Sobota 18 Maja 2024r. - 139 dz. roku,  Imieniny: Alicji, Edwina, Eryka

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 20.04.24 - 10:28     Czytano: [239]

Polacy na Kowieńszczyźnie


Od unii polsko-litewskiej w Krewie w 1385 r. do 2. po┼éowy XIX w. Polacy i Litwini ┼╝yli w wyj─ůtkowo harmonijnej zgodzie. Byli┼Ťmy jakby dwuj─Özycznym narodem ┼╝yj─ůcym w przyja┼║ni. St─ůd wielki Polak, wielki Litwin (tylko w znaczeniu historycznym) Adam Mickiewicz pisa┼é: "Litwin i Mazur bracia s─ů: czy┼╝ k┼é├│c─ů si─Ö bracia o to, i┼╝ jednemu na imi─Ö W┼éadys┼éaw, drugiemu Witowt? Nazwisko ich jedne jest: nazwisko Polak├│w".

Niestety przysz┼éy rozbiory Polski - w 1795 roku pa┼ästwo polskie przesta┼éo istnie─ç. Ziemie polskie by┼éy okupowane przez Rosj─Ö, Prusy i Austri─Ö, natomiast etniczne ziemie litewskie znalaz┼éy si─Ö w zaborze rosyjskim. Zaborcy postanowili zniszczy─ç nar├│d polski - zrusyfikowa─ç lub zgermanizowa─ç. Celem tej polityki by┼éo rozbicie przyja┼║ni polsko-litewskiej przez zasianie niezgody mi─Ödzy obu narodami. Chocia┼╝ prawie wszyscy Litwini byli w zaborze rosyjskim, Rosjanom z zrealizowaniu tego celu przychodzili z pomoc─ů Niemcy jeszcze w czasach carskich. Szczeg├│lnie podczas I wojny ┼Ťwiatowej, kiedy wojska niemieckie okupowa┼éy ziemie litewskie. Z pomoc─ů ma┼éej z pocz─ůtku (od 1870 r.) grupy szowinist├│w litewskich i wychowywanych w duchu skrajnie antypolskim kleryk├│w litewskich w seminariach duchownych w Kownie i Sejnach, oba zaborcy - prawos┼éawni Rosjanie i protestanccy Niemcy osi─ůgn─Öli sw├│j cel. Nie tylko zasiali ziarno niezgody mi─Ödzy obu KATOLICKIMI narodami, ale zadali ┼Ťmiertelny cios unii polsko-litewskiej. Ten ┼Ťmiertelny cios unii zadali nie tyle szowini┼Ťci litewscy, bo ich by┼éa garstka a┼╝ do I wojny ┼Ťwiatowej, a tylko katoliccy ksi─Ö┼╝a litewscy, kt├│rzy z premedytacj─ů odrzucili przykazanie Boskie: mi┼éuj bli┼║niego swego jako siebie samego. Ka┼╝dej niedzieli z ambony w kilkuset ko┼Ťcio┼éach siali nienawi┼Ť─ç do Polski, Polak├│w i wszystkiego co polskie. Doprowadzali nawet do bicia polskich parafian tak┼╝e w ko┼Ťcio┼éach podczas nabo┼╝e┼ästw. W latach 1915-18 Niemcy okupowali ziemie litewskie i na prze┼éomie 1917/18 roku doprowadzili do powstania marionetkowego pa┼ästwa litewskiego, kt├│re wspierali swymi bagnetami. To pa┼ästwo w planach niemieckich mia┼éo by─ç niczym innym jak koloni─ů niemieck─ů, krajem, kt├│ry mia┼é by─ç zgermanizowany i zasiedlony Niemcami. Ten plan si─Ö nie uda┼é, bo Niemcy w listopadzie 1918 roku przegra┼éy I wojn─Ö ┼Ťwiatow─ů. Jednak zgodnie z umow─ů kapitulacyjn─ů wojska niemieckie mia┼éy stacjonowa─ç na etnicznych ziemiach litewskich do po┼éowy 1919 roku. Niemcy wykorzystali ten czas, aby na Litwie na trwa┼ée zainstalowa─ç z pomoc─ů swoich bagnet├│w nacjonalistyczny i antypolski rz─ůd litewski i jednocze┼Ťnie rozbudowywali armi─Ö litewsk─ů. Istnienie tego pa┼ästewka, rz─ůdzonego przez antypolskich i proniemieckich nacjonalist├│w litewskich uzale┼╝nili od siebie. Mia┼éo ono by─ç - w interesie Niemiec wrogiem powsta┼éego pa┼ästwa polskiego i bardzo uzale┼╝nione od Berlina. Istnienie antypolskiego pa┼ästwa litewskiego le┼╝a┼éo tak┼╝e w interesie Moskwy, st─ůd Zwi─ůzek Sowiecki sta┼é si─Ö jego drugim protektorem, szczeg├│lnie od kiedy Litwa - jako jedyne pa┼ästwo europejskie - jawnie popiera┼éa (tak┼╝e militarnie) marsz Armii Czerwonej na Warszaw─Ö w 1920 roku.

