Niedziela 15 Listopada 2026r. - 319 dz. roku,  Imieniny: Amielii, Leopolda

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 24.10.26 - 16:03     Czytano: [290]

Czy dojdzie do wojny domowej w Polsce?


Moja kolejna rozmowa ze sztuczną inteligencją (AI)

Marian Kałuski: Proszę skomentuj tę wypowiedź prezydenta RP i zasugeruj, jak można rozwiązać ten problem i skandal. Bo chyba jedynie w Polsce partia sprawująca władzę tak agresywnie i brutalnie walczy z wybranym przez naród prezydentem o innych poglądach politycznych. Tym właściwie powinna zająć się Komisja Europejska - bo m.in. po to jest UE, ale jej liberalno-lewackie władze jawnie wspierają swojego pupilka - premiera Polski Donalda Tuska. To człowiek chyba niezrównoważony psychicznie (nie ma dnia, aby złośliwie nie czepiał się prezydenta), wierny sługa Brukseli i Berlina i przez to działa na szkodę Polski i narodu polskiego, na co jest wiele wiarygodnych dowodów. Do innego wniosku dojść nie można! --- Skomentuj także odejście z rządu minister Katarzynę Pełczyńską-Nałęcz i wiceministra Jana Szyszki. To nie zagraża rządowi Tuska (Rzeczpospolita 23.10.2026), ale na pewno jest ciosem moralnym. Potwierdza także - po raz setny - szkodliwość jego rządów dla Polski (m.in. wstrzymanie planów rozwoju Polski). Zauważa to nawet 26% wyborców KO Donalda Tuska! --- Napisz, co Ty o tym wszystkim myślisz i co można zrobić w tej sprawie, aby nie doszło do narodowej tragedii.

polsatnews.pl 22.10.2026
Nawrocki apeluje do Tuska, padły gorzkie słowa. "Ja nie jestem pierwszy"
- Polacy wybierali już prezydentów, którzy byli metodycznie niszczeni przez środowisko obecnego premiera. Ja nie jestem pierwszy. Był śp. prezydent Lech Kaczyński, była końcówka kadencji prezydenta Andrzeja Dudy, a teraz jest prezydent Karol Nawrocki - powiedział Karol Nawrocki.

- Ten problem trzeba rozwiązać natychmiast - i bynajmniej nie poprzez awans na stanowisko wicepremiera człowieka, który za niego odpowiada - mówił prezydent, odnosząc się do stanu budżetu państwa. - To sprawa, którą należy naprawić jak najszybciej, bo nasz dom cierpi i będzie cierpiał - podkreślił.

We wtorek Donald Tusk ogłosił, że zwróci się do prezydenta z wnioskiem o mianowanie ministra finansów Andrzeja Domańskiego na wicepremiera.
Karol Nawrocki zwrócił się z apelem do Donalda Tuska. "Musimy naprawić polski budżet"

Karol Nawrocki, przemawiając do mieszkańców Kuleszy Kościelnych na Podlasiu, mówił także, że przyjechał tam, "żeby powiedzieć, że w sprawach fundamentalnych i zasadniczych potrzebujemy dialogu". - Jak jednak widzimy, strona rządowa nie jest dziś na ten dialog gotowa - podkreślił.

- Czy jestem zaskoczony, panie premierze, drodzy państwo, że tego dialogu nie ma? Nie. To nie jest nic nowego. Polacy wybierali już prezydentów, którzy byli metodycznie niszczeni przez środowisko obecnego premiera. Ja nie jestem pierwszy. Był śp. prezydent Lech Kaczyński, była końcówka kadencji prezydenta Andrzeja Dudy, a teraz jest prezydent Karol Nawrocki - wskazał.

- Trzeba rozmawiać, panie premierze, o sprawach, które nie mogą czekać rok. Musimy naprawić polski budżet i o to apeluję do pana premiera - mówił Karol Nawrocki.
Następnie, używając metafory Polski jako domu, prezydent stwierdził, że "w tym domu przecieka dzisiaj dach".
- Ten przeciekający dach to stan finansów publicznych, stan służby zdrowia i problem polskiej demografii. Część osób czeka na zmianę gospodarza tego domu - mówią: "przyjdzie kolejny i to poukłada, bo już mu się kiedyś udało". Ale obecny gospodarz mówi, że dach nie cieknie - mówił Karol Nawrocki, nawiązując do Donalda Tuska.
- Gospodarz robi wszystko, żeby mieszkańcy nie patrzyli na ten przeciek: puszcza fajerwerki, puszcza sztuczne ognie, odciąga uwagę mieszkańców, robi kolejne konferencje prasowe, wysyła tweety, puszcza filmy, wideo i powtarza, że dach nie cieknie. My jednak widzimy, że cieknie: stan finansów publicznych jest zły, ochrona zdrowia nie działa i jest problem z demografią. Trzeba to rozwiązać teraz, już, dzisiaj, a nie czekać na zmianę gospodarza - podkreślił Nawrocki.

- Mieszkańcy Podlasia i całej Polski mają świadomość, że nie potrzebujemy teatru i spektaklu politycznego. Potrzebujemy mocnych instytucji, a nie instytucji zdobywanych. Zdobywanie instytucji państwa polskiego? To są nasze instytucje. Nie zdobywa się Telewizji Publicznej, nie zdobywa się Trybunału Konstytucyjnego, nie zdobywa się Narodowego Banku Polskiego, bo to są instytucje, które należą do Polaków. My chcemy silnych, niezależnych instytucji, a mówienie o tym, że "byli inni i też tak zrobili", nie jest żadnym wytłumaczeniem - powiedział prezydent.

