Niedziela 3 Lipca 2022r. - 184 dz. roku,  Imieniny: Anatola, Jacka, Miros┼éawy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 15.03.13 - 23:04     Czytano: [2675]

Skolonizowa─ç Polsk─Ö

Ukraińcami i Rosjanami


W Warszawie dzia┼éa organizacja pozarz─ůdowa pod nazw─ů Fundacja „Energia dla Europy”, kt├│rej celem jest prowadzenie dzia┼éalno┼Ťci spo┼éecznie u┼╝ytecznej na rzecz projektowania, inicjowania i wspierania rozwi─ůza┼ä w zakresie polityki ustrojowej i rodzinnej w Polsce.

Fundacja prowadzi dzia┼éalno┼Ť─ç na rzecz rozwoju i umacniania mi─Ödzynarodowej pozycji Polski jej bezpiecze┼ästwa energetycznego oraz dzia┼éa┼ä na rzecz maksymalizacji zaanga┼╝owania Polski w rozw├│j wsp├│┼épracy ┼Ťrodkowoeuropejskiej i wi─Özi transatlantyckich. FEdE prowadzi badania opinii spo┼éecznej, sporz─ůdza analizy, raporty i ekspertyzy zwi─ůzane z realizowaniem przez pa┼ästwo zada┼ä w sferze ustrojowej, energetycznej i rodzinnej. Fundacja przygotowuje i wspiera projekty maj─ůce na celu usprawnienie i racjonalizacj─Ö polityki pa┼ästwa w zakresie ustroju, gospodarki oraz polityki spo┼éecznej. FEdE wsp├│┼épracuje z organami administracji, organizacjami mi─Ödzynarodowymi i pozarz─ůdowymi. Organizuje konferencje i seminaria eksperckie. Obecnie Fundacja FEdE prowadzi m.in. projekt pod nazw─ů Ukrai┼äski ┼ü─ůcznik, co wskazuje na to, ┼╝e wsp├│┼épracuje z jakimi┼Ť Ukrai┼äcami i ┼╝e jest ┼╝yczliwie ustosunkowana do Ukrainy, Ukrai┼äc├│w i spraw polsko-ukrai┼äskich zapewne zgodnie z duchem poprawno┼Ťci politycznej i polityki obecnego rz─ůdu warszawskiego.

Ot├│┼╝ Fundacja wyda┼éa raport prof. Krystyny Iglickiej, wed┼éug kt├│rego Polska powinna sprowadzi─ç do 2050 roku 5,2 mln imigrant├│w, aby wyludniaj─ůcy si─Ö nasz kraj nadal si─Ö rozwija┼é. Wed┼éug tego raportu powinni┼Ťmy zaprasza─ç do osiedlania si─Ö w Polsce tych, kt├│rzy mieszkaj─ů w krajach bliskich nam kulturowo, np. Ukrai┼äc├│w, Bia┼éorusin├│w czy Rosjan, gdy┼╝ by┼éoby im nieco ┼éatwiej si─Ö zintegrowa─ç, a jest to, wg prof. Iglickiej, konieczne, o ile w przysz┼éo┼Ťci chcemy unikn─ů─ç zamieszek na tle narodowo┼Ťciowym czy religijnym.

Raportem tym i spraw─ů imigracji cudzoziemc├│w do Polski zainteresowa┼é si─Ö redaktor dziennika „Rzeczpospolita” Andrzej Talaga, kt├│ry w swym artykule pt. „Im wi─Öcej Polaka, tym lepiej” („Rz.” 8.3.2013) popiera masowy nap┼éyw Ukrai┼äc├│w, Bia┼éorusin├│w i Rosjan do Polski pisz─ůc: „Polsk─Ö trapi kryzys demograficzny, o czym g┼éo┼Ťno w mediach, ma┼éo jednak s┼éycha─ç o jego strategicznych konsekwencjach. Pa┼ästwo, aby si─Ö rozwija─ç i umacnia─ç, potrzebuje obywateli: je┼Ťli nie zostanie zachowana „masa krytyczna", kraj zaczyna obumiera─ç i wystawia si─Ö na ciosy z zewn─ůtrz. W takiej sytuacji nie ma co kaprysi─ç, niemal ka┼╝da metoda pozyskiwania obywatela jest dobra, cho─çby nawet niekt├│rzy uznali j─ů za dwuznaczn─ů moralnie... Mniej kontrowersyjne jest pozyskiwanie imigrant├│w. Potrzebujemy ich, ale nie ma co udawa─ç – jednych bardziej, innych mniej. Z punktu widzenia pa┼ästwa wskazany b─Ödzie staranny dob├│r przybyszy. Lepiej, by byli m┼éodzi, wykszta┼éceni i kulturowo oraz etniczne jak najbli┼╝si Polakom, czyli pochodzili z Ukrainy, Bia┼éorusi, Rosji...”.

Obje sugestie ┼Ťwiadcz─ů o tym, jak wielu wsp├│┼éczesnych polskich naukowc├│w i dziennikarzy jest oderwanych od historii i geopolitycznej rzeczywisto┼Ťci polskiej i naszych s─ůsiad├│w.

Rzeczpospolita Obojga Narod├│w (Polska sprzed 1795 roku) by┼éa otwarta dla imigrant├│w i raczej na tym dobrze wychodzi┼éa, bo wi─Ökszo┼Ť─ç ich, poza ┼╝ydami, asymilowa┼éa si─Ö. Wpuszczenie do dzisiejszej Polski jednego czy nawet dw├│ch milion├│w lub chocia┼╝by p├│┼é miliona Ukrai┼äc├│w i tyle samo Rosjan by┼éoby jednak bardzo, ale to bardzo ryzykowne. Nie tylko nacjonali┼Ťci ukrai┼äscy, a tych du┼╝o by do Polski nap┼éyn─Ö┼éo z tzw. Zachodniej Ukrainy, czyli ich matecznika, w kt├│rym klepi─ů bied─Ö i zacofanie pod ka┼╝dym wzgl─Ödem, ale tak┼╝e po cichu jakiejkolwiek ma┼Ťci politycznej rz─ůdy Ukrainy chcia┼éyby oderwa─ç od Polski Podlasie, Che┼émszczyzn─Ö i Ziemi─Ö Przemysk─ů (sami m├│wi─ů i pisz─ů o 20 000 km kw.; tej idei bardzo sprzyja┼é Juszczenko swoj─ů cich─ů polityk─ů). Dlatego powtarzam, ┼╝e wpuszczanie tak wielkiej masy nacjonalist├│w ukrai┼äskich do Polski by┼éoby bardzo ryzykowne. Kto czy co gwarantuje, ┼╝e ci ludzie nie stan─ů si─Ö V kolumn─ů destabilizuj─ůc─ů nasz kraj?! Ma┼éo mieli┼Ťmy k┼éopot├│w z Ukrai┼äcami w okresie mi─Ödzywojennym i z terroryzmem UPA po wojnie?! Co wi─Öcej, nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e w┼Ťr├│d imigrant├│w ukrai┼äskich znalaz┼éoby si─Ö wiele tysi─Öcy wnuk├│w Ukrai┼äc├│w wysiedlonych z Polski – z Che┼émszczyzny, Ziemi Przemyskiej i Podlasia, kt├│rzy wyst─ůpili by do s─ůd├│w polskich o odszkodowania za pozostawione w Polsce gospodarstwa. A ┼╝e nacjonali┼Ťci ukrai┼äscy s─ů terrorystami i bandytami po dzi┼Ť dzie┼ä, potwierdzaj─ů ich publikacje (niekt├│re by┼éy podawane w portalu „Kresy.pl”).

R├│wnie ryzykowne jest wpuszczenie do Polski miliona czy nawet dw├│ch milion├│w Rosjan. Walczyli┼Ťmy z rusyfikacj─ů w okresie zaboru i z jej owocami w okresie mi─Ödzywojennym, by teraz dobrowolnie zezwala─ç na ponown─ů rusyfikacj─Ö naszego kraju. Rusyfikacj─Ö chocia┼╝by tylko krajobrazow─ů. Polska pod wzgl─Ödem architektonicznym nale┼╝y do Zachodu. Wpuszczenie 5 milion├│w prawos┼éawnych i grekokatolik├│w ponad wszelk─ů w─ůtpliwo┼Ť─ç upodobni┼éo by nasz kraj do Rosji i Ukrainy. Nasz krajobraz za┼Ťmieci┼éoby a┼╝ kilka tysi─Öcy cebulastych cerkwi. Wros┼éy by one w krajobraz WSZYSTKICH miast i miasteczek w Polsce. Tysi─ůc lat ┼é─ůczno┼Ťci Polski z Zachodem prys┼éo by jak ba┼äka mydlana.

