Wtorek 28 Listopada 2023r. - 332 dz. roku,  Imieniny: Jakuba, Stefana, Romy

| Strona g┼é├│wna | | Mapa serwisu 

dodano: 19.08.23 - 14:28     Czytano: [578]

Lw├│w w polskim ┼╝yciu muzycznym


Dzisiaj ukrai┼äski Lw├│w z daru Stalina - mordercy polskich Kres├│w, odegra┼é wielk─ů rol─Ö w ┼╝yciu polski i narodu polskiego. Nie ma dziedziny ┼╝ycia Polak├│w, w kt├│rej Lw├│w by┼éby nieobecny. Jest wi─Öc tak┼╝e udzia┼é Lwowa - i to bardzo du┼╝y w polskim ┼╝yciu muzycznym.

...

Podobnie jak w innych wi─Ökszych miastach Polski tak┼╝e we Lwowie dzieje muzyki zapocz─ůtkowa┼éa religijna muzyka wielog┼éosowa oraz organowa zwi─ůzane z lwowsk─ů katedr─ů katolick─ů, w kt├│rej ju┼╝ w XIV w. by┼éy organy. Muzyk─Ö organow─ů pisa┼é na pocz─ůtki XVI w. organista lwowski ┼üukasz (znane kompozycje liturgiczne na trzy do pi─Öciu g┼éos├│w). Doba renesansu przynios┼éa rozkwit ┼╝ycia muzycznego we Lwowie. Zapocz─ůtkowa┼é go w XVI w. urodzony we Lwowie Marcin Leopolita, obok Wac┼éawa z Szamotu┼é najwybitniejszy polski kompozytor tego okresu, w s┼éu┼╝bie na dworze kr├│lewskim. Szymon Starowolski w entuzjastycznym panegiryku na cze┼Ť─ç Leopolity ("Hekatontas", 1625) stwierdzi┼é nawet, ┼╝e pod wzgl─Ödem pi─Ökna melodyki nikt w Europie nie dor├│wna┼é lwowskiemu muzykowi. Jego "Missa Paschalis" jest po prostu cackiem muzycznym. W przedrozbiorowej Polsce w du┼╝ych miastach by┼éy kapele miejskie. Mia┼é j─ů tak┼╝e Lw├│w. Wiele informacji na jej temat przepad┼éo. Z tego co si─Ö zachowa┼éo w r├│┼╝nych ┼║r├│d┼éach wiemy, ┼╝e cz┼éonkami cechu muzycznego i utworzonej przy nim kapeli miejskiej byli nast─Öpuj─ůcy muzycy: w 1414 roku grali w niej m.in. Baran - fedeler i Jakub - fistulator, 1566-7 Jerzy Irzyk - puzonista, 1568-9 Kasper - flecista, 1569-73 Bart┼éomiej - kantor, do 1579 Jakub Bojarzyn - tybicen, 1576 gra┼é z kapel─ů w czasie pobytu we Lwowie kr├│la Stefana Batorego, ok. 1580 Bachus, 1580-99 Krzysztof Zaboklicki - tr─Öbacz, ok. 1584 Miko┼éaj - kantor, do 1588 Andrzej - puzonista, ok. 1599 Sebastian - puzonista, ok. 1604 Kasper Wyszoli┼äski - kantor, 1604-6 Wojciech - tr─Öbacz, 1606-10 Kasper - kantor, 1611 Sebastian - sztorcista. Oczywi┼Ťcie kapela istnia┼éa nadal. Obok kapel ┼Ťwieckich w Polsce istnia┼éy kapele katolickie. Odegra┼éy du┼╝─ů rol─Ö w rozwoju polskiej kultury muzycznej. We Lwowie kapela katedralna istnia┼éa zapewne ju┼╝ pod koniec XVI w. (pierwsza informacja z 1613 r.); zachowa┼éy si─Ö informacje o organmistrzach Miko┼éaju ze Lwowa, Andrzeju i Florianie Kamienieckim zmar┼éym w 1717 roku. Z ka┼╝dym wiekiem przybywa┼éo ko┼Ťcio┼é├│w katolickich we Lwowie i na terenie archidiecezji lwowskiej. Dlatego Franciszek Bem za┼éo┼╝y┼é we Lwowie w 1841 roku szko┼é─Ö organist├│w. Kapel─Ö klasztorn─ů wysokiej klasy mieli lwowscy dominikanie, du┼╝ym uznaniem cieszy┼é si─Ö jej zesp├│┼é wokalny, a potem tak┼╝e wokalno-instrumentalny, w dziewi─Ötnastym wieku jego dyrygentami byli miejscowi zakonnicy - Szczepan Jab┼éo┼äski (zm. 1828), kt├│ry tak┼╝e komponowa┼é msze, m.in. "Requiem" i od 1844 roku Augustyn Tomasz Braun (zm. 1861), skrzypek i kompozytor; ch├│r ko┼Ťcielny u ojc├│w dominikan├│w prowadzi┼é w 2. po┼éowie XIX w. W┼éadys┼éaw Bogda┼äski, nauczyciel ┼Ťpiewu, kompozytor i pianista, wsp├│┼éza┼éo┼╝yciel lwowskiego ch├│ru "Lutnia" w 1880 roku. Na prze┼éomie XVI/XVII w. przebywa┼é we Lwowie jezuita rodem z Poznania Jan Brandt (zm. 1601 we Lwowie), autor zbioru pie┼Ťni pt. "Pie┼Ťni r├│┼╝ne pospolite o r├│┼╝nych pobo┼╝nych potrzebach" (Warszawa 1586, Lw├│w 1601). Przy lwowskich szko┼éach klasztornych jezuit├│w i teatyn├│w w XVI i XVII w. powstawa┼é szko┼éy muzyczne zw. bursae musicorum, w kt├│rych m┼éodzie┼╝ uboga mog┼éa uczy─ç si─Ö muzyki bezp┼éatnie. Na prze┼éomie XVII i XVIII w. ze Lwowem zwi─ůzany by┼é Stanis┼éaw Sylwester Szarzy┼äski, jeden z naj┼Ťwietniejszych talent├│w w muzyce polskiego baroku. Dzia┼éali wtedy r├│wnie┼╝ inni kompozytorzy polscy we Lwowie, jak Adalbert Jankowski i J. Staromiejski (ok. 1740 w kaplicy dominikan├│w). Zesp├│┼é ten, za┼éo┼╝ony w ko┼äcu XVI w., sk┼éada┼é si─Ö pocz─ůtkowo z ch├│ru wokalnego, stopniowo do┼é─ůczy┼éy si─Ö do┼ä instrumenty. W okresie, gdy Staromiejski dzia┼éa┼é w kapeli lwowskiej, osi─ůgn─Ö┼éa ona wysoki poziom artystyczny. Do naszych czas├│w dochowa┼éy si─Ö jego cztery kompozycje: msze, dwa koncerty i "Vesprae de sanctis", siedmiocz─Ö┼Ťciowy cykl religijny. Arie solowe wchodz─ůce w sk┼éad tego cyklu ┼Ťwiadcz─ů korzystnie o inwencji kompozytora, najwybitniejszego liryka w muzyce polskiego p├│┼║nego baroku ("Dzieje muzyki polskiej" Warszawa 1983). Po w┼é─ůczeniu Lwowa do Austrii w 1772 roku, zamieszkali przej┼Ťciowo w nim dwaj polscy kompozytorzy: pochodz─ůcy z Wielkopolski Wojciech Dankowski (1792-99) i pochodz─ůcy ze ┼Ül─ůska p├│┼║niejszy nauczyciel Fryderyka Chopina - J├│zef Elsner (1792-99). Dankowski da┼é si─Ö pozna─ç we Lwowie zar├│wno jako kompozytor ko┼Ťcielny, jak i teatralny, gra┼é ponadto w orkiestrze operowej na alt├│wce. Elsner z kolei przyby┼é do Lwowa, aby obj─ů─ç stanowisko kapelmistrza miejscowego teatru. Wkr├│tce wystawi┼é w nim swoje dwie opery do tekst├│w niemieckich ("Die seltenen Br├╝der, Der verkleidete Sultan"). Gdy Wojciech Bogus┼éawski obj─ů┼é w 1795 roku prowadzenie niemieckiego teatru lwowskiego, Elsner zosta┼é jego wsp├│┼épracownikiem. Odt─ůd zacz─ů┼é komponowa─ç opery polskie do tekst├│w Bogus┼éawskiego; zachowa┼éa si─Ö z nich tylko jedna: "Amazonki, czyli Herminia". W tym czasie Elsner zacz─ů┼é si─Ö interesowa─ç polsk─ů muzyk─ů ludow─ů i wplata─ç w─ůtki ludowe do swoich utwor├│w instrumentalnych (Sonata fortepianowa D-dur). W 1796 roku napisa┼é trzy tria fortepianowe oparte na tematach z opery "Krakowiacy i G├│rale" Jana Stefaniego. W latach 1795-97 organizowa┼é we Lwowie cotygodniowe koncerty w ramach za┼éo┼╝onego przez siebie towarzystwa p.n. Akademia Muzyczna. W 1799 roku Elsner przeni├│s┼é si─Ö na sta┼ée ze Lwowa do Warszawy. W ┼Ťredniowieczu jednym z najpopularniejszych instrument├│w muzycznych by┼éa lutnia. W Polsce pierwsze wzmianki o uprawianiu muzyki lutniowej pojawiaj─ů si─Ö w XV wieku. Pojawili si─Ö w├│wczas pierwsi lutnicy polscy. W dziejach polskiego lutnictwa nie brak tak┼╝e w─ůtku lwowskiego. Lutnistami miejskimi we Lwowie byli w latach 1555-1626: Szymon ok. 1555, Jan 1556, Walentyn 1582, Bart┼éomiej ok. 1599, Krzysztof 1599-1606, Wojciech 1618-26. W p├│┼║niejszym okresie XVII w. znanym lutnikiem lwowskim by┼é Antoni Boguszewicz, w 1. po┼éowie XIX w. Jan Kuczy┼äski (zachowa┼éy si─Ö jego instrumenty z lat 1831, 1838 i 1849), a na pocz─ůtku XX w. (do 1925 r.) A. Ko┼Ťcielecki (jego instrumenty posiada m.in. Muzeum Instrument├│w Muzycznych w Poznaniu.

