Czwartek 22 Stycznia 2026r. - 22 dz. roku,  Imieniny: Dominiki, Mateusza

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 19.07.25 - 20:24     Czytano: [488]

Dział: Śladami naszych przodków

Mord profesorĂłw lwowskich

Lipcowa rocznica

Mord, który miał miejsce w lipcu 1941 roku, to po prostu brutalne zabójstwo wykładowców uczelni lwowskich, dokonane przez niemieckie Einsatzkommando zur besonderen Verwendung.

Powszechnie wiadomo

Przyjęte jest też powszechne określenie tych wydarzeń jako po prostu mord profesorów lwowskich, jednak ofiarą tej zbrodni padli również członkowie rodzin i współlokatorzy wspomnianych naukowców.

Letnie rozmowy

W lecie 1939 roku, miały miejsce rozmowy pomiędzy naczelnym dowództwem wojsk lądowych (Oberkommando des Heeres, OKH), a szefem policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa Rzeszy w osobie Reinharda Heydricha. Zakończone obopólnym porozumieniem, rozmowy te stały się podstawą rozkazu nr 6 wydanego w dniu 31 lipca 1939 roku gdzie określono ogólnie, że: "Zadaniem Specjalnych Oddziałów Operacyjnych Policji Bezpieczeństwa jest zwalczanie wszystkich elementów wrogich Rzeszy we wszelki możliwy sposób".

Swoboda działania

Ogólny charakter rozkazu pozwalał na daleko idącą swobodę działania wspomnianych grup pracujących na rzecz III Rzeszy. W Polsce Niemcy postanowienie to przestrzegali nad wyraz radykalnie, stosując wobec Polaków brutalną "samowolę". We Lwowie takie działania przeprowadzało Einsatzkommando wraz z policją niemiecką, a było ono sformowane przez Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy.

Wiedział o tym Frank

Na pewno o tych poczynaniach i powołaniu Einsatzkommando, wiedział generalny gubernator Hans Frank, który pamiętając o kłopotach, jakie mieli nasi okupanci w związku z aresztowaniem w 1939 roku profesorów Wszechnicy Jagiellońskiej, powiedział:
...Nieprzyjemne kłopoty mieliśmy z profesorami krakowskimi. Gdybyśmy ich sprawę załatwili tutaj na miejscu, nie byłoby tego. Dlatego, moi panowie, proszę was stanowczo, nie wysyłajcie nikogo więcej do obozów koncentracyjnych w Rzeszy, lecz sprawę załatwiajcie tutaj na miejscu.(...) My mamy tutaj zupełnie inne metody, inne sposoby postępowania i te muszą być nadal praktykowane....

Pierwsze aresztowanie

W dniu 2 lipca 1941 roku, w godzinach dopołudniowych w swoim gabinecie na terenie Politechniki Lwowskiej, aresztowany został przez Gestapo profesor Kazimierz Bartel.
Bardzo szybko przewieziono go do siedziby Ottona Rascha niemieckiego prawnika, funkcjonariusza SS w stopniu SS-Oberführera. Kazimierz Bartel został uwięziony w przejętej przez Gestapo siedzibie NKWD, pełniącej funkcję centrali oddziału do "specjalnego przeznaczenia". Jego żona Maria po powrocie do domu, zastała w nim gestapowców, którzy zmusili ją wraz z córką do wyprowadzenia się w ciągu 10 minut.
Cenne antyki Bartlów zostały zagrabione przez Niemców, natomiast część bogatej domowej biblioteki Niemcy jako "szczególni znawcy kultury" spalili. Tylko niektóre książki naukowe wywieziono do Berlina. Jak nie trudno się domyśleć, w willi profesora w niedługim czasie zamieszkali gestapowcy. Kazimierz Bartel został zabity przez Niemców jako "największy polski komunista". Mordu tego dokonano na dziedzińcu więzienia, które mieściło się w dawnym klasztorze Brygidek. Był to ten sam dziedziniec, na którym ledwie kilka dni wcześniej odkopano ciała więźniów wymordowanych przez enkawudzistów.

Aresztowania pozostałych profesorów

W lipcu 1941 roku oddział specjalnego przeznaczenia, o którym była wcześniej mowa podzielony został na kilkuosobowe grupy. Grupy te jak nie trudno się domyśleć, sukcesywnie dokonywały aresztowań dwudziestu dwóch profesorów uczelni lwowskich.
Oczywiście Niemcy nie odpuścili aresztowania też członków ich rodzin i osób przebywających w ich mieszkaniach. W sumie aresztowano 52 osoby.

Bez względu na wiek

Z pewnego domu wywleczono nawet 82-letniego starca, profesora położnictwa Adama Sołowija. Z mieszkania profesora Ostrowskiego zabrano będących u niego w gościnie ordynatora szpitala żydowskiego doktora Stanisława Ruffa i księdza Komornickiego.
Analogicznie postąpiono w domu profesora Jana Greka, zabierając wraz z nim żonę i jej brata Tadeusza Boya- Żeleńskiego.

Lista polskich profesorów sporządzona została prawdopodobnie przez ukraińskich studentów z Krakowa związanych z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów.

Ewa Michałowska- Walkiewicz

Wersja do druku

• Strona główna
• Powitanie
• Napisz artykuł
• Redakcja
• Działy
• Bannery Kworum
• Współpraca
• Linki
• Kontakt