Nie mam nic przeciwko architekturze cerkiewnej. Przeciwnie, uwa┼╝am ┼╝e jest ona (rosyjska, nie ukrai┼äska, kt├│ra ma brzydki styl i jest monotonna) bardzo oryginalna i ciekawa. B─Öd─ůc w Rosji w 2005 roku widzia┼éem pi─Ökne cerkwie; pi─Ökno┼Ť─ç wielu innych podziwia┼éem z ilustracji; niekt├│re z nich to prawdziwe cacka. S─ů one jednak pi─Ökne na ziemi rosyjskiej. S─ů jej symbolem i dusz─ů. W Polsce przyczyni┼éy by si─Ö do zniszczenia polskiego symbolu i polskiej duszy. W├│wczas przestaniemy by─ç Zachodem, a staniemy si─Ö na w┼éasne ┼╝yczenie prawdziwie Priwislanskim Krajem!

I jeszcze jedno. Zdaniem Polak├│w Rosja jest najbardziej nieprzyjaznym Polsce pa┼ästwem. Postrzegana jest du┼╝o bardziej negatywnie ni┼╝ inne kraje. Potwierdzaj─ůce to badania opinii publicznej przedstawiono na konferencji „Polska–Rosja. Bilans 2012” zorganizowanej przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Badania wykaza┼éy, ┼╝e bardzo du┼╝o Rosjan nie lubi Polak├│w. Nie ulega wi─Öc w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e w Polsce osiedli┼éo by si─Ö wiele tysi─Öcy ludzi nas nie lubi─ůcych. A to nic dobrego by nie wr├│┼╝y┼éo. Poza tym w┼Ťr├│d tych przybysz├│w by┼éo by wiele os├│b pracuj─ůcych dla wywiadu rosyjskiego. Wywiad ten mia┼éby od swoich ziomk├│w wszystkie potrzebne rz─ůdowi rosyjskiemu informacje z pierwszej r─Öki z CA┼üEJ Polski!

Polska powinna akceptowa─ç tylko tych Ukrai┼äc├│w i Rosjan, kt├│rzy w oficjalnych papierach imigracyjnych po┼Ťwiadcz─ů, ┼╝e s─ů gotowi na asymilacj─Ö, ┼╝e nie b─Öd─ů za┼Ťmieca─ç zachodniego charakteru Polski cerkwiami (bo sam Stalin m├│wi┼é Aliantom, ┼╝e dok─ůd si─Ögaj─ů cerkwie tam jest Ru┼Ť!) i swoimi organizacjami nacjonalistycznymi. Po prostu, ┼╝e chc─ů zosta─ç Polakami i sprawy ukrai┼äskie czy rosyjskie zostawiaj─ů za sob─ů, z chwil─ů przekroczenia granicy polskiej. I powinni by─ç ┼Ťwiadomi tego, ┼╝e za jak─ůkolwiek antypolsk─ů dzia┼éalno┼Ť─ç mog─ů by─ç w ka┼╝dej chwili deportowani tam sk─ůd przybyli. Obywatelstwo polskie powinno by─ç przyznawane dopiero po 10 latach i uwarunkowane pewnymi postulatami, jak np. dobr─ů znajomo┼Ťci─ů j─Özyka polskiego, pozytywnym zaanga┼╝owaniem si─Ö w sprawy polskie itd.

Na pewno lepiej jest mie─ç mniej imigrant├│w ni┼╝ mie─ç w Polsce NA W┼üASNE ┼╗YCZENIE kilka milion├│w wrog├│w Polski i Polak├│w, agent├│w obcych pa┼ästw i te wszystkie problemy, jakie maj─ů dzisiaj rz─ůdy i narody niemiecki, francuski czy angielski ze swoimi imigrantami ┼╝yj─ůcymi w stworzonych przez siebie gettach i wrogo nastawionych wobec prawdziwych w┼éa┼Ťcicieli tych pa┼ästw. (Marian Ka┼éuski)

Polskie Lwowskie Towarzystwo Lekarskie

Lwowskie Towarzystwo Lekarskie zosta┼éo za┼éo┼╝one przez polskich lekarzy tego miasta i Ma┼éopolski Wschodniej w 1867 roku. Wyposa┼╝one by┼éo w bogat─ů fachow─ů bibliotek─Ö i wydawa┼éo w latach 1922-39 jedyne og├│lnopolskie lekarskie czasopismo tygodniowe „Polsk─ů Gazet─Ö Lekarsk─ů”. Lwowskie Towarzystwo Lekarskie by┼éo do 1939 roku w┼éa┼Ťcicielem ekskluzywnego zdrojowiska w Morszynie ko┼éo Stryja.

Wydzia┼é Medyczny Uniwersytetu Lwowskiego powsta┼é w 1894 roku i nale┼╝a┼é do najlepszych w Polsce i Europie. Np. profesor chirurgii Ludwik Rydygier by┼é pionierem wielu metod chirurgicznych (np. pierwsze wyci─Öcie ┼╝o┼é─ůdka); prof. Rudolf Weigel wyprodukowa┼é pierwsz─ů na ┼Ťwiecie skuteczn─ů szczepionk─Ö przeciwko durowi plamistemu. Uczeni lwowscy ustalili proces amoniogenezy we krwi i zale┼╝no┼Ťci tych proces├│w od zaopatrzenia w─ůtroby w tlen. W dziedzinie farmakologii eksperymentalnej prowadzono pionierskie badania nad w┼éa┼Ťciwo┼Ťciami cia┼éek czerwonych krwi, jej element├│w transportuj─ůcych hormony i wprowadzono do nauki poj─Öcie dynamiki krwi i ustalono typy gor─ůczki.

Pierwsza kobieta, która ukończyła Uniwersytet Lwowski

Pierwsz─ů kobiet─ů, kt├│ra uko┼äczy┼éa polski Uniwersytet Lwowski by┼éa Jadwiga Wo┼éoszy┼äska, biolog, wybitna specjalistka w zakresie fykologii i hydrobiologii.

Jadwiga Wo┼éoszy┼äska urodzi┼éa si─Ö 5 kwietnia 1882 w Nadw├│rnej, mie┼Ťcie powiatowym w wojew├│dztwie stanis┼éawowskim (ob. Ukraina), a zmar┼éa 30 sierpnia 1951 w Krakowie. Ucz─Öszcza┼éa do gimnazjum w Nadw├│rnie, a matur─Ö zda┼éa w 1903 roku we Lwowie, po czym studiowa┼éa przez cztery lata nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Lwowskim, kt├│ry w odrodzonym pa┼ästwie polskim nosi┼é nazw─Ö Uniwersytet Jana Kazimierza. Specjalizowa┼éa si─Ö w zakresie fykologii pod kierunkiem prof. Mariana Raciborskiego. W 1912 roku doktoryzowa┼éa si─Ö na tym uniwersytecie i w latach 1912-20 pracowa┼éa tam jako asystentka. Nast─Öpnie w latach 1921–1923 pracowa┼éa w nowo powsta┼éej, pierwszej polskiej stacji hydrobiologicznej na jeziorze Wigry na Suwalszczy┼║nie. Od 1924 roku zwi─ůza┼éa si─Ö prac─ů naukowo-dydaktyczn─ů w Instytucie Botanicznym Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie, najpierw jako asystentka prof. W┼éadys┼éawa Szafera, w latach 1930-32 jako docent i zast─Öpca profesora botaniki farmaceutycznej w Zak┼éadzie Botaniki Farmaceutycznej UJ, za┼Ť od 1932 roku jako profesor nadzwyczajny i od 1946 roku jako profesor zwyczajny. By┼éa drug─ů kobiet─ů, kt├│ra uzyska┼éa tytu┼é profesorski na Uniwersytecie Jagiello┼äskim. W 1950 roku jej katedr─Ö wcielono do nowo utworzonej Akademii Medycznej w Krakowie, w kt├│rej pracowa┼éa do ┼Ťmierci w 1951 roku. Podczas niemieckiej okupacji Polski 1939-45 bra┼éa udzia┼é w tajnym nauczaniu akademickim. By┼éa autork─ů 50 prac naukowych dotycz─ůcych fitoplanktonu jezior Polski, w tym jezior le┼╝─ůcych dzisiaj na terenie Ukrainy i Litwy oraz Ba┼étyku. Jej pierwsza praca, wydana w 1910 roku, dotyczy┼éa rozmieszczenia zbiorowisk glon├│w w mikrosiedliskach na dnie rzeki Prut w Karpatach Wschodnich (dzi┼Ť Ukraina). Jej badania dotyczy┼éy r├│wnie┼╝ jezior na Jawie i Sumatrze (Indonezja) oraz Afryki. Opisa┼éa ┼é─ůcznie oko┼éo 170 nowych takson├│w glon├│w. By┼éa cz┼éonkiem polskiego Towarzystwa Naukowego we Lwowie i lwowskiego Towarzystwa Przyrodnik├│w im. Kopernika oraz Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i Polskiej Akademii Umiej─Ötno┼Ťci w Krakowie.

