Wtorek 16 Czerwca 2026r. - 167 dz. roku,  Imieniny: Aliny, Anety, Benona

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 07.03.11 - 11:39     Czytano: [3398]

Dział: Śladami naszych przodków

Kobiety w historii świata

Słaba płeć, na piedestale bohaterstwa



Kobiety na całym świecie od zawsze pokładały niebagatelne zasługi w kreowaniu naszej historii. Nawet wielki literat polski Henryk Sienkiewicz, który pisał ku pokrzepieniu serc mawiał... cóż by warta była ojczyzna każdego człowieka, gdyby w niej pierwszego głosu nie miały białogłowy...

Na uwagę zasługuje fakt, iĹź historia, od zawsze opierała się na stanowisku zajmowanym przez kobiety. W swoich traktatach filozoficznych, profesor Jan Gadowicz, zadaje pytanie retoryczne, czy Polska przyjęłaby kiedykolwiek chrzest, gdyby nie namowa Dobrawy, kierowana do Mieszka I. A przecieĹź przyjęcie chrześcijaństwa, otwierało drzwi do nowoczesnej jak na owe czasy Europy. Czyli kobieca intuicja Dobrawy, znalazła swoje pięć minut w historii Polski. Dzięki przyjęciu przez nas chrześcijaństwa, papieĹź prosił o zaprzestanie walk z Polską, niemieckiego księcia Hodona, ktĂłry ruszył ze swym wojskiem na nasz kraj, w roku 972. Przypominając historię naszej ojczyzny nie moĹźemy pominąć osoby krĂłlowej Jadwigi. Ta węgierska księżniczka, późniejsza krĂłlowa Polski urodziła się w około 1374 roku. Była cĂłrką Ludwika Wielkiego Andegawena i ElĹźbiety Bośniaczki. W wieku kilkunastu lat została za sprawą swej babki ElĹźbiety ŁokietkĂłwny władczynią Polski i połoĹźyła niebagatelne zasługi w utrzymaniu warunkĂłw pokojowych między naszym krajem, a zakonem krzyĹźackim. Gdyby nie warunki pokoju, ktĂłre dyktowała Jadwiga, Polska tocząc wojny z zakonem byłaby na pozycji przegranej, gdyĹź nie byłaby aĹź tak świetnie przygotowana militarnie jak to miało miejsce w 1410 roku. Jak czytamy w wielu zapiskach historycznych, to właśnie krĂłlowa Jadwiga miała swĂłj udział w połączeniu się poprzez Unię Personalną Polski i Litwy w 1385 roku. Jednak, nie tylko pod względem militarnym, kobiety zapisały się złotą czcionką w dziejach naszego narodu. Jak czytamy w powieści Henryka Sienkiewicza pod tytułem „KrzyĹźacy”, mężczyĹşni w wiekach średnich, ubĂłstwiali piękno dam, czego przykładem jest Zbyszko z Bogdańca, ktĂłry nie zwaĹźając na trudy podróşy i utratę swego Ĺźycia pragnął wyrwać za wszelką cenę damę swego serca Danusię JurandĂłwnę z rąk komtura krzyĹźackiego Zygfryda Deleve. Honor kobiety, był porĂłwnywalny z honorem ojczyzny. Literatura polska, posiada wiele przykładĂłw kobiet, ktĂłrych Ĺźycie i odwaga, zasługuje na przypomnienie. Gdy Polska znosiła jarzmo zaborĂłw, był to okres intensywnej walki kobiet o rĂłwnouprawnienie, jest to rĂłwnieĹź czas, w ktĂłrym w literaturze polskiej powstało wiele wspaniałych i zróşnicowanych portretĂłw literackich kobiet, zarĂłwno mądrych, przewrotnych i zaangaĹźowanych w walce o niepodległość naszego narodu. Autorzy dziewiętnastowieczni dostrzegają kobietę, mającą wpływ na swoją przyszłość, jednocześnie dokonującą wyborĂłw stylu Ĺźycia, jak rĂłwnieĹź mężczyzny jako męża i przyjaciela. Interesującą kreację kobiety stworzyła Eliza Orzeszkowa w powieści „Nad Niemnem”. Bohaterka wspomnianej powieści, Justyna Orzelska, daleka krewna Benedykta Korczyńskiego, ktĂłry zajął się nią po śmierci jej matki, to