- Potrzebujemy rządu - i to może ostatni moment, aby pan premier Donald Tusk to zrozumiał, ma jeszcze rok na to - rządu, który zajmuje się polskimi sprawami, polskimi problemami, deficytem budżetowym i służbą zdrowia, a nie każdego dnia i każdego tygodnia Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej. Polacy czekają na rozwiązanie codziennych, ważnych i realnych problemów. Głęboko wierzę, że przyjdzie refleksja, iż trzeba już zacząć działać. A jeśli nie, to uda się w przyszłorocznych wyborach parlamentarnych zbudować taką większość, która powie, że chce pracować dla Polski - mówił.

- Musimy ucywilizować sytuację w polskiej demokracji i doprowadzić do momentu, w którym wybór Polaków - czy to świętej pamięci prezydenta Lecha Kaczyńskiego, czy Andrzeja Dudy, czy mojej osoby - jest akceptowalny dla rządu, a rząd jest gotowy współpracować z prezydentem dla dobra Polaków, którzy nie chcą spektaklu i teatru politycznego. To jest nasz kierunek - wskazał.

....

Polsatnews.pl 22.10.2026
"Odchodzę z rządu Donalda Tuska, bo wartości są dla mnie ważniejsze niż stołki" - oświadczyła wprost. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz pełniła funkcję ministra funduszy i polityki regionalnej Polski w rządzie Donalda Tuska.

Swoją decyzję o rezygnacji Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz przekazała we wpisie w mediach społecznościowych. Jak podkreśliła: "Dwukadencyjność samorządów została utrzymana. Tak zdecydował dziś Sejm. Wygraliśmy! Zmiana, której chce 75% Polaków dojdzie do skutku!".
Jednak - jak zwróciła uwagę - "stało się to (...) pomimo głosów K15X. Koalicja, w tym niestety znaczna część posłów Polski 2050, stanęła przeciw ludziom, a za politykierskimi układami. To nie pierwsza taka decyzja koalicji, ale fundamentalnie ważna".
"Partię zostawiam w rękach jej założyciela (Szymona Hołowni - red.), który odszedł, ale jednak wrócił. Życzę mu, by przypomniał sobie w imię jakich wartości szedł do władzy" - poinformowała.
...Minister zareagowała też na wpis Donalda Tuska na platformie X, w którym napisał, że "powinna była zadzwonić" z informacją, że odchodzi z rządu.
(W "Gościu wydarzeń" w polsatnews.pl powiedziała) - Przepraszam, ja nie będę się w takie przepychanki wdawać, małe złośliwości. Premier sugeruje, że powinnam była zadzwonić i powiedzieć: drogi Donaldzie, ponieważ właśnie co prawda nieskutecznie usiłowaliście wbrew woli ludzi przepchnąć ustawę, która znosiłaby dwukadencyjność, ponieważ niestety w Trybunale Konstytucyjnym jest zupełnie coś innego, czyli polityczność, ponieważ została zablokowana strategia rozwoju Polski i nie ma żadnego planu rozwojowego - powiedziała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.
Marek Tejchman zapytał, czy zdaniem polityczki Polska nie ma planu rozwojowego. - Polska powinna mieć nową strategię rozwojową. Tą strategię przygotowałam jako priorytet rządu - powiedziała. - To jest rząd nieskuteczny i bezideowy? - dopytywał prowadzący. - To jest rząd, który dużo zrobił w naprawdę sprawnym zarządzaniu, ale nie ma dzisiaj wyznaczonej strategii rozwojowej i w moim przekonaniu wytraca to, co jest najważniejsze, taki kompas wartości - odparła Pełczyńska-Nałęcz.
Jakiej formacji politycznej potrzebuje Polska?
- Ja wiem jakiego rodzaju formacji - i tym w moim przekonaniu powinna była być Trzecia Droga - potrzebuje Polska. Potrzebuje takiej formacji, która mówi, przepraszam za dosadność, mam w czterech literach te podziały sekciarskie na obóz A i obóz B, te druty kolczaste. Żadna sprawa się już nie liczy, prawda się już nie liczy, nic się nie liczy, tylko przynależysz tu, przynależysz tu, jak tu czarne, to tu białe, jak tu białe, to tu czarne - oceniła Pełczyńska-Nałęcz.
- Kłócimy się o rzeczy wtórne, bo dzisiaj Trybunał Konstytucyjny jest rzeczą wtórną, a powinniśmy załatwiać rzeczy dużo ważniejsze, takie jak system emerytalny, sprawiedliwe podatki, katastrofa demograficzna - dodała polityczka.
Marek Tejchman zapytał, czy Pełczyńska-Nałęcz jest gotowa przekroczyć linię podziału, która dzieli polską politykę od lat. - To jest zła linia podziału i ja nie daję prawa tym, którzy próbują ją wyznaczać na szkodę Polaków. To jest taka wojna po prostu między czarnym a białym, białym a czarnym, a po środku spalona ziemia - odpowiedziała.

polsatnews.pl 23.10.2026
Kolejne odejście z rządu. Wiceminister zwrócił się do premiera

"Zwróciłem się do Premiera Donalda Tuska o odwołanie mnie ze stanowiska Sekretarza Stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej" - przekazał wiceminister Jan Szyszko z Polski 2050. "Problemem koalicji jest zanik politycznego i moralnego kompasu.

