Czwartek 20 Stycznia 2022r. - 20 dz. roku,  Imieniny: Fabioli, Mi┼éy, Sebastiana

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 05.01.07 - 16:18     Czytano: [1879]

┼Üwi─ůtynia Partenon

S┼éynna ┼Ťwi─ůtynia Ateny Partenos ("dziewicy") na Akropolis ate┼äskiej, wzniesiona w latach 447-432 p.n.e. z inicjatywy Peryklesa przez Iktinosa i Kallikratesa na miejscu dw├│ch starszych ┼Ťwi─ůty┼ä: Hekatompedonu z ok. 570-550 p.n.e. i nie doko┼äczonego tzw. Starszego Partenonu z ok. 488-480 p.n.e., zburzonego przez Pers├│w.

Klasyczne dzie┼éo architektury attyckiej, ┼é─ůcz─ůce porz─ůdek dorycki z elementami jo┼äskimi. Partenon wzniesiony zosta┼é z marmuru pentelickiego na trzystopniowej podbudowie (stylobacie) w typie doryckiego peripterosu (8 na 17 kolumn) z p┼éytkim pronaosem i opistodomosem o 6 kolumnach in antis.

Wymiary ┼Ťwi─ůtyni wynosi┼éy 69,51 m na 30,86 m. Wn─Ötrze dzieli┼éo si─Ö na 2 cz─Ö┼Ťci: tr├│jnawow─ů cell─Ö o d┼éugo┼Ťci 100 st├│p (st─ůd nazwa Hekatompedon naos), gdzie przechowywano kultowy pos─ůg Ateny (Atena Partenos d┼éuta Fidiasza), i Partenon w┼éa┼Ťciwy - sal─Ö o 4 jo┼äskich kolumnach, dla dziewcz─ůt w s┼éu┼╝bie bogini.

Dekoracj─Ö rze┼║biarsk─ů wykonali arty┼Ťci pod kierunkiem Fidiasza:

1) na belkowaniu - 92 metopy (ok. 447-443 p.n.e.) z przedstawieniem gigantomachii (wschód), amazonomachii (zachód), wojny trojańskiej (północ), centauromachii i dziejów Erechteusza (południe).

2) Fryz Partenonu - jo┼äski fryz ci─ůg┼éy obiegaj─ůcy zewn─Ötrzne ┼Ťciany celli, (442-438 p.n.e.) o d┼éugo┼Ťci ok. 160 m, przedstawiaj─ůcy procesj─Ö panatenajsk─ů (Panatenaje).

3) Na przycz├│┼ékach ukazano (438-432 p.n.e.) narodziny Ateny (wsch├│d) i sp├│r Ateny z Posejdonem o miasto (zach├│d). Jedynie w naro┼╝nikach zachowa┼éy si─Ö resztki rze╦çb przycz├│┼éka oraz kilka ┼╝┼éobkowanych tryglif├│w rozdzielaj─ůcych metopy z resztkami rze┼║b.

We wczesnym ┼Ťredniowieczu (ok. 662) ┼Ťwi─ůtynia zosta┼éa zamieniona na ko┼Ťci├│┼é chrze┼Ťcija┼äski, a w 1460, po wybudowaniu minaretu, na meczet. W 1674 ambasador Ludwika XIV przy Wysokiej Porcie markiz C.M.F. de Nointel poleci┼é sporz─ůdzi─ç rysunki detali Partenonu. Rysownikami byli: nieznany z imienia Carrey, prawdopodobnie Flamandczyk, i tzw. anonim Nointel, o kt├│rym nic nie wiadomo.

Partenon uleg┼é cz─Ö┼Ťciowemu zniszczeniu w czasie obl─Ö┼╝enia Aten przez wojska weneckie w 1687 (Partenon by┼é wtedy arsena┼éem), kiedy to oficer floty Wenecji trafi┼é z dzia┼éa okr─Ötu w zgromadzone tam prochy. Rysunki Carreya i Nointela maj─ů ogromne znaczenie dla poznania wygl─ůdu zabytku i jego rekonstrukcji. W latach 1802-1812 cz─Ö┼Ť─ç zachowanych rze╦çb Partenonu wywi├│z┼é (wyrywaj─ůc je z ich naturalnych miejsc i niszcz─ůc przy tym) do Londynu (dzi┼Ť w British Museum) lord T.B. Elgin (Elgina marmury).

Ruiny Partenonu poddano wst─Öpnej konserwacji w po┼é. XIX w. W 1929-1930 dokonano cz─Ö┼Ťciowej rekonstrukcji kolumnady p├│┼énocnej. W miejsce wywiezionych przez Elgina metop (rz─ůd Grecji stara si─Ö od lat o zwrot rze┼║b parteno┼äskich) wmontowano kopie. Obecnie w Partenonie trwaj─ů bardzo szeroko zakrojone prace restauracyjne, kt├│re w wielu ┼Ťrodowiskach wywo┼éuj─ů polemiki nad granic─ů odbudowy zabytk├│w.

Grecja

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

20 Stycznia 1945 roku
W─Ögry podpisa┼éy bezwarunkow─ů kapitulacj─Ö i wypowiedzia┼éy wojn─Ö Niemcom


20 Stycznia 1320 roku
Władysław I Łokietek został koronowany w katedrze na Wawelu na króla Polski.


Zobacz wi─Öcej