Poniedziałek 15 Czerwca 2026r. - 166 dz. roku,  Imieniny: Jolanty, Lotara, Wita

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 15.02.11 - 19:57     Czytano: [2021]

Dział: Śladami naszych przodków

Zaślubiny Polski z morzem

Tam gdzie my jesteśmy, tam jest wolny kraj…


Józef Haller, urodził się w dniu 13 sierpnia 1873 roku, w Jurczycach koło Krakowa. Był on trzecim z kolei dzieckiem Henryka i Olgi z Treterów. Do dziewiątego roku życia, wychowywał się mały Józef wraz z licznym rodzeństwem na wsi. Wielki wpływ na osobowość młodego Hallera wywarła atmosfera głębokiej religijności, mająca miejsce w jego domu rodzinnym.

Uwidoczniło się to bardzo wyraźnie w całej jego późniejszej działalności. Oprócz służbie ojczyźnie oddawał się on też służbie Bogu. Należał obok innych członków rodziny do sodalicji mariańskiej oraz do tercjarstwa parafialnego. Oprócz religijności, istotny wpływ na kształtowanie jego osobowości, wywarły patriotyczne tradycje rodzinne (ojciec brał udział w Powstaniu Styczniowym w 1863 roku, dziadek ze strony matki był kapitanem Wojska Polskiego w 1831 roku, czyli podczas działań powstania listopadowego).

W 1882 roku, Hallerowie przenieśli się z Jurczyc do Lwowa. Tam Józef, skierowany został do szkół z wiodącym niemieckim językiem nauczania. Znajomość tego języka była niezbędna, chciał się bowiem młody Haller poświęcić karierze wojskowej, a w armii austro-węgierskiej obowiązywał właśnie taki język. Edukacja wojskowa Hallera obejmowała naukę w niższej szkole realnej w Koszycach na Węgrzech, w elitarnej wyższej szkole realnej w Hranicach, do której uczęszczali także arcyksiążęta austriaccy, a także studia w Akademii Technicznej w Wiedniu na oddziale artylerii.

Po ukończeniu Akademii, został mianowany na stopień podporucznika i rozpoczął 15 - letni okres służby w wojsku austriackim. Ważnym wydarzeniem w życiu osobistym Hallera, było zawarcie związku małżeńskiego z panną Aleksandrą Sala w 1903 roku. Jedynym dzieckiem narodzonym z tego związku, był syn Eryk, który przyszedł na świat w 1906 roku we Lwowie. W 1910 roku, Haller podjął decyzję o wystąpieniu ze służby w armii austro-węgierskiej.

Decyzję swą motywował następująco: „osiągnąwszy stopień kapitana, nie mogąc się niczego więcej w artylerii austriackiej nauczyć, opuszczam ją, by w inny sposĂłb słuĹźyć krajowi, aĹź do chwili, w ktĂłrej Ojczyzna mnie będzie potrzebowała". Wystąpienie z wojska nie osłabiło aktywności Hallera, zmieniło tylko pole jego działania. Podjął on pracę w ruchu spółdzielczym, gdzie osiągnął znaczne sukcesy. W 1912 roku, objął stanowisko inspektora w Towarzystwie Kółek Rolniczych.

JĂłzef Haller znany był takĹźe, jako organizator ruchu skautowego na ziemiach polskich. Zadaniem jego było wychowanie młodzieĹźy w duchu patriotycznym, aby była gotowa do poświęceń dla odbudowania Rzeczypospolitej. Ówczesna działalność Hallera koncentrowała się wokół militaryzacji „Sokoła" - organizacji mającej na celu podniesienie sprawności fizycznej przez popularyzowanie ćwiczeń gimnastycznych oraz przygotowanie młodzieĹźy do walki zbrojnej o niepodległość Polski.

Haller od połowy 1912 roku, prowadził intensywną pracę, pełniąc funkcję instruktora wojskowego. Zakładał drużyny sokole, organizował kursy żołnierskie, podoficerskie i oficerskie. W czasie I wojny światowej, Józef Haller walczył w legionach stworzonych przez Józefa Piłsudskiego. W 1916 roku, został dowódcą II Brygady Legionów Polskich, z którą w lutym 1918 roku, przebił się pod Rarańczą przez front austriacko - rosyjski i połączył z II Korpusem Polskim na Ukrainie.

W lipcu 1918 roku, przybył Haller do Paryża. Działający we Francji Komitet Narodowy Polski, powierzył mu wówczas dowództwo Armii Polskiej we Francji (tzw. Błękitnej Armii). W kwietniu 1919 roku, generał Józef Haller przybył na jej czele do kraju, aby wziąć udział w walce o suwerenność i niepodległość Polski. Dowodził kolejno frontami: galicyjskim, południowo-zachodnim i pomorskim. Po raz pierwszy przybył na Pomorze w 1919 roku.