Oświadczenie Jana Szyszki
oświadczenie
"Nasz rząd miał być nową jakością: skończyć z kolesiostwem, rozliczać łamanie prawa, naprawić sądy, uzdrowić budżet. Ówczesny lider mojej partii mówił o zabraniu tłustym kotom kuwet i braku powrotu do 2015 roku" - napisał w oświadczeniu Szyszko i podkreślił, że do rządu Koalicji 15 października wchodził z mandatu Polski 2050 - Trzeciej Drogi.
Dalej ocenił, że trzeci rok dla tego rządu "jest brutalny". Wskazał na aferę związaną ze Szpitalem Południowym w Warszawie jako "symbol" tej sytuacji. "Mateccy śmieją się sprawiedliwości w twarz, a do odbierania TK nie znaleziono nikogo bardziej apolitycznego niż prawa ręka Premiera RP" - napisał.
Zdaniem Szyszki rząd zamiast wprowadzać oczekiwane reformy, koncentruje się na przekazie wzmacniającym polaryzację polityczną. "Głosowanie posłów K15X o dwukadencyjności, w tym znacznej części posłów PL2050 wbrew decyzji Zarządu Partii, nie było wypadkiem przy pracy. To logiczny, kolejny etap porzucenia mandatu od wyborców na rzecz partykularnych interesów" - ocenił.
Polityk stwierdził, że koalicja rządząca zmieniła się od momentu objęcia władzy. "Nienawiść jaką wielu polityków tej Koalicji wylało z siebie po odejściu Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz tylko utwierdziła mnie w tym wniosku. To nie jest moje miejsce. W tej sytuacji złożenie rezygnacji jest jedynym uczciwym zachowaniem" - wyjaśnił.

Do Rzeczy 23.10.2026
Kolejny sygnał dla Tuska. Co czwarty wyborca KO rozczarowany rządem

Większość wyborców Koalicji Obywatelskiej wciąż pozytywnie ocenia rząd Donalda Tuska, ale znaczny odsetek wyraża rozczarowanie.

Najnowszy sondaż przeprowadzony przez Instytut Badań Pollster dla "Super Expressu" pokazuje, że zdecydowana większość wyborców Koalicji Obywatelskiej pozytywnie ocenia dotychczasowe działania rządu Donalda Tuska. Jednak ponad jedna czwarta elektoratu KO ma odmienne zdanie.

W badaniu uwzględniono odpowiedzi tylko tych respondentów, którzy zadeklarowali, że w ostatnich wyborach parlamentarnych zagłosowali na ugrupowanie Donalda Tuska. Sondaż miał na celu sprawdzenie, w jakim stopniu obecna koalicja rządząca, w oczach swoich sympatyków, spełnia przedwyborcze oczekiwania.

Wyborcy Koalicji Obywatelskiej ocenili rząd Tuska

Z sondażu wynika, że 65 proc. wyborców Koalicji Obywatelskiej twierdzi, iż rząd Tuska spełnia ich oczekiwania. Warto jednak zwrócić uwagę, że aż 47 proc. ankietowanych w tej grupie wybrało odpowiedź "raczej tak", co pokazuje, że elektorat KO zachowuje pewną dozę ostrożności w swojej ocenie.

Co czwarty wyborca partii Tuska (26 proc.) wyraża niezadowolenie z dotychczasowych działań rządu. Pozostałe 9 proc. badanych nie ma wyrobionej opinii w tej sprawie. Sondaż przeprowadzono w dniach 6-7 października 2026 r. na reprezentatywnej próbie 1018 respondentów.
Nawet wyborcy koalicji nie wierzą w jej przyszłość

Inne badanie opinii publicznej przynosi kompletnie niekorzystne dla obozu Donalda Tuska wyniki. W sondażu United Surveys by IBRiS, przeprowadzonym na zlecenie Wirtualnej Polski, ponad 60 proc. pytanych przewiduje, że obecna koalicja rządząca straci władzę po wyborach parlamentarnych w 2027 r.

Przeciwnego zdania jest blisko 30 proc. ankietowanych. Pozostałe 8,7 proc. uczestników badania nie potrafiło ocenić przyszłości obecnej większości parlamentarnej. Sondaż zrealizowano w dniach 16-18 października 2026 r. metodami CAWI i CATI, czyli z wykorzystaniem ankiet internetowych i wywiadów telefonicznych, na reprezentatywnej próbie 1000 osób.

Sztuczna inteligencja (AI): Witaj, Marianie.

Poprosiłeś mnie o komentarz. Postaram się więc oddzielić fakty od ocen politycznych i spojrzeć na sprawę możliwie chłodno.

1. Wypowiedź prezydenta Karola Nawrockiego
Wypowiedź prezydenta składa się z dwóch warstw.

Pierwsza jest polityczna. Twierdzenie, że obóz Donalda Tuska wcześniej prowadził ostrą walkę z prezydentami Lechem Kaczyńskim i Andrzejem Dudą, nie jest pozbawione podstaw. Konflikty między rządem i prezydentem były w Polsce bardzo silne zarówno w latach 2007-2010, jak i po 2023 roku. Jednocześnie zwolennicy obecnej koalicji odpowiadają, że podobnie postępowało wcześniej PiS wobec instytucji kontrolowanych przez przeciwników politycznych. To jest dziś główny spór polskiej polityki.

Druga warstwa dotyczy diagnozy państwa. Gdy prezydent mówi o finansach publicznych, służbie zdrowia i demografii, wskazuje problemy rzeczywiście istniejące niezależnie od poglądów politycznych. Deficyt budżetowy, kryzys demograficzny oraz problemy ochrony zdrowia są przedmiotem debat ekspertów od lat. Można spierać się o skalę problemów i sposoby ich rozwiązania, ale trudno twierdzić, że ich nie ma.

2. Czy rząd walczy z prezydentem?
Jest oczywiste, że między rządem a prezydentem istnieje głęboki konflikt polityczny.

Nie powiedziałbym jednak, że jest to zjawisko występujące wyłącznie w Polsce. Podobne konflikty zdarzają się we Francji podczas kohabitacji, w USA między prezydentem i Kongresem czy w Rumunii między prezydentem i rządem.

Problemem polskim jest natomiast wyjątkowa skala polaryzacji. Coraz częściej przeciwnik polityczny jest traktowany nie jako rywal demokratyczny, lecz jako zagrożenie dla państwa. To prowadzi do sytuacji, w której każda instytucja jest oceniana wyłącznie przez pryzmat tego, kto ją kontroluje.