dumna, wraĹźliwa i piękna dziewczyna. Jest ona młodą, uczciwą, szczerą i szlachetną kobietą, potrafiącą właściwie oceniać ludzi i świat. Chce być niezaleĹźna, a Ĺźeby to osiągnąć, pracuje i wciąż zdobywa nowe umiejętności. Ma trwały i ugruntowany system wartości i musi sama decydować o własnym losie, poniewaĹź nie ma matki, a ojciec nie stanowi dla niej oparcia psychicznego. Nie wyraĹźa zgody na małżeństwo z zamoĹźnym arystokratą Teofilem Róşycem, gdyĹź droga jej sercu Polska, nie stanowi dla niego Ĺźadnej wartości. Jest świadoma, Ĺźe wstępuje w Ĺźycie wypełnione ciężką pracą, stając się Ĺźoną chłopa, ale teĹź i wielkiego patrioty, ktĂłrego ojciec był naszym bohaterem narodowym. Nie obawia się tego, jest odwaĹźna, konsekwentna i uparta, z zaangaĹźowaniem pracuje w polu swego narzeczonego Janka Bohatyrowicza w czasie Ĺźniw, gdyĹź wierzy, Ĺźe praca nada sens kaĹźdemu, nawet bezwartościowemu Ĺźyciu. Typową emancypantką i pozytywistką była rĂłwnieĹź Stasia Bozowska, bohaterka noweli Stefana Ĺťeromskiego pod tytułem „Siłaczka”. Jest ona młodą, gruntownie wykształconą kobietą oraz wielką altruistką. Jest wytrwała, konsekwentna, bezkompromisowa, odpowiedzialna, bezinteresowna, pełna wyrzeczeń oraz pełna samozaparcia. Porzuca marzenia o dalszych studiach, odrzuca moĹźliwość realizowania się jako Ĺźona tylko po to, by z ogromnym zaangaĹźowaniem pracować wśrĂłd wiejskich dzieci, dzieląc się z nimi swoją wiedzą i serdecznością. Pragnie zlikwidować ciemnotę ludu, aby przygotować go do rĂłwnoprawnego uczestnictwa w Ĺźyciu kraju. Ĺťyje dla innych ludzi całkowicie zapominając o sobie. Postacią bardzo charakterystyczną jest panna Aleksandra BillewiczĂłwna z powieści Henryka Sienkiewicza „Potop”. Jest ona wzorem wszelkich cnĂłt, w tym poboĹźności, mądrości i roztropności. Przy tym jest to osoba piękna, odwaĹźna i dumna. Jej urodą zachwycało się wielu mężczyzn, między innymi książę Bogusław Radziwiłł. Jest to takĹźe osoba honorowa i wierna w miłości, jednakĹźe na pierwszym miejscu stawia dobro ojczyzny i jej honor. Oleńka jest dziedziczką fortuny BillewiczĂłw, ktĂłrzy byli jedną z największych i najbardziej wpływowych rodzin laudańskich. Jej dziadek w swym testamencie wyraził Ĺźyczenie, aby Oleńka wyszła za mąż za chorążego orszańskiego Andrzeja Kmicica, z ktĂłrego ojcem od dawna się przyjaĹşnił. Podczas pierwszego spotkania Oleńki i Andrzeja oboje zakochali się w sobie. Miłość Oleńki była szczera i głęboka, lecz głęboka była rĂłwnieĹź jej nienawiść do niego po zdradzie i czynach jakich dopuścił się on w Kiejdanach, w okresie słuĹźby u księcia hetmana. Oba te uczucia kłóciły się ze sobą, ale po późniejszych zasługach Kmicica w obronie Częstochowy przed najazdem szwedzkim, przebaczyła mu wszystko. Aleksandra BillewiczĂłwna została przedstawiona jako osoba odpowiedzialna i inteligentna, głęboko wierząca w Boga i w wielkość swojej ojczyzny. Tyle o kobietach mĂłwi nasza rodzima literatura, jednak wiele z autentycznych postaci historycznych zasługuje na miano kobiety ideału. Wielką bohaterką narodową jest Emilia Plater. Ona to, jako mała dziewczynka chłonęła z zainteresowaniem gawędy i opowiadania o bohaterskich czynach PolakĂłw. Ideałem jej była, obok Tadeusza Kościuszki, Joanna D’Arc, ktĂłra dla ratowania swej ojczyzny, musiała na jej ołtarzu złoĹźyć swoje młode Ĺźycie.

