Wtorek 16 Czerwca 2026r. - 167 dz. roku,  Imieniny: Aliny, Anety, Benona

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 07.10.11 - 16:45     Czytano: [1713]

Dział: Śladami naszych przodków

O bohaterstwie narodu polskiego

Polski paĹşdziernik

Rok 1772, zapisał się niechlubną czcionką w historii naszego narodu, jako pierwszy zabór, naszych drogich ziem polskich. Za namową stronnictwa patriotycznego, król Stanisław August Poniatowski skupił się na sprawach gospodarczych państwa, by ratować go z zaistniałej sytuacji.

W kolejnych 20 latach jego panowania, miał miejsce faktyczny znaczny rozwój gospodarczy i kulturalny w kraju Polaków. Nieskrywana miłość do kraju licznych jak na tamte czasy patriotów, była niejednokrotnie inspiracją do rozwoju nurtu postępowego na bazie, którego upatrywano wydźwignięcia nas, którzy zostaliśmy objęci pierwszym zaborem. Nawet wielu postępowych magnatów polskich, dobrowolnie zlikwidowało na swych włościach pańszczyznę, zamieniając ją na oczynszowanie chłopów. Fakt ten znalazł swoje odzwierciedlenie w literaturze pochodzącej z tamtego okresu.

...Kraj polski jest dumny
Nie zna co pańszczyzna
Miej serce waleczne
I wiedz co ojczyzna...

Mimo rozkwitu Rzeczpospolitej, polska magnateria pozostawała nadal w ostrej opozycji do króla Stanisława Augusta. Toteż caryca Katarzyna II, wolała zacieśnić swe polityczne stosunki, z opozycją królewską. Po pewnym czasie, powstał nawet 12 tysięczny korpus polski, pod wodzą późniejszego targowiczanina Ksawerego Branickiego. O tym fakcie również rozpisuje się polska poezja patriotyczna.

Zawarł swe układy, z carycą Ksawery
Niszcząc polskie imię i wolność braterską
On jest naszym zdrajcą, on Polsce nie szczery
Z Moskalami przyjaźń ma on kumoterską...