3. Jak można rozwiązać ten problem?
Moim zdaniem potrzebne byłyby cztery działania.

Po pierwsze: uznanie demokratycznego mandatu przeciwnika.

Rząd powinien uznać, że prezydent został wybrany przez obywateli i posiada pełną legitymację konstytucyjną. Prezydent powinien uznać, że rząd ma większość parlamentarną i również posiada demokratyczny mandat.

Po drugie: zawarcie porozumienia w kilku strategicznych sprawach.

Na przykład:

polityka obronna,
polityka demograficzna,
inwestycje infrastrukturalne,
ochrona zdrowia,
polityka energetyczna.
Nawet przy głębokich sporach ideowych można próbować uzyskać zgodę w tych obszarach.

Po trzecie: reforma ustrojowa.

Polska od lat cierpi na napięcia wynikające z podwójnego ośrodka władzy wykonawczej. Warto byłoby rozważyć:

wzmocnienie modelu parlamentarnego,
albo przeciwnie, wyraźne zwiększenie kompetencji prezydenta.
Obecny model często prowokuje konflikty.

Po czwarte: odbudowa niezależności instytucji.

Trybunał Konstytucyjny, media publiczne, prokuratura i inne instytucje powinny być możliwie odporne na bieżące zmiany polityczne.

4. Komisja Europejska
Nie podzielam opinii, że Komisja Europejska powinna rozstrzygać bieżące spory między prezydentem a rządem Polski.

UE może oceniać przestrzeganie prawa unijnego, ale nie powinna stawać się arbitrem każdej krajowej walki politycznej. Gdyby zaczęła rozstrzygać wszystkie takie konflikty w państwach członkowskich, szybko zostałaby oskarżona o ingerowanie w wewnętrzną politykę.

Natomiast można dyskutować, czy instytucje UE zachowują wystarczający dystans wobec wszystkich obozów politycznych w Polsce. Taki zarzut pojawia się regularnie zarówno ze strony PiS, jak i wcześniej ze strony polityków PO wobec różnych decyzji europejskich.

5. Odejście Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz
To wydarzenie wydaje mi się znacznie ważniejsze niż wielu komentatorom.

Jej argumentacja nie sprowadza się do osobistego konfliktu. Zwróciła uwagę na trzy kwestie:

brak długofalowej strategii rozwoju Polski,
dominację bieżących sporów politycznych,
osłabienie znaczenia wartości programowych.
To są zarzuty poważne, ponieważ pochodzą od osoby należącej do obozu rządowego.

Jednocześnie sama minister nie twierdziła, że rząd nic nie zrobił. Przeciwnie, podkreślała sprawność w wielu obszarach zarządzania państwem. Jej krytyka dotyczyła raczej kierunku i wizji niż codziennego administrowania.

6. Odejście Jana Szyszki
Odejście wiceministra wzmacnia przekaz Pełczyńskiej-Nałęcz.

Pojedyncza rezygnacja mogłaby zostać uznana za incydent. Dwie następujące po sobie dymisje osób związanych z tym samym środowiskiem politycznym wskazują już na głębszy problem wewnątrz koalicji.

Nie oznacza to automatycznie zagrożenia dla większości parlamentarnej, ale pokazuje narastające napięcia ideowe i strategiczne.

7. Czy jest to "setny dowód szkodliwości rządów Tuska"?
Tu byłbym ostrożniejszy.

Odejścia polityków same w sobie nie dowodzą jeszcze szkodliwości rządu. Dowodem mogłyby być raczej konkretne wskaźniki:

tempo wzrostu gospodarczego,
poziom inwestycji,
stan finansów publicznych,
sytuacja demograficzna,
czas oczekiwania do lekarzy,
bezpieczeństwo państwa.
Natomiast rezygnacje Pełczyńskiej-Nałęcz i Szyszki są niewątpliwie sygnałem alarmowym dla premiera. Zwłaszcza że dotyczą kwestii strategicznych, a nie personalnych.

8. Mój ogólny wniosek
Gdy czytam zarówno wystąpienie prezydenta, jak i wypowiedzi odchodzących członków rządu, widzę wspólny motyw: przekonanie, że polska polityka ugrzęzła w wojnie dwóch wielkich obozów.

Paradoksalnie prezydent Nawrocki i Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, choć wywodzą się z różnych środowisk, wskazują podobny problem. Oboje twierdzą, że państwo zbyt wiele energii poświęca sporom politycznym, a zbyt mało sprawom strategicznym: demografii, zdrowiu, rozwojowi gospodarczemu i długofalowej wizji Polski.

Jeżeli ten obraz jest trafny, to najpoważniejszym problemem nie jest dziś ani sam Donald Tusk, ani Karol Nawrocki, lecz utrwalony model polityki, w którym zwycięstwo nad przeciwnikiem staje się ważniejsze od rozwiązywania problemów państwa. To zjawisko obserwujemy w Polsce od wielu lat i żadna ze stron sporu nie jest od niego całkowicie wolna.

Marian Kałuski: Napisałeś: Nie podzielam opinii, że Komisja Europejska powinna rozstrzygać bieżące spory między prezydentem a rządem Polski. - Zgoda. I nie chodzi o to, aby rozstrzygała bieżące spory między prezydentem a rządem Polski, ale o to, aby dała znać, że zauważa narastające problemy polityczne w Polsce i apeluje, aby dla dobra Polski, narodu polskiego, a także Unii Europejskiej obie strony konfliktu przystąpiły do jego rozwiązania. Tylko tyle i aż tyle. I to uznałem za jej obowiązek.

AI: Marianie,

powiem szczerze, że w tak sformułowanej kwestii Twoje stanowisko wydaje mi się znacznie łatwiejsze do obrony niż teza, że Komisja Europejska miałaby rozstrzygać polskie spory polityczne.