W┼é─ůczenie Lwowa do Austrii w 1792 roku spowodowa┼éy wielki nap┼éyw muzyk├│w. Jako pierwszy powsta┼é teatr niemiecki w 1776 (dzia┼éa┼é do 1872), a wkr├│tce - w lipcu 1780 - polski (dzia┼éa┼é z przerwami do ko┼äca marca 1842). Pierwszym dyrektorem by┼é Tomasz Truskolaski), a przedstawieniom zawsze wtedy towarzyszy┼éa muzyka i opery. W┼Ťr├│d kapelmistrz├│w byli tak wybitni muzycy jak wspomniany J├│zef Elsner (w latach 1792-99) i Karol Lipi┼äski (1810-1814). W latach 1785-99 teatrem kierowa┼é Wojciech Bogus┼éawski, kt├│ry wielk─ů wag─Ö przywi─ůzywa┼é do narodowego charakteru repertuaru. To w┼éa┼Ťnie on zach─Öci┼é Elsnera i Karola Kurpi┼äskiego do komponowania oper. Jednak zaborca austriacki dba┼é tak┼╝e i o to, aby ┼╝ycie muzyczne Lwowa by┼éo zdominowane przez muzyk├│w niemieckich. W┼Ťr├│d nich by┼é m.in. Franz Xavier Mozart, syn Wolfganga Amadeusa (st─ůd przydomek "Mozart Lwowski"), kt├│ry mieszka┼é we Lwowie w latach 1813-14 i 1822-38, by┼é nauczycielem gry na fortepianie, a w 1826 roku za┼éo┼╝y┼é stowarzyszenie muzyki ko┼Ťcielnej (C├Ącilien-Verein - Towarzystwo ┼Ťw. Cecylii 1826-29). W okresie germanizacji Lwowa i Galicji przez Austriak├│w, ale nie w celach germanizacyjnych, podczas podr├│┼╝y po Europie ┼Ťrodkowo-wschodniej w latach 1846-47 odwiedzi┼é Lw├│w w 1847 roku Ferenc Liszt/Franz Liszt (1811-1886), w─Ögiersko-austriacki kompozytor i pianista, jedna z najwybitniejszych postaci romantyzmu w muzyce. By┼é bardzo ┼╝yczliwie ustosunkowany do Polski i Polak├│w: przebywaj─ůc w Pary┼╝u w latach 1827-34 zaprzyja┼║ni┼é si─Ö z Fryderykiem Chopinem, w 1843 roku wyst─Öpowa┼é w Polsce, skomponowa┼é poemat symfoniczny "Mazepa" (1854), dokona┼é transkrypcji niekt├│rych utwor├│w Chopina, napisa┼é pierwsz─ů ksi─ů┼╝k─Ö o nim (F. Chopin 1852), do jego uczni├│w nale┼╝eli r├│wnie┼╝ Polacy - K. Tausig i J- Zar─Öbski, a z jego poparcia korzystali H. i J. Wieniawscy, J. Gall, Z. Noskowski. We Lwowie Liszt spotka┼é si─Ö na przyj─Öciu z Polakami w Zak┼éadzie Narodowym im. Ossoli┼äskich, najwa┼╝niejszej polskiej plac├│wce kulturalno-naukowej w mie┼Ťcie.