Lw├│w polski i austriacki

Lw├│w by┼é od 1340 do 1945 roku polskim miastem, trzecim najwa┼╝niejszym miastem w historii Polski (po Warszawie i Krakowie). Prawie wszystko co powsta┼éo w tym mie┼Ťcie do 1939 roku by┼éo polskie lub stworzone dla Polak├│w. Tymczasem w Polsce nie okazuje si─Ö du┼╝ego zainteresowania polskim dziedzictwem kulturalnym we Lwowie, na co zwr├│ci┼é ostatnio uwag─Ö redaktor naczelny krajowego magazynu „Zabytki. Heritage” Grzegorz Mazur. Zwr├│ci┼é on uwag─Ö na to, ┼╝e Austriacy, kt├│rzy okupowali polski Lw├│w w latach 1772-1918, wi─Öcej interesuj─ů si─Ö austriack─ů histori─ů Lwowa ni┼╝ Polacy polsk─ů histori─ů tego miasta. Austriacy utworzyli we Lwowie Centrum Historii Miejskiej Europy ┼Ürodkowowschodniej, znakomicie wyposa┼╝one w sale wyk┼éadowe, bibliotek─Ö i pokoje go┼Ťcinne. I zauwa┼╝a: „Jest zadziwiaj─ůce, ┼╝e takiego centrum we Lwowie Polska jeszcze nie ma”. – Z tym ┼╝e Ukrai┼äcy na pewno takiego polskiego centrum by nie chcieli, a wyprane z polsko┼Ťci w┼éadze polskie po 1989 roku nawet o tym nie my┼Ťl─ů.

Lwowskie Zgromadzenie Si├│str Opatrzno┼Ťci Bo┼╝ej

Marcjanna Mirska urodzi┼éa si─Ö 28 lipca 1822 roku w Przemy┼Ťlu w rodzinie bardzo religijnej. Maj─ůc 18 lat (w 1840 r.) wst─ůpi┼éa do Si├│str Szarytek we Lwowie, gdzie pracowa┼éa jako piel─Ögniarka. Po kilku latach, ze wzgl─Ödu na chorob─Ö n├│g, opu┼Ťci┼éa to Zgromadzenie i podj─Ö┼éa prac─Ö we lwowskim Stowarzyszeniu Pa┼ä Dobroczynno┼Ťci ┼Ťw. Wincentego a'Paulo. XIX wiek to wiek n─Ödzy. Do historii polskiej przesz┼éa nazwa „n─Ödzy galicyjskiej”, za kt├│r─ů mo┼╝na ┼Ťmia┼éo obwinia─ç zaborc─Ö austriackiego, gdy┼╝ jego polityka na okupowanych ziemiach polskich ogranicza┼éa si─Ö tylko na dw├│ch czynno┼Ťci: ┼Ťci─ůgania podatku i na rekrutacji m┼éodzie┼╝y do wojska. Dlatego zjawiskiem cz─Östo wyst─Öpuj─ůcym w├│wczas w Galicji i we Lwowie by┼éa prostytucja. Dotychczas nie by┼éo instytucji o charakterze resocjalizacyjnym dla dziewcz─ůt i kobiet z ulicy. Za namow─ů katolickiego metropolity lwowskiego, abpa ┼üukasza Baranieckiego i przedstawicielki Stowarzyszenia Pa┼ä Dobroczynno┼Ťci - Jadwigi Sapie┼╝yny, Marcjanna Mirska wyjecha┼éa do Francji, by w dzia┼éaj─ůcym tam zak┼éadzie wychowawczo-poprawczym dla upad┼éych kobiet i dziewcz─ůt prowadzonym przez Siostry Mi┼éosierdzia w Laval, zdoby─ç do┼Ťwiadczenie i przeszczepi─ç je na teren Polski. Odby┼éa tam nowicjat i przybra┼éa imi─Ö siostra Antonina. Po powrocie do Lwowa podj─Ö┼éa prac─Ö w istniej─ůcym od 1854 roku Zak┼éadzie ┼Ťw. Teresy. 8 grudnia 1857 roku w archikatedrze lwowskiej z┼éo┼╝y┼éa ┼Ťluby pierwsze i wieczyste. Tego samego dnia do nowicjatu zosta┼éy przyj─Öte dwie inne kandydatki. W ten spos├│b zaistnia┼éo we Lwowie nowe polskie ┼╝e┼äskie zgromadzenie zakonne - Zgromadzenie Si├│str Opatrzno┼Ťci Bo┼╝ej, kt├│rego prze┼éo┼╝on─ů generaln─ů, z nominacji abpa Baranieckiego, zosta┼éa Matka Antonina. Zgromadzenie zacz─Ö┼éo si─Ö rozwija─ç i 17 lipca 1867 roku uzyska┼éo urz─Ödowy dekret ┼Üwi─Ötej Kongregacji dla Biskup├│w i Zakonnik├│w, moc─ů kt├│rego Ojciec ┼Üw. Pius IX uzna┼é i zatwierdzi┼é Zgromadzenie Si├│str Opatrzno┼Ťci Bo┼╝ej jako zgromadzenie zakonne, oparte na trzech ┼Ťlubach zwyczajnych, pod kierownictwem prze┼éo┼╝onej generalnej. Ostateczne zatwierdzenie Konstytucji nast─ůpi┼éo jednak dopiero 25 kwietnia 1949 roku. Zgromadzenie przyj─Ö┼éo duchowo┼Ť─ç ┼Ťw. Ignacego Loyoli, a jego zawo┼éaniem jest: "Wszystko na wi─Öksz─ů chwa┼é─Ö Bo┼╝─ů". W latach 1860 – 1862 przy ul. Leona Sapiehy (obecnie ul. Stepana Bandery!) siostry z pomoc─ů wiernych wybudowa┼éy niewielki jednonawowy murowany ko┼Ťci├│┼é pw. ┼Ťw. Teresy wraz z klasztorem. W o┼étarzu g┼é├│wnym znajdowa┼é si─Ö obraz Niepokalanego Pocz─Öcia NMP p─Ödzla c├│rki najwi─Ökszego komediopisarza polskiego Aleksandra Fredry, hrabiny Zofii Szeptyckiej. Siostry lwowskie prowadzi┼éy tutaj zak┼éad wychowawczo-naukowy dla uczennic szk├│┼é powszechnych.

Rozwijaj─ůce si─Ö zgromadzenie wkr├│tce rozszerzy┼éo swoja opiek─Ö tak┼╝e na sieroty ze Lwowa i okolic. Powstawa┼éy nowe plac├│wki, prowadz─ůce zak┼éady poprawczo-wychowawcze, sieroci┼äce i ochronki; do odrodzenia si─Ö pa┼ästwa polskiego w listopadzie 1918 powstawa┼éy one tylko na terenie Galicji, potem na terenie ca┼éego kraju, m.in. na G├│rnym ┼Ül─ůsku, gdzie siostry za┼éo┼╝y┼éy w 1934 roku zak┼éad wychowawczy w Jed┼éowniku. W 1939 roku na terenie archidiecezji lwowskiej istnia┼éy domy zakonne we Lwowie (Dom Generalny przy ul. Leona Sapiehy 30; 45 si├│str), w Lackiem (15 si├│str), Rodatyczach (12 si├│str) i Skolem (3 siostry); na terenie diecezji przemyskiej domy zakonne by┼éy w: Przemy┼Ťlu (8 si├│str), Kruhelu Wielkim (5 si├│str) i ┼ü─ůce (6 si├│str). Szczeg├│lnym miejscem dla Matki Antoniny Mirskiej by┼éy Rodatycze ko┼éo Gr├│dka Jagiello┼äskiego (na zach├│d od Lwowa), gdzie siostry obok domu zakonnego mia┼éy tak┼╝e wzorowo prowadzony folwark. Tutaj Matka Antonina sp─Ödzi┼éa ostatnie lata ┼╝ycia, pe┼éni─ůc nadal funkcje prze┼éo┼╝onej generalnej, i tutaj zmar┼éa 23 listopada 1905 roku. Przyczyni┼éa si─Ö ona do wybudowania tu nowego murowanego ko┼Ťcio┼éa pw. ┼Ťw. Tr├│jcy (zgromadzenie sprawowa┼éo patronat nad tym ko┼Ťcio┼éem), plebani i kaplicy cmentarnej, gdzie zosta┼éa pochowana. Parafia w Rodatyczach powsta┼éa ju┼╝ w 1449 roku (by┼éo tu ju┼╝ wtedy du┼╝o osadnik├│w polskich) i w 1939 roku mia┼éa 2900 parafian.

W czasie okupacji Siostry Opatrzno┼Ťci Bo┼╝ej pracowa┼éy jako piel─Ögniarki w szpitalach zaka┼║nych, udziela┼éy pomocy ┼╝o┼énierzom i partyzantom, prowadzi┼éy akcje do┼╝ywiania dzieci, a tak┼╝e tajnego nauczania i wreszcie udziela┼éy schronienia ┼╗ydom.