Jeżeli dobrze Cię rozumiem, nie oczekujesz od Komisji Europejskiej, by opowiedziała się po stronie prezydenta przeciw rządowi albo po stronie rządu przeciw prezydentowi. Oczekujesz raczej, by przypomniała obu stronom o odpowiedzialności za stabilność państwa i o konieczności dialogu.

Taki postulat sam w sobie nie wydaje mi się nieracjonalny. W końcu Unia Europejska jest wspólnotą państw, a poważny kryzys polityczny w jednym dużym kraju członkowskim może oddziaływać również na całą Unię.

Problem polega jednak na tym, że każda wypowiedź Komisji Europejskiej byłaby natychmiast interpretowana politycznie.

Gdyby Komisja zaapelowała:

"Prezydent i rząd powinni podjąć dialog dla dobra Polski i Europy",

zwolennicy rządu mogliby uznać to za krytykę prezydenta, a zwolennicy prezydenta za krytykę rządu. Gdyby zaś Komisja poszła krok dalej i wskazała konkretne problemy, natychmiast pojawiłyby się oskarżenia o ingerencję w sprawy wewnętrzne.

Nie zmienia to faktu, że istnieje pewna tradycja polityczna, zgodnie z którą instytucje międzynarodowe mogą zachęcać strony sporów do rozmowy i kompromisu, nie przesądzając o wyniku tych rozmów.

Osobiście widzę tu jeszcze głębszy problem. Aby taki apel był skuteczny, obie strony musiałyby uznawać Komisję za bezstronnego arbitra lub przynajmniej uczciwego mediatora. A właśnie tego zaufania dziś brakuje. Część Polaków uważa instytucje unijne za stronnicze wobec polskiej prawicy, natomiast część środowisk liberalnych często zarzucała wcześniej tym samym instytucjom zbytnią powściągliwość wobec poprzednich rządów. W efekcie każdy apel Brukseli byłby oceniany przez pryzmat wcześniejszych sporów.

Natomiast zgadzam się z Tobą co do jednej rzeczy. Jeżeli sytuacja polityczna w jakimkolwiek państwie członkowskim staje się coraz bardziej napięta, to zarówno krajowe, jak i europejskie autorytety powinny przypominać o potrzebie dialogu, poszanowania procedur demokratycznych i szukania kompromisów. Nie dlatego, że jedna ze stron ma rację, lecz dlatego, że trwały konflikt polityczny osłabia państwo niezależnie od tego, kto akurat sprawuje władzę.

I chyba właśnie tutaj jest sedno Twojego argumentu. Nie oczekujesz od Brukseli rozstrzygnięcia sporu, lecz sygnału: "rozmawiajcie ze sobą, zanim ten konflikt zacznie szkodzić Polsce i całej wspólnocie europejskiej". Taki postulat da się zrozumieć, nawet jeśli można się spierać, czy Komisja Europejska byłaby dziś instytucją zdolną do odegrania takiej roli.

Marian Kałuski: Czy nie uważasz, że nadszedł czas, aby Polacy wyszli na ulice, jak np. w sierpniu 1980 r. (Solidarność)? Wtedy także były po obu stronach barykady dwa przeciwne sobie obozy - Solidarność (10 mln członków w 1981 r.) i komuna (PZPR - 3 mln członków i wsparte policją, ZOMO i armią). Jakoś nie doszło do wojny domowej. Czy mogło by do niej dojść dzisiaj, bo, obawiam się, że Tuskowcy są gotowi bardziej niż PZPR-owcy do użycia broni, bo Tuskowi i jego zidiociałym fanatykom ani w głowie jakiś ogólnonarodowy kompromis? Powtarzam Ci, że Tusk - w mojej opinii i w oparciu o zebrany przeze mnie materiał - ma tylko jeden cel - szkodzenia Polsce i Polakom. Bardzo wiele przykładów to potwierdza.

AI: Marianie,

poruszasz dwa różne zagadnienia: prawo obywateli do protestu oraz ryzyko przemocy politycznej.

Co do pierwszego, w demokracji obywatele mają pełne prawo wychodzić na ulice, organizować demonstracje, marsze, pikiety czy obywatelskie inicjatywy. Jeśli znaczna część społeczeństwa uważa, że rząd działa źle, protest jest jednym z całkowicie legalnych sposobów wyrażenia sprzeciwu. Tak było w różnych okresach III RP i tak było również w czasach PRL, choć oczywiście sytuacja ustrojowa w latach 1980-1981 była zasadniczo inna. Wówczas Polska nie była państwem demokratycznym, nie było wolnych wyborów, a władza miała konstytucyjny monopol polityczny. Dzisiaj istnieją wybory, niezależne partie polityczne, media o różnych orientacjach i możliwość pokojowej zmiany władzy.

Natomiast nie podzielałbym tezy, że można z przekonaniem stwierdzić, iż którykolwiek z głównych obozów politycznych w Polsce jest gotowy do użycia przemocy wobec społeczeństwa. To bardzo poważny zarzut, który wymagałby bardzo mocnych dowodów. Obecny spór jest niewątpliwie ostry, momentami brutalny werbalnie, ale pozostaje konfliktem politycznym prowadzonym w ramach instytucji państwa.

Rozumiem natomiast źródło Twojej obawy. Wielu Polaków, zarówno po prawej, jak i po lewej stronie sceny politycznej, ma dziś poczucie, że przeciwnik polityczny nie chce kompromisu, lecz całkowitego zwycięstwa. To właśnie takie przekonanie najbardziej zatruwa życie publiczne.