Emilia wyniosła z domu staranne wykształcenie. Uczyła się arytmetyki, interesowała się historią i literaturą polską. Na stole jej, wraz z książkami i materiałami edukacyjnymi leĹźały pistolety, jako atrybuty naszej wolności narodowej. Emilia znała Polskę, jej krainy geograficzne jak rĂłwnieĹź i przeszłość. W 1829 roku, odbyła pierwszą podróş do Warszawy, Krakowa, widziała OjcĂłw i Pieskową Skałę. Od zawsze interesowała się ludem, wśrĂłd ktĂłrego mieszkała i zbierała teksty pieśni i podań ludowych. Znała historię procesu FilomatĂłw i FilaretĂłw, czytała ,,Ballady i romanse” Mickiewicza, a takĹźe jego „Sonety Krymskie”, w ktĂłrych poeta opisuje rodzimą, drogą jego sercu przyrodę. Emilia Plater, w dniu 29 listopada 1830 roku, gdy wybuchło w Warszawie powstanie, wzięła w nim udział, by jak mawiała krwią ratować ojczyznę. Oddział Emilii Plater brał udział w walkach z Rosjanami niedaleko Poniewiera, gdzie połączył się z obozem Karola Kałuskiego. Z czasem dołączył tam ze swym oddziałem generał Chłapowski, ktĂłry z polecenia Rządu Narodowego miał podtrzymać walkę powstańcĂłw. Generał pochwalał bohaterstwo Emilii i jej niezrĂłwnane oddanie sprawie polskiej. WkrĂłtce zostaje mianowana dowĂłdcą I Kompanii Pierwszego Pułku Litewskiego, od tej pory stając się obiektem powszechnego uwielbienia i szacunku. Dbała o swoich Ĺźołnierzy, a w walce była nieustraszona. Kiedy generał Chłapowski postanowił złoĹźyć broń i przekroczyć pruską granicę oświadczyła mu, Ĺźe ,,Lepiej byłoby umrzeć, niĹź skończyć walkę takim upokorzeniem. Nie poszła za Chłapowskim do Prus, postanowiła przedrzeć się do KrĂłlestwa Polskiego, aby tam walczyć za Polskę dalej. Podczas tej prĂłby przedostania się przez bagna i lasy, Emilia ciężko zachorowała. Zabrali ją do swego majątku wielcy patrioci polscy, niejacy Abłamowiczowie. Mimo troskliwej opieki, ktĂłrą została otoczona, Emilia Plater zmarła w dniu 23 grudnia 1831 roku, nie doczekawszy wolności drogiej ziemi jej ojcĂłw. Pochowana została w małej wiosce KopcĂłw. Ale nie tylko Polki zasługują na miano wielkich kobiet. Warto jest podkreślić takĹźe istotną rolę Szkotek, ktĂłre Ĺźyjąc na polskiej ziemi, trwały przy jej niepodległości do ostatnich tchnień swojego Ĺźywota. Walcząc w powstaniu warszawskim w 1944 roku, Wanda Machlejd udowodniła wszystkim, jaką wartość ma dla niej polska ziemia, na ktĂłrej przyszło jej Ĺźyć. Była ona łączniczką i telefonistką i naraĹźając swoje młode Ĺźycie jak tylko umiała najlepiej, pełniła swoją Ĺźołnierską słuĹźbę. Polka szkockiego pochodzenia Elwira Oresburg, przybyła wraz ze swoim ojcem ze Szkocji. Ojciec jej zaciągnął się w szeregi piechoty wybranieckiej za czasĂłw miłościwie nam panującego krĂłla Stefana Batorego, by ratować nasz kraj przed nawałą despotycznego cara Iwana IV GroĹşnego. Elwira nie znając się na kunszcie wojennym, pozostawała na dworze krĂłlowej Anny Jagiellonki, by posługiwać tam w naleĹźyty