Po w┼é─ůczeniu Lwowa i Ma┼éopolski Wschodniej do Zwi─ůzku Sowieckiego w 1945 roku, Siostry Opatrzno┼Ťci Bo┼╝ej zosta┼éy w 1946 roku wyp─Ödzone ze Lwowa, Lacka, Rodatycz i Skolego w nowe granice Polski. Dom Generalny zosta┼é przeniesiony do Grodziska Mazowieckiego. Ateistyczne w┼éadze komunistyczne odebra┼éy Zgromadzeniu zak┼éady wychowawcze dla dziewcz─ůt, sieroci┼äce i ochronki. Pozwolono jedynie na prac─Ö w zak┼éadach dla dzieci z upo┼Ťledzeniem umys┼éowym i os├│b w podesz┼éym wieku. Po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku Zgromadzenie mog┼éo powr├│ci─ç do realizacji swego charyzmatu, otwieraj─ůc ponownie o┼Ťrodki dla dziewcz─ůt zagro┼╝onych moralnym upadkiem, a wywodz─ůcych si─Ö z rodzin rozbitych i patologicznych. Obecnie Zgromadzenie, licz─ůce ok. 300 si├│str, prowadzi swoje dzie┼éa w 34 plac├│wkach w Polsce i w 10 za granic─ů: w Japonii (od 1976 r.), Szwajcarii, W┼éoszech, Kamerunie i na Ukrainie, dok─ůd siostry mog┼éy powr├│ci─ç w 1992 roku i za┼éo┼╝y─ç 3 plac├│wki.

Bitwa pod Orzechowem na Polesiu w 1769 roku

Orzech├│w to wie┼Ť na terenie dzisiejszej Bia┼éorusi, kt├│ra w okresie mi─Ödzywojennym le┼╝a┼éa na terenie polskiego powiatu brzeskiego w wojew├│dztwie poleskim.

Po wyborze na kr├│la Polski w 1764 roku Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego Rosja coraz bardziej ingerowa┼éa w polskie sprawy wewn─Ötrzne, staraj─ůc si─Ö podporz─ůdkowa─ç sobie pa┼ästwo polskie.

W Barze na Podolu 29 lutego 1768 roku zosta┼éa zawi─ůzana konfederacja barska – zbrojny zwi─ůzek utworzony w obronie wiary katolickiej i niepodleg┼éo┼Ťci Rzeczypospolitej, skierowany przeciwko szarog─Ösieniu si─Ö Rosji w Polsce i kr├│lowi Stanis┼éawowi Augustowi Poniatowskiemu, kt├│rego w┼éadz─Ö wspiera┼éy wojska rosyjskie. Przez niekt├│rych historyk├│w konfederacja barska uwa┼╝ana jest za pierwsze polskie powstanie narodowe.

Do pierwszych walk z Rosjanami dosz┼éo na Podolu (m.in. obrona przez dwa tygodnie warownego klasztoru karmelit├│w w Berdyczowie w 1768). Dow├│dztwo konfederacji postanowi┼éo przenie┼Ť─ç teren walk tak┼╝e na obszar Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego. W tym celu latem 1768 roku wys┼éano tam zbrojny oddzia┼é konfederat├│w, w kt├│rym byli m.in. Antoni Pu┼éaski, Franciszek Ksawery Pu┼éaski i nie tylko bohater walk o wolno┼Ť─ç narodu polskiego, ale niebawem tak┼╝e i ameryka┼äskiego – Kazimierz Pu┼éaski, jeden z dow├│dc├│w i p├│┼║niej marsza┼éek konfederacji barskiej. Oddzia┼é konfederat├│w maszerowa┼é przez Wo┼éy┼ä w kierunku Kobrynia na Polesiu, kt├│re stanowi┼éo obszar Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego. Rosjanie rzucili przeciw konfederatom dwa oddzia┼éy wojskowe – grup─Ö Aleksandra Suworowa id─ůc─ů od wschodu i si┼éy Karola Augusta von Roennego (od XVIII w. wielu Niemc├│w s┼éu┼╝y┼éo na wysokich stanowiskach dow├│dczych w armii rosyjskiej) od po┼éudniowego zachodu. Suworow pierwszy dogoni┼é konfederat├│w pod Orzechowem (45 km na wsch├│d od W┼éodawy). By┼éo to 13 wrze┼Ťnia 1768 roku. Niestety, Polacy nie zdawali sobie sprawy ze s┼éabo┼Ťci si┼é Suworowa i zamiast prowadzi─ç walk─Ö i atak, toczyli jedynie walki odwrotowe, przewa┼╝nie za pomoc─ů ognia piechoty korzystaj─ůc z terenu g─Östo zalesionego i bagnistego. Wykorzysta┼é to Suworow, kt├│ry doprowadzi┼é do oskrzydlenia wojsk konfederackich przez jegr├│w i kozak├│w, zmuszaj─ůc Polak├│w dwukrotnie do opuszczenia zajmowanych pozycji. Po 7 godzinach marszu po┼é─ůczonego walk─ů Polacy zdo┼éali si─Ö wreszcie oderwa─ç od Rosjan i pod os┼éon─ů nocy przeprawili si─Ö na lewy brzeg Bugu i udali si─Ö do W┼éodawy. Straty wojsk po obu stronach w bitwie pod Orzechowem s─ů nieznane.

Wileńska orkiestra mandolinistów Edwarda Ciukszy

Rewolucja bolszewicka z jednej strony i powstanie pa┼ästwa polskiego w nowych granicach spowodowa┼éy opuszczenie Ukrainy przez Edwarda Ciuksz─Ö (1905 – 1970) wraz z rodzin─ů i osiedlenie si─Ö w polskim Wilnie w 1921 roku. Edward by┼é mandolinist─ů i zaraz po zamieszkaniu w Wilnie znalaz┼é grup─Ö innych mandolinist├│w - amator├│w-pasjonat├│w i za┼éo┼╝y┼é Towarzystwo Mandolinowe „Kaskada”, kt├│re zacz─Ö┼éo organizowa─ç publiczne koncerty. W Towarzystwie by┼é mandolinist─ů, p├│┼║niej r├│wnie┼╝ koncertmistrzem i zast─Öpc─ů kierownika zespo┼éu. Zesp├│┼é cieszy┼é si─Ö du┼╝─ů popularno┼Ťci─ů. Tak du┼╝─ů, ┼╝e zaraz po powstaniu w Wilnie rozg┼éo┼Ťni Radia Polskiego w 1928 roku zosta┼é poproszony do wsp├│┼épracy z radiem. Ciuksza prowadzi┼é tam audycj─Ö pt. Wieczorynka, w kt├│rej przeplata┼é w┼éasne opowie┼Ťci utworami granymi przez swoj─ů orkiestr─Ö. Oczywi┼Ťcie podczas litewskiej (1939-40) i niemieckiej okupacji Wilna (1941-44) Wieczorynka znik┼éa z anteny. Powr├│ci┼éa w 1944 roku po zaj─Öciu tego tak w├│wczas ci─ůgle bardzo polskiego miasta przez Armi─Ö Czerwon─ů, z czym jeszcze wtedy liczy┼é si─Ö troch─Ö Zwi─ůzek Sowiecki. 14 lutego 1945 roku zesp├│┼é wykona┼é sw├│j tysi─Öczny koncert radiowy. Konferencja ja┼éta┼äska odbyta w tym samym miesi─ůcu oderwa┼éa Wilno od Polski i w┼éadze sowieckie przyst─ůpi┼éy do masowego wyp─Ödzania Polak├│w z miasta i Wile┼äszczyzny do stworzonej przez Kreml stalinowskiej Polski w jej nowych granicach. W kwietniu 1945 roku zmuszono orkiestr─Ö mandolinist├│w Edwarda Ciukszy do opuszczenia Wilna; Ciuksza najpierw musia┼é opu┼Ťci─ç swe domostwo na Ukrainie w 1921 roku, a w 1945 swe nowe domostwo w Wilnie. 16 kwietnia orkiestra zagra┼éa w radiu sw├│j po┼╝egnalny - 1029-ty – koncert i w jednym transporcie wyruszy┼éa poci─ůgiem do Krakowa.