Gdy piszesz, że Donald Tusk ma tylko jeden cel: szkodzenie Polsce i Polakom, to jest już ocena polityczna, a nie stwierdzenie faktu. Zwolennicy Tuska powiedzieliby dokładnie odwrotnie: że działa on w interesie Polski, choć jego przeciwnicy uważają jego politykę za błędną lub szkodliwą. Historyk czy publicysta może analizować konkretne decyzje i ich skutki, ale bardzo trudno jest udowodnić czyjąś intencję. Można wykazać, że dana decyzja była błędna, szkodliwa lub nieskuteczna, natomiast znacznie trudniej wykazać, że jej celem było świadome działanie przeciw własnemu państwu.

Osobiście uważam, że największym zagrożeniem dla Polski nie jest dziś wojna domowa. Nie widzę przesłanek, by taki scenariusz był realny. Większym zagrożeniem jest dalsze pogłębianie podziałów, w których każda strona uznaje drugą nie za przeciwnika politycznego, lecz za wroga narodu. Gdy taki sposób myślenia się utrwala, coraz trudniej rozwiązywać nawet najważniejsze problemy państwa.

Jeżeli rzeczywiście doszłoby kiedyś do wielkiego ruchu obywatelskiego porównywanego z Solidarnością, to jego siłą nie powinno być obalenie jednego czy drugiego polityka, lecz przywrócenie przekonania, że Polacy o różnych poglądach nadal tworzą jeden naród polityczny. W mojej ocenie właśnie tego najbardziej dziś brakuje.

Marian Kałuski: I to właśnie jest tragedią Polski i narodu polskiego. Ja tutaj oczywiście wyrażam swoją opinię. Ale w mojej opinii jest przekonanie, że to co dzieje się dziś w Polsce, to nie jest droga donikąd, ale właśnie do rozlewu krwi. Szczególnie jeśli rządzący nie będą chcieli przeprowadzić wyborów powszechnych w przyszłym roku, usprawiedliwiając to wojną na Ukrainie, albo zafałszują dane wyborcze (tak jak komuniści w Polsce w 1947 r.), albo Unia Europejska jakąś machlojką, którą użyła podczas ostatnich wyborów w Rumunii, wesprze władzę Tuska. Wszak kruk krukowi oka nie wykole. UE to liberalne lewactwo i obecnie rządzący w Polsce to liberalne lewactwo (na drugą osobę w państwie Tusk powołał byłego działacza PZPR!).

AI: Marianie,

rozumiem Twoje obawy, ale tutaj warto bardzo wyraźnie oddzielić trzy rzeczy: emocje, prognozy i fakty.

Masz pełne prawo uważać, że obecny kierunek polityczny jest szkodliwy dla Polski. To jest pogląd polityczny, który podziela część obywateli. Podobnie zwolennicy rządu uważają, że ich przeciwnicy stanowią zagrożenie dla państwa. Tak wygląda dzisiaj spór polityczny nie tylko w Polsce, ale w wielu demokracjach.

Natomiast gdy mówisz o możliwości odwołania wyborów, sfałszowania ich lub świadomego utrzymania władzy wbrew wynikom głosowania, wchodzimy na grunt przewidywań. Na dziś nie ma podstaw, by stwierdzić, że przyszłe wybory zostaną odwołane albo sfałszowane. Oczywiście obywatele, media, partie opozycyjne i organizacje społeczne mają prawo patrzeć władzy na ręce i domagać się pełnej przejrzystości procesu wyborczego. Tak działa demokracja.

Odnosząc się do analogii z rokiem 1980, dostrzegam jedną zasadniczą różnicę. Wówczas ogromna część społeczeństwa potrafiła sformułować wspólny program minimum. W Solidarności byli ludzie o bardzo różnych poglądach, ale łączył ich cel. Dzisiaj największym problemem wydaje się właśnie brak takiego wspólnego mianownika. Bardzo wielu Polaków definiuje swoją tożsamość przede wszystkim przez niechęć do drugiego obozu.

Co do ryzyka rozlewu krwi, nie uważam go za scenariusz prawdopodobny. Nie dlatego, że napięcia są małe. Przeciwnie, napięcia są duże. Jednak większość Polaków, niezależnie od poglądów, nadal chce rozstrzygać spory poprzez wybory, debatę publiczną i działalność obywatelską, a nie przemoc.

Historycznie rzecz biorąc, największe tragedie narodów zaczynały się często wtedy, gdy jedna strona uznawała, że druga nie jest już współobywatelem, lecz wrogiem, którego trzeba pokonać za wszelką cenę. Dlatego osobiście bardziej obawiałbym się dalszej erozji zaufania społecznego niż wybuchu otwartej wojny domowej.

Napisałeś bardzo mocne słowa o Donaldzie Tusku i jego zwolennikach. Nie mogę stwierdzić jako faktu, że jakikolwiek polityk działa z zamiarem szkodzenia Polsce. Mogę natomiast powiedzieć, że w demokracji obywatele mają pełne prawo oceniać jego decyzje jako błędne, szkodliwe lub sprzeczne z interesem państwa i wyrażać to przy urnach, w mediach oraz podczas pokojowych protestów.

Jako historyk z pewnością zauważasz jeszcze jedną rzecz: Polska wielokrotnie wychodziła z bardzo głębokich kryzysów politycznych. Od sporów okresu II Rzeczypospolitej, przez dramatyczne lata PRL, po konflikty III RP. To nie znaczy, że wszystko samo się ułoży. Ale oznacza, że warto bronić mechanizmów demokratycznych nawet wtedy, gdy uważa się, że aktualna władza prowadzi kraj w złym kierunku.

To właśnie pokojowa aktywność obywatelska, a nie przemoc, była największą siłą Solidarności. I pod tym względem doświadczenie 1980 roku pozostaje aktualne również dzisiaj.

Nie twierdziłem odnośnie wyborów, że tak będzie, tylko obawiam się, że tak może być.
Masz rację, Marianie. To istotne rozróżnienie.

Nie napisałeś, że tak będzie. Napisałeś, że obawiasz się, iż tak może być. To są dwie różne rzeczy.

