentalny pomnik 1000-lecia Rosji (raczej Rusi Kijowskiej) z XIX w.

W rejonie Nowogrodu Wielkiego jest nie tylko pe┼éen polonik├│w Petersburg, ale tak┼╝e Psk├│w, Wielkie ┼üuki, Siebie┼╝ czy Jam Zapolski – miejscowo┼Ťci ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzane z histori─ů Polski.

Kto dzisiaj wie, ┼╝e od XIX wieku w tych miastach mieszkali do┼Ť─ç licznie Polacy w du┼╝ym odsetku pochodz─ůcy z Kres├│w, ┼╝e w Pskowie przed rewolucj─ů bolszewick─ů by┼é nawet polski ko┼Ťci├│┼é katolicki, ┼╝e urodzi┼éo si─Ö tu (poza Petersburgiem) nawet wielu znanych czy zas┼éu┼╝onych p├│┼║niej Polak├│w, jak np.: Maria J─Ödrzejewska, Waleria J─Ödrzejewska, Witold Rudzi┼äski, Wac┼éaw Szyszkowski, Kazimierz Tarwid, Zenon Wi┼éun, W┼éadys┼éaw Wincze (to tylko nazwiska, kt├│re akurat przysz┼éy mi do g┼éowy).

Historia Polak├│w i polonik├│w w Rosji to bardzo bogata i ciekawa. Szczeg├│lnie na ziemiach kresowych Rzeczypospolitej nale┼╝─ůcych dzisiaj do Rosji.

Marian Kałuski

Wersja do druku

Szwagier - 27.07.13 17:03
Komentarz zatrzymany - nie mie┼Ťci si─Ö w ramach dobrego smaku
Admin

Lubomir - 29.04.13 12:24
Nazistowsko-sowieckie ideologie oderwa┼éy od Polski tak cudowne krainy jak Ru┼Ť Halick─ů, Wo┼éy┼ä, Podole i m.in. Huculszczyzn─Ö. Tamte ziemie zamieszkiwali wspaniali polscy Rusini, Wo┼éyniacy, Podolacy, Hucu┼éowie i Ukrai┼äcy. Nazistowsko-bolszewickie ideologie 'samostijnoj Ukrainy' zniweczy┼éy cywilizacyjny dorobek Polski na po┼éudniowym wschodzie.

weterani - 27.04.13 21:14
Bardzo dziekujemy za wiadomosci o Kresach i Polakach Kresowianach,ktorzy kochaja Polske i sa Jej wierni,pomimo ciezkich warunkow zyciowych.Oni pozostajac na ojczystych ziemiach ,obecnie innych panstw sa wierni swej Matce Polsce.Prosimy o dalsze umacnianie wiezi z Polakami.Razem jestesmy silni.

Jan Orawicz - 27.04.13 18:52
O rany! Drogi Panie Marianie, jak Pana nie chwali─ç za tak doskona┼ée prace historyczne, dotycz─ůce Wschodnich Kres├│w Rzeczypospolitej! Teraz tylko dzi─Öki Panu wiem, czym kierowa┼é si─Ö wata┼╝ka Stalin, w odgryzaniu wschodnich ziem
Rzeczypospolitej. Do tej pory Rosja ani chwili nie pomy┼Ťla┼éa nad tym,by jednak
te ziemie zwr├│ci─ç Polsce. A to dobitnie ┼Ťwiadczy o tym,┼╝e to,co uczyni┼é wata┼╝ka Stalin jest dla Rosji spraw─ů ┼Ťwi─Öt─ů!! A z takim zach┼éannym s─ůsiadem nie jest
bezpieczne od jego strony... Serdecznie pozdrawiam

Wszystkich komentarzy: (4)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

03 Lipca 1949 roku
W Archikatedrze Lubelskiej z obrazu Matki Bożej wypłynęły krwawe łzy.


03 Lipca 1899 roku
Zmarł Johann Strauss (syn), austriacki kompozytor (ur. 1825)


Zobacz wi─Öcej