Poci─ůg wioz─ůcy Polak├│w wyp─Ödzonych z Wilna 23 na 24 kwietnia 1945 zatrzyma┼é si─Ö na stacji kolejowej ┼ü├│d┼║ Kaliska. Ciuksza przypadkowo spotka┼é si─Ö tam ze swoim znajomym z czas├│w wile┼äskich, pianist─ů i profesorem wile┼äskiego konserwatorium muzycznego Stanis┼éawem Szpinalskim, kt├│ry wtedy mieszka┼é w ┼üodzi i wsp├│┼épracowa┼é z Rozg┼éo┼Ťni─ů Polskiego Radia ┼ü├│d┼║. Szpinalski nam├│wi┼é cz┼éonk├│w zespo┼éu do osiedlenia si─Ö w ┼üodzi i do wsp├│┼épracy z ┼é├│dzk─ů radiostacj─ů. Ca┼éy zesp├│┼é zamieszka┼é w opuszczonym przez wojsko budynku w Tuszynie-Lesie. Orkiestra otrzyma┼éa now─ů nazw─Ö – ┼ü├│dzka Orkiestra Mandolinist├│w i 1 maja 1945 roku zainaugurowa┼éa swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç koncertem podczas uroczysto┼Ťci otwarcia nowego studia Radia ┼ü├│d┼║ przy al. Tadeusza Ko┼Ťciuszki 40. Jej wyst─Öp poprzedzi┼é felieton odczytany przez wielkiego aktora Aleksandra Zelwerowicza, kt├│ry w latach 1929-31 by┼é dyrektorem Teatru Polskiego na Pohulance w Wilnie i s┼éuchaczem programu Wieczorynka. Od koncertu w dniu 20 pa┼║dziernika 1949 roku zesp├│┼é zacz─ů┼é wyst─Öpowa─ç jako Orkiestra Mandolinist├│w pod dyrekcj─ů Edwarda Ciukszy. 1 stycznia 1950 roku muzycy podpisali z Polskim Radiem umow─Ö o prac─Ö, staj─ůc si─Ö w ten spos├│b pierwsz─ů ┼é├│dzk─ů etatow─ů orkiestr─ů radiow─ů. Orkiestra wykorzystywa┼éa instrumenty takie jak akordeon, czelesta, ksylofon, wibrafon, cytra, gitara hawajska, gitara elektryczna oraz elektronium. Wykonywa┼éa g┼é├│wnie aran┼╝acje melodii polskich, ukrai┼äskich, litewskich, w┼éoskich, hiszpa┼äskich i hawajskich. Bra┼éa r├│wnie┼╝ na warsztat arie operetkowe oraz transkrypcje muzyki powa┼╝nej. Z cz┼éonk├│w orkiestry utworzono Zesp├│┼é Domrowy Muzyki Dawnej, kt├│ry wykonywa┼é utwory polskich kompozytor├│w. Z Orkiestr─ů Mandolinist├│w Edwarda Ciukszy nagrywali tacy znani ┼Ťpiewacy i piosenkarze jak Teresa ┼╗ylis-Gara (wilnianka), Krystyna Nyc-Wronko, Rena Rolska, Tadeusz Wo┼║niakowski, Zofia Framer i Zbigniew Framer. Orkiestra Mandolinist├│w Edwarda Ciukszy cieszy┼éa bardzo du┼╝─ů popularno┼Ťci─ů. Dzia┼éa┼éa nieprzerwanie w Radiu ┼ü├│d┼║ do roku 1971, to jest do czasu rozwi─ůzania orkiestry, na co wp┼éyn─Ö┼éa ┼Ťmier─ç Edwarda Ciukszy w 1970 roku, kt├│ry by┼é jej dusz─ů. Jak podaje Wikipedia.pl w archiwum Radia ┼ü├│d┼║ jest przechowywanych 7 tysi─Öcy nagra┼ä zespo┼éu Ciukszy. Polskie Radio wyda┼éo w 2007 roku w serii Archiwum Polskiego Radia dwup┼éytowy album z nagraniami instrumentalnymi Orkiestry, zatytu┼éowany Z Archiwum Polskiego Radia vol. 03 - Edward Ciuksza. Nagrania Orkiestry pojawi┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ w filmie Rewers (2009) w re┼╝yserii Borysa Lankosza oraz w dokumencie Z miasta ┼üodzi (1968) w re┼╝yserii Krzysztofa Kie┼Ťlowskiego.

Polscy olimpijczycy pochodz─ůcy z teren├│w dzisiejszej Litwy

Wilno by┼éo przez kilka wiek├│w i do 1945 roku miastem polskim i etnicznie polsk─ů by┼éa tak┼╝e ta cz─Ö┼Ť─ç Wile┼äszczyzny, kt├│ra dzisiaj nale┼╝y do Litwy. Natomiast na Litwie Kowie┼äskiej Polacy stanowili ok. 10% og├│┼éu ludno┼Ťci. St─ůd w┼Ťr├│d znanych Polak├│w pochodz─ůcych z Litwy nie zabrakto tak┼╝e polskich sportowc├│w, w tym olimpijczyk├│w. Oto oni:

WILNO: Izabella Antonowicz-Szuszkiewicz (ur. 1942 Wilno), kajakarka: IO Tokio 1964, IO Meksyk 1968 i IO Monachium 1972 – 6 miejsce (dw├│jki 500 m); Lech Felicjan Boguszewicz (ur. 1938 Wilno), d┼éugodystansowiec: IO Tokio 1964 – 4 miejsce (5000 m); Zygmunt Ginter (1911 Wilno – 1964 Warszawa), hokeista: Zimowe IO St. Moritz 1948 – dru┼╝yna 6 miejsce; Bronis┼éaw Karwecki (pochodzi┼é z Wilna), wio┼Ťlarz: IO Berlin 1936 – 5 miejsce (czw├│rka ze sternikiem); Jan Zbigniew Kuczy┼äski (ur. 1935 Wilno), zapa┼Ťnik (waga lekka 67 kg): IO Rzym 1960; Bohdan Stanis┼éaw Liszko (1940 Wilno – 1993 Krak├│w), koszykarz: IO Tokio 1964 – dru┼╝yna 6 miejsce i IO Meksyk 1968 – dru┼╝yna 6 miejsce; Mieczys┼éaw ┼üomowski (1914 Wilno – 1969 ko┼éo Gniewa), kulomiot: IO Londyn 1948 – 4 miejsce; Jerzy M┼éynarczyk (ur. 1931 Wilno), koszykarz: IO Rzym 1960 – dru┼╝yna 7 miejsce; Andrzej Osiecimski-Czapski (1899 Wilno – 1976 USA), wio┼Ťlarz: IO Pary┼╝ 1924; Marek Petrusewicz (1934 Wilno – 1992 Wroc┼éaw), p┼éywak: IO Helsinki 1952; Lech Poklewski (ur. 1937 Wilno), ┼╝eglarz (klasa Dragon): IO Monachium 1972; Antoni Roso┼éowicz (ur. 1933 Wilno), wio┼Ťlarz (czw├│rka bez sternika): IO Rzym 1960; Elwira Seroczy┼äska (Potapowicz) (ur. 1931 Wilno), ┼éy┼╝wiarka: Zimowe IO Squaw Valley 1960 – srebrny medal (1500 m), 500 m – 6 miejsce, Zimowe IO Innsbruck 1964; W┼éadys┼éaw Szuszkiewicz (ur. 1938 Wilno), kajakarz: IO Tokio 1964, IO Meksyk 1968 – 4 miejsce (jedynka 1000 m) i IO Monachium 1972 – br─ůzowy medal (dw├│jka 1000 m); Zenon Romuald Wa┼╝ny (ur. 1929 Wilno), tyczkarz: IO Helsinki 1952 i IO Melbourne 1956 – 6 miejsce; Stanis┼éaw Wo┼éodko (ur. 1950 Wilno), dyskobol: IO Montreal 1976; W┼éadys┼éaw Zawadzki (1911 Wilno – 1996 Bydgoszcz), wio┼Ťlarz: IO Berlin 1936.

WILE┼âSZCZYZNA (dzi┼Ť cz─Ö┼Ť─ç litewska): W┼éadys┼éaw Kozakiewicz ( ur. 1953 Soleczniki ko┼éo Wilna), lekkoatleta – skok o tyczce: IO Moskwa 1980 – z┼éoty medal.

LITWA (Kowie┼äska): Zygmunt Bogdziewicz (ur. 1941 Kowno), strzelec - karabin ma┼éokalibrowy do ruchomej tarczy z sylwetk─ů "biegn─ůcego dzika" 30+30 strza┼é├│w , 50 m: IO Monachium 1972 i IO Montreal 1976; Boles┼éaw Go┼Ťciewicz (1890 Woskajcie ko┼éo Kowna – 1973 ┼ü├│d┼║), strzelec: IO Pary┼╝ 1924; W┼éadys┼éaw Komar (1940 Kowno – 1998 ko┼éo Przybierowa), czo┼éowy kulomiot ┼Ťwiata: IO Tokio 1964 – 9 miejsce, IO Meksyk 1968 – 6 miejsce i IO Monachium 1972 – z┼éoty medal; Czes┼éaw Kwieci┼äski (ur. 1943 Romaszkany ko┼éo Wi┼ékomierza), zapa┼Ťnik wagi ┼Ťredniej i p├│┼éci─Ö┼╝kiej: IO Tokio 1964, IO Meksyk 1968 – 7-8 miejsce (w. ┼Ťrednia 87 kg), IO Monachium 1972 – br─ůzowy medal (w. p├│┼éci─Ö┼╝ka 90 kg), IO Montreal 1976 – br─ůzowy medal (w. p├│┼éci─Ö┼╝ka 90 kg) i IO Moskwa 1980; Henryk Leliwa-Roycewicz (1898 Janopol – 1990 Warszawa), je┼║dziec: IO Berlin 1936 – srebrny medal (WKKW dru┼╝.).

Polska Olita na Litwie

Olita (lit. Alytus) to miasto w po┼éudniowej Litwie (Litwa Kowie┼äska) nad Niemnem, maj─ůce 60 000 mieszka┼äc├│w (sz├│ste co do wielko┼Ťci na Litwie).

Jak prawie ka┼╝da miejscowo┼Ť─ç na Litwie, tak┼╝e Olita ma swoj─ů polsk─ů histori─Ö.