Zatem, obóz patriotyczny, któremu nie był obojętny los ukochanej Polski, naciskał stronnictwo dworskie z królem na czele, aby zwołać jak najrychlej Sejm, który by na swych posiedzeniach podjął odpowiednie uchwały dla ratowania resztek naszej polskości. I tak na arenie historii naszej ojczyzny, zaistniał październik, jako miesiąc decydujący o losach naszej państwowości. W dniu 7 października 1788 roku, zwołany został w Warszawie Sejm, zwany później Wielkim, lub Czteroletnim, gdyż trwał on aż do 29 maja 1792 roku. Głosząc hasła wolności, równości i braterstwa obywatelskiego, uchwały polskiego sejmu, stanowiły wielkie zagrożenie dla ościennych monarchii absolutystycznych. Społeczna i wielce patriotyczna treść podejmowanych na sejmie postanowień, była niebezpieczną dla wszystkich trzech sąsiadów Rzeczypospolitej, jak również dla naszych magnatów i bogatej szlachty. Nastąpił wtedy szybki wzrost opozycji do króla, grupującej się wokół Stronnictwa Patriotycznego, złożonego zarówno z konserwatywnych magnatów jak i dotychczasowego obozu reformatorskiej Familii. Gwoździem, do jakichkolwiek ruchów politycznych dla naszych sąsiadów, stała się uchwała sejmowa, mówiąca o wieczystym prawie do nienaruszalności terytorium państwa polskiego. W dniu 3 maja 1791 roku, Sejm Wielki w przyspieszonym tempie, w drodze zamachu stanu, uchwalił nową Konstytucję ustrojową. Zniosła ona podział państwa na Koronę i Litwę, wprowadzała podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, zwiększyła ona także uprawnienia mieszczan, zapowiadała poprawę doli warstwy chłopskiej, zlikwidowała też konfederację i liberum veto w sejmie. Część polskiej szlachty, nie zamierzała poddać się nowym prawom, ustanowionym przez Konstytucję 3 Maja i konsolidowała się ze sobą w działaniach przeciwko ich wprowadzeniu. W tym celu, po wcześniejszym porozumieniu się z dworem carskim w Petersburgu, zawiązała się w dniu 14 maja 1792 roku, w przygranicznym miasteczku Targowica na Ukrainie konfederacja, z udziałem magnata Szczęsnego Potockiego, hetmanów Franciszka Ksawerego Branickiego, Seweryna Rzewuskiego i generała Szymona Kossakowskiego. I w tym miejscu, doszło do głosu stronnictwo patriotyczne, które za wszelką cenę, chciało utrzymać w okrojonym już pierwszym zaborem państwie polskim, podjęte prawa konstytucyjne. Jednakże rząd carski, uniemożliwił wszelkie dążenia gorących Polaków, celem ratowania swojej państwowości. Pierwsza bitwa, z regularnym wojskiem rosyjskim rozegrana została w czerwcu 1792 roku, pod Zieleńcami na Ukrainie. Była ona korzystna dla oddziałów polskich, dowodzonych przez wielkiego patriotę, księcia Józefa Poniatowskiego. Kolejna większa bitwa, z wojskami carycy Katarzyny, miała miejsce pod Dubienką nad Bugiem, którą dowodził kolejny polski patriota Tadeusz Kościuszko. W całym kraju, podnosiły się bardzo liczne głosy żądające ugody z Rosją. W tej sytuacji Poniatowski, obawiając się dodatkowo możliwości wkroczenia wojsk pruskich do Polski, będąc ciągle szantażowany przez opozycję, przystąpił do konfederatów targowickich, jako hańba i zguba naszego narodu i polskiego jestestwa. Wykorzystując zaistniałą sytuację, w dniu 25 października 1792 roku, król Prus Fryderyk Wilhelm II zażądał, ekwiwalentu za swe niepowodzenia w walkach z Napoleonem, w postaci przyznania mu Wielkopolski. Żądanie to przekształciło się wkrótce w propozycję II rozbioru części ziem Rzeczypospolitej, pomiędzy Rosję i Prusy. Doszło do niego 7 kwietnia 1793 roku. Rosja przejęła tereny leżące na wschód od Niemna, Pińska i Zbruczu, a Prusy zaanektowały województwa Poznańskie, Sieradzkie, Kaliskie oraz Gdańsk i Toruń. Za dwa lata, w historii Polski, zapisał się kolejny październik, jako data naszego 123 letniego niebytu, na mapie politycznej świata. W październiku 1795 roku, na wniosek cesarza austriackiego Franciszka II, monarchowie Rosji, Prus i Austrii uzgodnili wzajemnie, a następnie przeprowadzili ostatni, pełny III rozbiór Rzeczypospolitej. I ten okres również znalazł swoje odbicie w poezji patriotycznej, epoki polskiego oświecenia.

..Polsko, byłaś Wielką Panią
byłaś Damą świata
dziś Cię Moskal oraz Prusak
jak niczym pomiata
wzleć nasz orle
biało pióry
wylecz polskie rany,
by Polacy zobaczyły, że znowu są pany...

Po utracie niepodległości państwowej, znaczna część Polaków, zwłaszcza wojskowych, wyemigrowała z kraju, głównie do Saksonii, Włoch i Francji. Wielu z nich związało swe losy z Napoleonem Bonaparte. Z jego inicjatywy i przyzwolenia utworzone zostały w Lombardii w styczniu 1797 roku, dwa Legiony Polskie pod dowództwem generałów Henryka Dąbrowskiego i Karola Kniaziewicza, przy czym w ich skład weszli głównie polscy jeńcy z armii austriackiej. I znów zajaśniał, na polskim niebie promyk nadziei, na odzyskanie niepodległości.

Polsko, teraz bić się będą o ciebie Legiony
Tam Dąbrowski i Kniaziewicz, wódz nieoceniony
Wnet pokażą one orłom, co Cię w szponach mają
Żeś ty Polsko na wskroś wolną, żeś ty Wielką Panią...

Jak zatem widać, miesiąc październik jest miesiącem przełomowym w naszej historii narodowej. Zarówno w nim to rozpoczął swe obrady Sejm Wielki, a także miały miejsce dwa tragiczne dla nas zabory, po których Państwo Polskie, podźwignął dopiero Józef Piłsudski, w dniu 11 listopada 1918 roku.

Polsko, Matko tyś zdeptana wrogimi zabory
Lecz Piłsudski Cię wyniesie z swoimi Legiony
W Oleandrach je utworzył
By Ciebie broniły
By na twoich świętych ziemiach,
Zabory nie były...

EWA MICHAŁOWSKA WALKIEWICZ

Wersja do druku

• Strona główna
• Powitanie
• Napisz artykuł
• Redakcja
• Działy
• Bannery Kworum
• Współpraca
• Linki
• Kontakt