Wtorek 16 Czerwca 2026r. - 167 dz. roku,  Imieniny: Aliny, Anety, Benona

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 28.03.11 - 11:31     Czytano: [2512]

Dział: Śladami naszych przodków

Polskie obrzędy wiosenne

Polska kultura ludowa

Kultura ludowa mieszkańców regionu świętokrzyskiego, od zawsze była powiązana z ich religią i wyznaniem. Tworzyli ją zarówno, mieszkający na naszych terenach Prusowie, osadnicy wywodzący się z Europy Zachodniej, mieszkańcy Niemiec oraz oczywiście Polacy. Takie zróżnicowanie etniczne i religijne niejednokrotnie sprawiło, że kultura ta zawierała w sobie szereg znamiennych odrębności. Wśród nich, w dawnych wiekach nie było utartego zwyczaju święcenia potraw w Wielką Sobotę, czy też organizowania uroczystych wigilii. Natomiast szeroko było kultywowane, postne śniadanie wielkanocne i smaganie się palmami w Poniedziałek Wielkanocny.

Po 1945 roku, na skutek wielkich ruchów etnicznych, zwyczaje związane z wiosną i Wielkanocą uległy znacznym przemianom. I tak dla przykładu, wiosenne wypędzanie bydła na paszę stopniowo zniknęło zupełnie z obrzędowości Polaków, a wiele z nich przetrwało w formie zabawowej. Typowym obrzędem wiosennym, które pamięta czasy pierwszych Piastów jest topienie Marzanny, jako uosobienia Pani Zimy, okresu dokuczliwych mrozów. Marzanna czyli po prostu zmarzlina, musiała być utopiona w rzece, aby jej moc została zniweczona na kilka najbliższych miesięcy. Kolejnym obrzędem wiosennym, goszczącym do dziś w niektórych regionach Polski, jest tak zwany gaik. W tym celu, zrywa się z drzew pierwsze zielone gałęzie i zdobi się je kolorowymi trawami. Takie kolorowe wiechcie kwietne, inaczej zwane maikiem zanosi się do każdej izby, by nimi odpędzić złą Osmętnicę przynoszącą wszystkim smutek i nieszczęścia.

Kolorowe piejoki

Z nastaniem okresu Wielkanocy, w całej niemalże Polsce, kultywowano obrzęd kolorowego koguta, zwanego też piejokiem. Jak wiadomo, naszego kraju nie szczędziła nigdy historia, dlatego też wielu z polskich patriotów, zmuszonych było wyemigrować na stałe za granice państwa polskiego, które było jedynie w sercach naszych rodaków. Piejoki, miały symbolicznie głośno nawoływać wszystkich tych, którzy mieszkali z dala od drogiej ojczyzny. Tradycyjne zwyczaje wielkanocne kultywowane były przez wszystkie grupy wiekowe Polaków, ale uległy one przemianom związanym z upływem czasu. Po latach, na terenie całego kraju przyjęto ogólnopolską tradycję święcenia potraw i zwyczaj polewania się wodą, w drugi dzień świąt. Śniadanie wielkanocne nie jest już postne, a podawane są na nim potrawy mięsne i tłuste. Zanikła też tradycja zanoszenia pisanek na groby osób bliskich, a jajka wielkanocne i palmy wykonuje się z różnych materiałów i wielorakimi technikami, które nie zawsze związane są z dawną tradycją.

Wyganianie złego Dryda

Jak wszystkim wiadomo, z nastaniem wiosny większość ludzi robi w swoich domach generalne porządki. Głównie są one związane z okresem zbliżających się świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Ale te obchodzone były już po roku 33 n.e, kiedy to w Jerozolimie umarł na krzyżu za nasze grzechy, a następnie trzeciego dnia pobytu w grobie wzbudzony został do życia Jezus, nasz Zbawiciel. Wcześniej jednak, kiedy na terenie naszego kraju panowała wiara w wielobóstwo, obchodzono zwyczaj wyganiania złego Dryda, który zamieszkiwał w ludzkich domach przez całą zimę. Sądzono bowiem, że ów zły duszek, nie lubił wszelakiego rodzaju wietrzenia, a także generalnego sprzątania. Zatem z czasem nastania wiosny, wszystkie domy dokładnie sprzątano, by przede wszystkim wygnać Dryda i pozbyć się tym samym wszelkich kłopotów, jakie on przysparzał.

Witanie zdrowia

Od lat ludzie wiedzieli, że największym skarbem człowieka jest jego zdrowie. Aby zatem, z nastaniem wiosny gościło ono w każdej rodzinie, okoliczne panny paliły ogniska, do których wrzucały kawałki suchego chleba, aby tym zwyczajem zachować długo swoją młodość, urodę i zdrowie. Od tego zwyczaju, utarło się powiedzenie czerstwe zdrowie, to znaczy dobre zdrowie. W regionie świętokrzyskim, zapewniano sobie zdrowie, składając kwiaty pod figury świętych osób, by te w modlitwach dały się uprosić i błogosławiły one wszystkim szczęściem i obfitością zdrowia.

EWA MICHAŁOWSKA WALKIEWICZ

Wersja do druku

• Strona główna
• Powitanie
• Napisz artykuł
• Redakcja
• Działy
• Bannery Kworum
• Współpraca
• Linki
• Kontakt