W ten spos├│b skrajnie antypolskie pa┼ästwo litewskie (Litwa Kowie┼äska ze stolic─ů w Kownie) sta┼éo si─Ö faktem dokonanym. Obejmowa┼éo ono tylko etnicznie litewskie tereny. Polskie Wilno (w┼Ťr├│d 209 tys. mieszka┼äc├│w by┼éo zaledwie 1600 Litwin├│w!) i tak┼╝e etnicznie polska Wile┼äszczyzna (jest etnicznie polska do dzi┼Ť, pomimo prowadzonej przez Litwin├│w polityki wynaradawiania!) znalaz┼éy si─Ö w granicach odrodzonego pa┼ästwa polskiego. Obok Berlina i czerwonej Moskwy kacykowie z Kowna o niczym innym nie my┼Ťleli, jak tylko o szkodzeniu pa┼ästwu polskiemu, gdziekolwiek to by┼é mo┼╝liwe. Ich antypolska ┼Ťlepota uniemo┼╝liwi┼éa im rozpoznanie prawdziwego wroga ich pa┼ästwa i narodu, czyli Niemiec i Zwi─ůzku Sowieckiego, kt├│rego likwidacj─Ö uzgodni┼éy mi─Ödzy sob─ů w sierpniu 1939 roku w pakcie Ribbentrop-Mo┼éotow.

W takiej szowinistycznej, skrajnie antypolskiej Litwie Kowie┼äskiej znalaz┼éo si─Ö w 1918 roku 202 tysi─ůce Polak├│w. Stanowili oni 10% ludno┼Ťci kraju. Do 1938 roku ┼╝ycie ich by┼éo prawdziwie drog─ů krzy┼╝ow─ů. Robiono wszystko, aby ┼╝yli jak pariasi, aby ich ostatecznie nie by┼éo, aby nie zachowa┼éy si─Ö ┼╝adne ┼Ťlady po nich i polsko┼Ťci na tej ziemi. Okres 22 lat (1918-1940) by┼é za kr├│tki, aby to osi─ůgn─ů─ç. Zosta┼éo to doko┼äczone po 1940 roku: przez nacjonalist├│w litewskich wspieranych przez Niemc├│w podczas hitlerowskiej (niemieckiej) okupacji Litwy w latach 1941-44, a nast─Öpnie przez komunist├│w litewskich (w┼Ťr├│d kt├│rych by┼éo ca┼ée mrowie by┼éych nacjonalist├│w!), kiedy Litwa nale┼╝a┼éa do Zwi─ůzku Sowieckiego do 1990/91 roku (wielu z nich - cz┼éonk├│w Komunistycznej Partii Litwy, ju┼╝ jako jawni nacjonali┼Ťci obj─Öli w┼éadz─Ö na Litwie po 1990 roku!). Dzisiaj, a w┼éa┼Ťciwie ju┼╝ od 50 lat, na Litwie Kowie┼äskiej na palcach mo┼╝na policzy─ç Polak├│w. To jedyny w historii Europy przyk┼éad, ┼╝e w ci─ůgu zaledwie 50 lat (1918 - ok. 1970) przesta┼éa ca┼ékowicie istnie─ç tak du┼╝a mniejszo┼Ť─ç narodowa (200 tys.!). Znikn─Ö┼éa tak jakby by┼éa olejkiem kamforowym, ale nim nie by┼éa. Po prostu przesta┼éa istnie─ç drog─ů wyrafinowanego i brutalnego prze┼Ťladowania i terroru.

Przykre w tym wszystkim jest to, ┼╝e wsp├│┼éczesne pa┼ästwo litewskie nie przeprosi┼éo za t─Ö zbrodni─Ö, a wszystkie rz─ůdy polskie po 1989 roku, wzorem w┼éadz PRL, udaj─ů, ┼╝e nic o niej nie wiedz─ů. Tym samym wspieraj─ů obecnie walk─Ö Litwin├│w z Polakami w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie, kt├│re to polskie miasto i polsk─ů krain─Ö sprezentowa┼é Litwie Stalin w 1945 roku.

Politycy polscy mogli i mog─ů udawa─ç, ┼╝e tej tragedii Polak├│w na Litwie Kowie┼äskiej nie by┼éo i nie ma jej dzisiaj w Wilnie i na Wile┼äszczy┼║nie. Nar├│d polski jednak o tych tragediach pami─Öta i b─Ödzie pami─Öta┼é.