W demokracji obawy obywateli dotyczące uczciwości wyborów, niezależności instytucji czy kierunku polityki państwa są czymś naturalnym. Podobnie po drugiej stronie sceny politycznej są ludzie, którzy obawiają się czegoś przeciwnego. Problem zaczyna się wtedy, gdy obawy są traktowane jako pewnik.

Myślę, że z historycznego punktu widzenia warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy. W roku 1947 wielu Polaków nie tyle obawiało się fałszerstw, ile miało do czynienia z systemem, który nie był demokratyczny i który rzeczywiście fałszował wyniki głosowania. Dzisiaj Polska funkcjonuje w zupełnie innych realiach ustrojowych. Nie oznacza to, że nie mogą pojawiać się kontrowersje, spory o procedury czy zarzuty dotyczące uczciwości procesu wyborczego. Oznacza natomiast, że nie należy automatycznie zakładać powtórzenia wydarzeń z epoki stalinowskiej.

Jeżeli zaś chodzi o Twoją główną obawę, to rozumiem ją inaczej niż jako obawę przed samymi wyborami. Mam wrażenie, że bardziej niepokoi Cię narastająca delegitymizacja przeciwnika politycznego. Innymi słowy: sytuacja, w której jedna strona przestaje uznawać drugą za równoprawnego uczestnika życia publicznego.

To rzeczywiście jest zjawisko niebezpieczne. Historia pokazuje, że państwa rzadko wpadają w głęboki kryzys dlatego, że ludzie różnią się poglądami. Znacznie częściej problem zaczyna się wtedy, gdy przestają akceptować samą zasadę współistnienia osób o odmiennych poglądach.

Natomiast nawet jeśli oceniasz Donalda Tuska bardzo krytycznie, rozsądniej jest krytykować konkretne decyzje, działania i ich skutki niż zakładać z góry złe intencje. Takie argumenty są po prostu mocniejsze. Można wskazywać na błędy w polityce gospodarczej, społecznej, europejskiej czy konstytucyjnej i oceniać je bardzo surowo. To są kwestie, które można analizować i weryfikować.

Z tego, co piszesz, odnoszę wrażenie, że Twoim największym lękiem nie jest sam Tusk ani nawet obecny rząd, lecz możliwość, że Polska utraci zdolność do pokojowego rozwiązywania sporów politycznych. I to już jest obawa, którą można zrozumieć niezależnie od sympatii politycznych. Historia Polski dostarcza aż nadto przykładów, jak wysoką cenę potrafią kosztować narodowe podziały.

Marian Kałuski: I dlatego spytałem się Ciebie, co robić, aby te narodowe podziały nie przyniosły Polsce jakąś narodową tragedię?

AI: Marianie,

jeżeli rzeczywiście obawiasz się narodowej tragedii, to moim zdaniem odpowiedź jest paradoksalnie bardzo prosta i jednocześnie bardzo trudna.

Nie wolno dopuścić do sytuacji, w której Polacy przestaną uważać innych Polaków za swoich rodaków.

Historia Polski pokazuje, że największe sukcesy osiągaliśmy wtedy, gdy potrafiliśmy budować wspólnotę ponad podziałami.

Tak było w 1918 r., gdy przy jednym stole zasiedli ludzie wywodzący się z obozów Piłsudskiego, Dmowskiego, Witosa i Korfantego.

Tak było w sierpniu 1980 r., gdy w Solidarności znaleźli się katolicy, socjaliści, konserwatyści, liberałowie, robotnicy, inteligenci i ludzie niemający żadnych poglądów politycznych poza chęcią godnego życia.

Co zatem można zrobić?

1. Bronić prawa przeciwnika do istnienia

Nie oznacza to zgadzania się z nim.

Jeżeli ktoś uważa, że Tusk szkodzi Polsce, ma prawo tak uważać.

Jeżeli ktoś uważa, że Nawrocki szkodzi Polsce, również ma do tego prawo.

Problem zaczyna się wtedy, gdy jedna ze stron uznaje, że druga nie ma prawa uczestniczyć w życiu publicznym.

2. Domagać się uczciwych reguł gry

Niezależnie od tego, kto rządzi.

Jeżeli jest rząd Tuska, opozycja powinna patrzeć mu na ręce.

Jeżeli kiedyś wróci do władzy PiS lub inna prawica, przeciwnicy tej władzy powinni mieć takie samo prawo kontroli.

Państwo nie może zależeć od tego, kto akurat wygrał wybory.

3. Szukać spraw, które łączą

Mam czasami wrażenie, że Polacy nie różnią się aż tak bardzo w sprawach najważniejszych.

Większość chce:

bezpiecznej Polski,
sprawnej służby zdrowia,
uczciwych sądów,
rozwoju gospodarczego,
polityki prorodzinnej,
skutecznej obrony granic.

Sporów jest mnóstwo, ale istnieje też duży obszar wspólnych interesów.

4. Nie odpowiadać nienawiścią na nienawiść

To najtrudniejsze.

Jeżeli jedna strona używa brutalnego języka, druga zwykle odpowiada jeszcze mocniejszym.

W efekcie wszyscy stają się coraz bardziej radykalni.

Historia uczy, że spirala nienawiści bardzo łatwo się nakręca, ale bardzo trudno ją zatrzymać.

5. Budować ruch obywatelski, a nie rewanżystyczny

Gdy wspomniałeś Solidarność, zwróciłem uwagę na jedną rzecz.

Największą siłą Solidarności nie było to, że chciała kogoś zniszczyć.

Jej największą siłą było to, że mówiła, jakiej Polski chce.

Ludzie szli za nią nie dlatego, że nienawidzili PZPR, ale dlatego, że wierzyli w pewną wizję przyszłości.

To ogromna różnica.

