Poniedzia┼éek 24 Czerwca 2024r. - 176 dz. roku,  Imieniny: Danuty, Jana, Janiny

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 27.05.24 - 19:27     Czytano: [209]

Zwyczaj rozbitego dzbana


Trza┼Ťnij o kamie┼ä "nieborakiem"

Dzbany, ju┼╝ w zamierzch┼éych czasach w Polsce, u┼╝ywane by┼éy do nabierania nimi wody i jej d┼éu┼╝szego w nich przechowywania. By┼éy one jednak bardzo r├│┼╝ne, w zale┼╝no┼Ťci od zamo┼╝no┼Ťci ich w┼éa┼Ťciciela.

Dzban szklany


Pierwszym zabytkowym dzbanem, jest dzban szklany, posiadaj─ůcy wysoko┼Ť─ç 25 centymetr├│w, pokryty zewn─ůtrz ozdobami emaliowanymi, niebieskiej i czerwonej barwy. Takie naczynia wyrabiane by┼éy ju┼╝ na pocz─ůtku doby ┼Ťredniowiecza, na po┼éudniu Europy, ale tez i w Polsce. Z Wenecji, gdzie takich dzban├│w produkowano najwi─Öcej, rozchodzi┼éy si─Ö one po ┼Ťwiecie drogami handlowymi. Poniewa┼╝ szk┼éo do dzi┼Ť dnia jest materia┼éem bardzo delikatnym, z czasem sta┼éo si─Ö ono osobliwym zabytkiem, ogromnej warto┼Ťci.

Z czas├│w Piastowskich

Dzban powy┼╝szy doskonale pami─Öta jeszcze dob─Ö Piastowsk─ů. Zosta┼é on zapewne przypadkowo, utopiony niegdy┼Ť w Sanie pod Przemy┼Ťlem i dopiero w roku 1860 podczas kopania studni, zosta┼é wydobyty. Przywieziony potem zosta┼é on do Warszawy. Jest on obecnie jedynym dzbanem ┼Ťwiadcz─ůcym, ┼╝e ju┼╝ w dobie Piastowskiej podobne przedmioty ├│wczesnej sztuki garncarskiej, poszukiwane by┼éy i niew─ůtpliwie by┼éy one w Polsce bardzo drogie. W dzbanach szklanych przechowywano najcz─Ö┼Ťciej czyst─ů wod─Ö ┼║r├│dlan─ů. Mo┼╝na go by┼éo rozbi─ç podczas ┼Üwi─ůt Wielkanocnych, co podobno przynosi┼éo wszystkim domownikom szcz─Ö┼Ťcie.

Dzbanie m├│j...

Drugi podobny dzban przenosi nas w czasy p├│┼║niejsze, kiedy to Jan Kochanowski pisa┼é: "Dzbanie m├│j pisany, dzbanie polewany". Z biegiem czasu, ju┼╝ nie wykonywano dzban├│w ze szk┼éa cho─ç i tak si─Ö te┼╝ cz─Östo zdarza┼éo, ale wykonywano naczynia te z majoliki. Te majolikowe cude┼äka, najcz─Ö┼Ťciej u┼╝ywano do przechowywania i spo┼╝ywania z nich p├│┼étorak├│w i piwa. Zwyczajowo uwa┼╝ano, ┼╝e dzbany majolikowe nigdy nie powinny sta─ç puste. Tak wi─Öc dobrym zwyczajem by┼éo w razie braku stosownego trunku nape┼éni─ç go wod─ů, aby z┼ée licho do niego nie wpad┼éo.

W północnej Polsce

Na Podlasiu prawie w ka┼╝dym domu ziemia┼äskim, znajdowa┼éy si─Ö starodawne majolikowe dzbany, kufle lub szklenice oraz pucharki. Pito zatem z tych naczy┼ä wino, piwo, ale koniecznie sycone i dobrze wywarzone. Cz─Östo na mniejsze rozmiarowo dzbany m├│wiono, "nieboraki". Aby zatem po wypiciu z niego piwa posz┼éo ono na zdrowie pij─ůcemu, trzeba by┼éo roztrzaska─ç takowe naczynie o kamie┼ä.

Dzbaniarz

Nieborakiem te┼╝ cz─Östo nazywano osob─Ö, kt├│ra robi┼éa dzbany. Chocia┼╝ najcz─Ö┼Ťciej mawiano na t─Ö osob─Ö "dzbaniarz". Ludzie bogaci, u takowego dzbaniarza zamawiali sobie wspomniane naczynia ze srebra i z┼éota. Zatem z czasem zwyczaje zwi─ůzane z rozbijaniem dzban├│w, troch─Ö straci┼éy na znaczeniu.



Ewa Michałowska- Walkiewicz

Wersja do druku

Jadwiga - 04.06.24 12:29
Cudny tekst warty przeczytania

Wszystkich komentarzy: (1)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

24 Czerwca 1812 roku
Napoleon rozpocz─ů┼é wojn─Ö przeciw Rosji.


24 Czerwca 1981 roku
Miało miejsce pierwsze objawienie Matki Bożej w Medjugorje, na górze Krizevac.


Zobacz wi─Öcej