W pierwszych dniach paĹşdziernika tegoĹź roku, otrzymał dowĂłdztwo Frontu Pomorskiego, ktĂłry został sformowany w celu przejęcia Pomorza przez Polskę. W Skierniewicach, gdzie znajdowała się siedziba frontu, Haller opracował plan zajęcia Pomorza. O planie tym tak pisał w wydanych w Londynie „Pamiętnikach" :.. zostało więc uchwalone, Ĺźe przejmowanie ziem pomorskich rozpocznie się na południe od Torunia, do Gniewkowa z drugiej zaś strony od Mławy na Działdowo, Brodnicę, Grudziądz. W dniu 16 stycznia wmaszeruje 16 Dywizja Pomorska do Torunia.. .

Jak się okazało, nad Bałtyk wmaszerowały reszty wojsk pod dowództwem Hallera. Wtedy to, nastąpiło oficjalne objęcie powracającego do Polski Pomorza. Uroczyste przejęcie wybrzeża morskiego i portu w Pucku miało miejsce dopiero 10 lutego1920 roku, po opuszczeniu Gdańska przez resztę wojsk niemieckich. Po faktycznym dołączeniu Pomorza do polskiej macierzy, wojska Hallera, zostały owacyjnie przyjęte przez ludność gdańską.

Uroczystość zaślubin Polski z morzem, miała miejsce w dniu, 10 lutego 1920 roku, w miejscowości Puck nad Bałtykiem. Wiekopomny akt zajęcia polskiego morza przez naszą ojczyznę odbył się o godzinie 14.00. Generał Haller, wrzucił w morską toń, już polskiego morza platynowy pierścień oraz zamoczył w nim także polską flagę narodową. Polska konnica wjechała uroczyście w fale Bałtyku, na znak przejęcia Pomorza. Akt zaślubin podpisał, Generał Haller, Admirał Porębski, minister spraw wewnętrznych Wojciechowski.

Po dokonaniu aktu „zaślubin" z Bałtykiem powrĂłcił Haller do Torunia i zamieszkał wraz z Ĺźoną i synem w małym domku połoĹźonym na placu obok kościoła garnizonowego. Za czasĂłw niemieckich, dom ten był znany jako leśniczĂłwka. W Toruniu przebywał do marca 1920, do momentu likwidacji Frontu Pomorskiego. Podczas wojny polsko-sowieckiej zwycięsko zakończonej w dniu 15 sierpnia 1920 roku, zwanej Cudem nad Wisłą, został członkiem Rady Obrony Państwa oraz Generalnym Inspektorem Armii Ochotniczej i dowĂłdcą Frontu Północno-Wschodniego.

Po wojnie został mianowany Generalnym Inspektorem Artylerii. Pełnił też funkcję przewodniczącego Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej, był członkiem Rady Wojennej, przewodniczył Związkowi Hallerczyków, a w latach 1922-1927 posłował na sejm z listy Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej. Jako przeciwnik Józefa Piłsudskiego potępił zamach majowy, dlatego też po zwycięstwie zwolenników Marszałka został przeniesiony w stan spoczynku.

W latach 1936 - 39 był jednym z organizatorów opozycji tzw. Frontu Morges. W latach 1940 - 43 w polskim rządzie emigracyjnym w Londynie, pełnił funkcję Ministra Oświaty. Po wojnie nie odwiedził już Polski. W Londynie żył bardzo skromnie. W pokoju obok sypialni, miał piękną kolekcję książek, przeważnie polskich autorów oraz mnóstwo polskich czasopism. Na ścianach wizerunek Chrystusa, obrazy malarzy polskich, zdjęcia kościołów krakowskich, duża fotografia o. Kolbe z Niepokalanowa i swoje zdjęcie wśród młodzieży harcerskiej.

Był niezmiernie żywy i towarzyski. Zadziwiał jasnością i głębią umysłu, nieprawdopodobną pamięcią i siłą woli. Generał Haller zmarł w szpitalu w Londynie w dniu 4 czerwca 1960 roku, w wieku 87 lat. Warto jest wspomnieć tę wielką osobę i niezrównanego patriotę, gdy mówimy o Polsce i o powrocie Pomorza do ojczystej macierzy.

EWA MICHAŁOWSKA WALKIEWICZ

Wersja do druku

• Strona główna
• Powitanie
• Napisz artykuł
• Redakcja
• Działy
• Bannery Kworum
• Współpraca
• Linki
• Kontakt