Germanizacja muzyczna Lwowa by┼éa jednak tylko powierzchowna, gdy┼╝ miasto ┼╝y┼éo polskim ┼╝yciem - tak┼╝e muzycznym. Po┼Ťwiadcza to historia instytucji muzycznej za┼éo┼╝onej we Lwowie w 1838 roku pod niemieck─ů nazw─ů Gesellschaft zur Bef├Ârderung der Musik in Galizien, kt├│r─ů ju┼╝ w 1848 roku zamieniono na polsk─ů - Galicyjskie Towarzystwo Muzyczne we Lwowie, a po odzyskaniu przez Polsk─Ö niepodleg┼éo┼Ťci sta┼éo si─Ö Polskim Towarzystwem Muzycznym we Lwowie (nazwa u┼╝ywana w latach 1918-1939). Jego pierwszym dyrektorem zosta┼é w 1838 roku Francuz w s┼éu┼╝bie austriackiej Jan Ruckgaber, kt├│ry w 1818 roku przyjecha┼é z Wiednia do Lwowa, gdzie rozpocz─ů┼é cykl koncert├│w, publicznych i w polskich domach ziemia┼äskich. Mieszkaj─ůc do ko┼äca ┼╝ycia we Lwowie (zm. 1876) zwi─ůza┼é si─Ö z Polakami (przyja┼║ni┼é si─Ö m.in. z Fryderykiem Chopinem) i w swojej tw├│rczo┼Ťci kompozytorskiej opiera┼é si─Ö nierzadko na polskiej muzyce ludowej. St─ůd dzisiaj jest uwa┼╝any za polsko-francuskiego pianist─Ö, akompaniatora, dyrygenta, pedagoga, kompozytora i organizatora ┼╝ycia muzycznego. Nie by┼é on wyj─ůtkiem - spolonizowali si─Ö w du┼╝ym stopniu tak┼╝e inni austriaccy muzycy dzia┼éaj─ůcy we Lwowie, jak np. Joseph Christoph Kessler (1800-1872) i Jan Kochler, kt├│rzy poza Lwowem dzia┼éali tak┼╝e w Warszawie (i st─ůd s─ů zaliczani do muzyk├│w polskich, czego nie chc─ů uzna─ç Ukrai┼äcy odpolszczaj─ůcy dzieje Lwowa, koncentruj─ůcy si─Ö na tym, ┼╝e nie byli Polakami z urodzenia). Galicyjskie Towarzystwo Muzyczne prowadzi┼éo we Lwowie konserwatorium muzyczne, kt├│re by┼éo zdominowane przez Polak├│w (wyk┼éadowcy i studenci), a tak┼╝e kilka ch├│r├│w oraz amatorsk─ů orkiestr─Ö.

W latach 1857-87 kolejnym dyrektorem Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego i konserwatorium muzycznego by┼é Karol Mikuli (ucze┼ä Fryderyka Chopina), kt├│rego dlatego, ┼╝e by┼é Polakiem pochodzenia ormia┼äskiego, Ukrai┼äcy uwa┼╝aj─ů dzisiaj nie za Polaka, a tylko za Ormianina (ukrai┼äska Wikipedia) w ramach swej polityki odpolszczania Lwowa. Mikuli by┼é pierwszym wydawc─ů i propagatorem utwor├│w Chopina we Lwowie i na wszystkich ziemiach polskich. Wyda┼é w 17 tomach wszystkie dzie┼éa Chopina, co by┼éo szczeg├│lnie wa┼╝ne dla polskiej kultury, gdy┼╝ by┼éo to przez kilka dziesi─Öcioleci najpopularniejsze w ┼Ťwiecie wydawnictwo, s┼éu┼╝─ůce wykonywaniu dzie┼é Chopina przez kilka generacji pianist├│w. By┼é on nauczycielem wielu muzyk├│w polskich. By┼é wreszcie cz┼éonkiem Wydzia┼éu polskiego patriotycznego Towarzystwa Gimnastycznego "Sok├│┼é" we Lwowie, za┼éo┼╝onego w 1867 roku. Na ┼Ťcianie Katedry Ormia┼äskiej we Lwowie znajduje si─Ö tablica pami─ůtkowa Karola Mikuliego w j─Özyku polskim, a nie ormia┼äskim! Do rozwoju Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego przyczyni┼é si─Ö tak┼╝e kompozytor Wincenty Danek (zm. 1879 Lw├│w), d┼éugoletni cz┼éonek jego w┼éadz. D┼éugoletnim dyrektorem konserwatorium by┼é Mieczys┼éaw So┼étys (1899-1929). W listopadzie 1919 r., w pierwsz─ů rocznic─Ö walk w obronie Lwowa, zorganizowa┼é pierwszy koncert po┼Ťwi─Öcony Orl─Ötom Lwowskim (jego syn Adam bra┼é czynny udzia┼é w walkach z Ukrai┼äcami). Po nim dyrektorem Towarzystwa by┼é jego syn Adam (1929-1939); za jego czas├│w ch├│r lwowskiej szko┼éy uwa┼╝any by┼é za najlepszy w Polsce. Profesorami konserwatorium lwowskiego by┼éo szereg wybitnych muzyk├│w polskich, m.in. Tadeusz Majerski, Ludomir R├│┼╝ycki, J├│zef Koffler, Stanis┼éaw Niewiadomski, Henryk Melcer-Szczawi┼äski, Walery Wysocki i zakochany w polskim Lwowie czeski pianista Vil├ęm Kurz (1897-1919). Od 1933 roku Polskie Towarzystwo Muzyczne we Lwowie mia┼éo swoj─ů fili─Ö w Inowroc┼éawiu. Od 1906 roku siedziba Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego znajdowa┼éa si─Ö przy ul. Chor─ů┼╝czyzny 7, w secesyjnym budynku z wielk─ů sal─ů koncertow─ů, wzniesionym wed┼éug projektu polskiego architekta W┼éadys┼éawa Sad┼éowskiego.