sposĂłb, a przy okazji by czerpać polskie wzorce, z ktĂłrymi musiała się oswoić Ĺźyjąc w nowej ojczyĹşnie. Nie zawsze była ona traktowana tak jak sobie na to zasłuĹźyła, ale jej cierpliwość, dobro i wszechobecny spokĂłj i nieskrywana religijność zacierały wszelkie zarzewia nieporozumień Ăłwczesnego dworu polskiego, wobec jej skromnej osoby. Wiele polskich bohaterek narodowych, ktĂłrych rodowĂłd wywodzi się ze Szkocji, zastała w początkach dwudziestego stulecia najokrutniejsza z wojen. One to wraz z innymi kobietami były za swĂłj udział w polskim ruchu oporu, skazywane przez niemieckie wojska na pobyt w łagrach obozĂłw koncentracyjnych. Tak teĹź było z Anną Machlejtowicz, ktĂłra wiedząc Ĺźe nie jest rodowitą Polką, a jej korzenie są typowo szkockie, nie narzekała na swĂłj los i tułaczy pobyt w polskim kacecie za kratami Oświęcimia. Wręcz przeciwnie kaĹźdą nawet ostatnią suchą kromką polskiego chleba, dzieliła się ze swoimi towarzyszkami codziennej niedoli. Wierzyła gorąco w Boga i tę wiarę w naleĹźyty sposĂłb przekazywała swoim współwięźniarkom. Zginęła rozstrzelana za ojczyznę, w ktĂłrej walczyła u boku partyzanckiej braci, uskuteczniając na szkodę NiemcĂłw mały sabotaĹź. Warto jest takĹźe wspomnieć Ewę Bothwell, ktĂłra urodziła się w Szkocji, a tylko poszukiwania zaginionego brata Jamesa, doprowadziły ją do Polski. Wspaniały klimat naszego Pomorza, zatrzymały ją nieco dłuĹźej, tym bardziej, Ĺźe spotkała tam Kamila Tewińskiego, z ktĂłrym w czasach przed wojennych załoĹźyła mały pensjonat uzdrowiskowy. Z rodzinnym domem w Szkocji prowadziła jedynie korespondencję, ale za kaĹźdym listem donosiła rodzicom o niemoĹźności trafienia na trop drogiego jej sercu Jamesa. Podczas działań wojennych, Ewa z mężem, w swoim domu uzdrowiskowym prowadziła ochronkę dla dzieci, ktĂłrych rodzice zginęli w poĹźodze wojennej. Niestety nie doczekała ona dni wyzwolenia, została rozstrzelana przed plażą w Sopocie, za odmowę udzielenia informacji niemieckiemu oficerowi. Ilon Bruce Szkotka z pochodzenia, załoĹźyła w początkach dziewiętnastego stulecia w Zakopanem pensjonat dla ubogich dziewczat z moĹźliwością pobierania bezpłatnych nauk szycia, kroju, haftu i wszelkich robĂłtek ręcznych. Poza właściwymi zajęciami dnia codziennego pani Ilon, uczyła młode dziewczęta znajomości biblii, co jak uwaĹźała nie tylko toruje drogę do nieba, ale ułatwia Ĺźycie w doczesnym świecie. Ta wielka kobieta, niosła pomoc wszystkim tym, ktĂłrzy byli obcy nawet dla własnych rodzin. Bo dla niej najmniej waĹźna osoba, stanowiła wartość najwiekszą. Dziś moĹźemy śmiało powiedzieć, Ĺźe kobiety zasługują na miano bohaterek narodowych, nie waĹźne, z ktĂłrego zakątka świata pochodzą. Są wzorem cnĂłt niewieścich, a zarazem i patriotycznych.

Ewa Michałowska Walkiewicz

Wersja do druku

• Strona główna
• Powitanie
• Napisz artykuł
• Redakcja
• Działy
• Bannery Kworum
• Współpraca
• Linki
• Kontakt