Pod koniec ubieg┼éego roku ukaza┼éa si─Ö w Polsce - w Wydawnictwie Academicon w Lublinie praca naukowa pod redakcj─ů naukow─ů dr hab. prof. Wojciecha Lisa z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego pt. "Polacy na Kowie┼äszczy┼║nie - dawniej i obecnie". Na jest tre┼Ť─ç sk┼éadaj─ů si─Ö nast─Öpuj─ůce artyku┼éy: prof. Wojciech Lis "Mniejszo┼Ť─ç polska na Kowie┼äszczy┼║nie - stosunek do ludno┼Ťci polskiej w Republikach Litewskich w kontek┼Ťcie wsp├│┼éczesnych metod lituanizacji Polak├│w na Wile┼äszczy┼║nie", prof. Krzysztof Buchowski "Polacy na Kowie┼äszczy┼║nie i Suwalszczy┼║nie wobec litewskiej niepodleg┼éo┼Ťci (1918-1920)", prof. Joanna Gierowska-Ka┼é┼éaur "O tym, co mia┼éo si─Ö wydarzy─ç i co si─Ö wydarzy┼éo w Kownie w sierpniu 1919 r. Fakty i hipotezy", prof. Lech Wyszczelski "Litewskie i polskie dzia┼éania specjalne w latach 1919-1938", prof. Zdzis┼éaw J. Winnicki "Depolonizacja formalna na Litwie Kowie┼äskiej (obszar mi─Ödzywojennej Republiki Litewskiej), Marian Ka┼éuski "Metody wynaradawiania Polak├│w na Litwie Kowie┼äskiej", prof. Halina Kara┼Ť "Polszczyzna kowie┼äska - historia i wsp├│┼éczesno┼Ť─ç", dr Teresa Dalecka "Literacki obraz dwor├│w na Kowie┼äszczy┼║nie w "Dolinie Issy" Czes┼éawa Mi┼éosza i "Szczeni─Öcych latach Melchiora Wa┼äkowicza", dr hab. Henryka Iglewicz "Towarzystwo Szerzenia O┼Ťwiaty W┼Ťr├│d Polak├│w w Kownie (1909-1932)", dr Danuta Kamilewicz-Ruci┼äska "Zrzeszona m┼éodzie┼╝ polska Kowie┼äszczyzny (1918-1940)", prof. Anita Magowska "Synowie niepodzielnej Ojczyzny Jagiellon├│w w ┼Ťwietle ich pracy", prof. Cezary ┼╗o┼é─Ödowski "Problemy mniejszo┼Ťci polskiej w mi─Ödzywojennej Litwie na ┼éamach "Spraw Narodowo┼Ťciowych", prof. Jaros┼éaw Wo┼ékonowski "Polacy z Litwy Kowie┼äskiej w podziemiu polskim w latach 1939-45", Adam Chajewski "Czart swoje", czyli mi─Ökka eksterminacja Polak├│w na Litwie Kowie┼äskiej. Ostatnim obywatelom Rzeczypospolitej Obojga Narod├│w - Lauda┼äczykom i W─Ödziagolanom", prof. Adam Bobryk "Od "Solidarno┼Ťci" do stanu wojennego KGB LSRR wobec Polski i Polak├│w na litewskiej cz─Ö┼Ťci teren├│w dawnej Guberni Suwalskiej", Monika Brzozowska "Lituanizacja i deklasacja mniejszo┼Ťci polskiej na Kowie┼äszczy┼║nie w latach 1918-1939 i 1991-2022", Ryszard Jankowski "Ziemia zabrana, domy zburzone, ludzie zes┼éani, zmieniona to┼╝samo┼Ť─ç cz┼éowieka". Relacja z nocnej Polak├│w rozmowy, przeprowadzonej 26 czerwca 2022 r. w Domu Polskim w W─Ödziagole. W─ůtki rozmowy spisa┼é i przypisami opatrzy┼é Adam Chajewski".

W Krakowie opracowywany jest nowy tom prac o Polakach na Litwie Kowieńskiej i ich tragedii.

Bo nar├│d pami─Öta. Rozdrapuje rany, aby one nie zaros┼éy b┼éon─ů pod┼éo┼Ťci. Czyni to, nie po to, aby sia─ç nienawi┼Ť─ç do Litwin├│w, od czego dalecy s─ů autorzy artyku┼é├│w w pracy "Polacy na Kowie┼äszczy┼║nie", ale w imi─Ö prawdy historycznej i w tym celu, aby┼Ťmy dzisiaj nie szli drog─ů tych, kt├│rzy dla zwyrodnia┼éego patriotyzmu deptali podstawowe prawa drugiego cz┼éowieka. I to w kraju, kt├│ry jest cz┼éonkiem Unii Europejskiej.

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

18 Maja 1862 roku
Otwarto pierwszy odcinek Kolei Warszawsko-Petersburskiej z Warszawy do Białegostoku.


18 Maja 1920 roku
Urodził się Karol Wojtyła, polski duchowny katolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież - Jan Paweł II, od 2014 roku Święty (zm. 2005)


Zobacz wi─Öcej