Olita i ziemie wraz z wioskami wok├│┼é niej nale┼╝a┼éy do kr├│l├│w polskich, kt├│rzy byli jednocze┼Ťnie wielkimi ksi─ů┼╝─Ötami litewskimi. W 1536 roku Olit─Ö wraz z tymi wioskami kr├│lewicz Zygmunt August, za pozwoleniem ojca – kr├│la Zygmunta Starego, nada┼é w do┼╝ywocie Janowi Zabrzezi┼äskiemu, wojewodzie trockimu. Potem Zygmunt August, ju┼╝ jako kr├│l, kr├│lewsk─ů dzier┼╝aw─Ö olick─ů da┼é w do┼╝ywocie swojej ┼╝onie Barbarze Radziwi┼é┼é├│wnej. Na sejmie w 1589 roku zamieniono t─Ö dzier┼╝aw─Ö na ekonomi─Ö kr├│lewsk─ů – domen─Ö pa┼ästwow─ů Rzeczypospolitej. W jej sk┼éad wchodzi┼éy 4 miasteczka i 169 wsi, a liczba w┼é├│k p┼éatnych i wolnych wynosi┼éa 2696. W latach 1724-30 ekonomia olicka przynosi┼éa doch├│d na sum─Ö ├│wczesnych 25 333 z┼éotych polskich wed┼éug kontrakt├│w dzier┼╝awnych.

15 czerwca 1581 król polski Stefan Batory nadał Olicie prawa miejskie (lokacja na prawie magdeburskim).

Po dokonanym w 1795 roku III rozbiorze Polski, lewobrze┼╝na i g┼é├│wna cz─Ö┼Ť─ç Olity znalaz┼éa si─Ö w granicach Rosji; natomiast jej prawobrze┼╝na cz─Ö┼Ť─ç na terenie Prus. Po zwyci─Östwie Napoleona nad Prusami prawobrze┼╝na Olita znalaz┼éa si─Ö na obszarze utworzonego przez cesarza Ksi─Östwa Warszawskiego (1807-15). Chocia┼╝ po kl─Ösce Napoleona do Rosji zosta┼éa przy┼é─ůczona wi─Öksza cz─Ö┼Ť─ç Ksi─Östwa Warszawskiego wraz z prawobrze┼╝n─ů Olit─ů, miasto pozostawa┼éo nadal podzielone na dwie cz─Ö┼Ťci. Prawobrze┼╝na Olita nale┼╝a┼éa w latach 1815 – 1918 do Kr├│lestwa Polskiego (Kr├│lestwa Kongresowego), b─Öd─ůcego w unii z Rosj─ů, a lewobrze┼╝na Olita bezpo┼Ťrednio do Rosji. Polska Olita le┼╝a┼éa na terenie powiatu kalwaryjskiego w gubernii suwalskiej, a rosyjska Olita na terenie powiatu trockiego w guberni wile┼äskiej. W 1882 roku polska Olita mia┼éa 843 mieszka┼äc├│w, a rosyjska Olita 477 mieszka┼äc├│w (w 1860 r. 926 mieszk.). Po┼é─ůczenie obu Olit w jedno miasto nast─ůpi┼éo po zaj─Öciu tych ziem przez wojska niemieckie w 1915 roku.

W 1524 roku Jan Zabrzezi┼äski ufundowa┼é w Olicie pierwszy ko┼Ťci├│┼é katolicki, kt├│ry tak┼╝e uposa┼╝y┼é. Nale┼╝a┼é on do diecezji wile┼äskiej, kt├│ra wchodzi┼éa do 1798 roku w sk┼éad metropolii gnie┼║nie┼äskiej. Od tej pory a┼╝ do ko┼äca XIX w. prawie wszyscy proboszczowie oliccy byli Polakami lub czuli si─Ö Polakami. Nowy, murowany ko┼Ťci├│┼é parafialny pod wezwaniem ┼Ťw. Ludwika zosta┼é zbudowany w 1818 roku kosztem ks. Ludwika Kami┼äskiego (po kilkudziesi─Öciu latach odrestaurowa┼é go ks. Ba┼äcewicz). W polskiej Olicie przed rozbiorami by┼é ko┼Ťci├│┼é filialny parafii olickiej. Oderwany od ko┼Ťcio┼éa parafialnego now─ů granic─ů pa┼ästwow─ů sta┼é si─Ö ko┼Ťcio┼éem parafialnym w diecezji sejne┼äskiej; w 1830 roku wzniesiono tu nowy ko┼Ťci├│┼é drewniany. Pod koniec XIX w. polska parafia olicka mia┼éa ok. 2800 parafian. Parafia w rosyjskiej Olicie nale┼╝a┼éa nadal do diecezji wile┼äskiej i pod koniec XIX w. mia┼éa ok. 3250 parafian, a wraz z ko┼Ťcio┼éem filialnym w O┼éawie ok. 6600 parafian. W Olicie urodzi┼é si─Ö w 1819 Szymon Marcin Koz┼éowski (zm. 1899), polski duchowny katolicki, w latach 1883-91 biskup ┼éucko-┼╝ytomierski, nast─Öpnie arcybiskup metropolita mohylewski (metropolia katolicka dla polskich Kres├│w), rektor katolickiej i polskiej Akademii Duchownej w Petersburgu, biblista, popularyzator teologii. By┼é jednym z najp┼éodniejszych polskich pisarzy religijnych w cesarstwie rosyjskim. Pisa┼é podr─Öczniki religii, kt├│re s┼éu┼╝y┼éy przez wiele lat m┼éodzie┼╝y polskiej. Og┼éosi┼é tak┼╝e tekst Wulgaty w przek┼éadzie ks. Jakuba Wujka, znany jako „Biblia Koz┼éowskiego”, popularny w┼Ťr├│d ksi─Ö┼╝y z racji tekstu polskiego i ┼éaci┼äskiego.

W 1918 roku na terenach etnicznie litewskich (tzn. na ziemiach, na kt├│rych dominowa┼é element litewski) powsta┼éo niepodleg┼ée i nacjonalistyczne z ducha pa┼ästwo litewskie, kt├│re postawi┼éo sobie za cel istnienia walk─Ö z Polakami i wszelkimi objawami polsko┼Ťci na opanowanych przez nich ziemiach. Granica pa┼ästwowa polsko-litewska nie by┼éa ustalona a┼╝ do 1922 roku. Na mocy rozejmu po walkach polsko-litewskich w 1919 roku Olita znalaz┼éa si─Ö po stronie litewskiej. Polacy z Suwalszczyzny, nie chc─ůc ┼╝y─ç pod panowaniem polako┼╝erc├│w litewskich, domagali si─Ö przesuni─Öcia polsko-litewskiej linii demarkacyjnej. W ko┼äcu pa┼║dziernika 1919 delegacja polska na rokowaniach pokojowych w Pary┼╝u z┼éo┼╝y┼éa przedstawicielom Ententy memoria┼é, w kt├│rym domagano si─Ö wytyczenia linii demarkacyjnej na Suwalszczy┼║nie od Wiszta┼äca na zachodzie do Olity na wschodzie. Realizacji tego planu przeszkodzi┼éa bolszewicka ofensywa na Warszaw─Ö w sierpniu 1920 roku i zaj─Öcie Suwalszczyzny przez wojska litewskie. Od tego czasu Olita po dzi┼Ť dzie┼ä jest litewska. Do 1940 roku nacjonalistyczne i antypolskie rz─ůdy litewskie r├│┼╝nymi szykanami prawie ca┼ékowicie wyt─Öpi┼éy tu mniejszo┼Ť─ç polsk─ů. Ale nie zabi┼éy ca┼ékowicie ducha polskiego w┼Ťr├│d zlitwinizowanych tutejszych Polak├│w. Przekazy tak polskie jak i litewskie (J.K. Umiastowski, „Lietuvos Aidas” nr 170, 177, 183 z 1940) odnotowa┼éy, ┼╝e kiedy po kampanii wrze┼Ťniowej 1939 przebywali tu internowani polscy ┼╝o┼énierze, miejscowi Litwni ca┼é─ů mas─ů szli s┼éucha─ç ich ch├│ralnie ┼Ťpiewaj─ůcych, prywatnie okazywali im pomoc i uczyli si─Ö od nich j─Özyka polskiego.

Po kampanii wrze┼Ťniowej 1939 w Olicie znajdowa┼é si─Ö do lipca 1940 roku jeden z oboz├│w dla polskich ┼╝o┼énierzy internowanych na Litwie. Ob├│z ten zapisa┼é si─Ö zdecydowanie ┼║le we wspomnieniach internowanych Polak├│w. Zdarzy┼é si─Ö tam nawet wypadek bestialskiego zamordowania jednego z ┼╝o┼énierzy. J.K. Umiastowski w swoich wspomnieniach zatytu┼éowanych Przez kraj niewoli. Wspomnienia z Litwy i Rosji z lat 1939-1942 (Londyn 1947) pisze w tej sprawie: „Zorganizowali┼Ťmy (w├│wczas) protestacyjn─ů g┼éod├│wk─Ö i w rezultacie Litwini musieli si─Ö zgodzi─ç na wyznaczenie mieszanej komisji dla zbadania tej sprawy. Zabroniono nam jednak wkr├│tce chodzi─ç do miejscowego ko┼Ťcio┼éa i otoczono ob├│z drutem kolczastym, zamieniaj─ůc go w wi─Özienie. Organizacja obozu pozostawia┼éa wiele do ┼╝yczenia, by┼é b. ciasny i jedzenie pod┼ée. Na obiad dawano nam stale p├│┼é litra kapu┼Ťniaku, a raczej m─Ötnej wody... Wszy m─Öczy┼éy nas okrutnie”.