Poza konserwatorium Polskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie dzia┼éa┼éo tak┼╝e konserwatorium im. Karola Szymanowskiego. W 1902 roku powsta┼éa Filharmonia, kt├│ra po wojnie wznowi┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç w 1921 roku. Natomiast na Uniwersytecie Lwowskim w 1912 roku, dzi─Öki staraniom Adolfa Chybi┼äskiego otwarta zosta┼éa druga (po krakowskiej) katedra muzykologii w Polsce, kt├│r─ů prowadzi┼é on do 1941 roku. Uko┼äczyli na niej studia m.in. Adam Zbigniew Liebhardt, po wojnie, w 1945 roku organizator Zak┼éadu Muzykologii w Uniwersytecie Wroc┼éawskim, Zofia Lissa, kt├│ra w latach 1930-39 by┼éa we Lwowie profesorem w Konserwatorium im. Szymanowskiego i w Szkole Muzycznej im. Chopina i w latach 1934-39 prowadzi┼éa w lwowskim Instytucie Psychotechnicznym badania nad muzykalno┼Ťci─ů dzieci i m┼éodzie┼╝y, a po wojnie, w 1948 roku zorganizowa┼éa Zak┼éad Muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim i zosta┼éa jego kierownikiem, a w latach 1958-75 pe┼éni┼éa funkcj─Ö dyrektora Instytutu Muzykologii UW i Stefania ┼üobaczewska, przed wojn─ů profesor w Konserwatorium im. Szymanowskiego we Lwowie, a po wojnie, od 1945 roku profesor i rektor (1952-55) Pa┼ästwowej Wy┼╝szej Szko┼éy Muzycznej w Krakowie oraz w latach1952-59 kierownik Instytutu Muzykologii na Uniwersytecie Jagiello┼äskim. We Lwowie dzia┼éa┼é znany skrzypek i kompozytor Karol Lipi┼äski oraz zaczynali swoj─ů karier─Ö tacy znani p├│┼║niej muzycy jak: Ludomir R├│┼╝ycki, Witold Friemann, Pawe┼é Kocha┼äski, Jerzy Lalewicz, Henryk Jarecki, Mieczys┼éaw i Adam So┼étysowie, Jan Gall. Wydawano czasopisma po┼Ťwi─Öcone ┼╝yciu muzycznemu: "Gazeta muzyczna" (1918), "Lwowskie wiadomo┼Ťci muzyczne i literackie" (1925-34), "Echo" (1936-37), w kt├│rych publikowali m.in. Seweryn Barbag, J├│zef Koffler, Stefania ┼üobaczewska. Koffler by┼é przez wiele lat redaktorem naczelnym pism "Orkiestra" i "Echo". Koncerty muzyki powa┼╝nej organizowane by┼éo przez stowarzyszenia muzyczne: w 1919 roku powsta┼é Zwi─ůzek Muzyk├│w we Lwowie, a w 1930 lwowska filia Mi─Ödzynarodowego Towarzystwa Muzyki Wsp├│┼éczesnej (pierwszym prezesem - do 1939 r. by┼é Zbigniew Drzewiecki, pianista i pedagog, redaktor lwowskiej "Muzyki Wsp├│┼éczesnej", jeden z inicjator├│w urz─ůdzania w Warszawie od 1927 r. Mi─Ödzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, od pocz─ůtku by┼é cz┼éonkiem jury konkursu w latach 1927, 1932, 1937, a na konkursach w 1949, 1955, 1960 i 1965 jego przewodnicz─ůcym), a w 1933 roku Lwowskie Towarzystwo Mi┼éo┼Ťnik├│w Muzyki i Opery. W okresie mi─Ödzywojennym znany skrzypek lwowski Zygmunt Bruckmann za┼éo┼╝y┼é szko┼é─Ö gry skrzypcowej. W Teatrze Wielkim 2 maja 1923 roku w┼éoski re┼╝yser baletowy A. Fortunato re┼╝yserowa┼é "Jezioro ┼üab─Ödzie" Piotra Czajkowskiego. W Teatrze Wielkim wyst─Öpowa┼é 20-25 czerwca 1929 roku s┼éynny rosyjski Teatr Artystyczny Konstantina Stanis┼éawskiego, wystawiaj─ůc sztuki "Biedy nie ha┼äbi" A. Ostrowskiego, "Wi┼Ťniowy sad" A. Czechowa, "O┼╝enek" Niko┼éaja Gogola, "Na dnie" Maksyma Gorkiego i "Bracia Karamazow" Fiodora Dostojewskiego. 8 lutego 1933 roku w Teatrze Wielkim odby┼é si─Ö VII koncert symfoniczny, na kt├│rym po raz pierwszy w Polsce wykonano "B┼é─Ökitn─ů rapsodi─Ö" Georga Gershwina (dyrygowa┼é A. Do┼é┼╝ycki). W Teatrze Wielkim 11 marca 1933 roku odby┼éa si─Ö prapremiera "Je┼äc├│w" Filippo Martinettiego - z udzia┼éem autora, w re┼╝yserii W. Radulskiego i scenografii A. Pronaszki. Marinetti uzna┼é inscenizacj─Ö swej sztuki za lepsz─ů od rzymskiego przedstawienia Enrico Prampoliniego. 29-30 wrze┼Ťnia 1936 roku w Teatrze Wielkim wyst─Öpowa┼é wysokiej klasy balet Feliksa Parnella, kt├│rego trasy tourn├ęe obejmowa┼éy wszystkie kraje Europy.

W teatrze lwowskim wystawiano r├│wnie┼╝ opery, a w 1872 roku zosta┼éa za┼éo┼╝ona we Lwowie osobny polski teatr operowy/zesp├│┼é operowy. Polski ┼Ťpiewak (bas) Walery Wysocki, kt├│ry karier─Ö ┼Ťpiewacz─ů rozpocz─ů┼é jako solista s┼éynnej mediola┼äskiej La Scali, za┼éo┼╝y┼é w├│wczas lwowsk─ů szko┼é─Ö wokaln─ů, kt├│r─ů uko┼äczy┼éo oko┼éo 200 os├│b. W doborowym zespole ├│wczesnej opery lwowskiej zadebiutowa┼éo kilkunastu jego wychowank├│w, kt├│rzy cieszyli si─Ö s┼éaw─ů europejsk─ů i ┼Ťwiatow─ů, w tym: Janina Korolewicz-Waydowa, Aleksander Myszuga, Salomea Kruszelnicka, Adam Didur (kierowa┼é oper─ů lwowsk─ů w latach 1932-39), Helena Zboi┼äska-Ruszkowska. Prze ca┼éy czas istnienia opery lwowskiej wyst─Öpowa┼éo w niej wielu innych polskich bardzo dobrych ┼Ťpiewak├│w i ┼Ťpiewaczek operowych, kt├│rzy wyst─Öpowali tak┼╝e z powodzeniem na scenach operowych ┼Ťwita jak np. Maria Gruszczy┼äska - primadonna opery warszawskiej,

Przed wojn─ů w operze lwowskiej Teatru Wielkiego we Lwowie wyst─Öpowali bardzo znani ┼Ťpiewacy polscy spoza Lwowa, m.in.: 15 stycznia 1925 roku Jan Kiepura w tytu┼éowej roli w "Fau┼Ťcie" Gounoda, a 12 lipca 1928 roku w "Tosce" G. Pucciniego; w 1923 roku Ada Sari wyst─ůpi┼éa w "Cyruliku sewilskim" Gioacchino Rossiniego, od tej pory wyst─Öpowa┼éa wielokrotnie we Lwowie.