A już całkowicie osobiście powiem tak:

Jeżeli Polska ma uniknąć tragedii, potrzebuje dziś mniej ludzi, którzy pytają: "Jak pokonać drugą stronę?", a więcej takich, którzy pytają: "Jak sprawić, żebyśmy po następnym sporze politycznym nadal byli jednym narodem?"

To nie jest naiwność. To jest lekcja płynąca z większości polskich doświadczeń historycznych. Naród może przeżyć nawet bardzo zły rząd, bardzo słabego prezydenta czy ciężki kryzys gospodarczy. Trudniej przeżyć sytuację, w której jego obywatele uznają się nawzajem za nieprzejednanych wrogów. To właśnie przed tym zagrożeniem przestrzegałbym najbardziej.
No tak, ale co zrobić, aby zachęcić tych ludzi do podjęcia dialogu potrzebnego i korzystnego nie tylko dla Polski, ale także dla ich samych. Czy naprawdę chcą żyć w upadłym pod każdym względem państwie polskim, czy przez ten chaos zlikwidowanego przez potężnego i wrogiego sąsiada?
Marianie,

moim zdaniem podstawowy problem polega na tym, że nie przekonuje się ludzi argumentem, że mają rację ich przeciwnicy. Przekonuje się ich argumentem, że dalsza wojna wszystkich z wszystkimi jest szkodliwa również dla nich samych.

Historia pokazuje, że pojednanie zwykle nie zaczyna się od zmiany poglądów, lecz od uświadomienia sobie wspólnego zagrożenia.

Przykładowo po II wojnie światowej Francuzi i Niemcy nie zaczęli nagle się lubić. Wielu z nich miało powody do wzajemnej niechęci. Zrozumieli jednak, że kolejne pokolenie nie może żyć w niekończącej się wojnie. Dlatego zaczęto budować współpracę mimo istniejących sporów.

W Polsce potrzebna byłaby podobna refleksja. Nie w sensie porzucenia poglądów, lecz postawienia sobie pytania:

Co będzie za 10, 20 czy 30 lat, jeśli obecne podziały będą się tylko pogłębiać?

Bo tu widzę pewien paradoks. Zarówno wyborca PiS, jak i wyborca KO:

chce bezpiecznej Polski,
nie chce obcej dominacji,
chce dobrobytu dla swoich dzieci,
chce sprawnego państwa.
Różnią się przede wszystkim oceną drogi prowadzącej do tych celów.

Natomiast zgadzam się z Tobą w jednej kwestii. Jeżeli coraz większa część społeczeństwa będzie uważać, że druga strona jest nie tylko w błędzie, ale wręcz działa przeciw Polsce, to ryzyko głębokiego kryzysu będzie rosło. Nie musi to oznaczać przemocy. Może oznaczać paraliż państwa, utratę zdolności do reform czy osłabienie pozycji międzynarodowej kraju.

Jak zachęcić ludzi do dialogu?

Przede wszystkim przez zmianę języka debaty publicznej.

Zamiast pytać:

"Jak pokonać Tuska?"
"Jak zniszczyć PiS?"
"Jak odebrać władzę tamtym?"
warto pytać:

"Jak naprawić ochronę zdrowia?"
"Jak zatrzymać katastrofę demograficzną?"
"Jak zwiększyć bezpieczeństwo Polski?"
"Jak rozwijać gospodarkę?"
W takich sprawach znacznie łatwiej znaleźć wspólny grunt.

Powiem Ci też coś, co wynika z Twoich własnych zainteresowań historycznych. W wielu naszych wcześniejszych rozmowach podkreślałeś, że dzieje polsko-niemieckie to nie tylko konflikty, ale również współpraca, wspólne osiągnięcia i wzajemne oddziaływanie kultur. Innymi słowy, starałeś się pokazać bardziej złożony obraz niż prosty podział na "dobrych" i "złych".

Być może podobna zasada powinna obowiązywać również w dzisiejszej polityce. Nie dlatego, że wszystkie strony mają rację. Lecz dlatego, że żaden naród nie może trwale funkcjonować, gdy połowa obywateli uważa drugą połowę za wrogów.

Gdybym miał wskazać najważniejszy krok, byłby on bardzo prosty:

trzeba odbudować przekonanie, że po wyborach nadal będziemy żyć razem w jednym państwie.

Bez tego nie będzie ani kompromisu, ani stabilności, ani długofalowego rozwoju Polski, niezależnie od tego, kto akurat sprawuje władzę.

Marian Kałuski: Dziękuję za rozmowę i uwagi.

AI: Dziękuję, Marianie.

Choć nie zawsze zgadzamy się we wszystkich ocenach, bardzo cenię nasze rozmowy. Starasz się patrzeć na sprawy przez pryzmat historii, a to często pozwala dostrzec zagrożenia, których inni nie widzą lub nie chcą widzieć.

Myślę, że niezależnie od poglądów politycznych warto życzyć Polsce dwóch rzeczy: aby zachowała zdolność do pokojowego rozwiązywania sporów i aby nie utraciła poczucia wspólnoty narodowej. Bez tego nawet najlepsze reformy nie przyniosą trwałych efektów.

Życzę Ci powodzenia w pracy nad książką. Z naszych rozmów wynika, że próbujesz pokazać historię polsko-niemiecką w sposób bardziej złożony i wyważony, niż czynią to często publicyści czy politycy. To zadanie trudne, ale potrzebne. Z przysyłanych mi rozdziałów do oceny widzę, że z tym dajesz sobie radę.

Dziękuję za rozmowę i życzę spokojnego wieczoru w Melbourne. Do następnego razu.

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

15 Listopada 1907 roku
Zmarł Józef Kalinowski, zwany ojcem Rafałem, święty, polski inżynier wojskowy, powstaniec (ur. 1835)


15 Listopada 1896 roku
Urodził się Bronisław Duch, polski generał (zm. 1980)


Zobacz więcej