Podczas spisu ludno┼Ťci na Litwie w 2001 roku a┼╝ 768 os├│b w okr─Ögu olickim poda┼éo narodowo┼Ť─ç polsk─ů. A┼╝ wierzy─ç si─Ö nie chce, ┼╝e po stu latach brutalnej walki z Polakami i polsko┼Ťci─ů na Litwie, a szczeg├│lnie na terenie Litwie Kowie┼äskiej, tak w okresie 1918-40 i sowieckim 1940-90, ci─ůgle tyle ludzi w Olicie uwa┼╝a si─Ö za Polak├│w! Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e krew polska p┼éynie w ┼╝y┼éach wielu tysi─Öcy tamtejszych Litwin├│w.

Ale i w ostatnich czasie nie zabrak┼éo polskiego w─ůtku w dziejach Olity. Ot├│┼╝ w mie┼Ťcie stacjonuje Batalion Piechoty Zmotoryzowanej im. Wielkiej Ksi─Ö┼╝nej Litewskiej Biruty. W latach 1997 – 2008 wydziela┼é on cze┼Ť─ç swoich si┼é do Litewsko-Polskiego Batalionu Si┼é Pokojowych, kt├│rego polski komponent stacjonowa┼é w Orzyszu.

Rozmieszczenie Polaków-katolików w powiatach Wołynia w 1931 roku

Przeprowadzony w 1931 roku powszechny spis ludno┼Ťci wykaza┼é na terenie wojew├│dztwa wo┼éy┼äskiego 346 600 Polak├│w i 327 900 katolik├│w, z kt├│rych prawie wszyscy byli Polakami. Rozmieszczenie katolik├│w wed┼éug powiat├│w przedstawia┼éo si─Ö nast─Öpuj─ůco:

powiat dubie┼äski – 27 638, powiat horochowski – 17 675, powiat kostopolski – 34 450, powiat kowelski – 35 191, powiat krzemieniecki – 25 082, powiat lubomelski – 10 998, powiat ┼éucki – 55 802, powiat r├│wie┼äski – 36 444, powiat sarne┼äski – 28 192, powiat w┼éodzimierski – 38 483 i powiat zdo┼ébunowski – 17 901 katolik├│w.

Księgozbiór z Żytomierszczyzny w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu

W 1930 roku Biblioteka Raczy┼äskich w Poznaniu otrzyma┼éa w darze od hrabiny Teresy Czarneckiej z Raszew w Wielkopolsce jej bibliotek─Ö z┼éo┼╝on─ů z 1824 tom├│w, 160 broszur i 7 r─Ökopis├│w. Ksi─Ögozbi├│r ten powsta┼é w dalekim Krasi┼éowie na ┼╗ytomierszczy┼║nie (Ukraina), a jego w┼éa┼Ťcicielem by┼éa ziemia┼äska rodzina Czorb├│w, z tym, ┼╝e jej za┼éo┼╝ycielem by┼é magnacki r├│d Sapieh├│w, nale┼╝─ůcy do m┼éodszej linii kode┼äskiej. Ksi─Ögozbi├│r krasi┼éowski by┼é rozmaitego pochodzenia, poczynaj─ůc od ksi─ů┼╝ek z biblioteki kr├│la polskiego i hospodara wo┼éoskiego, ko┼äcz─ůc na bibliotekach klasztornych i szlacheckich, zar├│wno krajowych, jak i zagranicznych. By┼éy tam pozycje bardzo cenne, jak np. inkunabu┼é pochodz─ůcy z oficyny Kobergera w Norymberdze (rok wydania 1481). W┼Ťr├│d polonik├│w znajdowa┼éy si─Ö np. Statuty Jana ┼üaskiego, Victoria Deorum Sebastiana Klonowica z 1587 roku, dzie┼éa Stanis┼éawa Orzechowskiego i Macieja Sarbiewskiego. W ksi─Ögozbiorze znajdowa┼éy si─Ö tak┼╝e cenne druki obce pochodz─ůce z XVI w. Zbi├│r ten znajdowa┼é si─Ö w Krasi┼éowie do 1865 roku i zosta┼é przeniesiony do zaboru pruskiego, aby po represjach po Powstaniu Styczniowym 1863 nie sta┼é si─Ö ┼éupem Rosjan.

Smutny los Biblioteki Nie┼Ťwieskiej Radziwi┼é┼é├│w

W listopadzie 2000 roku w Bibliotece Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu otwarto wystaw─Ö ksi─ů┼╝ek i starodruk├│w, pochodz─ůcych z dawnej biblioteki Radziwi┼é┼é├│w w Nie┼Ťwie┼╝u, w tym wiele w j─Özyku polskim Na wystawie zaprezentowano ponad sto ksi─ůg, znajduj─ůcych si─Ö obecnie w zasobach tej biblioteki z r├│┼╝nych dziedzin wiedzy: historii, medycyny, przyrody, religii, wojskowo┼Ťci i sztuki. S─ů te┼╝ wydania przek┼éad├│w literatury obcej. Biblioteka Radziwi┼é┼é├│w by┼éa przez lata gromadzona w ich siedzibie rodowej w Nie┼Ťwie┼╝u (b. woj. nowogr├│dzkie), kt├│ry obecnie znajduje si─Ö na terytorium Bia┼éorusi. Ostatni z ordynat├│w nie┼Ťwiskich Karol Stanis┼éaw Radziwi┼é┼é (zwany Panie Kochanku) na uzupe┼énienie ksi─Ögozbioru przeznacza┼é wielkie sumy. Za jego czas├│w biblioteka Radziwi┼é┼é├│w liczy┼éa ok. 20 tys. tom├│w. W 1772 r. maj─ůtek Karola Stanis┼éawa zosta┼é skonfiskowany przez Rosjan i wywieziony do Rosji. Zbiory nie┼Ťwieskie nie zachowa┼éy si─Ö do dzi┼Ť w ca┼éo┼Ťci. Ich cz─Ö┼Ť─ç znalaz┼éa si─Ö w bibliotece Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu, cz─Ö┼Ť─ç trafi┼éa w 1913 roku na Uniwersytet Moskiewski, a cz─Ö┼Ť─ç podarowano uniwersytetowi w Helsinkach (Finlandia).

Piewca piękna byłego województwa stanisławowskiego

Wielkim mi┼éo┼Ťnikiem i propagatorem pi─Ökna wojew├│dztwa stanis┼éawowskiego przed wojn─ů by┼é znany geograf, krajoznawca i fotografik pochodz─ůcy z Zaleszczyk (b. woj. tarnopolskie) Henryk G─ůsiorowski (1878-1947). By┼é za┼éo┼╝ycielem Muzeum Pokuckiego w Ko┼éomyi (woj. stanis┼éawowskie). Wyda┼é m.in. monografi─Ö „Wojew├│dztwo stanis┼éawowskie” (1930), „W Beskidach Wschodnich” (1930), „O przesz┼éo┼Ťci i tera┼║niejszo┼Ťci Burkutu” (1932), „Sp┼éawaczka w Beskidach Wschodnich” i wspaniale opracowany „Przewodnik po Beskidach Wschodnich” w 3 tomach: „Bieszczady”, „Gorgany” i „Pasmo Czarnohorskie” (1933-35).

Kresowianie w administracji pa┼ästwowej i samorz─ůdowej w centralnej i zachodniej Polsce

Propaganda ukrai┼äska, bia┼éoruska i litewska cz─Östo twierdzi, ┼╝e Warszawa przysy┼éa┼éa na wy┼╝szych urz─Ödnik├│w administracji pa┼ästwowej na Kresach osoby, kt├│re nie mia┼éy nic wsp├│lnego z tymi ziemiami, dla kt├│rych te ziemie by┼éy obczyzn─ů, a lokalne problemy jak─ů┼Ť czarn─ů magi─ů. Poni┼╝sze fakty ca┼ékowicie temu zaprzeczaj─ů. Na Kresach mieszka┼éo od kilkuset lat kilka milion├│w Polak├│w, kt├│rzy nale┼╝eli do najbardziej wykszta┼éconych ludzi na tych terenach. Dlatego je┼Ťli nie wi─Ökszo┼Ť─ç to bardzo du┼╝y odsetek urz─Ödnik├│w administracji pa┼ästwowej i samorz─ůdowej wszystkich szczebli stanowili lokalni ludzie lub osoby pochodz─ůce z Kres├│w.