W mi─Ödzywojennym Lwowie wyst─Öpowa┼éo go┼Ťcinnie wielu zagranicznych artyst├│w muzyk├│w i artyst├│w teatralnych, jak np.: w 1919 roku skrzypaczka austriacka Erica Morini, w 1919, 1920, 1927, 1928 i 1930 roku niemiecki pianista i pedagog pochodzenia holenderskiego Egon Petri, w 1920 roku kanadyjska ┼Ťpiewaczka koloraturowa Berta Crawford, w 1920 roku skrzypek w─Ögierski Emil Telmanyi, w 1920, 1923, 1938 i 1939 roku urodzony w Krakowie pianista ┼╝ydowski - obywatel ┼Ťwiata Ignacy Friedman/Ignaz Friedman, w 1921, 1928, 1930 i 1931 roku ameryka┼äski skrzypek pochodzenia w─Ögierskiego J├│zsef/Joseph Szigeti, w 1921 i 1927 roku tenor rosyjsko-esto┼äski Dmitri Smirnov, w 1921, 1922 i 1929 pianista ┼╝ydowski z Rosji - obywatel ┼Ťwiata Lew/Leo Gregorovich Sirota, 1921, 1926, 1927, 1930, 1932 oraz w styczniu i grudniu 1937 roku koncertuj─ůcy na ca┼éym ┼Ťwiecie wybitny pianista ┼╝ydowski - obywatel ┼Ťwiata rodem ze Lwowa, na koniec obywatel belgijski Stefan Askenase, w 1922, 1930 i 1932 roku pianista rosyjski Nikolai Orlov, w 1923 roku pianista austriacki Joseph Pembaur, w 1923, 1929 i 1931 roku wiolonczelista austriacki Emanuel Feuermann, w 1924 roku dyrygent czeski Milan Zuna, w 1924 roku skrzypek czeski Jan Kubelik, w 1925 roku skrzypka francuskiego Jacques Thibaud, w 1926 roku ┼Ťpiewaczka japo┼äska Teiko Kiwa, w 1926 roku znany ameryka┼äski pianista rodem z Polski Leopold Godowsky, w 1926 roku wyst─Öpuj─ůcy na scenach europejskich znany aktor alba┼äski Aleksand├źr Moisiu, w 1926 i 1930 skrzypek czeski V├í┼ía P┼Ö├şhoda, w 1927 roku szwedzka primadonna, gwiazda operetki Elna Gistedt-Kiltynowicz (wysz┼éa za m─ů┼╝ za Polaka i mieszka┼éa wiele lat w Polsce), w 1928 roku wiolonczelistka w─Ögierska Judyta Bokor, w 1928 i 1933 roku wiolonczelista hiszpa┼äski Gaspar Cassado, w 1928 i 1933 roku ┼Ťpiewak oratoryjno-synagogalny, nadkantor synagogi w Hanowerze (Niemcy) Izrael Alter, w 1918, 1933 i 1934 roku koncertuj─ůcy na ca┼éym ┼Ťwiecie wybitny skrzypek ┼╝ydowski - obywatel ┼Ťwiata rodem ze Lwowa, na koniec obywatel ameryka┼äski Bronis┼éaw Gimpel, w 1929 roku wiolonczelista w─Ögierski Arnold F├Âldesy, w 1929, 1930 i 1933 roku pianista ┼╝ydowski rodem ze Lwowa, ale obywatel ┼Ťwiata Moriz Rosenthal, w 1930 roku s┼éawny tenor w┼éoski Norberto Ardelli, w 1930 roku tenor francuski Jean Rogatschevsky, w 1931 roku znany pianista chilijski Claudio Arrau, w 1931 roku baryton w┼éoski Umberto Urbano, w 1932 roku ameryka┼äski wiolonczelista Gregor Piatigorsky, w 1932 roku brytyjski ┼Ťpiewak operowy Alfred Piccaver (wyst─ůpi┼é w "Tosce" G. Pucciniego), w 1932, 1938 i 1939 roku ameryka┼äski pianista Alexander Uninsky, w 1933 roku tancerz japo┼äski Yechi Nimura, w 1933 roku austriacki pianista jazzowy Walter Landauer, w 1933 roku znany wirtuoz skrzypiec pochodzenia ┼╝ydowskiego mieszkaj─ůcy od m┼éodych lat poza Polsk─ů Bronis┼éaw Huberman, w 1933 roku znana ┼Ťpiewaczka japo┼äska Tamaki Miura (wyst─ůpi┼éa w "Madame Butterfly" G. Pucciniego), w 1933 roku muzyk i dyrygent austriacki Lothar Wallerstein, w 1933 roku Ch├│r Kozak├│w Kuba┼äskich Elizawety Gagarinowej, w 1933, 1934 i 1939 roku pianista w─Ögierski Imre Ungar, w 1934 roku ameryka┼äski pianista ┼╝ydowskiego pochodzenia rodem z Polski Mieczys┼éaw M├╝nz, w 1937 roku reprezentacyjny ch├│r rumu┼äski "Cantarea Romaniei", w 1938 roku francuska tancerka, aktorka i ┼Ťpiewaczka Josephine Baker, w 1938 roku ┼╝ydowsko-ameryka┼äski skrzypek rodem z Polski Szymon Goldberg, w 1938 roku w─Ögierski ch├│r akademicki z Szeged.

Opera lwowska by┼éa najwa┼╝niejsz─ů obok warszawskiej scen─ů operow─ů w Polsce, a w latach mi─Ödzywojennych by┼éa jedn─ů z trzech sta┼éych scen operowych w Polsce (obok Warszawy i Poznania). W 1900 we Lwowie otwarto wspania┼éy gmach operowy - Teatr Wielki wzorowany na operze wiede┼äskiej, wed┼éug plan├│w polskiego architekta Zygmunta Gorgolewskiego. Dzi─Öki liberalizmowi w┼éadz monarchii habsburskiej, tam w┼éa┼Ťnie mo┼╝liwe by┼éy premiery polskich dzie┼é, na kt├│re nie zezwolono by w Warszawie. Stanis┼éaw Moniuszko (1819-1872) by┼é obok Fryderyka Chopin najwybitniejszym polskim kompozytorem, najwi─Ökszym przedstawicielem polskiej opery narodowej. We Lwowie do 1945 roku wystawiono jego jedena┼Ťcie kompozycji muzycznych: "Nocleg w Apeninach", "Flis", "Nowy Don Kichot", "Halka", "Jawnuta", "Karmaniol", "Verbum nobile", "Widma" - kantata wystawiana od 1878 tak┼╝e jako "Dziady", "Hrabina", "Milda" (oratorium) i "Straszny Dw├│r". Premiera pierwszego dzie┼éa odby┼éa si─Ö w 1841 roku, ostatnia w 1877 roku. Najbardziej narodowe opery - "Halka" i "Straszny Dw├│r" jako najbardziej popularne by┼éy wystawiane we Lwowie podczas prawie wszystkich sezon├│w operowych do 1939 roku. We Lwowie odby┼éy si─Ö premiery szeregu oper polskich, m.in. "Nocleg w Apeninach" (1876), "Mindowe" (1880), "Jadwiga kr├│lowa polska" (1886) i "Barbara Radziwi┼é┼é├│wna"1893 roku Henryka Jareckiego, "Manru" Ignacego Paderewskiego na podstawie powie┼Ťci "Chata za wsi─ů" J├│zefa Ignacego Kraszewskiego, jej prapremiera odby┼éa si─Ö w Dre┼║nie 29 maja 1901 roku (┼Ťpiewana by┼éa w├│wczas po niemiecku), za┼Ť polska premiera najpierw we Lwowie 8 czerwca 1901 roku, a nast─Öpnie w Teatrze Wielkim w Warszawie 24 maja 1902 roku, natomiast premiera ameryka┼äska (┼Ťpiewana w j─Özyku angielskim) odby┼éa si─Ö na scenie s┼éynnej Metropolitan Opera w Nowym Jorku 14 lutego 1902 roku. Z kolei w 1907 roku znany kompozytor polskim, "Stara ba┼Ť┼ä" W┼éadys┼éawa ┼╗ele┼äskiego, z librettem na podstawie popularnego utworu J├│zefa Ignacego Kraszewskiego pod tym samym tytu┼éem, wydanym w 1876 roku, a w 1909 roku odby┼éa si─Ö we Lwowie prapremiera opery Ludomira R├│┼╝yckiego "Boles┼éaw ┼Ümia┼éy", od czas├│w Elsnera i Kurpi┼äskiego pierwszej polskiej opery historycznej.

Wykonanych by┼éo we Lwowie r├│wnie┼╝ wiele innych utwor├│w muzycznych, cz─Östo po raz pierwszy w Polsce, znanych kompozytor├│w polskich, jak np. symfoni─Ö "Maria" wed┼éug poematu A. Malczewskiego Rajmunda Baczy┼äskiego (1868), operetki "Korylla" (1859) i "Paziowie kr├│lowej Marysie┼äski" (1864), "Symfoni─Ö" (1885) Stanis┼éawa Dunieckiego, balet "Dzicy ludzie" (1796) i muzyk─Ö sceniczn─ů do tragedii "Maria Stuart" do s┼é├│w F. Schillera (1792) i "Lanassa czyli Wdowa Malabaru" A.M. Lamierre, do przek┼éadu W. Bogus┼éawskiego (1796), kantaty "Na otwarcie nowego Teatru Wielkiego we Lwowie" (1900) i "Na ods┼éoni─Öcie pomnika Mickiewicza we Lwowie" (1904) Jana Galla, operetki "Kr├│l kawy" A.T. Muellera do s┼é├│w Mariana Hemara i J. Meyena (1927), "Divertimento" na skrzypce i orkiestr─Ö (1937) Witolda Krzemie┼äskiego, oper─Ö "Syrena Dniestru" (1813) Karola Lipi┼äskiego, itd.

