Poniedziałek 8 Czerwca 2026r. - 159 dz. roku,  Imieniny: Ady, Celii, Medarda

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 05.07.25 - 23:24     Czytano: [474]

Dział: Śladami naszych przodków

Klasztor w Wąchocku

Warto pamiętać

W województwie świętokrzyskim, usytuowane są trzy klasztory cysterskie. Ich fundatorzy raczej zawsze wznosili je w celach pokutnych, za swoje postępowania a nawet też za grzeszne myśli.

Klasztor w Wąchocku

Klasztor w Wąchocku, ufundowano na mocy postanowienia biskupa krakowskiego Joachima Jana Gedke. Jak głosi stara legenda, w czasie pewnej burzliwej nocy miał on widzenie, w którym zobaczył samego siebie. Co gorsza siedział on w kotle piekielnym, gdzie gotowała się smoła. Gedka prowadził bardzo rozpustne życie, zatem ta wizja zainspirowała go do ufundowania wąchockiego klasztoru.

W celach modlitewnych

Fundatorom klasztorów, przede wszystkim towarzyszyły względy modlitewne. Tutaj też mieli bracia zakonni pełnić swoją pokutę, którą na przykład była ciężka praca na roli. Ale zakony cysterskie w owym czasie, nie miały w swojej regule zakonnej odpowiednich zasad, na mocy których miałyby pełnić służbę misyjną. Nie ewangelizowali zatem cystersi nikogo, ale wraz z okolicznymi mieszkańcami, odprawiali długie modły wewnątrz klasztoru.

Robert z Molesmes

Jako pierwsi, reguły opracowali zakonnicy z Wąchocka, którym ukazał się duch Roberta z Molesmes. On to jako niestrudzony reformator zakonu cysterskiego, nakazał wąchockim braciom ewangelizację wyjazdową po całej Europie. Faktem jest również to, że zakon cysterski opierał się na regule świętego Benedykta z Nursji, która dotyczy specjalnej duchowości opartej na kontemplacji, samotności i czytaniu Biblii. To ostatnie miało odbywać się w zimnych piwnicach klasztornych. Wprowadzono też w zakonie zasady surowego życia, umartwianie się, skromne pożywienie, a przede wszystkim podział dnia między modlitwę, naukę i pracę. Podstawą utrzymania cystersów, była praca na roli. W okolicy Świętego Krzyża, braci wąchockich nazwano "szarymi braćmi". Stało się to dlatego, iż nosili oni białe habity z czarnym szkaplerzem z przodu. Cystersi przynieśli do Wąchocka, szczególne wartości wypracowane przez nich poprzez modlitwę i częste posty.

Zasługi literackie

Cystersi z Wąchocka położyli istotne zasługi historyczno - literackie dla polskiej kultury. W specjalnych celach klasztornych, zwanych skryptoriami kopiowali oni kroniki, księgi święte i kodeks "Kroniki" Galla Anonima. Skopiowali oni też ręcznie "Kronikę Polską" mistrza Wincentego Kadłubka, którą przepięknie ozdobili. Cystersi z Wąchocka, wprowadzili gospodarkę rolną, hodowlaną, rybną, ogrodniczą, jak również i sadowniczą, której to nauczali okolicznych mieszkańców Wąchocka. Zajmowali się też oni pszczelarstwem, winnicami, uprawiali chmiel i produkowali z niego piwo. Odnajdowali się też oni w górnictwie i hutnictwie, pracując w Staropolskim Okręgu Przemysłowym. Cystersi z Wąchocka konstruowali też piece hutnicze, potrzebne do wytopu żelaza na terenie Starachowic, Rejowa, Bzina, Skarzyska-Kamiennej i pobliskiego Marcinkowa. Opactwo było posiadaczem kilku manufaktur, takich jak huty żelaza, papiernie i kuźnie. Zakładali też oni szpitale przyklasztorne, ochronki i dożywotki dla ludzi starszych. Kościoły cysterskie w swym pierwotnym wyglądzie były niezwykle skromne. Według świętego Bernarda, sztuka zdobienia klasztoru cysterskiego powinna być skromna, by myśli ku Bogu, nie rozpraszać dekoracją malarską, rzeźbiarską i nadmiernym używaniem złota.

Budowle kamienne

Kościoły cysterskie były budowlami kamiennymi o podstawie bryły prostej, surowej, bez wież. Nie było tu typowych okien "romańskich - triforiów", tudzież maswerków. Kościoły te miały transepty, na skrzyżowaniu których wznoszono małe wieżyczki tak zwane "sygnaturki". Po bokach prezbiteriów, na ogół zakończonych prostokątnie, znajdowały się kaplice, podobnie jak w kościołach benedyktyńskich. Kościoły cysterskie były orientowane na sztukę gotycką i pomimo romańskiej bryły pierwotnego układu ścienno- podłogowego, posiadały pogrubione mury zewnętrzne przez skromne lizeny szkarpowe. We wnętrzu stosowano sklepienie krzyżowo-żebrowe, ze zwornikami posiadającymi łuki ostre w nawach bocznych.

Sklepienie

Sklepienie gotyckie, stało się początkiem zaistnienia konstrukcji gotyckiej w Polsce. Później natomiast kościoły cysterskie ulegały większej dekoracyjności w rzeźby, malarstwo i organy. Najlepiej zachowanym pod względem strojności opactwem, jest klasztor w Wąchocku.



Ewa Michałowska - Walkiewicz

Wersja do druku

• Strona główna
• Powitanie
• Napisz artykuł
• Redakcja
• Działy
• Bannery Kworum
• Współpraca
• Linki
• Kontakt