Przemieszczanie si─Ö ludzi z jednego miejsca na drugie, jak np. z jednego miasta do drugiego czy nominacje na urz─Ödy pa┼ästwowe w r├│┼╝nych miastach i okr─Ögach przez w┼éadze centralne jest zjawiskiem normalnym i wyst─Öpuj─ůcym we wszystkich spo┼éecze┼ästwach i krajach od tak dawna jak one istniej─ů. W Polsce przez urz─ůd na wojewod├│w, wicewojewod├│w i starost├│w. St─ůd Polacy pochodz─ůcy z Kres├│w zajmowali te urz─Ödy tak┼╝e w Centralnej i Zachodniej Polsce. Np. pochodz─ůcy z Polskich Inflant, czyli z ┼üotwy W┼éadys┼éaw So┼étan, kt├│ry w 1918 roku zosta┼é wybrany marsza┼ékiem powiatowym ziemi rze┼╝yckiej (Rze┼╝yca) i cz┼éonkiem G┼é├│wnego Zarz─ůdu Prowincji Inflanckiej, po przeniesieniu si─Ö do Warszawy w listopadzie 1918 roku, w lutym 1919 roku otrzyma┼é nominacj─Ö na komisarza rz─ůdu w powiecie kieleckim (Kielce), a od 19 listopada 1919 do 19 grudnia 1923 roku by┼é wojewod─ů warszawskim. A przecie┼╝ w Warszawie na pewno nie brak by┼éo r├│wnie dobrych kandydat├│w na to stanowisko.

Np. urodzeni na Kresach Polacy byli wojewodami czy wicewojewodami, starostami i prezydentami miast: Mieczys┼éaw Bilski z Ma┼éopolski Wschodniej prezydentem Che┼éma, starost─ů w Tomaszowie Lubelskim i Radomsku, wicewojewod─ů warszawskim 1919-23 oraz wojewod─ů kieleckim 1923-24 i ┼Ťl─ůskim 1924-26; Piotr Dunin-Borkowski ze Lwowa wojewod─ů pozna┼äskim 1928-29; Pawe┼é Garapich ze Lwowa wojewod─ů ┼é├│dzkim w 1924 roku; W┼éadys┼éaw Jaszczo┼ét z Polesia wojewod─ů ┼é├│dzkim 1926-33; Henryk J├│zewski z Kijowa wojewod─ů ┼é├│dzkim 1938-39; Miko┼éaj Kwa┼Ťniewski z Ukrainy wojewod─ů krakowskim 1929-35, a nast─Öpnie pozna┼äskim 1935; Ignacy Manteuffel z Polskich Inflant na ┼üotwie wicewojewod─ů warszawskim, a nast─Öpnie wojewod─ů kieleckim 1924-27; Stefan Mokrzecki z Wile┼äszczyzny p.o. prezesa Tymczasowej Komisji Rz─ůdz─ůcej Litwy ┼Ürodkowej (Wilno), a nast─Öpnie jej wiceprezesem; Aleksander Morawski z Ma┼éopolski Wschodniej wicewojewod─ů krakowskim 1926-27; Karol Olpi┼äski ze Lwowa p.o. wojewody krakowskiego w 1923 roku; Jerzy Osmo┼éowski z Polesia komisarzem generalnym Zarz─ůdu cywilnego Ziem Wschodnich; Henryk Ostaszewki ze Lwowa wojewod─ů bia┼éostockim 1937-39; W┼éadys┼éaw Raczkiewicz z Bia┼éorusi wojewod─ů krakowskim w 1935 roku i pomorskim 1936-39; J├│zef Ro┼╝niewski z Kijowa wicewojewod─ů ┼é├│dzkim 1929-31 i wojewod─ů lubelskim 1933-37; Antoni Schultis ze Lwowa wojewod─ů ┼Ťl─ůskim w 1923 roku; Marian Zyndram-Ko┼Ťcia┼ékowski z Litwy wojewod─ů bia┼éostockim 1930-34 i tymczasowym prezydentem Warszawy w 1934 roku.

Światowe dziedzictwo UNESCO w Polsce historycznej

Miejsca wpisane na List─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa UNESCO stanowi─ů wsp├│lne dobro ludzko┼Ťci. Wyr├│┼╝nia je „najwy┼╝sza powszechna warto┼Ť─ç”. Obecnie na Li┼Ťcie ┼Üwiatowego Dziedzictwa UNESCO znajduje si─Ö 851 miejsc w 184 krajach: 660 obiekt├│w kulturalnych, 166 naturalnych i 25 o charakterze mieszanym kulturalno-przyrodniczym. W Polsce jest 13 miejsc w 19 miejscowo┼Ťciach, kt├│re zosta┼éy uznane za og├│lnoludzkie dziedzictwo. S─ů to: Stare Miasto w Krakowie (1978), Zabytkowa Kopalnia Soli w Wieliczce (1978), Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski ob├│z koncentracyjny i zag┼éady 1940-45 (1979), Puszcza Bia┼éowieska (1979), Stare Miasto w Warszawie (1980), Stare Miasto w Zamo┼Ťciu (1992), ┼Üredniowieczny zesp├│┼é miejski Torunia (1997), Zamek krzy┼╝acki w Malborku (1997), Kalwaria Zebrzydowska – zesp├│┼é architektoniczny i krajobrazowy (1999), Ko┼Ťcio┼éy Pokoju w Jaworze i ┼Üwidnicy (2001), drewniane ko┼Ťcio┼éy po┼éudniowej Ma┼éopolski - Binarowa, Blizne, D─Öbno, Hacz├│w, Lipnica Murowana, S─Ökowa (2003), Park Mu┼╝akowski - krajobrazowy (2004) i Hala Ludowa we Wroc┼éawiu (2006).

Wytworem polskim, a wi─Öc polskim dziedzictwem s─ů tak┼╝e Star├│wki we Lwowie (dzi┼Ť Ukraina) i w Wilnie (dzi┼Ť Litwa), kt├│re znajduj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ na Li┼Ťcie ┼Üwiatowego Dziedzictwa UNESCO.

W┼éadze ukrai┼äskie w podaniu o wpisanie Star├│wki lwowskiej na List─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa UNESCO nawet jednym s┼éowem nie wspomnia┼éy o polskiej przesz┼éo┼Ťci miasta lub o tym, ┼╝e ta Star├│wka nale┼╝y do polskiego obszaru artystycznego. Dla w┼éadz ukrai┼äskich Lw├│w by┼é zawsze ukrai┼äskim miastem, tylko przez jaki┼Ť czas by┼é okupowany przez Polak├│w, kt├│rzy w historii miasta nic nie znaczyli i nic po sobie w mie┼Ťcie nie zostawili. W dokumentalnym filmie ukrai┼äskim o pi─Öknym budynku opery lwowskiej nawet nie wspomniano, ┼╝e jej architektem by┼é Polak, prof. Zygmunt Gorgolewski (1845 – 1903), rodem z Solca Kujawskiego – rodem z polskich Kujaw.

Marian Kałuski

Wersja do druku

Lubomir - 16.03.13 9:50
Na razie to 'w najlepsze' trwa kolonizacja Polski przez Niemc├│w. W wojnie najwa┼╝niejsz─ů rzecz─ů jest opanowa─ç albo zniszczy─ç m├│zg organizmu przeciwnika. Organizm w├│wczas przestaje normalnie funkcjonowa─ç, umiera. To robi─ů bez przerwy Niemcy w Polsce. Osiemdziesi─ůt procent polskiej prasy wykupionej zosta┼éo przez kapita┼é niemiecki. W przypadku tytu┼é├│w regionalnych jest to najcz─Ö┼Ťciej - sto procent. Niemieckie brukowce i szmat┼éawce formu┼éuj─ů polski ┼Ťwiatopogl─ůd i moralno┼Ť─ç Polak├│w. Steruj─ů opini─ů publiczn─ů i nastrojami, nawo┼éuj─ů do separatystycznych podzia┼é├│w i wa┼Ťni. O przejmowaniu kontroli przez Niemc├│w nad polsk─ů telekomunikacj─ů, finansami, telewizj─ů, radiem, motoryzacj─ů, kolej─ů i m. in. przemys┼éem zbrojeniowym, te┼╝ warto przypomina─ç. Rosja g┼éownie uczestniczy w dostawie gazu na polski rynek. Ale kt├│ry kraj europejski nie korzysta z tego typu zakup├│w w Rosji?. Niemcom zale┼╝y na budowaniu w Polsce fobii antyrosyjskich, antyameryka┼äskich, antybrytyjskich, antyfrancuskich, antyw┼éoskich...Niemcy chc─ů wy┼éuska─ç Polsk─Ö z mi─Ödzynarodowych uk┼éad├│w i struktur. Chc─ů mie─ç do dyspozycji Polsk─Ö odizolowan─ů od wszystkich i wycie┼äczon─ů, sk┼é├│con─ů wewn─Ötrznie, bezradn─ů i bezbronn─ů. Takiej os┼éabionej Polsce, mo┼╝na stawia─ç ka┼╝de ultimatum...To wiedzia┼é ju┼╝ Adolf Hitler, jego pretorianie i konfidenci.

Wszystkich komentarzy: (1)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

03 Lipca 1899 roku
Zmarł Johann Strauss (syn), austriacki kompozytor (ur. 1825)


03 Lipca 1802 roku
Urodził się Ignacy Domeyko, polski geolog, badacz Ameryki Południowej, przyjaciel Adama Mickiewicza (zm. 1889)


Zobacz wi─Öcej