W ┼╝yciu muzycznym Lwowa bardzo wa┼╝n─ů rol─Ö pe┼éni┼éy ch├│ry. Spo┼Ťr├│d wielu polskich ch├│r├│w amatorskich we Lwowie wysoki poziom artystyczny osi─ůgn─Ö┼éy nast─Öpuj─ůce ch├│ry: Towarzystwa Muzycznego (1884-96 dyrygent Jan Gall), "Lutnia" (za┼é. 1880 przez Stanis┼éawa Cetwi┼äskiego, W┼éadys┼éawa Bogda┼äskiego i Romualda Makarewicza), "Echo-Macierz" (1886 przez Juliana Fontan─Ö, 1896-1912 dyrygent Jan Gall), Lwowski Ch├│r Akademicki (1899), Lwowski Ch├│r Technicki - Politechniki Lwowskiej (1898) i Lwowski Ch├│r Robotniczy (1902), kt├│re poprzez liczne wyst─Öpy znane by┼éy w ca┼éej Polsce i z wyst─Öp├│w za granic─ů. Natomiast za┼éo┼╝ony przed wojn─ů przez Adama So┼étysa ch├│r Konserwatorium Muzycznego we Lwowie by┼é uwa┼╝any za najlepszy ch├│r w ca┼éej Polsce. Ch├│r Technicki odni├│s┼é wielki sukces podczas wyst─Öp├│w na Wystawie ┼Üwiatowej w Pary┼╝u w roku 1900 i odbywaj─ůcym si─Ö tam w├│wczas kongresie student├│w z ca┼éego ┼Ťwiata (przesz┼éo trzy tysi─ůce uczestnik├│w). ┼Üpiewano arcydzie┼éa Moniuszki, Galla, So┼étysa, Niewiadomskiego i innych. By┼é to tak┼╝e ogromny sukces polityczny, przypominaj─ůcy ┼Ťwiatu, ┼╝e nar├│d polski istnieje nadal i pomimo tak d┼éugiej niewoli podtrzymuje i zna pie┼Ťni polskich kompozytor├│w, szerz─ůc ich urok nie tylko w kraju, ale i za granic─ů. Po 1945 roku kontynuatorem tradycji lwowskiego Ch├│ru Technickiego jest Akademicki Ch├│r Politechniki ┼Ül─ůskiej w Gliwicach, za┼éo┼╝ony w 1945 roku przez by┼éych pracownik├│w i student├│w polskiej do 1939 roku Politechniki Lwowskiej oraz Akademicki Ch├│r Politechniki Wroc┼éawskiej powo┼éany do istnienia w 1946 roku tak┼╝e przez by┼éych student├│w i profesor├│w Politechniki Lwowskiej. We Lwowie dzia┼éa┼éo dw├│ch najwi─Ökszych od czasu Stanis┼éawa Moniuszki kompozytor├│w pie┼Ťni - Jan Gall w latach 1896-1912 i Stanis┼éaw Niewiadomski w latach 1887-1918 profesor Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego. Gall, autor oko┼éo 400 pie┼Ťni ch├│ralnych i 90 solowych, prowadzi┼é s┼éynny lwowski ch├│r "Echo-Macierz" jako dyrygent i kierownik artystyczny. Natomiast pie┼Ťni Stanis┼éawa Niewiadomskiego zdobywa┼éy najwi─Öksz─ů popularno┼Ť─ç w ca┼éej Polsce od czas├│w Stanis┼éawa Moniuszki. Utwory jego to dalszy ci─ůg zapocz─ůtkowanego przez Moniuszk─Ö "domowego stylu pie┼Ťniarskiego". Przepojone swojsk─ů nut─ů pie┼Ťni wzrusza┼éy dzi─Öki tym elementom, o kt├│rych kiedy┼Ť powiedzia┼é sam Moniuszko: "To, co jest narodowe, krajowe, co jest echem dziecinnych naszych wspomnie┼ä, nigdy mieszka┼äcom ziemi, na kt├│rej si─Ö urodzili wzro┼Ťli, podoba─ç si─Ö nie przestanie. Zwi─ůzana ze Lwowem Krystyna Grottgerowa, kompozytorka pie┼Ťni patriotycznych w I po┼éowie XIX wieku, skomponowa┼éa m.in. "Marsza pogrzebowego na 31 lipca 1847", kt├│ry sta┼é si─Ö bardzo popularny we Lwowie w okresie rewolucji Wiosny Lud├│w. - Mo┼╝na tu doda─ç, ┼╝e ┼╝adne inne miasto w Polsce poza Warszaw─ů nie mia┼éo napisanych o nim tyle pie┼Ťni, kt├│rych mia┼é Lw├│w. Najs┼éawniejsz─ů z nich by┼éa i ci─ůgle jest nawet w dzisiejszej Polsce bez Lwowa piosenka "Tylko we Lwowie", napisana do polskiego filmu "W┼é├│cz─Ögi" z 1939 roku. Tekst do niej napisa┼é Emanuel Szlechter a muzyk─Ö Henryk Wars. Piosenk─Ö wykonywa┼é duet Szczepcio (w┼éa┼Ťciwie Kazimierz Jan Wajda, polski aktor teatralny, radiowy i filmowy) i To┼äko (Henryk Vogelf├Ąnger, r├│wnie┼╝ aktor radiowy i filmowy). We wsp├│┼éczesnym wykonaniu popularna jest jej interpretacja Kapeli Czerniakowskiej Sta┼Ťka Wielanka. R├│wnie┼╝ w okresie mi─Ödzywojennym powsta┼éy dwie inne bardzo popularne piosenki o Lwowie, kt├│re s─ů wykonywane po dzi┼Ť dzie┼ä. Pierwsza to "Tyle jest miast" (r├│wnie┼╝ "Piosenka o Lwowie") napisana w 1926 roku i opiewaj─ůca polski Lw├│w. Muzyk─Ö do utworu skomponowa┼é Nacio Herb Brown, a s┼éowa napisa┼é Marian Hemar specjalnie dla Zofii Tern├ę, kt├│ra te┼╝ pierwotnie j─ů wykonywa┼éa. Po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku utw├│r by┼é interpretowany tak┼╝e przez innych artyst├│w polskich, mi─Ödzy innymi Mariana Opani─Ö, Edyt─Ö Geppert i Micha┼éa Bajora. Przed wojn─ů powsta┼é i by┼é popularny we Lwowie Hymn na cze┼Ť─ç Lwowa - polska pie┼Ť┼ä opiewaj─ůca Lw├│w, powsta┼éa do s┼é├│w Henryka Zbierzchowskiego i muzyki Boles┼éawa Wallek-Walewskiego (wykonywana w tempie poloneza).

W 1910 roku, czyli w setn─ů rocznic─Ö urodzin Chopina, kiedy nie mo┼╝na by┼éo zorganizowa─ç uroczysto┼Ťci rocznicowych w Warszawie, poniewa┼╝ nie zgadza┼é si─Ö na to zaborca rosyjski, odby┼éy si─Ö one w polskim teatrze Skarbka we Lwowie w dniach 23-28 pa┼║dziernika 1910 roku, gdy┼╝ nale┼╝─ůca w├│wczas do Austrii Galicja cieszy┼éa si─Ö du┼╝─ů autonomi─ů polityczno-kulturaln─ů i by┼éa rz─ůdzona przez Polak├│w. Uroczysto┼Ťci te odby┼éy si─Ö podczas pierwszego na ziemiach polskich Zjazdu Muzyk├│w Polskich i wzi─Öli w nich udzia┼é prawie wszyscy wybitni muzycy polscy. Wzi─ů┼é w nich udzia┼é m.in. wielki pianista polski Ignacy Paderewski. Wyg┼éosi┼é tam 23 pa┼║dziernika 1910 roku g┼é├│wn─ů mow─Ö o naszym najwi─Ökszym kompozytorze, kt├│ra zosta┼éa wydana drukiem we Lwowie w 1912 roku: Ignacy Jan Paderewski, "Chopin, mowa" w: "Obch├│d setnej rocznicy urodzin Chopina i pierwszy Zjazd Muzyk├│w Polskich we Lwowie"; jej riprint ukaza┼é si─Ö w Warszawie w 1991 roku ("Chopin. Mowa wyg┼éoszona we Lwowie 23.10.1910"). Paderewski wzi─ů┼é udzia┼é r├│wnie┼╝ we lwowskim koncercie, kt├│ry odby┼é si─Ö 24 pa┼║dziernika. Zosta┼éa w├│wczas wykonana po raz pierwszy na ziemiach polskich jego Symfonia h-moll op.24. W polskim Lwowie wydano tak┼╝e dwie cenne polskie biografie Fryderyka Chopina: Henryka Opie┼äskiego "Chopin" (1909) i Ferdynanda Hoesicka Chopin. ┼╗ycie i tw├│rczo┼Ť─ç (1932) oraz Jaros┼éawa Iwaszkiewicz popularn─ů monografi─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů osobie i tw├│rczo┼Ťci Fryderyka Chopina pt. (Lw├│w 1938; 7 wyda┼ä w powojennej Polsce do 2010 r.). Przed wojn─ů we Lwowie by┼éa szko┼éa muzyczna im. F. Chopina.

We Lwowie ukaza┼éo si─Ö bardzo wiele innych ksi─ů┼╝ek i prac po┼Ťwi─Öconych polskiej muzyce i polskim kompozytorom, jak np. pochodz─ůcego ze Lwowa profesora muzykologii na Uniwersytecie Jagiello┼äskim Zdzis┼éawa Jachimeckiego: Muzyka w Polsce (Lw├│w 1907), Ryszard Wagner. ┼╗ycie i tw├│rczo┼Ť─ç (Lw├│w 1911, Warszawa 1922, Krak├│w 1960), W kole zagadnie┼ä "Bogurodzicy" (Lw├│w 1936) czy Stefanii ┼üobaczewskiej Zarys estetyki muzycznej (1937). Bardzo wiele szkic├│w i artyku┼é├│w wysz┼éo spod pi├│ra Adolfa Chybi┼äskiego, kierownika Zak┼éadu Muzykologii Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1913-41 oraz Zofii Lissy, przed wojn─ů profesora Konserwatorium im. Szymanowskiego we Lwowie i Seweryna Barbaga.

M├│wi─ůc o Lwowie w dziejach muzyki polskiej nie spos├│b nie wspomnie─ç koncert├│w w tym mie┼Ťcie Artura Rubinsteina (1887 ┼ü├│d┼║ - 1982 Genewa), wielkiego polskiego pianisty pochodzenia ┼╝ydowskiego. Prawdziwego maestro. Znany by┼é jako wirtuoz i odtw├│rca muzyki Chopina, Brahmsa, Schuberta, Schumanna, Dvoraka, Rachmaninowa i Szymanowskiego. W swojej ponad 80-letniej karierze pianisty wyst─ůpi┼é w ponad 6000 koncertach w bardzo wielu krajach. Wyst─Öpowa┼é z wieloma uznanymi orkiestrami i dyrygentami oraz gra┼é m.in. z Pablem Casalsem, Jacquesem Thibaud i Romanem Totenbergiem. By┼é patriot─ů polskim. Na inauguracji Organizacji Narod├│w Zjednoczonych w San Francisco w 1945 roku po wykonaniu hymnu ameryka┼äskiego spontaniczne i poza programem zagra┼é Mazurka D─ůbrowskiego. W Krakowie w 1976 roku ukaza┼é si─Ö polski przek┼éad jest autobiografii "Moje m┼éode lata", w kt├│rej artysta pisze o swojej m┼éodo┼Ťci - edukacji, rodzinie, pocz─ůtku kariery i o ludziach, kt├│rych spotka┼é i kt├│rzy wywierali wp┼éyw na jego tw├│rczo┼Ť─ç. Z ksi─ů┼╝ki dowiadujemy si─Ö, ┼╝e w roku 1910 po udanych koncertach w Krakowie Rubinstein debiutowa┼é w gmachu polskiej Opery we Lwowie. Rubinstein pisze: "Kiedy ┼Ťwiat┼éa przygas┼éy, a na sali zapanowa┼éa absolutna cisza, wyczu┼éem ten szczeg├│lny nieuchwytny kontakt ┼é─ůcz─ůcy mnie z publiczno┼Ťci─ů, kontakt, kt├│ry jest dla mnie natchnieniem w czasie gry. Sukces odniesiony tego wieczora nale┼╝a┼é do najdonio┼Ťlejszych w ca┼éej mojej karierze artystycznej. Odt─ůd, a┼╝ po II wojn─Ö ┼Ťwiatow─ů Lw├│w by┼é jedynym miastem, w kt├│rym zawsze mog┼éem liczy─ç na ca┼ékowicie wysprzedan─ů sal─Ö". To go zbli┼╝y┼éo bardzo do tego arcypolskiego miasta. Tego samego roku jeszcze dwa razy koncertowa┼é we Lwowie, ponownie w 1911 roku, w 1912 i 1913 roku, a po I wojnie ┼Ťwiatowej - ju┼╝ w polskim Lwowie, chocia┼╝ by┼é ju┼╝ bardzo s┼éawny i bez przerwy koncertowa┼é w wielu krajach, mia┼é ci─ůgle przyjemno┼Ť─ç wraca─ç do Lwowa, gdzie wyst─Öpowa┼é: 15 pa┼║dziernika 1924, 24 listopada 1925, 14 kwietnia 1926, 25 marca 1927, 13 stycznia 1930, 6 lutego 1931, 11 stycznia 1933, 4 pa┼║dziernika 1934 i 14 stycznia 1936 roku. Koncertowa┼é zazwyczaj w pi─Öknej sali Polskiego Towarzystwa Muzycznego.

Wprost niebywa┼é─ů popularno┼Ťci─ů publiczno┼Ťci lwowskiej cieszy┼éy si─Ö wyst─Öpy we Lwowie Jana Kiepury, ┼Ťpiewaka (tenor) i aktora. Cieszy┼é si─Ö na arenie mi─Ödzynarodowej du┼╝─ů popularno┼Ťci─ů, odnosz─ůc sukcesy na scenach czo┼éowych teatr├│w ┼Ťwiata (m.in. w s┼éynnej mediola┼äskiej operze La Scala), jak r├│wnie┼╝ w salach koncertowych i na ekranie kinowym. Za wyst─Öpy otrzymywa┼é najwy┼╝sze honoraria na ┼Ťwiecie.

W 1928 roku powsta┼éo we Lwowie Wydawnictwo Dawnej Muzyki Polskiej pod redakcj─ů wybitnego muzykologa prof. Adolfa Chybi┼äskiego, kierownika Zak┼éadu Muzykologii Uniwersytetu Lwowskiego, kt├│re do 1939 roku wyda┼éo 17 zeszyt├│w, zawieraj─ůcych g┼é├│wnie utwory kompozytor├│w z okresu renesansu i baroku.

Polskie Radio Lw├│w uruchomione 5 stycznia 1930 roku by┼éo pierwsz─ů rozg┼éo┼Ťni─ů we wschodniej Polsce. Dyrektorami radia byli Janusz ┼╗u┼éawski i Juliusz Petry. Programy emitowane ze Lwowa okaza┼éy si─Ö bardzo popularne w ca┼éym kraju. Radio gra┼éo muzyk─Ö klasyczn─ů i rozrywkow─ů, nadawa┼éo programy publicystyczne, audycje dla m┼éodzie┼╝y, wiadomo┼Ťci i msze w ka┼╝d─ů niedziel─Ö. Ogromn─ů popularno┼Ťci─ů cieszy┼éa si─Ö "Weso┼éa Lwowska Fala", audycja kabaretowa przeplatana muzyk─ů. Dyrygentem w rozg┼éo┼Ťni do 1939 roku by┼é Mieczys┼éaw Krzy┼äski, dyrygent i kompozytor, po wojnie m.in. dyrektor naczelny i artystyczny Operetko Dolno┼Ťl─ůskiej we Wroc┼éawiu, a nast─Öpnie dyrygent Teatru Muzycznego w Gdyni; kierownikiem muzycznym by┼é od 1936 roku Adam So┼étys.

W polskim przez wieki Lwowie urodzi┼éo si─Ö kilka tysi─Öcy Polak├│w, kt├│rych nazwiska na trwa┼ée zapisa┼éy si─Ö w dziejach narodu polskiego. W┼Ťr├│d nich nie zabrak┼éo tak┼╝e kompozytor├│w, pianist├│w, ┼Ťpiewak├│w operowych i piosenkarzy. Oto oni: Kazimierz Abratowski (1893-1974), pianista, kompozytor, dyrygent, pedagog, profesor lwowskiego konserwatorium, dyrygent ch├│ru lwowskiego Towarzystwa ┼Üpiewaczego "Bard"; Stefan Askenazy (1896-1985), wybitny polsko-belgijski pianista i pedagog ┼╝ydowskiego pochodzenia, koncertuj─ůcy na ca┼éym ┼Ťwiecie; Emanuel Ax (ur. 1949), znany ameryka┼äski pianista polsko-┼╝ydowskiego pochodzenia; Jerzy Micha┼é Bo┼╝yk (ur. 1941), pianista i wokalista jazzowy, co roku otwiera festiwal piosenki studenckiej YAPA; Ludwik Ryszard Marian Bronarski (1890-1975), muzykolog i pianista dzia┼éaj─ůcy w Szwajcarii, zainicjowa┼é i zrealizowa┼é edycj─Ö "Dzie┼é wszystkich" Chopina w 21 tomach (1949-1961); Wilhelm Czerwi┼äski (1837-1893), pianista, kompozytor oper i operetek, przedstawiciel nurtu narodowego w muzyce polskiej; Janusz Hajdun (1935-2008), pianista, kompozytor, by┼é autorem muzyki do przesz┼éo 100 film├│w polskich; Mieczys┼éaw Horszowski (1892-1993), wybitny pianista, koncertuj─ůcy na ca┼éym ┼Ťwiecie, p┼éyty nagrywa┼é w najwi─Ökszych wytw├│rniach fonograficznych na ┼Ťwiecie; Andrzej Kurylewicz (1932-2007), muzyk, kompozytor, pianista, puzonista, tr─Öbacz i dyrygent, autor muzyki powa┼╝nej, kameralnej i symfonicznej, teatralnej, filmowej, baletowej, jazzowej, uformowany w tradycji klasycznej i powa┼╝nej, pionier jazzu w Polsce, uprawia┼é r├│wnolegle te dwa obszary muzyki; Gabriela Maria Moyseowicz (ur. 1944), kompozytorka i pianistka mieszkaj─ůca w Berlinie, w szko┼éach muzycznych uznawano j─ů za cudowne dziecko; Andrzej Nikodemowicz (ur. 1925), kompozytor, pianista, pedagog, 1951-73 wyk┼éadowca w konserwatorium lwowskim, w 1973 usuni─Öty z pracy z powod├│w politycznych przez w┼éadze komunistyczne, w 1980 opu┼Ťci┼é Lw├│w i zamieszka┼é w Lublinie: wyk┼éadowca na Uniwersytecie im. Marii Curie-Sk┼éodowskiej i na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, 1982-92 dyrygent ch├│ru w Wy┼╝szym Seminarium Duchownym; Moriz Rosenthal (1862-1946), pianista, pedagog, wychowanek lwowskiego konserwatorium i ucze┼ä Liszta, koncertowa┼é z du┼╝ym powodzeniem w Polsce, Niemczech, USA; Zbigniew Szymonowicz (1922-1999), pianista, laureat 8 nagrody IV Mi─Ödzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie w 1949, juror VIII i IX Konkursu Chopinowskiego; Andrzej W─ůsowski (1919-1993), znany pianista ameryka┼äski pochodzenia polskiego, dla wytw├│rni fonograficznej Concord Records nagra┼é w 1980 r. wszystkie mazurki Chopina, a w 1989 r. wszystkie nokturny, pochowany w Warszawie; Aleksander Zarzycki (1834-1895), pianista, kompozytor, dyrygent i pedagog, wsp├│┼éza┼éo┼╝yciel i pierwszy dyrektor Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego w Warszawie (1871-75), dyrektor Instytutu Muzycznego w Warszawie (1879-88).

© Marian Ka┼éuski

Wersja do druku

GKapro - 08.09.23 22:54
Lutnikiem zwi─ůzanym ze Lwowem by┼é r├│wnie┼╝ W┼éadys┼éaw Piotr Baczy┼äski. Mia┼é pracownie najpierw przy ul. Karola Ludwika, p├│┼║niej przy ul. Soko┼éa, aby ostatecznie pracowa─ç przy ul Chor─ů┼╝czyzny. Zrobi┼é ponad 250 instrument├│w smyczkowych (g┼é├│wnie skrzypce, przynajmniej jedna alt├│wka i wiolonczela). Kurjer Lwowski z 1912 donosi┼é, ┼╝e "liczne listy uznania od wybitnych muzyk├│w s─ů dum─ů pracowni p. Baczy┼äskiego".

Wszystkich komentarzy: (1)   

Publikowane komentarze s─ů prywatnymi opiniami naszych Czytelnik├│w. Gazeta Internetowa KWORUM nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za tre┼Ť─ç opinii.

28 Listopada 1943 roku
Rozpoczęła się Konferencja wielkiej trójki w Teheranie, udział w niej wzięli: Churchill, Roosevelt i Stalin.


28 Listopada 1627 roku
Flota polska i szwedzka stoczy┼éy bitw─Ö pod Oliw─ů.


Zobacz wi─Öcej